Έντυπη Έκδοση

Επειδή το ταξίδι δεν τελείωνει ποτέ

Συνταγές επιβίωσης σε αραβόφωνους καιρούς

Μη μας υποπτεύεστε! Δεν ετοιμαστήκαμε να αλλαξοπιστήσουμε. Εξακολουθούμε τα παλιά πιστεύω μας να τα βρίσκουμε κτιρ κουαίς 1. Απλώς, θελήσαμε να κάνουμε ένα ταξιδάκι στην Ισπανία των αραβικών χρόνων 2 και -γιατί όχι;- να σας καλέσουμε κι εσάς και να μας επιτρέψετε να γίνουμε οι ξεναγοί σας.

Μην ανησυχείτε! Δεν θα σας βάλουμε να περπατήσετε. Μακάρι να μπορούσαμε να κάνουμε μια τόσο μεγάλη πορεία, μα είναι μακρύς ο δρόμος και δεν αντέχουμε. Πώς θα αποκηρύξουμε τόσους αιώνες καρεκλοδίαιτης ζωής;

Εκεί, στο τραπεζάκι, πλάι στον καναπέ σας, σας συμβουλεύουμε να ακουμπήσετε ένα δισκάκι με ξηρούς καρπούς και αποξηραμένα φρούτα, κι ένα άλλο δισκάκι με νερό κι ένα ηδύποτον της αρεσκείας σας, και να μισοξαπλώσετε ολίγον τι περιπαθώς, όχι σαν οδαλίσκες ή γιουσουφάκια, ούτε βεβαίως όπως οι Μάγιες του Γκόγια, αλλά ως κάτι το ελληνικότερον, ας πούμε, ωσάν Μαρίες Πενταγιώτισσες.

Μην τρομάζετε! Δεν θα σφαχτούμε στις ποδιές σας. Δεν είμαστε και τόσο παλικάρια. Στην πολυθρόνα απέναντί σας θα βουλιάξουμε -και μάλιστα με άφθονες υγρές προμήθειες, απαραίτητες για να διασχίσουμε την έρημο της ανάγνωσης. Κι όσο εσείς θα μασουλάτε τους καρπούς και θα βρέχετε τα χείλη μετά του ηδύποτου, εμείς θα σας πηγαινοφέρνουμε στους 13ο, 12ο, 11ο, ακόμα και στον 8ο - αιώνα, εννοούμε, όχι μισθούς.

Μην πανικοβάλλεστε! Δεν πρόκειται να έχετε τη μοίρα του ποιητή 3 που τον σκότωσαν διά λιθοβολισμού, επειδή είχε γράψει τους στίχους:

Η γη είναι σκοτεινή και η φωτιά λαμπερή,

γι' αυτό οι άνθρωποι λατρέψαν τη φωτιά 4.

Δόξα τω Θεώ, οι σύγχρονες δημοκρατίες επιτρέπουν πιο επαναστατικά συνθήματα, έστω κι αν δεν είναι στον ίδιο βαθμό ποιητικά. Κάντε μια βόλτα στους δρόμους και θα δείτε. Οχι τώρα. Τώρα θα μείνετε στον καναπέ με τη διαβεβαίωσή μας ότι δεν κινδυνεύετε να έχετε ούτε τη μοίρα του Αμπντ αλ-Ραχμάν.

Γιατί, ο 19χρονος τότε Αμπντ αλ-Ραχμάν, γλιτώνοντας τον σφαγιασμό που υπέστη από τους πολιτικούς αντιπάλους της η οικογένειά του, η οποία καταγόταν από το γένος του Μωάμεθ και κυβερνούσε τη Συρία, κατέφυγε στην πόλη Θέουτα, στη φυλή της μητέρας του, μονόφθαλμος από μάχες που είχε αντιμετωπίσει στη διαδρομή, και, καθώς εκεί δεν έγινε δεκτός, πέρασε απέναντι στην αλ-Ανταλούς, τη σημερινή Ανδαλουσία, γεμάτος αυτοπεποίθηση ότι θα εκπλήρωνε την προφητεία, που τον ήθελε να μεγαλουργεί και να επανακτά τη χαμένη δόξα της οικογένειάς του, δηλαδή των Ουμαγιάδων έναντι των Αββασιδών.

