Έντυπη Έκδοση

Τέχνες & Πολιτισμός

Διαχρονικά

  • 145 χρόνια πνευματικής -και όχι μόνο- παρουσίας

    Ο «Παρνασσός» - άλλοτε και τώρα

    Τους τελευταίους μήνες βρέθηκα να παρακολουθώ τρεις ενδιαφέρουσες μουσικές εκδηλώσεις στην αίθουσα του φιλολογικού συλλόγου «Παρνασσός», στην πλατεία Καρύτση, όπου είχα να πατήσω χρόνια- για κάποια διάλεξη ή έκθεση.

    Και αυτό επειδή έχω ταυτίσει -χωρίς να είμαι ο μόνος- το χώρο αυτό με το συντηρητισμό και τις μεγάλες ηλικίες.

    Να όμως που στις εκδηλώσεις που παρακολούθησα είδα αρκετούς νέους, ενώ από ένα φυλλάδιο του τριμήνου Απρίλιος - Ιούνιος πληροφορήθηκα ότι υπάρχουν και άλλες αξιόλογες· ενδεικτικά: συναυλίες με την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών, την Ορχήστρα των Χρωμάτων, τη Συμφωνική Ορχήστρα Δήμου Αθηναίων, το Φιλαρμονικό Κουαρτέτο Βερολίνου. Και καλλιτέχνες όπως οι πιανίστες Νέλλη Σεμιτέκολο, Παναγιώτης Δημόπουλος, Στέλλα Κούκου. Επιπλέον, από πέρυσι ο «Παρνασσός» συνεργάζεται με το Φεστιβάλ Αθηνών, φιλοξενώντας τις επόμενες ημέρες δύο εκδηλώσεις: Ρεσιτάλ πιάνου της Ντόρας Μπακοπούλου (29 Ιουνίου) και του Βασίλη Βαρβαρέσου (1 Ιουλίου). Το εισιτήριο 5, 10, 15 ευρώ και ενίοτε δωρεάν.

    Ιστορία 145 χρόνων

    Η ιστορία του «Παρνασσού» μετράει από τις 24 Ιουνίου 1865, δηλαδή ακριβώς πριν από 145 χρόνια, που σημαίνει ότι είναι ο πιο μακρόβιος πνευματικός σύλλογος του τόπου (ο Σύλλογος προς Διάδοσιν Ωφελίμων Βιβλίων ιδρύθηκε από τον Δημήτριο Βικέλα το 1899 και η Ακαδημία Αθηνών το 1926 - και για τα δύο έχω ασχοληθεί σε προηγούμενα «Διαχρονικά»).

    Ιδρυτής ο νομισματολόγος Παύλος Λάμπρου, ο οποίος όμως το πέρασε στα τέσσερα ανήλικα παιδιά του: Μιχαήλ (16 ετών), Σπυρίδωνα (14), Κωνσταντίνο (12) και Διονύσιο (11). Οι δύο πρώτοι υπήρξαν και οι πρώτοι πρόεδροι του συλλόγου (ο Μιχαήλ επανήλθε και αργότερα). Πρώτος επίτιμος πρόεδρος ο ιστορικός Κωνσταντίνος Παπαρηγόπουλος.

    Πρώτη στέγη ένα δωμάτιο στο σπίτι του Λάμπρου στην οδό Παρθεναγωγείου (σήμερα Πεσμαζόγλου). Χρειάστηκε να αλλάξουν δυο-τρεις ακόμη χώρους ώσπου να καταλήξουν στο ιδιόκτητο της πλατείας Καρύτση.

    Βασικός σκοπός του συλλόγου, όπως αναφέρεται στο καταστατικό του: «η διά της από κοινού των μελών αυτού ενεργείας πρόοδος και γενική ωφέλεια». Σκοπός που στη συνέχεια έγινε πιο συγκεκριμένος. Οπου, εκτός από φιλολογικές, εθνικές και κοινωνικές εκδηλώσεις, δημιουργήθηκε βραδινή σχολή για άπορους μαθητές, σε ιδιόκτητο κτίριο Θεμιστοκλέους και Καντακουζηνού, με παραρτήματα και σε άλλες περιοχές της Ελλάδας. Δραστηριότητες ενός παρελθόντος, που συνεχίζονται ενισχυμένες ώς τις μέρες μας, όπως με πληροφόρησαν -πρόθυμοι να απαντήσουν και σε ενοχλητικές ερωτήσεις- ο πρόεδρος του συλλόγου Ιωάννης Μαρκαντώνης και ο γενικός γραμματέας Διονύσιος Καλαμάκης -ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών ο πρώτος, επίκουρος ο δεύτερος.

