Έντυπη Έκδοση

Μια χαρτογράφηση του ντόπιου μηδενισμού

Κώστας Σπαθαράκης

Ισίδωρος Ζιουργός, Ανεμώλια

Μυθιστόρημα, εκδόσεις Πατάκη

Τα Ανεμώλια είναι το έκτο βιβλίο μου. Πρόκειται για ένα μυθιστόρημα το οποίο στρέφει το βλέμμα στους τωρινούς καιρούς και απεικονίζει κυρίως χαρακτήρες αντρών που βρίσκονται στη μέση ηλικία, ενώ η δράση περιελίσσεται γύρω από το θέμα της αντρικής φιλίας και της φυγής.

Πιο συγκεκριμένα, μια παρέα φίλων από το Γυμνάσιο, που μεγάλωσαν στην ίδια γειτονιά, φεύγουν μ' ένα ιστιοπλοϊκό, ίσως για πάντα, αφήνοντας πίσω όλη την προηγούμενη ζωή τους. Η σημερινή ελληνική πραγματικότητα τους έχει γίνει αφόρητη, καθώς αδυνατεί να τους δώσει διεξόδους, ενώ σφίγγει με καταθλιπτικά δεσμά κάθε ανάσα τους. Η απόδραση φαντάζει ως μόνη λύση.

Το ταξίδι που ξεκινά, αν και χιμαιρικό, στην αρχή φαίνεται να υπόσχεται αναζωογόνηση, όμως από τις πρώτες σελίδες υποψιάζει τον αναγνώστη πως ακολουθεί τη ρότα των ομηρικών καραβιών. Καθώς η πλώρη κοιτάζει στην Ανατολή, οι τεχνικές της αφήγησης συνεκδηλώνουν στοιχεία του ομηρικού κόσμου: μια ωραία Ελένη -συμμαθήτριά τους απ' το σχολείο και η πρώτη αγάπη ενός απ' αυτούς-, πολεμική διάθεση κι ενθουσιασμό, αντρική συντροφικότητα και μυρωδιά εκστρατείας, μια πλάτη στιγματισμένη από τατουάζ που θυμίζει την ασπίδα του Αχιλλέα, σχέδια πολιορκίας και αρπαγής, παλιές ιστορίες με θυσίες ανήλικων κοριτσιών, που λες κι έγιναν για να φυσήξουν άνεμοι. Ενώ τα πανιά του καραβιού φουσκώνουν και το πλοίο προχωρεί, η αφήγηση παλινδρομεί με πικρό χιούμορ και απρόοπτα ανάμεσα στο τώρα και στα χρόνια που πέρασαν. Μέσα απ' τις ζωές τους αναδύεται η ιστορία της χώρας τα τελευταία χρόνια, από τη Μεταπολίτευση ώς την πρόσφατη οικονομική κρίση. Μέσα από περιπέτειες και ανατροπές ο ιλιαδικός κόσμος παραχωρεί τη θέση του στον οδυσσειακό και ο ομηρικός τρόπος, η αρχετυπική μήτρα όλων των διηγήσεων, εμφανίζεται ως παλίμψηστο, όπου γράφονται και σβήνονται, από τον άνεμο θαρρεί κανείς, οι ιστορίες και οι ζωές των ανθρώπων.