Με ηρωικές μάχες, αλλά και με σφαγιασμούς, αποκεφαλισμούς και προδοσίες, κατάφερε στα 25 του να κατακτήσει το εμιράτο της Κόρδοβας, εγκαινιάζοντας έτσι τη δυναστεία των Ομέγια ισπανιστί, η οποία, παρά τη στυγνή εξουσία της, έδωσε έμφαση στον πολιτισμό, κάνοντας την Κόρδοβα «στολίδι του κόσμου» και «μαργαριτάρι της Δύσης». Την προίκισε, δηλαδή, με μεγαλοπρεπή κτήρια, τζαμιά, παλάτια, δημόσια λουτρά, με βιβλιοθήκες, πανεπιστήμιο και σχολή μεταφραστών, που μετέφρασαν στα αραβικά ελληνικά, λατινικά αλλά και εβραϊκά κείμενα, κάλεσε σοφούς από άλλα μέρη, έδωσε ώθηση στην ποίηση και στη μουσική και την αναβάθμισε από εμιράτο υπαγόμενο στη Δαμασκό σε ανεξάρτητο χαλιφάτο, έτσι ώστε η Κόρδοβα να αποτελεί το κέντρο της Δυτικής Ευρώπης σε αντιδιαστολή με την Κωνσταντινούπολη και τη Βαγδάτη.

Ο ίδιος ο Αμπντ αλ-Ραχμάν, ωστόσο, και παρότι κυβέρνησε για περισσότερα από 30 χρόνια μέχρι τον θάνατό του, επεκτείνοντας την κυριαρχία του ώς τα Πυρηναία, στην Ιστορία έμεινε ως «Αβδερραμάν Α', ο μετανάστης». Ισως επειδή, νοσταλγώντας τη Συρία κι έχοντας φέρει και φυτέψει στο παλάτι του έναν φοίνικα, τον πρώτο φοίνικα στην Ιβηρική χερσόνησο, έγραψε σε κάποιο ποίημά του:

Αχ, φοίνικά μου! Είσαι κι εσύ, όπως κι εγώ,

ξένος στη Δύση, μακριά από την πατρίδα σου.

Ας αφήσουμε, όμως, τον εμίρη με τον καημό του κι ας αναζητήσουμε ποιήματα ποιητών οι οποίοι συνηθιζόταν, όχι μόνο να είναι αυλικοί και παιδαγωγοί των πριγκίπων, αλλά να γίνονται και υπουργοί. Ισχυε ασφαλώς και το αντίθετο: οι υπουργοί να γράφουν ποιήματα και να παριστάνουν τους ποιητές. Εμείς, βεβαίως, θα τους παρακάμψουμε, κρατώντας από αυτό δύο θετικά στοιχεία: το ότι η ποίηση ήταν διαδεδομένη και το ότι οι ποιητές έχαιραν εκτίμησης.

Να μη μακρηγορούμε. Τα θέματα, με τα οποία καταπιάνονταν οι ποιητές, ήταν ποικίλα: τα κατορθώματα των βασιλιάδων, η ομορφιά των πόλεων και των τοπίων, η οινοποσία, καθώς το κρασί επιτρεπόταν, ο θάνατος, κυρίως, όμως, ήταν ο έρωτας σε όλο του το μεγαλείο.

Η ερωτική ποίηση άνθησε κατά τους αιώνες που αναφέραμε πιο πάνω, αποδίδοντας το 1023 το ωραιότερο ερωτικό ποίημα που γράφτηκε ποτέ στην αραβική γλώσσα: Το περιδέραιο της περιστέρας, του Ιμπν Χαζμ (Abu Muhammad Ali ibn Hazm), χωρισμένο σε ενότητες. Από την ενότητα Περί ερωτικής ένωσης διαλέξαμε να μεταφράσουμε τους εξής στίχους:

Κάποιος με ρώτησε την ηλικία μου,

μόλις είδε τις άσπρες τρίχες στους κροτάφους και στις παρειές μου.

