Έντυπη Έκδοση

Βιβλίο

Πεντάλ

  • Η ποίηση είναι απλούστατα γλώσσα

    Μετά ο Λαλάκης βάζει στο ντουλάπι το φεγγάρι. Πάει η Μαρίνα ν' ανοίξει το ντουλάπι πέφτει απάνω της το φεγγάρι.

    Πέφτει κάτω η Μαρίνα. Βάζει τις φωνές ο Στραβοσουγιάς, Μαρίνα μου-Μαρίνα, λέει.

    Τ' ακούει ο Λαλάκης μπαίνει στο ντουλάπι. Πάει ο Στραβοσουγιάς ν' ανοίξει το ντουλάπι πέφτει πάνω του το φεγγάρι. Πέφτει κάτω ο Στραβοσουγιάς.

    Τον βλέπει η Μαρίνα βάζει τις φωνές. Χτύπαγε κι ο αέρας τις πόρτες,

    το 'παιρνε το σπίτι. Το πήγαινε κάτω στης Καρύταινας.

    Ανδρέας Ρούσσης Μαρτυρία και άλλα ποιήματα, Πλανόδιον, Αθήνα 2008

    *****

    Η τέχνη στις μέρες μας έχει παραφορτωθεί από μια μουντή λογοδιάρροια περί θεωρίας, λέει ο Μίλαν Κούντερα, και όχι μόνον αυτός ελπίζω, είτε η θεωρία διατυπώνεται από τον καλλιτέχνη (κουτσουρεύοντας έτσι το δημιουργικό του ασυνείδητο, εκτός κι αν αυτό προλάβει και προπορευτεί, οπότε τι νόημα μπορεί να έχει η εκ των υστέρων πολυλογία;)

    είτε από τους υποδοχείς του έργου του.

    Λέτε η τέχνη ν' αρχίζει να μοιάζει με την πολιτική και τους μεσάζοντες μεταξύ παραγωγού και καταναλωτή;

    Το φεγγάρι και το ντουλάπι

    Μάχη, πόλεμος, πατρίδα, παιδιά, πατριωτικό μέτωπο, έλεγε και ξαναέλεγε ο κύριος Φλωρίδης ή ο κύριος Λαμπρινίδης (δεν έχει καμία απολύτως σημασία) σε τηλεοπτική εκπομπή, μιλώντας για την οφειλόμενη επιστράτευση των πολιτών φορολογουμένων. Εδώ κινδυνεύει, ευτυχώς, ο θεατής-πολίτης να ταυτιστεί με τους αντιρρησίες συνείδησης, απλώς η μάχη και ο πόλεμος διεξάγονται στο έδαφος του, οπότε γλιτωμός δεν υπάρχει.

    Αυτή είναι η πραγματικότητα ή αυτή είναι μια πραγματικότητα επαναλάμβανε με τη σειρά του μονότονα ο εκπρόσωπος της Νέας Δημοκρατίας, οσάκις τον αντίκρουε, και δεν ήταν λίγες οι φορές.

    Ο άνθρωπος, ο κανονικός άνθρωπος εννοώ, τα έχει χαμένα. Η πραγματικότητα έχει μετατραπεί σε κινούμενη άμμο. Πατάς σ' ένα σημείο πιστεύοντας ότι την εξασφάλισες και διαπιστώνεις με τρόμο ότι έχεις πέσει σε μια τρύπα που όλο βαθαίνει, είτε πρόκειται για χρόνο είτε για χώρο. Γιατί αυτή είναι πράγματι η πραγματικότητα, και σπανίως να υπάρξει άλλη.

