Έντυπη Έκδοση

Βιβλία για τις πασχαλινές ημέρες

Μία λίμνη δίχως βάθος!

Alex Capus

Η λίμνη

μτφρ.: Ιωάννα Λεμπέση Μουζακίτη, εκδόσεις Κονιδάρη, σ. 300, 16,68 ευρώ

Περισσότερο παρά ποτέ, στην εποχή μας λογοτεχνία και παραλογοτεχνία συγχέονται. «Αρέσουν», ασφαλώς, πολλά σε πολλούς, για διαφορετικές ώρες και στιγμές, για παραλίες ή διάβασμα ξάπλα, για πρόσκαιρη διαφυγή απ' την πιεστική καθημερινότητα, αλλά κανόνας για το τι συνιστά άξια πνευματική δημιουργία δ ε ν ε ί ν α ι, δ ε ν μ π ο ρ ε ί ν α ε ί ν α ι τι «αρέσει», αγοράζεται, θαυμάζεται απ' τους πολλούς. Οσο κι αν φλυαρούν συγγραφείς-τζιτζίκια, μυθιστοριογράφοι-πυγολαμπίδες ή εκδότες-παγόνια, ο Λόγος δεν είναι μουσακάς, για να τίθεται θέμα «αρεσκείας»!.. Και κριτήρια αξιολογικά ασφαλώς και υπάρχουν - άλλο αν δεν είν' εύκολο πάντοτε να εκτεθούν... Ενα, λ.χ., άσφαλτο είναι του Νίτσε: Καλό κείμενο είναι μόνο εκείνο που γράφεται μ' αίμα! Και δυστυχώς, κατακλυζόμαστε από χιλιάδες σελίδες σκαρωμένες δίκην «συγγραφικής άσκησης» από ικανούς και ανίκανους, αλλά δίχως σταγόνα αίματος, δίχως εμπνευστικό πυρήνα, δίχως ίχνος προσδιοριστικού βιώματος από πίσω! Σελίδες που γράφονται για να διαβαστούν από αναγνώστες που τρέμουν στην ιδέα πώς θα προβληματίζονταν κιόλας από ένα βιβλίο, ενώ παράλληλα σαγηνεύονται με την ιδέα ότι ...«διαβάζουν»!

Επιβάλλεται, λοιπόν, το ξεκαθάρισμα της ήρας απ' το στάρι!

Αντίθετα προς τα γραφόμενα του Α. Capus, στο αυτί της ελληνικής έκδοσης: Οι ήρωές μου είναι απλοί και καθημερινοί άνθρωποι, που κάνουν απλά και καθημερινά πράγματα και τη δήλωσή του πως... ενδιαφέρεται για τον άνθρωπο που προσπαθεί να ζήσει με αξιοπρέπεια, δεν πρόκειται για καμία ρεαλιστική γραφή τύπου Ζολά, να πούμε... Εχουμε να κάνουμε μ' ένα ψευτομυθιστόρημα, από εκείνα που κυκλοφορούν κατά συρροήν γι' ανάγνωση σε τρένα ευρωπαϊκών μεγαλουπόλεων -αν εξακολουθούν κι εκεί να διαβάζουν άλλο από οικονομικές αναλύσεις για την τρέχουσα κρίση!-, με χαρακτήρες απολύτως προβλέψιμους κι επιφανειακούς, σαν χάρτινα γιαπωνέζικα παιγνίδια, με υποτυπώδη πλοκή, ανακατωμένη με ιστορικά επεισόδια και πληροφορίες ψαρεμένες από διάφορα Αλμανάκ της εποχής, επίτηδες παραχωμένες, για να παραπείθουν πως είναι και «ιστορικά τεκμηριωμένο», με κάποιες προσωπικότητες του παρελθόντος εύκολα αναγνωρίσιμες και από τον κατώτερο αναγνώστη, ει δυνατόν, να παρελαύνουν στο βάθος της σκηνής, δίνοντας για λίγο με την παρουσία τους ένα επιπλέον χρώμα γνησιότητας στις περιγραφές («Α!, γράφει και για τον τάδε μέσα, αλλά τότε που ακόμα δεν ήταν τόσο διάσημος όσο έγινε μετά!..»), και με μια φανταχτερή, πιπεράτη σάλτσα εξωτισμού χυμένη από πάνω -στην Αφρική γαρ των αρχών του αιώνα η εξέλιξη-, δίχως, όμως, κανένα νεύρο πράγματι, κανένα ουσιαστικό πάθος ή ένταση...

Τα πρόσωπα του «δράματος»; Γερμανοί εναντίον Αγγλων, στις παραμονές του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, αγκιστρωμένοι αμφότεροι στις ιμπεριαλιστικές τους βλέψεις, αγωνίζονται να επικρατήσουν οι μεν των δε! Δυο-τρεις ωχροί και ολίγοι πρωταγωνιστές, απ' τη μια, κι ένας ελαφρώς γραφικός, ιδιότυπος, λογάς άγγλος αξιωματικός του Ναυτικού απ' την άλλη, επιδιδόμενος σε άκαιρους λεονταρισμούς, αλλά μη στερούμενος «θάρρους» δα και... «φιλοπατρίας», από κείνους που δεν θα κουραζόταν και η πιο ρηχή φαντασία να σκαρώσει... Με φτηνά φτιασιδώματα, με συνθετικά ευρήματα χιλιοδουλεμένα, με παρένθετα φλύαρα γράμματα προς συζύγους, ώστε να εξυπηρετηθεί η οικονομία της διήγησης και σε πρώτο πρόσωπο «ντοκουμενταρισμένη» (όπου, όμως, κάθε λογής κοινοτοπίες στριμώχνονται, κι εκφράσεις εντελώς παράταιρες σε τέτοιες προσωπικές επιστολές), αναμίξ με μακροσκελείς περιγραφές του Νταρ-Ες-Σαλάμ επί γερμανικής αποικιοκρατίας και της λίμνης Ταγκανίκα, που κάποιο περιηγητικό θα τις κλαίει - και να σου, έτοιμο το μυθιστόρημα!