Του απάντησα: «Μετρώ πως έζησα μονάχα μια στιγμή,

αν λογαριάσω δίκαια και λογικά».

«Τι είναι αυτό;» μου είπε. «Για εξήγησέ το μου.

Μου λες το πιο παράξενο νέο».

Και του είπα: «Σ' αυτήν όπου κατέχει την καρδιά μου,

της έδωσα, μια μέρα, ένα φιλί, στα ξαφνικά.

Και όσα χρόνια και να ζήσω, δεν θα πω

ότι έχω ζήσει παραπάνω από κείνη τη στιγμούλα».

Από την ενότητα Περί ευπρέπειας, τους εξής:

α) Για σένα νιώθω ζήλια μόνο και να σε κοιτάξω

και τρέμω να σ' αγγίξω μήπως μου διαλυθείς.

Για να γλιτώσω απ' αυτό, δεν θα σε συναντάω

προτείνω να ενώνομαι στον ύπνο μου με σε.

Το πνεύμα μου, μες στ' όνειρο, θα βρίσκεται μαζί σου,

από τα μέλη του κορμιού, κρυμμένο, χωριστά,

γιατί 'ναι η ένωση ψυχών, για να ενωθώ με σένα,

χίλιες φορές καλύτερη απ' ό,τι των κορμιών.

β) Μου λένε: «Είναι μακριά». Τους απαντώ: «Μου φτάνει που 'ναι

μαζί μου μες στον ίδιο Χρόνο απ' όπου δεν μπορεί να φύγει.

Ο ίδιος ήλιος που περνάει πάνω μου περνάει πάνω κι από κείνον

κάθε μέρα, ανανεώνοντας το φως του.

Λοιπόν, αυτός, με τον οποίο άλλη απόσταση δεν με χωρίζει

εκτός από της μίας μόνης μέρας, είναι μακριά;

Εξάλλου, στη σοφία του Θεού της δημιουργίας είμαστε μαζί.

Αυτή η εγγύτητα μου αρκεί. Δεν θέλω άλλη».

Και από την ενότητα Περί λήθης:

Είναι υπομονετικός ν' αντέξει τη φτώχεια που η δόξα την ακολουθεί,

ακόμα κι αν τα σύννεφα βρέξουν επάνω του φωτιά·

μα χάνει την υπομονή του με τις απολαύσεις που του ετοιμάζουν

μια σκοτεινή ζωή, γιατί κάποιες φορές η ευμάρεια γίνεται μαρτύριο.

Τον 10ο αιώνα η ποιήτρια Αϊσά μπιντ Αχμάντ (Aisa bint Ahmad b. Muhammad b. Qadim al-Qurtubiyya) δήλωνε:

Λέαινα είμαι,

και ποτέ δεν μου άρεσαν οι ξένες φωλιές,

μα αν χρειαζόταν να διαλέξω κάποια,

ποτέ δεν θ' απαντούσα σ' έναν σκύλο, εγώ

που έκλεισα τόσες φορές τ' αφτιά μου στα λιοντάρια.

Ενώ ο σύγχρονός της Αμπού Λ-Ασμπάγκ (Abu l-Asbag ibn al-Jatib) ομολογούσε:

Ανάμεσα σε ακίνητους νεκρούς, είμαι ο μόνος ζωντανός,

ο μόνος ξύπνιος σ' έναν καιρό που κοιμάται·

γυρνώ στον κόσμο και βλέπω μονάχα

κοιμισμένους

όπως εκείνοι του σπηλαίου Αλ Ρακίμ5.

Σβήστηκαν τα σημάδια

του πολιτισμού και των γνώσεων που ήταν δικά μου

και επιζώ

σαν ένα χνάρι του παρελθόντος.

Τον 12ο αιώνα ο Αμπού Ζαΐντ ιμπν Σατίρ ας-Σαρακουστί (Abu Zayd ibn Satir as-Saraqusti) παραδεχόταν:

Δεν ήξερα γιατί

το άσπρο είναι το χρώμα του δυστυχισμένου

ώσπου μου φόρεσε ο χρόνος,

με το που έχασα τη νιότη,

τον λιωμένο λευκό μανδύα των άσπρων μαλλιών.