Ο τίτλος του βιβλίου είναι ομηρική λέξη που σημαίνει τα ανεμώδη λόγια, τα ανώφελα, τα μηδαμινά, τα λόγια του αέρα. Οι ήρωες του βιβλίου, φορείς μιας αρσενικής απελπισίας που λεονταρίζει απέναντι στον θάνατο, αλλά τρέμει τη φθορά και τα γηρατειά, αναμετρώνται με τις αναμνήσεις τους, τους θεούς - εαυτούς τους, τον σκληρό δρόμο της αυτογνωσίας και τελικά ηττώνται από έναν άλλο τρόπο ύπαρξης, θηλυκό... Τα λόγια τους ήταν επιπόλαια, πομπώδη, αντρικές καυχησιές που τις κραύγασε ένα πολεμικό ασκέρι, λόγια που ταίριαζαν σε μια χώρα που φούσκωνε για δεκαετίες σαν παγόνι, αλλά έκρυβε το κεφάλι στο χώμα σαν στρουθοκάμηλος. Ομως καθώς οι ήρωες, συμπαθείς μέσα στις λαβωματιές τους, βαδίζουν ώς τις τελευταίες σελίδες με ένα βούισμα μέλισσας στ' αυτιά τους -είναι εδώ καταλυτικός ο ρόλος ενός στίχου του Ρίλκε-, το ταξίδι, ως βαθύ υπαρκτικό γεγονός, επισκιάζει τα πάντα και η αναζήτηση του προορισμού-νοήματος γίνεται με βούισμα μελισσών ανάμεσα από καλλικέλαδες σειρήνες.

Επιχειρώντας, λοιπόν, μια σύσταση του βιβλίου θα μπορούσα ακόμη να σημειώσω πως στα Ανεμώλια διακυβεύεται ένα γνωστό στοίχημα στην ιστορία της λογοτεχνίας, η συνομιλία ενός μυθιστορήματος με την παράδοση του ομηρικού κόσμου. Ενώ η δράση, οι τόποι και τα πρόσωπα εξελίσσονται όπως σ' ένα σύγχρονο ρεαλιστικό έργο, ταυτόχρονα οι σελίδες του είναι διάσπαρτες από συγκλίσεις, συμβολισμούς και συμφύσεις ανθρώπων τού σήμερα με μυθικούς ήρωες της εποχής τού Χαλκού. Είναι γνωστό πως εδώ και αιώνες ο τρωικός κύκλος ανήκει πια στον κυρίαρχο κανόνα του δυτικού κόσμου. Η σκιά του Ομήρου γέννησε στο διάβα της πολλούς χαμηλόφωνους αλλά και φιλόδοξους συνομιλητές: ποιήματα, τραγωδίες, μυθιστορήματα, νουβέλες, όψιμα έπη και μοντέρνα σχεδιάσματα, ταινίες... Τα Ανεμώλια, πέρα από το ότι επιχειρούν μια χαρτογράφηση του ντόπιου μηδενισμού, του εσωτερικού τίποτε της Ελλάδας και των πολιτών της, θα ήθελαν να γίνουν κι ένας ελάχιστος ψίθυρος στο αυτί αυτής της μακρόχρονης παράδοσης, που θάλλει κάτω από τη σκιά του Ομήρου.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία
Σχετικά θέματα: Λογοτεχνία
Η ανθοδέσμη
Παπαγάλοι στον αστικό ουρανό
Συνταγές επιβίωσης σε αραβόφωνους καιρούς
Ο χρόνος του μυθιστορήματος είναι μια μέρα
Το εγχείρημα της χειραφέτησης του πνεύματος στον αιώνα του Διαφωτισμού
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Ο κοντούλης και ο βαρύς
Ατιμες τιμές για έναν σπάνιο συγγραφέα
«Φύσις κρύπτεσθαι φιλεί»
Μια θεατρική «ξένη γλώσσα»
Επιστολές, δισταγμοί και πτώσεις δίπλα μας
Τα διηγήματα κατοικούνται από μουρμουρητά και ψιθύρους
Από τις 4:00 στις 6:00
Ατλαντίς, μια διαρκής αναζήτηση
Οι σύγχρονοι κιθαρίστες τού οφείλουν πολλά
Αφανής αναγνώστης
«διά του νοός αναγινώσκων»
Λογοτεχνία
Η ανθοδέσμη
Παπαγάλοι στον αστικό ουρανό
Συνταγές επιβίωσης σε αραβόφωνους καιρούς
Ο χρόνος του μυθιστορήματος είναι μια μέρα
Μια χαρτογράφηση του ντόπιου μηδενισμού
Το εγχείρημα της χειραφέτησης του πνεύματος στον αιώνα του Διαφωτισμού
Άλλες ειδήσεις
Ο Μανώλης Ρασούλης με αξιοπρέπεια και ελευθερία