Έντυπη Έκδοση

Βιβλία για τις πασχαλινές ημέρες

Η κρίση του γραπτού Τύπου, η δύναμη της Ιστορίας και η μαγεία της Πόλης

Βρίσκονται, άραγε, οι εφημερίδες και τα περιοδικά ένα βήμα πριν από το τέλος ή μήπως, αντίθετα, έχει έρθει η εποχή των μεγάλων αλλαγών και αναθεωρήσεων που θα οδηγήσουν σε μια νέα μορφή ενημέρωσης;

Και σε ποιον, αλήθεια, κόσμο καλείται να λειτουργήσει η ενημέρωση; Σε έναν κόσμο που για να αλλάξει δραστικά, θα πρέπει προηγουμένως να ριζοσπαστικοποιηθεί και να διαβάσει ανατρεπτικά το παρελθόν του. Παρελθόν, όμως, και παρόν θα βρεθούν αίφνης να συγκατοικούν αρμονικά στους δρόμους της μεγαλύτερης μητρόπολης στη γέφυρα Ανατολής και Δύσης, ασκώντας μιαν απέραντη μαγεία στο βλέμμα του παρατηρητή.

*Bernard Poulet

Το τέλος των εφημερίδων και το μέλλον της ενημέρωσης

μτφρ: Γιώργος Αγγελόπουλος, επίμετρο: Νίκος Μπακουνάκης, εκδόσεις Πόλις, σ. 279, 18,09 ευρώ

Κανείς δεν μπορεί να αμφιβάλει στις μέρες μας για το ότι τα έντυπα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης βρίσκονται σε κρίση: οι κυκλοφορίες τους φθίνουν, οι νέοι φαίνεται να μην τα προτιμούν, οι εφημερίδες εξαναγκάζονται σε απολύσεις συντακτών, τα εβδομαδιαία περιοδικά γίνονται μηνιαία και οι εκδοτικές επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν μεγάλα οικονομικά προβλήματα. Εχει έρθει, όμως, μετά από όλα αυτά, το τέλος των εφημερίδων και των περιοδικών και πρόκειται οσονούπω να αντικατασταθούν από την τηλεόραση και το Διαδίκτυο; Το βιβλίο τού Bernard Poulet Το τέλος των εφημερίδων και το μέλλον της ενημέρωσης προσπαθεί να δώσει μια ψύχραιμη και κατά το δυνατόν τεκμηριωμένη απάντηση σ' αυτό το καυτό ερώτημα, καταγράφοντας με μεγάλη προσοχή, καθώς και με άκρως λεπτομερειακό τρόπο, τις αλλαγές οι οποίες έχουν παρουσιαστεί στον γραπτό Τύπο κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών, απειλώντας τον με δραματική συρρίκνωση, αν όχι και με αργό θάνατο.

Ο Πουλέ, που είναι αρχισυντάκτης του γαλλικού οικονομικού περιοδικού «L' Expansion» κι έχει εργαστεί ως ανταποκριτής στη Νότια Αμερική και τη Μέση Ανατολή, δεν είναι ούτε αισιόδοξος ούτε απαισιόδοξος. Οι εφημερίδες και τα περιοδικά διέρχονται όντως μια τεράστια κρίση και αναζητούν τις πιο διαφορετικές λύσεις, προκειμένου να περιορίσουν την πίεση την οποία δέχονται από την κυριαρχία του Διαδικτύου: ηλεκτρονικές εκδόσεις και συνδρομές, προσφορά καινούριων προϊόντων και υπηρεσιών, μεταφορά εγκαταστάσεων, εξάπλωση των free press. Οσο, όμως, δύσκολη κι αν δείχνει η σημερινή πραγματικότητα για τον γραπτό Τύπο, ας μην ξεχνάμε, σημειώνει με έμφαση ο Πουλέ, πως τα πάντα έχουν να κάνουν με την έννοια της ενημέρωσης. Το Διαδίκτυο διαθέτει έναν άπειρο όγκο πηγών και πληροφοριών, αλλά χρειάζεται μια ορισμένη ικανότητα για να διακρίνουμε τι είναι χρήσιμο και τι είναι άχρηστο, όπως και ποια είναι η αλήθεια και ποιο είναι το ψέμα. Αν η δημοσιογραφία ξεπεράσει τις αγκυλώσεις και τις αδράνειές της, προσπαθώντας να κατανοήσει τις ραγδαίες μεταμορφώσεις τις οποίες γνωρίζει ο κόσμος, υπάρχουν σοβαρές πιθανότητες να αποκτήσει η έννοια της ενημέρωσης ένα πιο συνεκτικό και πιο λειτουργικό περιεχόμενο και να αποκαταστήσουν οι συντάκτες τα χαμένα τους δικαιώματα.

