Έντυπη Έκδοση

Βιβλίο

Πεντάλ

  • Εν ονόματι του καλού

    - Θα γινόταν πολύ λίγο κακό πάνω στη γη εάν το κακό δεν μπορούσε ποτέ να γίνει εν ονόματι του καλού. Η αφοριστική φράση, μαζί με άλλες 671, ανήκει στη Μαρί φον Εμπνερ - Εσενμπαχ, από το βιβλίο Αφορισμοί, των παλιών καλών εκδόσεων Στιγμή, σε μετάφραση Σπύρου Δοντά, Αθήνα 2010, σσ.100.

    Η Μαρί φον Εμπνερ - Εσενμπαχ γεννήθηκε στη Μοραβία (σημερινή Τσεχική Δημοκρατία) το 1830. Πατέρας από καθολικούς ευγενείς της Βοημίας, μητέρα από Σάξονες προτεστάντες. Στα δεκαοχτώ της παντρεύτηκε τον ξάδελφό της, τον Moritz von Ebner- Eschenbach, καθηγητή Φυσικών Επιστημών στην Ακαδημία των Μηχανικών της Βιέννης. Στη διάρκεια της κοινής ζωής τους ο άντρας της την υποστήριξε στις λογοτεχνικές της (!) φιλοδοξίες. Πλήθος διηγήματα και δύο μυθιστορήματα μαζί με τους Αφορισμούς (Aphorismen, 1880) της πρόσφεραν τον τίτλο της πιο γνωστής πεζογράφου κατά το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα. Τους Αφορισμούς τούς πρωτοδημοσιεύει στα πενήντα της και αριθμούν περίπου τριακόσιους αρχικά, για να φτάσουν σε διαδοχικές συλλογές των έργων της, περίπου πάλι, στους εννιακόσιους. Από το τέλος του 18ου αιώνα το είδος αφορισμός αρχίζει να διατυπώνει τα χαρακτηριστικά του. Γίνεται το κατεξοχήν μέσο διατύπωσης παρατηρήσεων του αυτόνομου προσώπου, του αστού. Ο λόγος αυτός ξεκινά από το εφήμερο, αναγνωρίζει την αδυναμία του να αποδώσει το όλον, αλλά δοκιμάζει την ικανότητά του να συνοψίζει και, ταυτόχρονα, να ανατρέπει τα πάντα στο τέλος μιας φράσης.

    Διαφωτιστικό, ελαφρά παραλλαγμένο από τον ποδηλάτη, απόσπασμα από το εξαιρετικό, εννιασέλιδο εισαγωγικό σημείωμα. Αν σας αρέσουν οι βόλτες και όχι το επισταμένο υποχρεωτικό βάδισμα, μπορείτε να διαβάζετε όποτε σας κάνει κέφι πέντε Αφορισμούς τη βόλτα. Κάποιον θα θυμηθείτε τρώγοντας το αναζωογονητικό σάντουιτς στο διάλειμμα ή στο τέρμα. Οι περισσότεροι πάντως αρκούν για σπιρούνισμα του ποδηλάτου επί μία εβδομάδα. Οπως λέει και η συγγραφέας σε άλλη αφοριστική της επίθεση: Οποιος θεωρεί την ύπαρξη καθήκον είναι πάντοτε σε θέση να την υπομείνει.

    Επιλογή αφορισμών στη διάρκεια της βόλτας του ποδηλάτη

    - Οι άνθρωποι στους οποίους δεν αντιμιλάμε ποτέ είναι είτε εκείνοι που αγαπάμε περισσότερο είτε αυτοί που εκτιμάμε λιγότερο.

    - Οι πλασματικές νόσοι είναι κατ' εξοχήν ανίατες.

    - Από τότε που έγινε γνωστή η νίκη της χελώνας επί του λαγού, αυτή θεωρεί τον εαυτό της δρομέα.

    - Οι γονείς συγχωρούν δυσκολότερα στα παιδιά τους τα ελαττώματα που οι ίδιοι τα δίδαξαν.

    - Η ηθική έχει ήδη καταδικαστεί όταν υπέρ αυτής δεν έχουμε να προβάλουμε κανένα άλλο επιχείρημα εκτός από τη γενική της ισχύ.

