Έντυπη Έκδοση

«Τα πουλιά» του Χίτσκοκ σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη

Παπαγάλοι στον αστικό ουρανό

Ο ψιττακίσκος ο δαχτυλιδολαίμης, το γνωστό πράσινο παπαγαλάκι με την παράξενη κραυγή, είναι ελεύθερο στους αιθέρες της Αθήνας, της Θεσσαλονίκης και των άλλων αστικών κέντρων.

Διάτορες κραυγές διασχίζουν το σύθαμπο του τοξικού ουρανού της μεγαλούπολης. Οταν σηκώσεις το βλέμμα ψηλά, αντικρίζεις την πράσινη ομορφιά τους να φτεροκοπάει και να λάμνει στον ουρανό πλήρως αφομοιωμένη από το δυσχερές περιβάλλον. Τα τελευταία χρόνια ελευθερώθηκαν με δαψίλεια πολλά πουλιά του είδους. Τόσο στην Αθήνα όσο και αλλού. Το αποτέλεσμα ήταν οι αβιοτικές σχεδόν συνθήκες της μεγάλης πόλης να παρακαμφθούν και οι κοινότητες των πουλιών να αβγατίσουν τα μέλη τους. Πρόκειται κυρίως για απελεύθερα πουλιά ή για πουλιά που ξέφυγαν απ' το κλουβί τους.

Βρισκόμαστε σ' ένα κομβικό σημείο σε σχέση με την εξέλιξη των πόλεων. Οι πόλεις σήμερα έχουν μια παράξενη, διττή όψη. Διατηρούν κοιτίδες ομορφιάς ανισοβαρώς προς εκείνες της ασχήμιας και της απελπισίας, της χαμηλής βιωσιμότητας και της παρακμής. Ξεκίνησε μια διελκυστίνδα με νικητές και ηττημένους να παραμένουν ακόμη στον αγώνα. Οι πόλεις της ομορφιάς είναι διακαής πόθος για όλους. Ο ψιττακίσκος ο δαχτυλιδολαίμης θέλουμε να μπει στην πανίδα της ελληνικής μεγαλούπολης και κωμόπολης. Οι εκτρωματικές πόλεις είναι η αρά για την εξέλιξή τους (των πόλεων). Ρέπουμε αποχαυνωμένοι προς αυτή την κατεύθυνση.

Ερήμην μας, με τον χρόνο μας αγορασμένο από τους εκμαυλιστές των σύγχρονων ημερών που συντηρούν το παραπαίον σύστημα του καπιταλισμού σε σαθρά θεμέλια, έχουμε πάψει να ονειρευόμαστε και να πράττουμε κατ' αυτόν τον τρόπο. Η δαμόκλειος σπάθη επικρέμαται άνωθεν των πόλεων και απεργάζεται την πτώση της. Ελλοχεύει πίσω απ' την άγνοια των πολιτών και την αστείρευτη όρεξη των άπληστων, μέχρι να έρθει το σημείο εκείνο καμπής που θα σημάνει το τέλος. Ενα σημείο που δεν θα ορίσει την αφετηρία μιας εμφανούς παρακμής και άθλιας σταδιακής επιδείνωσης του βιοτικού επιπέδου. Θα σημάνει την εκκωφαντική κατάρρευση του αισθητού κόσμου. Την ανάδυση του σκοταδιού και τη διαφυγή του φωτός στους πιο μύχιους θυλάκους σωτηρίας του.

Η οικολογική συνείδηση στην Ελλάδα, που θα έφερνε και τις ποθητές αλλαγές των πόλεων σε οικοπόλεις και τη σωτηρία του ουρανού τους από το εκπεμπόμενο CO2, συρρικνώνεται από το ήδη ανέλπιδο ποσοστό της. Οι προσπάθειες των πολιτικών φορέων για οικολογική ανάπτυξη συναντούν εμπόδια μέσα στους ίδιους τους φορείς. Ενας εμφύλιος πόλεμος με μήλον της Εριδος τα μεγάλα ιδιωτικά συμφέροντα, που κατάντησαν τις φυσικές καλλονές του τόπου να αναμένουν το πέρασμα από μια χιμαιρική δυστοπία σε μια πολύ πιθανή ζοφερή πόλη τού αύριο.

