Έντυπη Έκδοση

«Με ενοχλούν τα τύπου καλά βιβλία»

Ο Σταύρος Πετσόπουλος με τις εκδόσεις «Αγρα», στις 24 Ιουνίου 1979, οπότε κυκλοφόρησε το πρώτο του βιβλίο, έφερε νέα ήθη στον εκδοτικό χώρο, που ακόμη ζούσε στα απόνερα του πολιτικού βιβλίου.

Το πρώτο κολύμπι του στα άγνωστα και βαθιά νερά έγινε με την ποιητική συλλογή του Διονύση Καψάλη, «Με μια τρελή σοδειά», σε εξώφυλλο του Γιώργου Χατζημιχάλη. Οι δύο δημιουργοί συνεργάστηκαν ξανά στο χιλιοστό πρώτο βιβλίο του οίκου, που είναι και πάλι ποιήματα, υπό τον τίτλο «Εδώ κι εκεί».

Η συλλεκτική έκδοση «Εκδόσεις Αγρα - 1.001 βιβλία», η οποία περιλαμβάνει όλα τα βιβλία του εκδοτικού οίκου από τον Ιούνιο του 1979 ώς τον Δεκέμβριο του 2010, στάθηκε η αφορμή να μιλήσουμε για τη συναρπαστική πορεία ενός συγκεντρωτικού εκδότη, ο οποίος θέλει όλα τα βιβλία, σε όλες τις φάσεις έκδοσής τους, να περνάνε από τον έλεγχό του.

- Από τα χίλια συν ένα βιβλία που έχετε εκδώσει μέχρι σήμερα, σε ποια θα ανατρέχατε για αναγνωστική σας απόλαυση;

«Σε συγγραφείς όπως ο Εμπειρίκος, ο Καββαδίας, ο Πεντζίκης, ο Καψάλης, ο Ζέμπαλντ, ο Γιάλομ, ο Ταμπούκι. Αν στεκόμουνα σε τίτλο, θα ανέφερα την "Ιστορία του ματιού" του Ζορζ Μπατάιγ, που καθόρισε το ξεκίνημά μας. Δεν πρέπει, όμως, να ξεχάσω την πλήρη έκδοση της "Κάμα Σούτρα"».

- Γιατί πάντα προτιμούσατε να προκαλείτε με τις εκδοτικές σας επιλογές, υποστηρίζοντας το προφίλ ενός εκδότη κάπως εστέτ και ιδιόρρυθμου, ο οποίος ήταν πάντα «χαμένος» μεταξύ τυπογράφου και βιβλιοδέτη;

«Πάντα υπήρχε ένα στοιχείο πρόκλησης, όχι, όμως, η πρόκληση για την πρόκληση. Οταν ήμασταν νέοι και με το θράσος της ηλικίας μας θέλαμε να εκδώσουμε βιβλία, που δεν κυκλοφορούσαν στην ελληνική αγορά. Κι όταν επιτέλους τα τύπωναν άλλοι εκδότες, διαπιστώναμε ότι συνήθως ήταν χάλια: από τη μετάφραση μέχρι την αισθητική και την τυπογραφία τους. Αντιμετωπίζαμε το βιβλίο ως ένα σύνολο, από το κείμενο και τη μετάφραση ώς τη γραμματοσειρά, το σχήμα, το εξώφυλλο».

- Αν θέλατε να κάνετε έναν μικρό απολογισμό, ποιο θα λέγατε ότι είναι το στίγμα που άφησαν μέχρι σήμερα οι εκδόσεις «Αγρα»;

«Υπάρχουν ορισμένοι κανόνες που εφαρμόστηκαν, τους οποίους, με μεγάλη μας χαρά, τους ακολούθησαν και άλλοι εκδότες. Ορισμένοι το αντιμετώπισαν ως αντιγραφή, εμείς το είδαμε ως επιρροή, καθώς είχαμε καταφέρει με τα χρόνια να είναι ενεργή η συμμετοχή μας στο ν' αλλάξει η ποιότητα του ελληνικού βιβλίου».