Τότε κατάλαβα

πόσο δίκιο έχει αυτός που βρίσκει ταιριαστό

άσπρα να φορά για τους απόντες φίλους.

Και ο σύγχρονός του Ιμπν Σάρα ας-Σανταρινί (Ibn Sara as-Santarini) παραπονιόταν:

Ασπρίζει η φωτιά στο τζάκι

όταν η ζωή της φτάνει

την ωριμότητα και το απόγειο,

κι όπως εξαφανίζεται, τα αποκαΐδια μοιάζουν

μ' ένα φλογάτο ρόδο που μαραίνεται.

Ενώ η Χάφσα μπιντ (Hafsa bint al-Hayy ar-Rakuniyya], λίγο μεταγενέστερη, κατέθετε κι ευχόταν:

Στο πένθος θα με ντύσουν με απειλούν

για τον αγαπημένο που με το σπαθί μού σκότωσαν.

Να δείχνει επιείκεια ο Θεός σε όποιον χύνει

τα δάκρυά του απλόχερα,

ή σ' όποιον κλαίει γι' αυτόν που οι αντίπαλοί του σκότωσαν,

κι όλα τα σύννεφα τα απογευματινά,

με γενναιοδωρία σαν και τη δική του,

τη γη όπου πατάει να ποτίζουν!

Βεβαίως, δεν πρέπει να παραλείψουμε την ομο-ερωτική ποίηση, αυτήν που αναφέρεται κατά πολύ στον έρωτα μεταξύ ανδρών -συνηθισμένος στους μουσουλμάνους της εποχής εκείνης- και ελάχιστα, έως υποθετικά, στον έρωτα μεταξύ γυναικών, όπως, για παράδειγμα, το ποίημα αυτό που έγραψαν οι αδελφές Μπανάτ Ζιγιάντ (Banat Ziyad) στο Γουαδίξ, επίσης τον 12ο αιώνα.

Αυτός είναι ο λόγος που μ' εμποδίζει να κοιμάμαι:

όταν τις μπούκλες της ρίχνει στο πρόσωπό της,

μοιάζει φεγγάρι στα σκοτάδια της νύχτας·

είναι σαν της αυγής να πέθανε ένας αδερφός

κι η λύπη να φόρεσε μαύρα.

Ο Ιμπν Αμπντ Ραμπιχί (Ibn Abd Rabbihi), που έζησε από το 860 μέχρι το 940, μαρτυρεί τη συνήθεια του ερωτευμένου, ακόμα κι αν κατείχε εξουσία, να υποτάσσεται στο αντικείμενο του πόθου του:

Του έδωσα εκείνο που μου ζήτησε, τον έκανα αφέντη μου...

Ο έρωτας έβαλε χαλινάρια στην καρδιά μου

όπως ο καμηλιέρης βάζει χαλινάρια στην καμήλα του.

Τον 11ο αιώνα τώρα, ο πρίγκιπας της Σεβίλης Μουχαμάντ ιμπν Αμπάντ αλ-Μουταμίντ ερωτεύτηκε τον δάσκαλό του, τον μέγιστο ποιητή Αμπού Μπακρ ιμπν Αμάρ (Abu Bakr ibn Ammar), και όταν αργότερα έγινε βασιλιάς κι έκανε τον δάσκαλό του σύμβουλό του, ποιητής και ο ίδιος, απολογήθηκε:

Οταν θυμάμαι τον καιρό της νιότης μου, είναι σαν να ξανανάβει

του έρωτα η φωτιά στο στήθος.

Οι νύχτες που δεν έδινα στη λογική της συμβουλής καμία σημασία

και που συνέχιζα τα λάθη ανθρώπου τρελαμένου·

σε αϋπνία καταδίκασα τα νυσταγμένα βλέφαρα

κι υπέστην το μαρτύριο των τρυφερών κλαδιών.

Ο Αμπού Μπακρ, ωστόσο, όταν έπεσε στη δυσμένεια του βασιλιά, τον κατηγόρησε:

Αγκάλιαζα την τρυφερή σου μέση,

από το στόμα σου έπινα νεράκι καθαρό.