    - Κάποιος νομίζει ότι έχει καλή καρδιά, ενώ έχει απλώς αδύνατα νεύρα.

    ****************

    ΧΕΙΜΩΝΑΣ

    ή

    Ιατρική επίσκεψη

    Αυτή εν συντομία είναι

    η ιστορία μιας ιατρικής επισκέψεως

    πολύ παλιάς

    τόσο που να αμφιβάλλεις

    με πόση ακρίβεια μεταδίδεται

    ένα μικρό παιδί κρυολογημένο, ζώντας στα αιθέρια έλαια του οινοπνεύματος, της

    καμφοράς και του ευκαλύπτου, ήθελε να αποφύγει την ιατρική επίσκεψη, φοβόταν όπως

    φοβούνται οι ενήλικες που ακούνε πάντα στην εξέταση απειλητικούς ψιθύρους (του

    αναλογούσε ας πούμε ένα παιδικό μερίδιο απ' το ταμείο του κοινού μας φόβου).

    Με πόση όμως ευκολία το παραπλάνησαν:

    ο άγνωστος που έφτασε το απόγευμα με τη βροχή

    έβγαλε αμέσως τη μουσκεμένη καμπαρντίνα

    και φόρεσε

    απ' το λαιμό έως τα γόνατα

    υγρός ακόμη

    την ποδιά του ξυλουργού

    και βέβαια δεν ήταν γιατρός

    φαινόταν άλλωστε υπεράνω υποψίας, εξέταζε ως ειδικός τα έπιπλα, τον καναπέ

    (στάθηκε και είδε τη μεγάλη θαλασσογραφία με το φάρο), τα θερμομέτρησε εμβριθώς

    (απ' το δωμάτιο το παιδί δεν είχε χάσει ούτε μία κίνηση), στο πάμφωτο σαλόνι τα είχε

    όλα ακροαστεί ο άγνωστος, με αργές κινήσεις άρχισε να πλησιάζει το κρεβάτι, βρέχει

    ασταμάτητα, είπε αδιάφορα κοιτάζοντας απ' το παράθυρο τη δυνατή βροχή, δεν έχει

    σταματήσει ούτε λεπτό, μουρμούρισε βγάζοντας ένα στηθοσκόπιο από την τσάντα,

    χειμώνας επανέλαβε δύο φορές

    σήκωσε την πιτζάμα του παιδιού

    από την πόρτα έβλεπαν τη σκηνή

    η μητέρα του έσφιγγε το λευκό χερούλι (από πορσελάνη)

    με το δεξί του χτύπησε το άλλο χέρι

    που είχε στην πλάτη

    ύστερα ένα θερμόμετρο

    ανάποδα ένα κουτάλι για τη γλώσσα

    αδιευκρίνιστα καθησυχαστικός

    έγινε μια μεγάλη παύση

    τον έβλεπαν που έφερε το μπλοκ από την τσάντα

    (...)

    (Ποίημα σε εξέλιξη, κατά τη φράση του συρμού που σχολιάζεται παρακάτω, μιας και διακόπτεται βίαια από τον ποδηλάτη λόγω χωρητικότητας σελίδας αλλά και της αγάπης του προς την αστυνομική περιπέτεια. Από το βιβλίο Τέσσερις Εποχές του Κώστα Μαυρουδή, Κέδρος, Αθήνα, Νοέμβριος του 2010.)