Οι ανήλιαγες και αλαμπείς ψηλές οικοδομές θα προσφέρουν καλή θέα προς τον ήλιο μόνο στους ενοίκους τους. Οι υπόλοιποι άνθρωποι θα νοικιάζουν τον ήλιο όπως τώρα στις παραλίες ενοικιάζουν τις ομπρέλες, ενώ στο πίσω τους μέρος δάση από αρμυρίκια περιμένουν τα φαντάσματα αλλοτινών καιρών και ελληνικών πολιτισμών. Καθώς η ανάπτυξη ακολουθεί την αντίστροφη πορεία ενός παράξενου ηλιοτρόπιου που προσανατολίζεται στο σκοτάδι αντί στον ήλιο, μπορούμε με θάρρος να μιλήσουμε για ακόμη πιο σκοτεινά σενάρια. Τόσο σκοτεινά όσο να συναντάνε τις ανάλογες μυθοπλασίες της κυβερνοπάνκ λογοτεχνίας, που σταδιακά και αναπόφευκτα αναπτύσσεται στη χώρα μας, όχι σαν μυθοπλασία πια, αλλά σαν μια πολύ δυνατή πιθανότητα. Δεν θα λησμονήσω ποτέ τον ειδεχθή αμοραλισμό του Βασίλη Αρναούτογλου στο Κονάριο και το Φραγγέλιο (εκδόσεις Οξύ), τις οργουελικού τύπου εξωγήινες αποικίες των ανθρώπων στα ανυπέρβλητα διηγήματα της μεγάλης συγγραφέως Ράνιας Κατσαρέα (στις ίδιες εκδόσεις) και το συγκεχυμένο περιβάλλον στις γοητευτικές δυστοπίες του Περικλή Μποζινάκη. Πιο πολύ στα δύο τελευταία του έργα, Απόκρημνος χρόνος (εκδόσεις ars nocturna) και Ζώνη ερήμωσης (εκδόσεις Νεφέλη).

Η μείωση του ζωτικού χώρου που αναλογεί σε κάθε άνθρωπο, η τοξικότητα της ατμόσφαιρας, η παραγωγή μεταλλαγμένων ειδών ζωής, που μέχρι πρότινος γέμιζαν τις μυθώδεις σελίδες της κρυπτοζωολογίας, ο υπερπληθυσμός, η αύξηση του εκπεμπόμενου διοξειδίου του άνθρακα, η άνοδος της κατανάλωσης θα δημιουργήσει μια τάξη ειλώτων που θα εργάζεται δουλικά για την τάξη των καταναλωτών. Τα μέλη της τάξης των ειλώτων θα περιμένουν αποσταμένοι έναν γαλήνιο θάνατο. Αν οι είλωτες χάσουν τα όρια αντοχής των (κυνηγημένων) ονείρων τους προς τα κάτω και πια η ζωογόνος δύναμη των ονείρων πάψει να υφίσταται, η εσωτερική ετυμηγορία της εθελούσιας εξόδου θα μοιάζει με αγωνιστική πράξη και τετελεσμένη από τη στιγμή της οργισμένης σκέψης της. Οι εικόνες των ανθρώπων θα εξαφανιστούν από τους ορίζοντες της πληροφόρησής μας. Ενας κυκεώνας στατιστικών, με κανένα σηματωρό να οδηγεί στον άνθρωπο και το πρόσωπο πίσω από τον αριθμό, θα αντικαταστήσει την ήδη γνωστή εμπορευματοποίηση των συναισθημάτων στον τομέα της διαφήμισης. Ο ζόφος θα κατακάθεται στη γη για πάντα, σαν ηφαιστειακή λάβα που πέφτει στη θάλασσα και φτάνει σιδερένια στον βυθό. Η ελευθερία θα αντίκειται σε έννοιες, όπως αιθαλομίχλη, ασβόλη, απόπλυμα, ρύπος. Ο συμβιβασμός έχει ήδη στις μέρες μας υλική μορφή. Είναι το προκάλυμμα εκείνο του εξωτερικού αναπνευστικού συστήματος, μια μάσκα φιλτραρίσματος του εισπνεόμενου αέρα. Η αυτοχειρία σε ποσοστό εργαζομένων διογκώνεται συνεχώς, ως λύτρωση από τα επαχθή καθήκοντα των σκλάβων- υπαλλήλων και οι τροχιές του ονείρου, στους ανοιχτούς ορίζοντες που έβλεπαν οι άνθρωποι μέσα απ' τα παράθυρα, γίνονται τροχιές θανάτου από πτώση στο κενό. Οι κατοικίες θα συσσωρευτούν σε τεράστια κλουβιά. Ο νεροχύτης που στάζει, θα προκαλεί το νόστο για τις σταγόνες της βροχής που κάποτε απολάμβαναν ν' ακούνε με ελευθερία. Πριν χαθούνε στ' αλαμπή, τα βορβορώδη και ασφυξιογόνα τους διαμερίσματα, στη μέση ενός πύργου της Βαβέλ που φτιάχτηκε εκεί για να ριζώσει.

Σενάρια επιστημονικής φαντασίας θα πεις. Θ' ανταπαντήσω ότι είναι πολύ πιθανό στο κοντινό μέλλον να γευτούμε κάποιες όψεις τους ακόμη πιο ζοφερές και που η θέση του κειμένου στην εφημερίδα δεν μου επιτρέπει να τις αποκαλύψω, ως υπερβολικά αποτροπιαστικές. Στην Κίνα, σ' αυτές τις τεράστιες οικοδομικές Βαβέλ, οι άνθρωποι αυτοκτονούν καθημερινά, με ανοιχτά τα παράθυρα να κοιτάνε το μολύβι του απέναντι τοίχου. Εκεί όπου θα μπορούσαν να σταθούν, να μετεωριστούν, να ρίξουν μια ματιά στο αναπεπταμένο μεγαλείο του ορίζοντα και να πισωγυρίσουν, βλέπουν το απέναντι κελί και πέφτουν αμετάκλητα στον θάνατο. Οι αυτοκτονίες στην εταιρεία Foxcon της Κίνας δεν αριθμούν πια θύματα, αλλά επαναλήψεις του συμβάντος.