Οποιον δρόμο κι αν ακολουθήσει στο μέλλον ο γραπτός Τύπος, καταλήγει ο Πουλέ, ένα πράγμα είναι βέβαιο: «Οι κοινωνίες μας δεν μπορούν να κάνουν χωρίς την ενημέρωση». Τόσο οι πολίτες όσο και οι πολιτικοί και οι οικονομικοί παράγοντες ή το κράτος δεν μπορούν να επιλέξουν και να αποφασίσουν χωρίς να στηριχτούν σε ένα αξιόπιστο πληροφοριακό υλικό. Ο Τύπος είναι από συστάσεώς του ουσιώδες γρανάζι της δημοκρατίας και μπορούμε να στοιχηματίσουμε πως οπλισμένος ακριβώς με μια τέτοια ιδιότητα δεν θα εξαφανιστεί ποτέ.

*Howard Zinn

Από την Ιστορία στην πράξη. Η δράση των πολιτών ως προϋπόθεση της δημοκρατίας

μτφρ.: Αρης Λασκαράτος, εκδόσεις Αιώρα, σ. 91, 10 ευρώ

Συγγραφέας ενός διάσημου ιστοριογραφικού έργου, της «Ιστορίας του λαού των Ηνωμένων Πολιτειών», που είναι, όπως το διευκρινίζει ο υπότιτλός του, η «κοινωνική ιστορία της Αμερικής από την εποχή του Κολόμβου ώς τις αρχές του 21ου αιώνα», ο Howard Zinn θεωρεί πως η ανάγνωση και η ερμηνεία του παρελθόντος δεν συνιστά μόνο έναν εύγλωττο οδηγό για τον προσανατολισμό μας στο παρόν, αλλά κι ένα εργαλείο για να παρέμβουμε στα τεράστια (και τερατωδώς άλυτα) ζητήματα της εποχής μας. Ο τόμος Από την Ιστορία στην πράξη (από τις εκδόσεις Αιώρα κυκλοφορεί και η Ιστορία του λαού των Ηνωμένων Πολιτειών) αποτελείται από τρία κείμενα: από την ομιλία που ο εκφώνησε Ζιν πριν από έναν περίπου χρόνο στο Γαλλικό Ινστιτούτο της Αθήνας και από δύο εκτενείς συνεντεύξεις του στον Κωστή Παπαϊωάννου και στη Σώτη Τριανταφύλλου.

Τι ακριβώς σημαίνει η ρήση τού Ζιν ότι η ιστορική γνώση μπορεί να μετατραπεί σε ριζοσπαστική πρωτοβουλία για την αντιμετώπιση των διογκωμένων κοινωνικών προβλημάτων του καιρού μας; Δεν πρέπει να φανταζόμαστε, υπογραμμίζει ο ιστορικός, πως οι άνθρωποι της πολιτικής, της οικονομικής και της στρατιωτικής εξουσίας, που καθορίζουν συχνά την τύχη μας, έχουν ατελείωτη δύναμη, ικανή να τους θωρακίσει έναντι οιασδήποτε απειλής. Αν σκεφτούμε ιστορικά, θα διαπιστώσουμε πως όταν κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1960 οι αγρότες της Καλιφόρνιας μποϊκοτάρισαν τα σταφύλια, κατόρθωσαν να εξαναγκάσουν τις μεγάλες εταιρείες αγροτικών προϊόντων σε σημαντικές παραχωρήσεις, ενώ όταν οι Αμερικανοί στρατιώτες άρχισαν να αντιδρούν στη συνέχιση της παρουσίας των ΗΠΑ στο Βιετνάμ, σταμάτησε ο πόλεμος. Αν ξέρουμε, λοιπόν, το εύρος και την αποτελεσματικότητα των κοινωνικών δράσεων του παρελθόντος, μπορούμε να οργανωθούμε αναλόγως και στο παρόν, αλλάζοντας δομές που μοιάζουν προσωρινά αμετακίνητες και αιώνιες.

Ο Ζιν θα συμπληρώσει πως ο περιορισμός των παραδοσιακών ιστοριογράφων στα μεγάλα γεγονότα (στους πολέμους και στις αμιγώς πολιτικές πράξεις) στέρησε την επιστήμη τους από τη δυνατότητα να κατανοήσει και να εξηγήσει την καθημερινή ζωή, πιάνοντας τον σφυγμό του συνηθισμένου, μέσου ανθρώπου. Με πλήρη συνείδηση της ανάγκης για πολιτικό αγώνα, την οποία διατήρησε στο ακέραιο μέχρι και τον πρόσφατο θάνατό του, ο Ζιν δεν θα διστάσει να παρομοιάσει τον εαυτό του με τον Σωκράτη και να δηλώσει ευθαρσώς: «Ελπίζω να είμαι μια αλογόμυγα για το κατεστημένο, αλλά για τους περισσότερους Αμερικανούς ελπίζω να είμαι ένα άλλο είδος ζώου ή εντόμου. Θέλω να κεντρίζω τους ηγέτες της χώρας. Δεν θέλω να κεντρίζω τον αμερικανικό λαό, ο οποίος εξαπατάται από τη χώρα του».

