Έντυπη Έκδοση

Ο χρόνος του μυθιστορήματος είναι μια μέρα

Αλέξης Σταμάτης, Κυριακή

μυθιστόρημα, εκδόσεις Καστανιώτη

Στην Κυριακή πρωταγωνιστεί ο Βασίλης, ένας δεκαεννιάχρονος που μένει με τη μάνα του στον Πειραιά. Πριν από έναν χρόνο έχασε τον πατέρα του. Μια αυτοκτονία που δεν εξηγήθηκε πότε. Ο Βασίλης κάνει περιστασιακές δουλειές από εδώ κι από 'κεί και μιλάει με «πέντε λέξεις». Εξάλλου το μότο του μυθιστορήματος είναι «Ι am saying nothing but Ι am saying nothing with feel», από ένα τραγούδι των Porcupine Tree, αγαπημένο του συγκρότημα.

Η ιδέα μού ήρθε γνωρίζοντας έναν αντίστοιχο πιτσιρικά. Σκέφτηκα, απ' έξω ακούω κάτι μασημένα «έλα ρε μαν» και «τα πήρα στο κρανίο», μέσα όμως θα υπάρχει μια έκρηξη εικόνων, φράσεων, στο νεανικό μυαλό θα γίνεται κοσμογονία. Τι θα συνέβαινε λοιπόν αν έβαζα μια αφηγηματική κάμερα στο κεφάλι του;

Ετσι λοιπόν ένα μέρος του βιβλίου έχει να κάνει με τις σκέψεις του Βασίλη. Ενας εσωτερικός μονόλογος όμως, πειραγμένος με έναν τρόπο τέτοιο ώστε η ροή της συνείδησης να χωρίζεται με την καθημερινή γλώσσα από μια λεπταίσθητη μεμβράνη. Μια ροή της συνείδησης που περνάει και στον αφηγητή και αποζητεί να αυτομοληθεί, να γίνει εξωστρεφής, να δημιουργήσει μια αφηγηματική γλώσσα. Μια συνείδηση που δεν ανακαλύπτει νέα πράγματα, αλλά ερμηνεύει συνεχώς αυτά που ήδη ξέρει, φωτίζοντας τα από διαρκώς πιο αναπάντεχες οπτικές. Φυσικά ένα βιβλίο δεν είναι συγγραφικό παραλήρημα, αληθινή συγγραφή είναι η διόρθωση του αρχικού «παραληρήματος» και όχι το «παραλήρημα» καθαυτό. Χρειάζονται και Αλγεβρα και Φωτιά. Οσο για τη «δομή», ήξερα περίπου πού το πήγαινα, αλλά όχι απόλυτα.

Ο χρόνος του μυθιστορήματος είναι μια μέρα. Οχι μια οποιαδήποτε μέρα. Η Κυριακή 4 Οκτωβρίου 2009, ημέρα των βουλευτικών εκλογών. Καθώς η χώρα ζει στον παλμό των πολιτικών εξελίξεων, ο Βασίλης συναντά έναν 45χρονο δημοσιογράφο, τον Πέτρο, μια βασανισμένη ψύχη, που για χρόνια πενθεί τη γυναίκα του, γράφοντας ταυτόχρονα ένα μυθιστόρημα-ποταμό που δεν έχει ελπίδα να τελειώσει. Το παράξενο αυτό δίδυμο περιπλανιέται στην Αθήνα των εκλογών, με στόχο να απαντήσει σε ένα καίριο ερώτημα. Αποτέλεσμα: εμπλέκονται σε μια άγρια περιπέτεια, σε κάτι που φαινομενικά τους ξεπέρνα. Μια πραγματικότητα που προοικονομεί τη σημερινή κρίση, όχι όμως μέσα από «μεγάλα σχήματα» και αναλύσεις, αλλά μέσα από πράξεις και συμβάντα που αφήνουν αποτυπώματα στις ψυχές των ανθρώπων.