Στη θάλασσα ο αριθμός των λαγοκέφαλων διαρκώς αυξάνεται απειλώντας μέρος του πληθυσμού άλλων ειδών ψαριού με αφανισμό. Στο Αιγαίο πέλαγος και τη Μεσόγειο μπήκε από την Ερυθρά θάλασσα. Ψάρι που πρωτοεμφανίστηκε στα νερά της Ρόδου και τώρα απαντάται μέχρι και στους βυθούς του βόρειου Αιγαίου. Είναι σκοτεινόχρωμο, με σταχτί κηλίδες στην πλάτη και με τα μάτια του να τρομάζουν τον παρατηρητή εξαιτίας της μεμβράνης που φέρουν επάνω τους. Εχουν τέσσερα δόντια και η ομοιότητα του σχήματός τους με το σχήμα των δοντιών του λαγού τούς έδωσε το όνομά τους. Οι λαγοκέφαλοι εισήλθαν στη Μεσόγειο εξαιτίας των κλιματικών αλλαγών και απειλούν με την απρόβλεπτη εξάπλωση τους τις ισορροπίες στους υπόλοιπους πληθυσμούς των ψαριών. Ο κίνδυνος για τη βρώση του λαγοκέφαλου από τους ανθρώπους έγκειται στην ουσία τετραδοτοξίνη, που παράγεται στα εντόσθια του ψαριού. Η συγκεκριμένη ουσία, που μεταμορφώνει το ψάρι με το σχήμα τορπίλης σε φονικό όπλο, δεν φεύγει με το μαγείρεμα και ο κίνδυνος για τον άνθρωπο παραμένει.

Η συσσώρευση προβλημάτων στον κόσμο θα παρωθήσει τους ανθρώπους στην επινόηση λύσεων. Ο εφησυχασμός κρατάει τους ίδιους προσκολλημένους στην υλιστική ευμάρεια και τη γρήγορη αλλαγή της καταναλωτικής μορφής της. Η επικράτηση της PVC ευδαιμονίας στις μάζες τους θα διαρραγεί και οι ηλεκτρονικές χαίνουσες πληγές της θα περιφέρουν τον εθισμό τους με τα στερητικά του σύνδρομα και τους ίδιους πανικόβλητους. Η βαλλόμενη ύπαρξη, άθυρμα του πανικού της, έστω και μετά τα απευκταία τετελεσμένα συμβάντα, θα κινηθεί προς την κατασκευή των οικοπόλεων.

Ακόμη και τότε η ανθρώπινη αλήθεια της πτώσης θα ξημερώσει μια διαφορετική από την προσδόκιμη αλήθεια. Δυο κόσμοι θα έχουν χτιστεί. Οι φτωχοί, οι λούμπεν, θα ζούμε στις εγκαταλελειμμένες και παρηκμασμένες πόλεις σας. Χωρίς φως, με βρόμικο νερό και με ορίζοντες που βγάζουν στους βυθούς. Ο ψιττακίσκος ο δαχτυλιδολαίμης θα πετά ακόμη, και σε πείσμα σας, στις δικές μας γειτονιές (παλιές δικές σας). Ο τόπος είναι η καρδιά, και αυτήν την έχουμε εμείς. *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία
Σχετικά θέματα: Λογοτεχνία
Η ανθοδέσμη
Συνταγές επιβίωσης σε αραβόφωνους καιρούς
Ο χρόνος του μυθιστορήματος είναι μια μέρα
Μια χαρτογράφηση του ντόπιου μηδενισμού
Το εγχείρημα της χειραφέτησης του πνεύματος στον αιώνα του Διαφωτισμού
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Ο κοντούλης και ο βαρύς
Ατιμες τιμές για έναν σπάνιο συγγραφέα
«Φύσις κρύπτεσθαι φιλεί»
Μια θεατρική «ξένη γλώσσα»
Επιστολές, δισταγμοί και πτώσεις δίπλα μας
Τα διηγήματα κατοικούνται από μουρμουρητά και ψιθύρους
Από τις 4:00 στις 6:00
Ατλαντίς, μια διαρκής αναζήτηση
Οι σύγχρονοι κιθαρίστες τού οφείλουν πολλά
Αφανής αναγνώστης
«διά του νοός αναγινώσκων»
Λογοτεχνία
Η ανθοδέσμη
Παπαγάλοι στον αστικό ουρανό
Συνταγές επιβίωσης σε αραβόφωνους καιρούς
Ο χρόνος του μυθιστορήματος είναι μια μέρα
Μια χαρτογράφηση του ντόπιου μηδενισμού
Το εγχείρημα της χειραφέτησης του πνεύματος στον αιώνα του Διαφωτισμού
Άλλες ειδήσεις
Ο Μανώλης Ρασούλης με αξιοπρέπεια και ελευθερία