- Ποιοι ήταν οι κανόνες του παιχνιδιού, με τους οποίους επέλεξαν οι εκδόσεις «Αγρα» να εμφανιστούν στο εκδοτικό τοπίο;

«Ενα βιβλίο δεν κυκλοφορεί εάν δεν είμαστε ικανοποιημένοι. Δεν πάει να είναι Χριστούγεννα ή να πρέπει να προλάβουμε τη σεζόν! Αυτός είναι ο πρώτος και απαράβατος κανόνας. Προσπαθούμε στην τελική μορφή του βιβλίου να εκφράζεται το κέφι και το ξάφνιασμα, όπως όταν εμείς πρωτοδιαβάζουμε τα προς έκδοση βιβλία. Προσπαθούμε να μεταδώσουμε κάτι από τη γοητεία του πρωτοτύπου».

- Γιατί επιλέξατε την κλασική τυπογραφία και, όταν ήρθαν οι νέες τεχνολογίες, γιατί εξακολουθήσατε να επιμένετε σ' αυτήν;

«Ξεκινήσαμε με την κλασική τυπογραφία, της οποίας οι κανόνες είναι πολύ αυστηροί και δεν μπορείς να παίξεις μαζί τους. Οταν περάσαμε στα νέα μέσα, προσπαθήσαμε να συνεργαστούμε με εργαστήρια που τη σέβονταν. Στα εξώφυλλά μας βασιστήκαμε στα ματ χαρτιά, γιατί τα βιομηχανικά χρώματα "βγάζουν μάτι". Επίσης, δεν κάναμε γραφιστικές παραβιάσεις. Θέλαμε να είναι αναγνωρίσιμα τα βιβλία μας, να ξέρεις από μακριά ότι είναι "Αγρα"».

- Πιστέψατε ποτέ ότι διαμορφώσατε μία νέα γενιά αναγνωστών, καθώς η χρονιά ίδρυσης τής «Αγρας» έβρισκε την Ελλάδα βιβλιογραφικά φτωχή και να ζει ακόμη στον απόηχο του πολιτικού βιβλίου;

«Αυτή ήταν και η μεγάλη τύχη μας τότε. Ηταν πάμπολλα τα κείμενα τα οποία δεν είχαν εκδοθεί στην Ελλάδα, οπότε είχαμε ευρύ πεδίο επιλογής. Μπορέσαμε να "χτίσουμε" μία λίστα συγγραφέων, που ξεκινούσε από τον Ναμπόκοφ και έφθανε ώς τον Ελρόι».

- Ποιοι σας στήριξαν στα εύκολα και στα δύσκολα;

«Η οικογένεια Εμπειρίκου, η οποία μας προικοδότησε στα πρώτα μας βήματα με τη μετάφραση του βιβλίου του Πάμπλο Πικάσο "Τα τέσσερα κοριτσάκια" από τον Ανδρέα Εμπειρίκο, και αργότερα με τον "Μεγάλο Ανατολικό". Ο Δημήτρης Δημητριάδης έγινε πολύ σύντομα στενός συνεργάτης, ως μεταφραστής της "Ιστορίας του ματιού" του Μπατάιγ. Ο Μαρωνίτης, ο οποίος μας έδωσε τις "Νουβέλες" του Ηρόδοτου και τώρα την "Ιλιάδα"».

- Τριάντα δύο χρόνια μετά τον απόπλου της «Αγρας», εξακολουθεί το ταξίδι να είναι γοητευτικό;

«Ολα περνάνε από τα χέρια μας. Κοντά μας στάθηκε μια στρατιά ανθρώπων, μία ευρεία οικογένεια. Ακόμη και σήμερα, κάθε φορά που βγαίνει ένας καινούργιος τίτλος από το τυπογραφείο, έχουμε την ίδια χαρά όπως στο πρώτο μας βιβλίο, μόλις σιγουρευτούμε ότι όλα είναι εντάξει».

- Ποιο είναι το σχόλιό σας για τη σημερινή ελληνική εκδοτική αγορά και πώς εκτιμάτε ότι προοιωνίζεται το μέλλον της;

«Βγαίνουν πολλά άχρηστα βιβλία. Αυτά κατακλύζουν τα βιβλιοπωλεία. Για εμάς το πρόβλημα δεν είναι η εμπορική λογοτεχνία, αυτό που μας ενοχλεί είναι τα τύπου καλά βιβλία, όπως λέμε σαλάμι τύπου Λευκάδας! Τα βιβλία δεν έχουν πλέον αρκετό χρόνο παραμονής στα ράφια και στους πάγκους τών βιβλιοπωλείων. Πολλά από τα καλά εξαφανίζονται, και επειδή δεν θέλουμε να τα πολτοποιήσουμε κάνουμε και τα μπαζάρ. Θα είναι παρά πολύ δύσκολα τα πράγματα για το ποιος θα επιβιώσει. Ετσι κι αλλιώς, οι αεριτζήδες έχουν φύγει από τη μέση, αλλά είναι σε κρίση πολύ αξιοπρεπείς άνθρωποι. Θέλουμε, όμως, να είμαστε αισιόδοξοι». *