Οταν η μέρα θα τελειώσει, όσα έχουν ζήσει θα τους έχουν αλλάξει τη ζωή τους για πάντα. (Οπως άλλωστε συνέβη και σε όλους μας λίγο αργότερα.) Τριγύρω τους, νικητές, ηττημένοι, κόμματα, σημαιάκια, δηλώσεις, έξιτ πολ και τηλεοπτικά παράθυρα δημιουργούν ένα σουρεαλιστικό φόντο, που διαλύεται μπροστά στην άγρια πραγματικότητα της ζωής.

Παρ' ότι το πολιτικό σκηνικό είναι πανταχού παρόν, κανένας πολιτικός, καμιά κατάσταση δεν κατονομάζονται, όλοι είναι ένα θέατρο σκιών γύρω από το κεντρικό συμβάν: την ανθρωπινή ιστορία.

Γράφοντας την Κυριακή άφησα τον εαυτό μου αρκετά ελεύθερο. Ηξερα λίγα, οι ήρωες, κυρίως ο Βασίλης, με οδηγούσαν από μόνοι τους. Οταν οι ήρωες είναι ζωντανοί, η πλοκή ακολουθεί. Η πλοκή είναι το κομπρεσέρ του συγγραφέα: μπορεί να απελευθερώσει ένα απολίθωμα, αλλά ταυτόχρονα καταστρέφει σχεδόν τόσα όσα απελευθερώνει. Το στοίχημα λοιπόν ήταν η εξόρυξη της ουσίας, της βαθιάς αλήθειας των πρόσωπων, μέσα από πράξεις που κάνουν υπό πίεση. Αφέθηκα να με εκπλήξει το ίδιο το κείμενο, να μην είναι η αφήγηση πάντα «σίγουρη» για τον εαυτό της.

Μια ιστορία σ' ένα βιβλίο μπορεί να σου δώσει εκείνο που δεν σου δίνει ποτέ η ζωή: άμεσα νοηματοδοτημένη συναισθηματική εμπειρία. Στη ζωη η εμπειρία αποκτά νόημα με την ανάκληση μέσα στον χρόνο. Στην τέχνη η εμπειρία σηματοδοτείται ΤΩΡΑ, τη στιγμή που συμβαίνει.

Χαίρομαι λοιπόν που ο Βασίλης κάποια στιγμή πήρε σημαντικές αποφάσεις κι έδωσε και την τελική λύση. Του οφείλω. «Γιο Μαν».

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία
Σχετικά θέματα: Λογοτεχνία
Η ανθοδέσμη
Παπαγάλοι στον αστικό ουρανό
Συνταγές επιβίωσης σε αραβόφωνους καιρούς
Μια χαρτογράφηση του ντόπιου μηδενισμού
Το εγχείρημα της χειραφέτησης του πνεύματος στον αιώνα του Διαφωτισμού
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Ο κοντούλης και ο βαρύς
Ατιμες τιμές για έναν σπάνιο συγγραφέα
«Φύσις κρύπτεσθαι φιλεί»
Μια θεατρική «ξένη γλώσσα»
Επιστολές, δισταγμοί και πτώσεις δίπλα μας
Τα διηγήματα κατοικούνται από μουρμουρητά και ψιθύρους
Από τις 4:00 στις 6:00
Ατλαντίς, μια διαρκής αναζήτηση
Οι σύγχρονοι κιθαρίστες τού οφείλουν πολλά
Αφανής αναγνώστης
«διά του νοός αναγινώσκων»
Λογοτεχνία
Η ανθοδέσμη
Παπαγάλοι στον αστικό ουρανό
Συνταγές επιβίωσης σε αραβόφωνους καιρούς
Ο χρόνος του μυθιστορήματος είναι μια μέρα
Μια χαρτογράφηση του ντόπιου μηδενισμού
Το εγχείρημα της χειραφέτησης του πνεύματος στον αιώνα του Διαφωτισμού
Άλλες ειδήσεις
Ο Μανώλης Ρασούλης με αξιοπρέπεια και ελευθερία