Έντυπη Έκδοση

Βιβλίο

Πεντάλ

  • Αν έχεις χόμπι το γράψιμο και σκέφτεσαι να το καλλιεργήσεις ακόμα περισσότερο

    Η φράση είναι από διαφήμιση στο Διαδίκτυο μαθημάτων δημιουργικής γραφής. Ωραία φράση, που ευτυχώς (λέει ο φοβισμένος για ό,τι αφορά την ποίηση ποδηλάτης) απευθύνεται σε επίδοξους πεζογράφους, αν κρίνω από τους δασκάλους και το είδος στο οποίο εντρυφούν.

    Επειδή όμως σε άλλο site διαβάζω ότι οι καταξιωμένοι δάσκαλοι - συγγραφείς θα διδάξουν στους επίδοξους ομοτέχνους τους «τα μικρά μυστικά του λόγου» (ευτυχώς, τα μεγάλα δεν διδάσκονται), καταλαβαίνω ότι κάλλιστα θα μπορούσε να απευθύνεται και σε επίδοξους ποιητές, που θα είχαν πάντως τη «φρονιμάδα» να παρακολουθήσουν μαθήματα προτού πιάσουν την πένα. Αλλά η ποίηση δεν έχει ανάγκη διδασκαλίας! Εκεί ισχύει μετά δόξης το Περάστε κόσμε. Και least but not last, που λένε και οι αγγλόφωνοι, η ποίηση δεν έχει εύκολα φράγκα.

    Η μόδα του μαθήματος της δημιουργικής γραφής μάς έφτασε από την αλλοδαπή, κυρίως τις Ηνωμένες Πολιτείες. Μέχρι τότε οι Ελληνες έγραφαν χωρίς να καλλιεργούν ακόμη περισσότερο το χόμπι τους. Μπήκε και στο πανεπιστήμιο ως μάθημα, ξεφύτρωσαν και πολλαπλασιάστηκαν και οι παραφυάδες ιδιωτικές σχολές, τα Ινστιτούτα, τα διάφορα Κέντρα. Μοιραία το διάβασμα, ως άσκηση, και παιδεμός βεβαίως, πέρασε σε δεύτερη μοίρα. Απαιτεί άλλωστε περισσότερη ενασχόληση και υπολείπεται σε ευκρίνεια οδηγιών. Εκεί που θαρρείς ότι έτσι γράφουν, βγαίνει ένα άλλο κείμενο που αλλιώς τα λέει. Και όχι μόνον αυτό. Βγαίνει κι ένα τρίτο αλλιώτικο από τα δύο προηγούμενα. Και το ακόμη χειρότερο; Εχουν περάσει και τα τρία στην ιστορία. Ο άνθρωπος με το δίκιο του σαστίζει. Χρόνος συνήθως δεν του περισσεύει. Γι' αυτό εξάλλου μιλάμε για χόμπι, γιατί ως γνωστόν τα χόμπι καλλιεργούνται ακόμη περισσότερο δοθείσης της συνταξιοδότησης, όταν οι πράγματι αποδοτικές και κερδοφόρες ενασχολήσεις (μη εξαιρουμένου του οικογενειακού σκυροδέματος) έχουν με το καλό και το κακό αποδώσει τον ποθητό καρπό τους και αποσύρονται διακριτικά για να δώσουν τη θέση τους σε αναγνωρισμένες ως ευγενέστερες, προκειμένου να ξεχαστούν, εκτός των άλλων, και τυχόν κακοτεχνίες. Με άλλα λόγια, τα νιάτα του δεν τα χαλαλίζει ο άνθρωπος σε οικονομικές ανεδαφικότητες, εκτός κι αν έχει από γεννησιμιού του οικονομικές εδαφικότητες (η λέξη «εδαφικότητες» προφανής νεολογισμός του ποδηλάτη). Και ευτυχώς, δεν χαλαλίζει ούτε τα γεράματά του, «όταν η ώρα του πια γέρνει», αφού οι όντως ονειροπόλοι, και δη ποιητές, επήγανε κακήν κακώς.

