Έντυπη Έκδοση

Η εποχή των μπολιβαριανών;

Tarik Ali

Οι πειρατές της Καραϊβικής, Αξονας ελπίδας

μτφρ.: Σάββας Μιχαήλ,

εκδόσεις Αγρα, σ. 332, 19 ευρώ

«Ισχυριζόμασταν ότι θα μειώσουμε τα 842 εκατομμύρια των πεινασμένων στο μισό μέχρι το έτος 2015. Με τους παρόντες ρυθμούς αυτός ο στόχος θα επιτευχθεί το έτος 2215. Ποιος απ' όσους βρίσκονται στο ακροατήριο σήμερα θα ζει τότε για να πανηγυρίσει;»

Τα λόγια αυτά είναι από ομιλία του Ούγκο Τσάβες, του ηγέτη της Βενεζουέλας, στον ΟΗΕ στις 16/5/05, του ανθρώπου που παρουσιάζεται από τα διεθνή μίντια ως το μαύρο πρόβατο της Λατινικής Αμερικής. Ο γνωστός συγγραφέας Τάρικ Αλι -αναγνωρισμένος μυθιστοριογράφος και δοκιμιογράφος- και εκδότης του New Left Review, εκμεταλλευόμενος έξυπνα τον τίτλο μιας δημοφιλούς ταινίας και με τον προσφυή υπότιτλο «Αξονας ελπίδας», στοχεύει να μας αλλάξει την εικόνα του Τσάβες αλλά και να μας καταδείξει τη σημασία της επικράτησής του τόσο για την Κεντρική Αμερική όσο και για την Καραϊβική και τη Νότιο Αμερική.

Η βασική θέση του Αλι είναι πως αυτή τη στιγμή στο παγκόσμιο σκηνικό επικρατεί η Συναίνεση της Ουάσιγκτον (Washington Consensus, με την εύλογη συντομογραφία WC!), δηλαδή η υποταγή όλων των δυτικών εταίρων και των διεθνών αγορών στα προτάγματα των ΗΠΑ και των εταιρειών, μονοπωλίων, τραπεζών που τη στηρίζουν. Η κινεζική εναλλακτική, εν ολίγοις ο άγριος καπιταλισμός με αυστηρό κομματικό έλεγχο, δεν είναι ικανοποιητική. Ως εκ τούτου οι λαοί πρέπει να δώσουν σημασία στην κοσμογονία της κεντρικής Αμερικής.

Το βιβλίο πρωτοδημοσιεύτηκε το 2006 (συμπληρώθηκε το 2008), επί της Νέας Τάξης του Μπους του νεότερου. Σύμφωνα με τον συγγραφέα, η Συναίνεση της Ουάσιγκτον οδήγησε στο να αδειάσουν από περιεχόμενο οι δημοκρατικοί θεσμοί και να παρατηρείται συνεχής παρακμή των πολιτικών κομμάτων. «Αφυδατωμένα από πολιτικές διαφορές, τα κόμματα έγιναν άδεια κελύφη, μηχανισμοί σχεδιασμένοι να βοηθούν την πολιτική ελίτ να μοιράζεται τόσο την εξουσία όσο και το χρήμα». Επιπλέον η καινούρια Αυτοκρατορία των ΗΠΑ κυριαρχεί στα πολυάριθμα κανάλια ειδήσεων, με εξαίρεση το «Αλ Τζαζίρα» και το «Telesur» (της Βενεζουέλας), και η ισχύς των ΜΜΕ έχει περάσει στα χέρια ελάχιστων μεγιστάνων.

Σ' αυτή την παγκοσμιοποιημένη κατάσταση υπάρχει ελπίδα; Η απάντηση του συγγραφέα είναι σαφής: Το δίδαγμα όλων των μεγάλων επαναστατών, όπως ο Σιμόν Μπολίβαρ, είναι η πάλη ενάντια στην απελπισία και στην πολιτική συνθηκολόγηση. Υπό αυτό το πρίσμα προσεγγίζει τον Τσάβες και άλλους κέντρο- (και νοτιο-)αμερικανούς ηγέτες που, μέσα σε παγιωμένα καθεστώτα πολλών ετών -κάποιες φορές και εκατονταετιών-, τολμούν να προβάλουν το δικό τους όραμα και να επιδιώξουν να βγάλουν τους λαούς τους από τη φτώχεια και την υποβάθμιση. Φυσικά από αυτή τη σκοπιά πρωτοπόρος υπήρξε ο Φιντέλ Κάστρο, που το 1959 οδήγησε (μαζί με τον Τσε, τον αδελφό του Ραούλ, τον Καμίλο κ.ά.) την κουβανική επανάσταση. Ο Τσάβες, ο οποίος αναγνωρίζοντας τον ρόλο του Κάστρο στην αφύπνιση των λαών της περιοχής τον επισκέπτεται συχνά, είναι ο επόμενος κεντροαμερικανός ηγέτης με πολιτική που αψηφά τις ΗΠΑ. Νικά σε πολλαπλές εκλογικές αναμετρήσεις και στηρίζει τη δημοτικότητά του στην εθνικοποίηση των πετρελαϊκών εταιρειών, στην προσπάθεια αναδιανομής γης, σε ένα ισχυρό πρόγραμμα εκπαίδευσης και ιατρικής περίθαλψης. Τον ακολουθούν, μετά τις δικές τους εκλογικές νίκες, ο Εβο Μοράλες στη Βολιβία και ο Ραφαέλ Κορέα στον Ισημερινό (Εκουαδόρ). Ο συγγραφέας λοιπόν βλέπει πλέον ότι η μοναδική ίσως ελπίδα για τους λαούς είναι αυτή η νέα προσπάθεια που, παραδόξως πώς, ξεκινά από την πάλαι ποτέ υποβαθμισμένη Λατινική Αμερική, που χρόνια στενάζει κάτω από τη μέγγενη των συμφερόντων των πολυεθνικών και μαστίζεται από χρόνια επιβεβλημένους ταξικούς και φυλετικούς διαχωρισμούς. Επιπλέον στον 21ο αιώνα η αλλαγή επέρχεται με εξέγερση και όχι με επανάσταση και οι εκλογικές νίκες των «μπολιβαριανών» (μια και μιλάμε πάντα για κεντρική Αμερική) κατορθώνουν να υπερσκελίσουν τις όποιες αντιξοότητες, περιλαμβανομένης και της ασύστολης προπαγάνδας των ιδιωτικών καναλιών και των πληρωμένων κονδυλοφόρων.