Και βέβαια όλα όσα καταλογίζονται στον Capus εδώ, διόλου άγνωστα δεν είναι στους επαγγελματίες γραφιάδες, που παραδίδουν το ένα μπεστ - σέλερ μετά το άλλο στον εκδότη. Αντιθέτως: αποτελούν την πάγια μέθοδό τους!.. Ενα «ρεπεράζ» (μοντέρνα διάλεκτος!) τόπων και ιστορικών μνημείων, όπου θα κινηθεί η ιστορία, επιλογή συγκεκριμένων χαρακτήρων από κάποια τυποποιημένα λίγο-πολύ θεατρικά «βεστιάρια», αναλόγως της προέλευσης και των ενδιαφερόντων του «στοχευόμενου» αναγνωστικού κοινού (πάντα μια γυναίκα, για να διεγείρεται το ενδιαφέρον μιας μερίδας αναγνωστών, ένας μαύρος, για τη μερίδα των προοδευτικών που «φρίττουν» με τα παθήματα των αδυνάτων στις κοινωνίες, όπου ανθεί ο ρατσισμός, ή ένας Αλβανός, ή ένας μουσουλμάνος κ.λπ., ένας ομοφυλόφιλος, ειδικά φυτεμένος γι' άλλο «target group» - όλα υπολογισμένα για την καλύτερη προώθηση του «προϊόντος»), και ύστερα κουνάνε τις μαριονέτες, στήνοντας μικρές ή μεγαλύτερες ιστορίες, δήθεν «συγκρούσεις», διαλογικές «αντιπαραθέσεις», δραματικές «κορυφώσεις». Οποιες μπορούν, όποιες φαντάζονται πως θα 'στεκαν στην περίσταση... Κι αυτά σερβίρονται ως λογοτεχνία!

Ο Capus δεν ξεστρατίζει μήτε χιλιοστό απ' τη συνταγή. Δεν πρωτοτυπεί πουθενά, δεν δείχνει ποτέ να ζ ε ι ο ίδιος πίσω απ' τους ήρωές του... Κι αν η γλώσσα του πρωτοτύπου είχε κάποια αξία, η μετάφραση, εντελώς επίπεδη, στερούμενη ύφους, τη σκότωσε. Σε κάποια σημεία μάλιστα, βρίσκεται σε τόση ασυμφωνία με την περιγραφόμενη εποχή και το ομιλούμενο τότε ιδίωμα, ώστε μόνο γέλια προκαλεί, όπως στη σ. 51, όπου αποδίδεται η συζήτηση, το 1915, μεταξύ δύο αποικιοκρατών, στον κήπο του γερμανικού διοικητηρίου στο Νταρ-Ες-Σαλάμ, και ο ένας λέει: Οι Μασάι ...τα έχουν παίξει εντελώς (!!!) Προφανώς η μεταφράστρια ξεχάστηκε και άθελά της χρησιμοποίησε την ιδιόλεκτο της τάξης της στο Λύκειο ή της αλάνας στη γειτονιά της... Τέτοια, πάντως, αποκλείεται να 'λεγαν γερμανοί άποικοι του 1915, και αποκλείεται να τα 'γραφε και ο επιμελής επαγγελματίας Capus, ή να 'θελε έτσι να μεταφραστεί ό,τι επιτέλους έγραψε...

Αλλά προς τι να διυλίζουμε τον κώνωπα;

Τραβηχτικό μένει μονάχα το εξώφυλλο της Λίμνης! Αυτό σε ταξιδεύει, αλήθεια! Οχι, όμως, για πολύ. Ισαμε τις πρώτες σελίδες! Εκεί, αργά ή γρήγορα, βαλτώνεις στη μετριότητα...

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Αφιέρωμα
Αμήν
Βιβλία για τις πασχαλινές ημέρες
Η κρίση του γραπτού Τύπου, η δύναμη της Ιστορίας και η μαγεία της Πόλης
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Αφιέρωμα
Αμήν
Βιβλία για τις πασχαλινές ημέρες
Μία λίμνη δίχως βάθος!
Η κρίση του γραπτού Τύπου, η δύναμη της Ιστορίας και η μαγεία της Πόλης
Βιβλίο
Ενα βιβλίο σχεδόν «αχειροποίητο» - Ενα θεατρικό έργο με «μηδέν λιπαρά»
Το χωρίς προϋπόθεση βλέμμα του ταξιδιώτη
Κριτική βιβλίου
Παπαδιαμαντικό μετάφρασμα
Ο Ζακ Ντεριντά και «το φάρμακον» ενός εκπατρισμένου υποκειμένου
Εις κεκοιμημένους...
Λεονάρντο ντα Βίντσι Οι σημειώσεις μιας μεγαλοφυΐας
Η εποχή των μπολιβαριανών;
Μουσική
Εγινε σταρ από σύμπτωση
Άλλες ειδήσεις
Συνταγές μαγειρικής για γυναίκες συγγραφείς