    Ωστόσο

    Η έκλειψη της Σελήνης

    Μια χρονιά είχαμε έκλειψη σελήνης. Λίγο πριν πήρα το ακόλουθο γράμμα από τον νεαρό ινδιάνο σταθμάρχη στο σταθμό Κικούγιου:

    «Αξιότιμη κυρία. Είχαν την καλοσύνη να με πληροφορήσουν ότι το φως του ήλιου θα σβήσει εφτά μέρες συνέχεια. Αν αφήσουμε στην άκρη τα τρένα, έχετε την καλοσύνη, σας παρακαλώ πολύ, να με ενημερώσετε, γιατί νομίζω πως κανείς άλλος δεν θα έχει την καλοσύνη να με ενημερώσει, αν στο διάστημα αυτό πρέπει ν' αφήσω τα γελάδια μου να βόσκουν στη γύρω περιοχή ή να τα μαζέψω στο μαντρί;»

    Μετά τιμής

    Ο πιστός σας υπηρέτης

    Πάτελ

    Κάρεν Μπλίξεν (1885-1962), ημερολογιακή καταγραφή στο Out of Africa.

    Υπάρχουν δύο ρήματα που απασχολούν κατά καιρούς τον ποδηλάτη. Το ρήμα «είμαι» και το ρήμα «κάνω». Υπάρχουν και οι αντίστοιχοι τύποι ανθρώπων. Αυτοί που κυρίως είναι, και αυτοί που κυρίως κάνουν. Αυτοί που αν δεν κάνουν δεν είναι, κι εκείνοι που αν δεν είναι δεν μπορούν να κάνουν. Βέβαια πάντα κάνει κάτι κανείς, αλλιώς δεν είναι δυνατόν να είναι, και κατά κάποιον τρόπο πάντα είναι, αλλιώς δεν είναι δυνατόν να κάνει. Και κάνουμε λοιπόν και είμαστε. Αλλά σήμερα το είναι θεωρείται κυρίως η ελλάσων προϋπόθεση για το μέγιστο που είναι το να κάνεις. Αλλιώς, ακόμη κι αν είσαι, είναι σαν να μην είσαι ή δεν είσαι καλά. Πρέπει λοιπόν να κάνουμε για ν' αποδείξουμε ότι κατ' αρχάς είμαστε, κι ύστερα ότι καλώς είμαστε, καλά είμαστε, δικαίως είμαστε. Οι άλλοι μαθαίνουν να μας αναγνωρίζουν και μας θυμούνται από αυτό που κάνουμε ή σταματήσαμε να κάνουμε. Κάνω δύο γάμους ή τρεις σχέσεις, κάνω παιδιά, θα κάνω μια δεξίωση, πέντε ταξίδια, δεκαοχτώ εκπομπές. Δεν μπορώ να κάνω σιωπή, μοναξιά, αγάπη, μπορώ όμως να κάνω φιλίες, έρωτα. Και πάλι όμως μιλάμε για πράξεις. Τα αφηρημένα ουσιαστικά, ειδικότερα όσα δηλώνουν κατάσταση, δεν... κάνονται. Πρέπει να γίνουν, και το ρήμα «γίνομαι», όταν γίνει, παραχωρεί τη θέση του στο είναι ή στο υπάρχω. Δεν μπορείς λοιπόν να κάνεις αυτά που είσαι, ενώ μπορείς να είσαι αυτά που κάνεις. Οι άνθρωποι τώρα που κυρίως κάνουν είναι σχεδόν πάντα ευτυχέστεροι, ασφαλέστεροι και καλά οργανωμένοι. Ο θεός ο ίδιος, η συνείδησή μας εν ανάγκη, μας καλεί, πριν κοιμηθούμε το βράδυ, σ' έναν απολογισμό τού τι κάναμε τη μέρα που πέρασε. Στη διάρκεια της ημέρας, ενίοτε και της νύχτας, ακούγεται η αγωνιώδης ερώτηση της μητρός προς το ανήλικο τέκνο της: «Εκανες;». Αλίμονο σε όποιον δεν έχει κάνει, δεν κάνει και δεν θα συνεχίσει να κάνει. Θα χρειαστεί χρόνια ψυχανάλυση για να μάθει ότι μπορεί και να μην έκανε άσχημα που δεν έκανε αν αυτό ήθελε να κάνει. Αλλά μπορεί να θες να κάνεις και να μην κάνεις; Γιατί ακόμη και την τρύπα στο νερό την κάνεις!- Κάθε στιγμή είναι άγνωστος τόπος.