Ο Αλι χωρίζει το βιβλίο σε ευσύνοπτα κεφάλαια που αφορούν τη σημερινή πολιτική κατάσταση σε παγκόσμια κλίμακα, αναλύει ενδελεχώς την περίπτωση Τσάβες και τις προσπάθειες ανατροπής του, την ανάδειξη του Μοράλες, καταγράφει ημερολογιακά τη σημερινή Κούβα, αποτιμά συνοπτικά τον βίο και τα έργα του Μπολίβαρ. Επιπλέον παραθέτει παραρτήματα που φωτίζουν περισσότερο τις προσωπικότητες των νέων αρχηγών αλλά και της παλαιάς ολιγαρχίας ή των λακέδων της. Θεωρεί ότι αυτό που συμβαίνει τώρα σ' αυτές τις χώρες είναι πολύ σημαντικό, τόσο για τους λαούς της περιοχής όσο και για τον υπόλοιπο κόσμο, και παραθέτει άφθονη βιβλιογραφία (και διαδικτυακή) για όποιον ενδιαφέρεται περισσότερο. Ομολογεί ότι μια τρίωρη -a la Fidel- ομιλία του Τσάβες τον εξοντώνει και παραδέχεται εμμέσως πως ανέχεται τις αμπελοφιλοσοφίες του, αφ' ενός, διότι έχει δει ιδίοις όμμασι κάποια από τα επιτεύγματά του και αφ' ετέρου, διότι βλέπει ότι διαθέτει πολιτική σκέψη και γενικότερη «μπολιβαριανή» στρατηγική για τη συμμαχία όλων των κεντροαμερικανικών, και αργότερα και νότιων, κρατών. Σε σχέση με τη σημερινή Κούβα, χωρίς να αγνοεί την καταπίεση κάποιων ομάδων -όπως οι ομοφυλόφιλοι- ειδικά την «περίοδο Μπρέζνιεφ», θαυμάζει την αντοχή της στο συνεχιζόμενο εμπάργκο και τα ανοίγματα του Ραούλ Κάστρο προς την αντιπολίτευση, στοιχεία που ελπίζει ότι θα κατορθώσουν να θωρακίσουν τη χώρα μπροστά στις βρόμικες απειλές των εξορίστων στο Μαϊάμι.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Παπαδιαμαντικό μετάφρασμα
Ο Ζακ Ντεριντά και «το φάρμακον» ενός εκπατρισμένου υποκειμένου
Εις κεκοιμημένους...
Λεονάρντο ντα Βίντσι Οι σημειώσεις μιας μεγαλοφυΐας
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Αφιέρωμα
Αμήν
Βιβλία για τις πασχαλινές ημέρες
Μία λίμνη δίχως βάθος!
Η κρίση του γραπτού Τύπου, η δύναμη της Ιστορίας και η μαγεία της Πόλης
Βιβλίο
Ενα βιβλίο σχεδόν «αχειροποίητο» - Ενα θεατρικό έργο με «μηδέν λιπαρά»
Το χωρίς προϋπόθεση βλέμμα του ταξιδιώτη
Κριτική βιβλίου
Παπαδιαμαντικό μετάφρασμα
Ο Ζακ Ντεριντά και «το φάρμακον» ενός εκπατρισμένου υποκειμένου
Εις κεκοιμημένους...
Λεονάρντο ντα Βίντσι Οι σημειώσεις μιας μεγαλοφυΐας
Η εποχή των μπολιβαριανών;
Μουσική
Εγινε σταρ από σύμπτωση
Άλλες ειδήσεις
Συνταγές μαγειρικής για γυναίκες συγγραφείς