    Σε εξέλιξη

    Αντί να συνεχίζονται οι έρευνες, βρίσκονται σε εξέλιξη, αντί να συνεχίζεται η δίκη ή έστω η έρευνα, βρίσκεται σε εξέλιξη, αντί να συνεχίζεται η κατάληψη, βρίσκεται σε εξέλιξη, αντί να συνεχίζονται το πάρτι ή η απεργία πείνας, βρίσκονται κι αυτά σε εξέλιξη. Η εξέλιξη στην Ελλάδα και το δημοσιογραφικό λεξιλόγιο παίρνουν διαστάσεις επιδημίας και επειδή παντού προδίδει η γλώσσα, καταλαβαίνει κανείς ότι η εξέλιξη (διαμόρφωση με την πάροδο του χρόνου ή μετάβαση από απλούστερες μορφές σε άλλες πιο σύνθετες, κατά το λεξικό)· υπάρχει για να μην απολήξει (απόληξη ίσον περάτωση, κατάληξη, κατά το λεξικό και πάλι). Σε λίγο θα ακούσουμε ότι ο άνθρωπος βρίσκεται σε εξέλιξη (σωστό βεβαίως, αλλά δεν τους έχει περάσει από το νου), ο έρωτας βρίσκεται σε εξέλιξη (ούτε αυτό τους έχει περάσει από το νου ή δεν το τολμάνε ακόμη), το άλμα ή το Αλτσχάιμερ βρίσκονται σε εξέλιξη, κ.τ.λ., κ.τ.λ,. εκτός ίσως από τον βιολογικό θάνατο, γιατί εκεί η δημοσιογραφική γλώσσα έχει κοιτάξει το λεξικό και βρήκε την ευγενή λέξη «κατάληξη». Κανείς δεν πεθαίνει πια στην Ελλάδα. Καταλήγει. Περιέρχεται δηλαδή στην κατάσταση του θανάτου, τερματίζοντας.

    Οσον αφορά για, όσον αφορά με

    Και τα δύο ακούστηκαν στην ίδια πρωινή εκπομπή από τα χείλη του γενικού γραμματέα του υπουργείου Υγείας, χωρίς να είναι ο μόνος βεβαίως. Κάθε άλλο. Ανταποκριτές δημοσιογράφοι, ντόπιοι και αλλοδαποί, σοβαροί άνθρωποι κατά τα άλλα φαντάζεται ο ποδηλάτης (ή μήπως και όχι;) έχουν προηγηθεί στο γλωσσικό άθλημα και αμιλλάται ο ένας τον άλλο. Και πώς αλλιώς να γινόταν; Οποιος δεν πρόλαβε να «καταλήξει», σάστισε με το δίκιο του. Εκεί που έλεγε με αφορά, δεν με αφορά, τώρα ακούει «σε ό,τι με αφορά» και «όσον αφορά στον Κώστα». Γραπτώς θα δούμε και το ως αναφορά χωρίς ρήμα στη συνέχεια και προφορικά θ' ακούσουμε και το όσονα φορά.

    Εκεί θα κατέληγε μοιραία η δυσκολεμένη αμηχανία μεταξύ του «όσον αφορά στον, στη, στο», και «όσον αφορά τον την το», όσον αφορά στους ή τους τηλεπαρουσιαστές. Μαζί με το «καθώς» και το «ωστόσο», το «έτσι» και το «ακριβώς» που εκστομίζονται τήδε κακείσε ασχέτως του τι ακολουθεί, τώρα μας βρήκε και το κακό τού «όσον αφορά στην πλατεία Ανεξαρτησίας» και «σ' ότι αφορά για τον κόσμο πού μαζεύτηκε». Τι να κάνει ο καημένος ο δημοσιογράφος τουρτουρίζοντας στην πλατεία και πασχίζοντας να σκεφτεί τι στο καλό πρέπει να πει, παίρνοντας παράδειγμα από τους εγκεκριμένους προκατόχους του. *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Η μαγεία του μικρού
Η άφθαρτη γοητεία του Ρέιμοντ Τσάντλερ
Συνωμοσίες επί χάρτου χωρίς άλλοθι
Η μυστική εταιρεία των Ροδόσταυρων και ο πολύχρωμος κόσμος των Σούφι
Η επιστροφή του στρατιώτη
Στην πολυσημία της παιδικής ηλικίας
Ακραία συναισθήματα
Φαντασιακό και φιλοσοφία στον Καστοριάδη
Σεμνότητα και ευπροσηγορία
Προαιώνιες αλληγορίες
Ζωής αγώνας άγονος;
Από τις 4:00 στις 6:00
Ενα ταξίδι στην Αίγυπτο
40 χρόνια χωρίς τους Beatles
Λογοτεχνία
Ο γερο-Λέμας
Το εγχείρημα της χειραφέτησης του πνεύματος στον αιώνα του Διαφωτισμού
Περί εκδοτών, δημιουργικής γραφής και άλλων βασανιστικών λέξεων
«Να είχεν ο έρωτας σαΐτες...»
ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ
Συνταγές επιβίωσης σε μεξικανικούς καιρούς
Άλλες ειδήσεις
Θέατρο «Εκάτη»
Φραντζέσκα ντα Ρίμινι
ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