    - Για κάποιους από μας, όσο λιγότερα λέγονται γι' αυτό που κάνουμε και πώς το κάνουμε, τόσο το καλύτερο.

    - Δεν με απασχολεί η αλήθεια, ούτε η συμβατική αντίληψη του ωραίου.

    - Πιστεύω πως όλη η ποίηση υπακούει σε τύπους με την έννοια των περιορισμών, είτε πρόκειται για περιορισμούς που της κληροδοτούνται από την παράδοση είτε για περιορισμούς που επιβάλλει η ίδια η γλώσσα.

    - Μου αρέσουν τα ποιήματα που με απασχολούν, δηλαδή που δεν με πλήττουν.

    - Η φόρμα του ποιήματος θεωρείται από τους μύωπες απλώς σχήμα.

    - Η ποίηση είναι απλούστατα γλώσσα. Τα υπόλοιπα είναι ενδιάμεσα κενά.

    Κουβέντες του Μαρκ Στραντ, αμερικανού ποιητή. Οι πιο πολλές δεν κομίζουν

    κάτι καινούριο, έχουν ειπωθεί και από άλλους. Αλλά καθησυχάζεσαι όταν

    ποιητές που αγαπάς λένε με τον τρόπο τους το ίδιο.

    Χανόμαστε

    δεν πειράζει

    βρίσκονται άλλοι

    Καταληκτική στροφή του ποιήματος Ο κόσμος είναι ένα αρκετά μικρό μέρος, του Νίκου Ερηνάκη.

    Αποχαιρετισμός στην Αναστασία Φιλίπποβνα

    Μόνο μια στιγμή πέρασε η ομορφιά σου

    μπροστά από τους καθρέφτες του θανάτου

    ω Αναστασία Φιλίπποβνα!

    τώρα είμαστε όλοι σε μια βάρκα και πλέουμε

    προς το σκοτάδι.

    Σταμάτης Πολενάκης, Τα γαλάζια άλογα του Φραντς Μαρκ, Οδός Πανός, Αθήνα 2006.

    Στο Αιγυπτιακό Μουσείο του Βερολίνου βλέπει κανείς αρκετές τέτοιες στιγμές αποτυπωμένες συνήθως σε γλυπτική. Μια κόρη μόνη της, ένα ζευγάρι, κάποτε ολόκληρη οικογένεια με τα οικιακά της προσφιλή ζώα, σε μια βάρκα να «πλέουν προς το σκοτάδι». Εξαιρετικής ομορφιάς σκηνές, καθώς όλοι είναι όρθιοι, κοιτάζουν εμπρός, περιέργως αποφασισμένοι και ήσυχοι, ήσυχα μελαγχολικοί, με μικρές χειρονομίες και ατάραχη στάση.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Αφιέρωμα
Αμήν
Βιβλία για τις πασχαλινές ημέρες
Μία λίμνη δίχως βάθος!
Η κρίση του γραπτού Τύπου, η δύναμη της Ιστορίας και η μαγεία της Πόλης
Βιβλίο
Ενα βιβλίο σχεδόν «αχειροποίητο» - Ενα θεατρικό έργο με «μηδέν λιπαρά»
Το χωρίς προϋπόθεση βλέμμα του ταξιδιώτη
Κριτική βιβλίου
Παπαδιαμαντικό μετάφρασμα
Ο Ζακ Ντεριντά και «το φάρμακον» ενός εκπατρισμένου υποκειμένου
Εις κεκοιμημένους...
Λεονάρντο ντα Βίντσι Οι σημειώσεις μιας μεγαλοφυΐας
Η εποχή των μπολιβαριανών;
Μουσική
Εγινε σταρ από σύμπτωση
Άλλες ειδήσεις
Συνταγές μαγειρικής για γυναίκες συγγραφείς