Κι ενώ εγώ ευχαριστιόμουν με το επιτρεπτό,

εσύ 'θελες εκείνο που δεν είναι.

Θα το εκθέσω αυτό που κρύβεις:

Ω, δόξα εσύ της ιπποσύνης!

Υπερασπίστηκες χωριά,

μα βίασες ανθρώπους.

Εδώ πρέπει να επισημάνουμε ότι, με το τέλος της δυναστείας Ομέγια το 1031, το χαλιφάτο της Κόρδοβας διαιρέθηκε σε μικρά εμιράτα ή βασίλεια, με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν πολλές Αυλές και, κατά συνέπεια, πολλές θέσεις εργασίας για ποιητές, οι οποίοι συνέχισαν να εξυμνούν την ωραιότητα των εφήβων.

Ετσι, λοιπόν, στη Μάλαγα, τον 13ο αιώνα, ο ονομαστός ποιητής Αρ-Ρουσαφί (Ar-Rusafi de Valencia) πληροφορούσε:

Εμαθε του ξυλουργού την τέχνη και μου είπε:

«Ισως να την έμαθε απ' το πριόνισμα που κάνουν στις καρδιές τα μάτια

του»

δύσμοιροι οι κορμοί που ετοιμάζεται να κόψει,

πότε πελεκώντας τους και πότε με χτυπήματα!

Τώρα που 'ναι ξύλα, θα τρυγήσουν τον καρπό του εγκλήματός τους,

αφού τότε, που ήταν κλαδιά, τολμήσανε να κλέψουνε τη λυγεράδα

του κορμιού του.

Και ο Ιμπν Σαΐντ αλ-Μαγκριμπί (Ibn Said al-Maghribi) απ' τη Σεβίλη εκπλησσόταν:

Ω, εσύ, όπου στα μάγουλά σου έγραψε το χνούδι δυο γραμμές

που, καταστρέφοντας την ομορφιά σου, έγνοιες ξυπνάνε κι αγωνίες!

Δεν ήξερα πως η ματιά σου ήταν σπαθί, ώσπου

σε είδα τώρα να φοράς σπαθόλουρα από χνούδι.

Εμείς, βεβαίως, με το ποίημα αυτό κλείνουμε το μικρό «αφιέρωμά μας» στην ομο-ερωτική ποίηση για να περάσουμε, χάρη στη φόρμα που έχει το πρωτότυπο, στα αποκαλούμενα μοαξάχας (moaxajas) ή μουασάχας (muhasajas). Πρόκειται για στροφικά ποιήματα ερωτικής θεματολογίας, γραμμένα στα αραβικά, με επωδούς, τις λεγόμενες χάρτσας (jarchas), λαϊκά τετράστιχα στη μεικτή γλώσσα που μιλούσαν οι τρεις λαοί που συμβίωναν στη μουσουλμανική Ισπανία -Αραβες, Εβραίοι, Ισπανοί- και οι οποίοι τα τραγουδούσαν.

Για να πάρουμε μια ιδέα, ιδού τρεις χάρτσας:

α) Ω, έλα, αφέντη Ιμπραήμ, γλυκό μου όνομα,

έλα σε μένα νύχτα,

αλλιώς, άμα δεν θέλεις, θα 'ρθω εγώ σε σένα:

πες μου πού θα σε βρω.

β) Με τόση αγάπη, τόση αγάπη,

αγαπημένε, τόση αγάπη!

Τα λαμπερά τα μάτια αρρώστησαν

και άσχημα πονάνε.

γ) Αυγερινέ μου, όμορφε,

πούθε έρχεσαι για πες μου.

Ξέρω πως άλλη αγαπάς

κι εμένα δεν με θέλεις.

Και μία μοαξάχα γραμμένη από τον ποιητή Αμπού λ-Βαλίντ Μπεν Ισά (Abu l-Walid Ben Isa al-Habbaz al-Mursi), ο οποίος έζησε στη Μούρθια κατά τον 12ο αιώνα. Λόγω χώρου, κυρίως, όμως, λόγω του φόβου μας για ερμηνευτικά λάθη, δεν θα αποδώσουμε εδώ το πρώτο τετράστιχο και το τέταρτο δεκάστιχο. Ελπίζουμε στην κατανόησή σας.

