Έντυπη Έκδοση

Διεθνή

Πλανήτης Γη

  • Ο «τεντιμπόης» του διαστήματος

    Η ατμόσφαιρά του είναι ζεστή και πνιγηρή με θερμοκρασία γύρω στους 800 βαθμούς υπό σκιάν και υψηλής τοξικότητας αέρια. Πρόκειται για έναν πλανήτη εξαιρετικά μη φιλικό στον άνθρωπο. Ωστόσο η μελέτη που ξεκίνησε για τον HR 8799 c αποτελεί υπέρβαση στην αναζήτηση εξωγήινης ζωής.

    Ερευνητές πλανητών παρουσίασαν προσφάτως μια εξαιρετική, από τεχνολογική άποψη, εργασία: κατόρθωσαν ν' αναλύσουν στα συστατικά του το φως τού HR 8799 c με σκοπό να καθορίσουν τη χημική σύνθεση της ατμόσφαιράς του. «Πρώτη φορά εξετάσαμε φασματοσκοπικά έναν πλανήτη εκτός του δικού μας ηλιακού συστήματος» δηλώνει ένας από τους συντάκτες της μελέτης, ο Βόλφγκανγκ Μπράντνερ από το Ινστιτούτο Αστρονομίας Μαξ Πλανκ της Χαϊδελβέργης.

    Η αναζήτηση εξωπλανητών έχει γίνει τελευταίως ρουτίνα στους κόλπους των αστρονόμων· έχουν εντοπιστεί περισσότεροι από 400. Ωστόσο η ύπαρξη αυτών των ουράνιων σωμάτων αποδεικνύεται συνήθως με έμμεσο τρόπο: για παράδειγμα, επειδή αποδυνάμωναν λίγο το φως του φωτεινότερου κεντρικούάστρου τους. Με τη βοήθεια του πλέον σύγχρονου αστεροσκοπείου στον κόσμο κατέστη δυνατή η άμεση λήψη του αδύναμου πλανητικού φωτός και η φασματοσκοπική εξέτασή του. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιήθηκε το Πολύ Μεγάλο Τηλεσκόπιο- «Very Large Telescoope» (VTL) -που είναι εγκατεστημένο σε κορυφή ύψους 2.600μ. της χιλιανής ερήμου Ατακάμα.

    Οταν πέφτει η νύχτα, στο Σέρο Παρανάλ «ξυπνούν» τα ρομποτικά μάτια. Τέσσερις γιγαντιαίοι θόλοι υψώνονται σχεδόν αθόρυβα στον νυχτερινό ουρανό σαν τα μυστηριώδη αγάλματα της Νήσου του Πάσχα, ένα μπαλέτο με μέλη βάρους 400 τόνων. Καθένα από τα τέσσερα κύρια κάτοπτρα του VTL έχει διάμετρο μεγαλύτερη των οκτώ μέτρων κι όλα αποτελούν τα πλέον ευαίσθητα ανιχνευτικά όργανα που κατασκεύασε ποτέ ανθρώπινο χέρι· θα μπορούσαν να εντοπίσουν ακόμη και τους προβολείς αυτοκινήτου στην επιφάνεια της σελήνης! Ενας από τους σημαντικότερους στόχους τους είναι η αναζήτηση μιας «δεύτερης Γης» και εξωγήινης ζωής στο Σύμπαν.

    Η διαμονή στην έρημο Ατακάμα κάθε άλλο παρά άνετη είναι. Η κοντινότερη πόλη απέχει ώρες πολλές, οι επιστημονικές ομάδες εργάζονται τη νύχτα και κοιμούνται την ημέρα. Επιπλέον πρόκειται για μία από τις ξηρότερες περιοχές του πλανήτη μας, ιδανική για αστρονομικές παρατηρήσεις. Βεβαίως τα καλοκαίρια του νότιου ημισφαίριου -με υψηλές θερμοκρασίες, ποσοστά υγρασίας μικρότερα από 4% και συνεχείς θύελλες σκόνης- αναγκάζουν τους τεχνικούς να ανανεώνουν την επικάλυψη των κατόπτρων κάθε 18 μήνες. Η κοκκινωπή έκταση θυμίζει υπερβολικά τις εικόνες που έστειλαν διαστημικά οχήματα από την επιφάνεια του Αρη.