*Οδοιπορικό στην Ιστανμπούλ

Δώδεκα συγγραφείς γράφουν για την Πόλη

επιμέλεια: Μπαρμπαρός Αλτούγ

μτφρ. από τα τουρκικά: Στέλλα Χρηστίδου. Αφηγήματα, εκδόσεις Καστανιώτη, σ. 193, 18,90 ευρώ

Εντεκα Τούρκοι συγγραφείς κι ένας Ελληνας γεννημένος στην Πόλη γράφουν για την Κωνσταντινούπολη της πραγματικότητας και των ονείρων τους. Η ιδέα του επιμελητή του τόμου Μπαρμπαρός Αλτούγ ήταν να απευθυνθεί σε συγγραφείς οι οποίοι δεν έχουν απλώς γεννηθεί και ζήσει στην Πόλη, αλλά έχουν διαμορφώσει και θεμελιώσει έναν έντονα βιωματικό δεσμό μαζί της, όντας σε θέση να μεταφέρουν στο κείμενό τους τις πιο αντιθετικές (ενδεχομένως και αντιφατικές) όψεις και εκδοχές της. Η ιδέα του Αλτούγ φαίνεται πως πέτυχε, αφού, όπως παρατηρούν στον πρόλογό τους οι Μερκέζ Κιταπλάρ και Τουρκουάζ Κιτάπ, όταν έφτασαν στον εκδοτικό οίκο τα κείμενα, βρέθηκαν να αντικατοπτρίζουν το καθένα μιαν εντελώς διαφορετική ματιά και αίσθηση για την Πόλη. Στον τόμο συμβάλλουν οι Ιντζί Αράλ, Ναζλί Εράι, Ασλί Ερντογάν, Αϊσέ Κουλίν, Περιχάν Μαγντέν, Πέτρος Μάρκαρης, Κιουρσάτ Μπασάρ, Ναΐμ Ντιλμένερ, Τζελίλ Οκέρ, Μπουκέτ Ουζούνερ, Μεχμέτ Μουράτ Σομέρ και Λατιφέ Τεκίν.

Οι δώδεκα συγγραφείς ξεκινούν από τα παιδικά και τα εφηβικά τους χρόνια στην Κωνσταντινούπολη και φτάνουν μέχρι τους χώρους στους οποίους συχνάζουν επί καθημερινής βάσεως, αποκαλύπτοντας συχνά και τις πολιτικοκοινωνικές ή τις ιστορικές διαστάσεις των αναφορών τους. Ο Αλτούγ αφιερώνει τον τόμο σε όσους ονειρεύτηκαν να μετοικήσουν σε άλλους τόπους και σε άλλες χώρες, ελπίζοντας σε έναν άλλο τρόπο και τύπο ζωής, για να τους προτρέψει να στραφούν προς την ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση: «Δεν υπάρχει άλλη πόλη, η καινούρια μας ζωή είναι ακριβώς εδώ, σ' ετούτη την πόλη, στη στιγμή που ζούμε, αρχινάει μαζί της».

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία
Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης (ΜΜΕ)
Σχετικά θέματα: Αφιέρωμα
Αμήν
Βιβλία για τις πασχαλινές ημέρες
Μία λίμνη δίχως βάθος!
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Αφιέρωμα
Αμήν
Βιβλία για τις πασχαλινές ημέρες
Μία λίμνη δίχως βάθος!
Η κρίση του γραπτού Τύπου, η δύναμη της Ιστορίας και η μαγεία της Πόλης
Βιβλίο
Ενα βιβλίο σχεδόν «αχειροποίητο» - Ενα θεατρικό έργο με «μηδέν λιπαρά»
Το χωρίς προϋπόθεση βλέμμα του ταξιδιώτη
Κριτική βιβλίου
Παπαδιαμαντικό μετάφρασμα
Ο Ζακ Ντεριντά και «το φάρμακον» ενός εκπατρισμένου υποκειμένου
Εις κεκοιμημένους...
Λεονάρντο ντα Βίντσι Οι σημειώσεις μιας μεγαλοφυΐας
Η εποχή των μπολιβαριανών;
Μουσική
Εγινε σταρ από σύμπτωση
Άλλες ειδήσεις
Συνταγές μαγειρικής για γυναίκες συγγραφείς