    Ο Γκρόπιους διατηρούσε την ψευδαίσθηση ότι η χρησιμότητα μπορεί να συνδυαστεί με την ομορφιά. Στην αρχιτεκτονική υπάρχουν φωτεινά τέτοια παραδείγματα, παρ' όλο που και εκεί ο συνδυασμός χρησιμότητα και αποδοτικότητα κατόρθωσε χωρίς ιδιαίτερο κόπο κι έδωσε και κατάλαβε του συνδυασμού ομορφιά και χρησιμότητα.

    Ο Δαρείος

    (...)

    Ομως μες σ' όλη του την ταραχή και το κακό,

    επίμονα κ' η ποιητική ιδέα πάει κι έρχεται -

    το πιθανότερο είναι, βέβαια, υπεροψίαν και μέθην·

    υπεροψίαν και μέθη θα είχεν ο Δαρείος.

    Το καταληκτικό τετράστιχο από το γνωστό ποίημα του Καβάφη, όπου κινηματογραφικά περιγράφονται ο διχασμός και η σαστισμάρα τού αλαζόνα, έστω, ποιητή εν καιρώ ταραχής και συμφοράς.

    Πού να το βρούμε τώρα το αυτιστικό «επίμονα» του φανταστικού και φανατικού και υστερόβουλου ποιητή Φαρνάζη όταν ο δικός μας υπηρέτης καθημερινά μάς διακόπτει, και μπαίνοντας τρεχάτος «βαρυσήμαντην είδησι αγγέλλει». Οχι πόλεμο με τους Ρωμαίους, υποχρεωτικά, ούτε πως πέρασε τα σύνορα ο στρατός. Εξάλλου η ψυχανάλυση δεν ισχυρίζεται ότι μόνο το πώς αντιλαμβανόμαστε εμείς τα γεγονότα έχει σημασία; Εμείς λοιπόν μένουμε, όπως ο Φαρνάζης, ενεοί και με λιγότερα, και τότε αλίμονο στο χόμπι. Διότι οι έχοντές το αλλά μη κατέχοντές το θα το παρατήσουμε άρον άρον και «μες στην δοκιμασίαν, ή όταν η ώρα (σου) μας πια γέρνει» θα μεριμνήσουμε για την ετοιμότητα του στρατού και τα απειλούμενα εδάφη. Τι αναβολή, τι αναβολή στα σχέδιά μας, χωρίς όμως να μπορούμε να ισχυριστούμε ότι «μες σ' όλη την ταραχή και το κακό, επίμονα κ' η ποιητική ιδέα πάει κι έρχεται-».

    ****************

    μ' άλλα λόγια το ίδιο

    ΤΟ ΝΗΣΙ ΣΤΗ ΛΙΜΝΗ

    Θεέ μου, Αφροδίτη, Ερμή, πάτρωνα του κλέφτη,

    Δώστε μου, σας θερμοπαρακαλώ, ένα μικρό καπνοπουλειό,

    σαν το θελήστε,

    Με τα μικρά στιλπνά κουτιά στοιβαγμένα ταχτικά στα ράφια

    Και τον ανάριο μυρωδάτο ταμπάκο και το τουμπεκί

    Και το ξανθό Βερτζίνια χύμα κάτω απ' το τζάμι που γυαλίζει

    Και μιαν όχι και τόσο λαδωμένη ζυγαριά,

    Και τα πουτανάκια σταματώντας στο πέρασμα για καμιάν κουβέντα,

    Να πούνε το λογάκι τους, και για να φτιάξουν τα μαλλάκια τους

    μια στάλα.

    Δανείστε μου ένα μικρό καπνοπουλειό, ή στείλτε με σ' όποιο επάγγελμα

    Εχτός από το κερατένιο τούτο επάγγελμα του λογοτέχνη, που όλη

    την ώρα σού ζητά

    να 'χεις μυαλό.

    ποίημα του Εζρα Πάουντ σε μετάφραση του Γιώργου Σεφέρη.