    Ενας «νεαρός» πλανήτης

    Επειτα από μακροχρόνιες παρατηρήσεις ο Β. Μπράντνερ και οι συνεργάτες του σχημάτισαν το πορτρέτο τού HR 8799 c. Η ομάδα συγκέντρωσε τα στοιχεία και επέστρεψε στη Γερμανία για την αξιολόγηση, η οποία απέφερε εκπληκτικά αποτελέσματα. Ο HR 8799 c είναι ένας νέος (ηλικίας 60 εκατ. ετών) θερμός γιγαντιαίος πλανήτης στον αστερισμό του Πήγασου, ένας συμπαντικός «τεντιμπόης», σχεδόν πέντε φορές λαμπρότερος από τον ήλιο μας και 3.000 φορές βαρύτερος από τη Γη από την οποία απέχει 130 ε.φ., δηλαδή το φως του που φτάνει σ' εμάς ξεκίνησε από εκεί το 1880! Είναι τμήμα αστρικού συστήματος που αποτελείται από τρεις πλανήτες κι έναν δίσκο από αστρικά συντρίμμια και θεωρείται μεταβλητός αστέρας τύπου «Gamma Doradus».

    Ομως στις απεικονίσεις της ομάδας Μπράντνερ εμφανίζεται σαν μια μικρή κουκκίδα στο αχανές Διάστημα, αφού δίπλα στο κεντρικό άστρο του το φως του εξασθενεί «όπως ένα κεράκι δίπλα σ' έναν λαμπτήρα 300 βατ» λέει χαρακτηριστικά ο Μ. Στέρτσικ. Από καθαρώς τεχνική άποψη η χημική ανάλυση του θερμού γίγαντα θα μπορούσε να είχε συντελεστεί χρόνια πριν, εάν αυτός είχε ανακαλυφθεί. Ο εντοπισμός του οφείλεται σε ερευνητική ομάδα του Καναδά μόλις πριν από ένα χρόνο. Οταν οι ερευνητές τού Eso ανέλυσαν το χημικό αποτύπωμα του νεαρού αέριου γίγαντα διαπίστωσαν με έκπληξη πως το μεθάνιο του αέριου περιβλήματος φαίνεται αναμιγμένο με ασυνήθιστα μεγάλες ποσότητες CO.

    «Αυτό μπορεί ν' αποτελεί στοιχείο ότι στον πλανήτη μαίνονται ισχυρές θύελλες» εξηγεί ο Β. Μπράντνερ, κι αυτό θα ήταν ένα σημαντικό βήμα στην αναζήτηση εξωγήινων μορφών ζωής. Μπορεί να είναι ορατά σημεία καιρικά, κλιματικά, ακόμη και διαφορετικών εποχών σ' έναν εξωπλανήτη. Η διαπίστωση ύπαρξης όζοντος ή υδρατμών στην ατμόσφαιρα ενός κόσμου με γήινες ομοιότητες θα οδηγούσε στην αναζήτηση ζωής σ' αυτόν.

    Ωστόσο όσο μικρότερος και ψυχρότερος είναι ένας πλανήτης τόσο δυσκολότερος είναι ο εντοπισμός του φωτός του. Ακόμη και το VLT είναι σε θέση ν' αναγνωρίσει μόνο θερμά γιγαντιαία ουράνια σώματα. Στα κεντρικά τής Eso στο Γκάρχινγκ (κοντά στο Μόναχο) σχεδιάζεται ήδη ο «διάδοχός του» -το ELT- «Extremly Large Telescope», πέντε φορές μεγαλύτερο και πολύ μεγαλύτερης ευκρίνειας. Μαζί με τα σχέδια προωθούνται και οι απαραίτητες διαπραγματεύσεις με τη Χιλή και τις χώρες που θα συμμετέχουν στην έρευνα.

    Ως τόπος εγκατάστασης του νέου τηλεσκόπιου έχει επιλεγεί ένας μοναχικός βραχώδης λόφος, γειτονικός τού Σέρο Παρανάλ. Ενα έρημο, ανεμοδαρμένο μέρος θ' αποτελέσει τη βάση αναζήτησης ζωής στα βάθη του Σύμπαντος... *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Διεθνή
Άλλα θέματα στην κατηγορία Διεθνή της έντυπης έκδοσης
Τουρκία
Εισβολή στον Εβρο «επί χάρτου»
Αφγανιστάν
«Μονόδρομος» η συμμετοχή των Ταλιμπάν στην πολιτική διαδικασία του Αφγανιστάν
Ιράκ
Απαγχονισμός κι αιματοκύλισμα
ΗΠΑ
45 Αμερικανοί, οι οποίοι διώκονταν άδικα στις ΗΠΑ, ζήτησαν άσυλο στη Βρετανία
Παλαιοντολογία
Είχαν γνώσεις «ιατρικής» οι Flintstones
Αϊτή
Με δικά τους έξοδα οι 10 «περήφανοι» στην Αϊτή!
«Μαζική υποστήριξη», το μήνυμα στον Καναδά
Θ. Παπαχριστόπουλος Από τον «Ευαγγελισμό» στη φρίκη της Αϊτής
Αεροπορικό δυστύχημα
Φλεγόμενη μπάλα μέσα στην καταιγίδα