Βιβλία ορόσημα

1979: Στρατής Δούκας «Σχέδια 1928 - 1936»

1980: Ανδρέας Εμπειρίκος «Γραπτά ή Προσωπική Μυθολογία»

1981: Αρης Κωνσταντινίδης «Μελέτες και κατασκευές»

1982: Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης «Βοροφρύνη»

1983: Δημήτρης Δημητριάδης «Η Νέα Εκκλησία του Αίματος»

1984: Μαρία Βοναπάρτη «Ταύτιση κόρης και πεθαμένης μητέρας»

1985: Σάμιουελ Μπέκετ «Πρώτος έρωτας»

1986: Κώστας Αξελός «Από τη μυθολογία στην τεχνολογία»

1987: Νίκος Καββαδίας «Του πολέμου / Στο άλογό μου»

1988: Πολ Βαλερί «Ευπαλίνος ή ο αρχιτέκτων»

1989: Ρέα Γαλανάκη «Ο βίος του Ισμαήλ Φερίκ Πασά»

1990: Ανδρέας Εμπειρίκος «Ο Μέγας Ανατολικός», τ. Α'[Μέρος πρώτον]

1991: Κωνσταντίνος Θεοτόκης «Απελλής»

1992: Σωτήρης Σπαθάρης «Αυτοβιογραφία - Η τέχνη του Καραγκιόζη»

1993: Μιχαήλ Ψελλός «Χρονογραφία»

1994: Ιταλο Καλβίνο «Κάτω από τον ιαγουάρο ήλιο»

1995: Κάρλος Φουέντες «Νερό καμένο»

1996: Αρχηγός Σιάτλ «Η νύχτα των Ινδιάνων - Ενας λόγος τού 1855»

1997: Τζέιμς Ελρόι «Το μεγάλο πουθενά»

1998: Γιώργος Σεφέρης - Εντμουντ Κίλι «Αλληλογραφία 1951 - 1971»

1999: Τζόζεφ Κόνραντ «Τα νιάτα»

2000: Πρίμο Λέβι «Αυτοί που βούλιαξαν κι αυτοί που σώθηκαν»

2001: Ιρβιν Γιάλομ «Οταν έκλαψε ο Νίτσε»

2002: Νόαμ Τσόμσκι «11/9»

2003: Νόρμαν Μάνεα «Υποχρεωτική ευδαιμονία»

2004: Βάλτερ Μπένγιαμιν «Μονόδρομος»

2005: Νίκος Καββαδίας «Το ημερολόγιο ενός τιμονιέρη» (αθησαύριστα κείμενα)

2006: Ταρίκ Αλι «Ενας σουλτάνος στο Παλέρμο»

2007: Ανρί Μισό: «Ονειροπολώντας με αφορμή αινιγματικές ζωγραφιές»

2008: Β. Γ. Ζέμπαλντ «Η φυσική ιστορία της καταστροφής»

2009: Ρομπέρτο Μπολάνιο «Τηλεφωνήματα»

2010: Θωμάς Κοροβίνης «Ο γύρος του θανάτου»

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Εικαστικά
Εικαστικός πόλεμος στους τοίχους της πόλης
Μπουρζουά διά χειρός Εϊμιν
Η πτώση του Τείχους και τα αναδυόμενα ταλέντα
Συνέντευξη: Ασγκάρ Φαραντί
Μας λογοκρίνουν ακόμα και οι θεατές
Θέατρο
Παραμύθια που γυαλίζουν στο σκοτάδι
Χορογραφώντας το κενό
«Γέρασα και ακόμα με φοβούνται»
Συνέντευξη: Σταύρος Πετσόπουλος
«Με ενοχλούν τα τύπου καλά βιβλία»
Ερευνα: Η κρίση στον μουσικό χώρο
Κι η νύχτα τρίζει, σε ξενιτεύει
Κομικςοδρόμιο
«The Cape»: μια νέα τηλεοπτική σειρά
Κολατσιό παρέα με τον Σούπερμαν