Για να την αποκτήσω είμαι πάντα

μες στην ελπίδα και στην πεθυμιά

και, όσο κι αν μου θυμώνει,

εγώ δεν απελπίζομαι.

Αντίθετα φωνάζω: «Αχ, ψυχή μου,

γι' αυτήν μην κάνεις σκέψη άσχημη»,

και λέω στο στήθος μου: «Υπόφερε»,

και λέω σ' αυτήν που πάντα αργά πληρώνει:

«Αχ, ό,τι θέλεις κάνε, εγώ

ποτέ δεν θα θυμώσω μ' ό,τι κάνεις».

Αδικη που περιφρονείς

αυτόν που δεν προστρέχει,

δεν με πειράζει να χαθώ,

αρκεί να μη μ' εγκαταλείψεις.

Πεθαίνω, άμα με κοιτάζει

με τα γλυκά της μάτια

και βέλη αιχμηρά ετοιμάζει

μ' εκείνα τα μοιραία τόξα,

στο στήθος μου να ρίξει

θανατερές σαΐτες.

Τι σου 'κανε η καρδιά μου

και δεν τελειώνουνε τα βάσανά της;

Παράπονα σου κάνει ερωτικά

δεν ωφελούν σε τίποτα.

Ελεος! Η ζωή κι ο θάνατός μου

στα χέρια τα δικά σου είναι.

Εσύ όπου μαζί γιατρεύεις κι αρρωσταίνεις!

Εσύ μπορείς τους πόνους μου να διώξεις.

Με το να σε θέλω λιώνω.

Κάνε με ό,τι σου αρέσει!

Η κοπελίτσα κλειδωμένη

και τη θλίβει ο χωρισμός·

στα δεκατρία χρόνια είναι

και κλαίει μόνη, λυπημένη,

κι από τον πόθο μεθυσμένη,

στη μάνα της το λέει:

μανούλα μου, ο καλός μου πάει

έφυγε και δεν θα γυρίσει.

Αχ, μάνα, πες μου τι να κάνω:

Φιλάκι δεν θα μου χαρίσει;

Η εξέλιξη της μοαξάχα είναι το θέχελ (zejel), που επίσης τραγουδιόταν. Το καλλιέργησε σε πολύ υψηλό βαθμό ο σπουδαίος ποιητής Μπεν Κουζμάν (Ben Quzman), που έζησε στην Κόρδοβα, τον 12ο αιώνα κι αυτός. Μόνο που εδώ δεν θα παρουσιάσουμε ένα ερωτικό θέχελ, αλλά ένα σατιρικό, και σίγουρα θα καταλάβετε τον λόγο. Εμπρός, λοιπόν! Μπεν Κουζμάν, Θέχελ για τη θυσία του κρεμμυδιού:

Εγώ το γιόρτασα το Πάσχα ήδη:

και έσφαξα γι' αρνί ένα κρεμμύδι.

Δεν μπόρεσα να το κρεμάσω απ' το ποδάρι

και άρχισα επιτόπου να το γδέρνω εκεί.

Δεν είν' ελαστικό και σπάει το τομάρι·

σκοτώνομαι, αν θέλει να κατεργαστεί.

Μεγάλος ο μπελάς που βρήκα γδέρνοντάς το:

κουράστηκα, τρέχαν τα μάτια μου κρουνοί.

Και μου 'λεγε: «Είμαι σκληρό, δεν βράζω, άσ' το,

τηγάνισέ με με πιπέρι πιο πολύ».

Μου λέει, βλέποντας το άσπρο: «Μια λεκάνη

φέρε, μικρέ, να βάλω όλο το ξύγκι αυτό».

Ομως γι' απόστημα και όγκο εμέ μου κάνει,

σαν παξιμάδι κι απ' την πέτρα πιο σκληρό.

Χουφτώνω με περίσσιο θάρρος το μαχαίρι,

δεν ήταν εύκολο στη χρήση ειλικρινά.