    Αυτά λοιπόν. Πέραν του ότι θεωρεί τη λογοτεχνία, δηλαδή την τέχνη, επάγγελμα, ο Πάουντ τη θεωρεί και κερατένιο επάγγελμα. Και δηλώνει ότι καλύτερα όποιο άλλο. Λέτε να έλεγε την αλήθεια, ή μήπως βρήκε δικαιολογία για τα διαλείμματα και τις τυχόν ανεπάρκειες κατά καιρούς του μυαλού του; Αποκαλεί το χόμπι επάγγελμα, ο άτιμος, ή απορρίπτει τη συνύπαρξη των δύο. Σαν να λέμε οφείλει κανείς να ανοίγει το μαγαζί ή το γραφείο του κάθε μέρα, και να διαθέτει ελάχιστο χρόνο για διακοπές. Κι αν πρέπει κανείς να το μάθει αυτό το επάγγελμα, είτε θα μαθητεύσει πλάι σε κάποιον δάσκαλο που θα του βγάλει την πίστη όπως οι ζωγράφοι του παρελθόντος (κι ας ελπίσουμε ότι θα διαλέξει κάποιον καλό, ζωντανό ή έστω πεθαμένο) είτε θα κοπανήσει το κεφάλι του μόνος του, χασομερώντας κατά πάσα πιθανότητα τυραννικά παραπάνω, ή θα προστρέξει σε κάποια σχολή. Αλλά ό,τι κάνει, με αμφίβολα σε κάθε περίπτωση αποτελέσματα, δεν θα το κάνει στα πενήντα και στα εξήντα του χρόνια, γιατί τότε μάλλον αστειεύεται.

    Θα ήταν αστείο να απαριθμήσουμε τρανταχτά ονόματα στον χώρο της λογοτεχνίας που δεν πήραν μαθήματα δημιουργικής γραφής, και αρνήθηκαν να δώσουν εκ του συστάδην και επ' αμοιβή. Και θα ήταν και αστείο και κακεντρεχές να αποτρέψουμε όσους θέλουν και επιμένουν να μαθητεύσουν μ' αυτό τον τρόπο. Ας πληρώσουν λοιπόν τα εκάστοτε, όλο και ακόμα περισσότερο δίδακτρα στους καταξιωμένους πολύτροπους ομότεχνούς τους, γιατί το επάγγελμα του λογοτέχνη κάπως πρέπει να φανεί ότι είναι όντως επάγγελμα.

    Το ποίημα Ο Δαρείος δεν το παρέθεσε ολόκληρο ο ποδηλάτης παρά μόνο χάριν οικονομίας της σελίδας του. Ο στίχος «μες στην δοκιμασίαν, ή όταν η ώρα μας πια γέρνει» ανήκει στο Νέοι της Σιδώνος (404 μ.Χ.) και ας του συγχωρεθεί η αλλαγή της κτητικής αντωνυμίας από δεύτερο ενικό σε πρώτο πληθυντικό.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Περιβάλλον
Γράμμα από το Πάπιγκο για ένα τεράστιο περιβαλλοντικό έγκλημα
Κριτική βιβλίου
Αιώνας δικηγορίας και ιστορίας
Η Αλίκη στη Χώρα των Αλλων
Φύγε τώρα, κομμωτή κομητών
Με μελαγχολίες καθημερινότητας, φαντασίες και εφηβείες
Μήδεια ή το πάντρεμα του έρωτα με την τρέλα
Το ονειρόδραμα του Πετρούσκα
Αναμνήσεις από τον σπασμένο καθρέφτη
Μουσικών πάθη
Ο Αριστοφάνης και ο Χρήστος Λεοντής
Όψεις της ανάγνωσης
Βλέπω τα βιβλία σαν ενιαία αντικείμενα
Προδημοσίευση
Ο Μέγας Αλέξανδρος προ των πυλών των βιβλιοπωλείων / Προδημοσίευση
Συνέντευξη: Γιάννης Βουλτσίδης
Ο καραγκιοζοπαίχτης Γιάννης Βουλτσίδης λέει ...
Κινηματογράφος
Δύο βιβλία για τα 50 χρόνια Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης
Από τις 4:00 στις 6:00
Οι Τσιγγάνοι τραγουδιούνται απ' όλους
Αλλος ένας μάχιμος 65άρης