Μα θύμα τέτοιο άχρηστο, ποιος το προσφέρει;

Δεν έχει μέσα του ούτε καν συκωταριά.

Εκτόξευσα τους στίχους μου αστραπιαία

-με τόξο το μυαλό, σαΐτα το φτερό,

και το μελάνι δηλητήριο- μοιραία,

ιδέες μπόρεσα να πιάσω ένα σωρό.

Απρόβλεπτα εντελώς η φλέβα μου αναβλύζει.

Δεν έχω έτοιμα τα θέματα ποτές.

Από τις ρίμες μου καμιά δεν κακαρίζει:

είμαι γεράκι και γαλιάντρες είν' αυτές.

Σας ευχόμαστε με όλη μας την καρδιά: Καλή Ανάσταση! *

1. αραβικά: πολύ καλά.

2. (711-1492)

3. Bassar ibn Burd (714-784)

4. Ολες οι μεταφράσεις που ακολουθούν, δεν πρέπει να εκληφθούν ως οριστικές και έχουν γίνει από την ισπανική μεταφορά των αραβικών κειμένων, όπως αυτά έχουν αποδοθεί από τους έγκυρους αραβιστές Εμίλιο Γκαρθία Γκόμεθ και Τερέσα Γκαρούλο.

Εχουμε συμβουλευτεί τις εξής εκδόσεις:

Α). Locus Amoenus, antologva de la lvrica medieval de la penvnsula iberica, GALAXIA GUTENBERG, Βαρκελώνη, 2009.

Β). Lvrica espapola de tipo popular, ed. Margit Frenk Alatorre, CATEDRA, Μαδρίτη, 1989.

Γ). Alvaro Galmes de Fuentes, Las jarchas mozarabes, CRITICA, Βαρκελώνη, 1994.

Δ). Poesva arabigo andaluza, LITORAL, Μάλαγα, 1984.

Ε). Ubieto/Regla/Jover/Seco, Historia de Espapa, TEIDE, Βαρκελώνη, 1963.

Τα e-books:

Α). Abu Muhammad Ali ibn Hazm, El collar de la paloma, ed. de Emilio Garcva Gόmez

Β). La Civilizaciόn del Islam, ed. de R.Η. Shamsuddvn Elva, profesor del Instituto Argentino de Cultura Islamica, Μπουένος Αϊρες

Και διάφορες ιστοσελίδες.

5. Το Ιερό Κοράνι, Κεφ. 18ο Σούρατ ελ Καχφ. Το σπήλαιο (μτφρ. Πέρσα Κουμούτση), ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΕΚΔΟΤΙΚΗ, 2002.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία
Σχετικά θέματα: Λογοτεχνία
Η ανθοδέσμη
Παπαγάλοι στον αστικό ουρανό
Ο χρόνος του μυθιστορήματος είναι μια μέρα
Μια χαρτογράφηση του ντόπιου μηδενισμού
Το εγχείρημα της χειραφέτησης του πνεύματος στον αιώνα του Διαφωτισμού
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Ο κοντούλης και ο βαρύς
Ατιμες τιμές για έναν σπάνιο συγγραφέα
«Φύσις κρύπτεσθαι φιλεί»
Μια θεατρική «ξένη γλώσσα»
Επιστολές, δισταγμοί και πτώσεις δίπλα μας
Τα διηγήματα κατοικούνται από μουρμουρητά και ψιθύρους
Από τις 4:00 στις 6:00
Ατλαντίς, μια διαρκής αναζήτηση
Οι σύγχρονοι κιθαρίστες τού οφείλουν πολλά
Αφανής αναγνώστης
«διά του νοός αναγινώσκων»
Λογοτεχνία
Η ανθοδέσμη
Παπαγάλοι στον αστικό ουρανό
Συνταγές επιβίωσης σε αραβόφωνους καιρούς
Ο χρόνος του μυθιστορήματος είναι μια μέρα
Μια χαρτογράφηση του ντόπιου μηδενισμού
Το εγχείρημα της χειραφέτησης του πνεύματος στον αιώνα του Διαφωτισμού
Άλλες ειδήσεις
Ο Μανώλης Ρασούλης με αξιοπρέπεια και ελευθερία