    Στυλοβάτες

    Για να εξασφαλιστεί αυτή η διάρκεια χρειάστηκε η οικονομική ενίσχυση και το κύρος σημαντικών παραγόντων -από βασιλείς, Προέδρους Δημοκρατίας, πρωθυπουργούς, ιερωμένους, δωρητές- ευεργέτες, πανεπιστημιακούς και, κυρίως, ανθρώπους του πνεύματος, «οι οποίοι καθόρισαν εν πολλοίς το στίγμα του συλλόγου». Στους τελευταίους να αναφέρω ενδεικτικά τους: Αχιλλέα Παράσχο, Αριστοτέλη Βαλαωρίτη, Δημήτριο Βικέλα, Αγγελο Βλάχο, Εμμανουήλ Ροΐδη, Ανδρέα Λασκαράτο, Γεώργιο Βιζυηνό, Κωστή Παλαμά, Γεώργιο Σουρή, Γρηγόριο Ξενόπουλο, Σπύρο Μελά, Γιώργο Θεοτοκά, Πέτρο Χάρη, Στρατή Μυριβήλη, Νικηφόρο Βρεττάκο (ο τελευταίος είναι και ο μόνος αναγνωρισμένος ως αριστερός σ' ένα σύλλογο που δεν έκρυβε τον αντικομμουνισμό του). Κι από ξένους: Δόρα ντ' Ιστρία, Γκαμπριέλ ντ' Ανούτσιο, Φρεντερίκ Μιστράλ, Εδμόνδος Ροστάν. Πορτρέτα αρκετών από τους προαναφερόμενους κοσμούν τις αίθουσες του συλλόγου.

    Ας δούμε τώρα ποιο, πέρα από τις καλλιτεχνικές και τις άλλες εκδηλώσεις που ανέφερα, είναι το σημερινό έργο του συλλόγου, το κτίριο του οποίου πρόσφατα ανακαινίστηκε πλήρως με την οικονομική ενίσχυση του Ιδρύματος Νιάρχου.

    Λειτουργεί λοιπόν ακόμα η βραδινή σχολή εργαζόμενων νέων και η διδασκαλία της ελληνικής σε αλλοδαπούς από 51 χώρες. Και ακόμα τμήματα ξένων γλωσσών, βυζαντινής μουσικής και πληροφορικής, επιμορφωτικά σεμινάρια, εκδόσεις, ενώ κάθε χρόνο γίνονται εκθέσεις και διαγωνισμοί ζωγραφικής, λογοτεχνίας και θεατρικού έργου.

    Ο σύλλογος διαθέτει επίσης βιβλιοθήκη (από δωρεές) με 70.000 τόμους βιβλίων και περιοδικών και πινακοθήκη με 300 έργα, μεταξύ των οποίων και τον περίφημο πίνακα του Γ. Ροϊλού «Οι ποιηταί». Οσον αφορά τα οικονομικά του, αιμοδοτείται από τα ενοίκια των ακινήτων - κληροδοτημάτων, που του αποδίδουν περί το ένα εκατομμύριο ευρώ το χρόνο - ποσόν που ισοδυναμεί με τα έξοδά του. Εχει 480 τακτικά μέλη (για την έγκριση της εγγραφής ενός μέλους απαιτείται και η πρόταση από τρία τακτικά).

    Σ' ένα περιορισμένο σημείωμα δεν είναι φυσικά δυνατό να αναφερθούν διεξοδικά οι δραστηριότητες του «Παρνασσού» και να απαντηθούν ερωτήματα που είναι δυνατό να υπάρχουν. Απ' ό,τι πάντως φαίνεται είναι σαφής η προσπάθεια της σημερινής ηγεσίας του για ένα άνοιγμα σε περισσότερο κόσμο και ειδικότερα στους νέους. *

    Ετσι & Αλλιώς

    Είκοσι πέντε χρόνια (1985) από την Αθήνα (πρώτη) Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης, το επίτευγμα - καμάρι της Μελίνας, το οποίο εξελίχθηκε σ' έναν από τους πλέον εύρωστους πολιτιστικούς θεσμούς που χρηματοδοτεί το κοινοτικό ταμείο υπό μορφήν βραβείου, το οποίο φέρει το όνομα της Ελληνίδας «θεάς».

    Σε σημείο να τον διεκδικούν οι πάντες (κάτι σαν την Ολυμπιάδα) - ακόμα και χώρες που μόλις ακουμπάνε στην Ευρώπη, όπως η Κωνσταντινούπολη, η φετινή σε εξέλιξη Πολιτιστική Πρωτεύουσα, επειδή ένα κομμάτι της είναι από την από δω μεριά.

    ***

    Και ποιοι δεν είχαν έρθει. Επιβλητικότατη η τελετή έναρξης, στις 21 Ιουνίου 1985, στην Ακρόπολη, με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Χρήστο Σαρτζετάκη, τον πρωθυπουργό Ανδρέα Παπανδρέου και, επικεφαλής των ξένων επισήμων, τον πρόεδρο της Γαλλικής Δημοκρατίας Φρανσουά Μιτεράν. Ολοι δίπλα στην απαστράπτουσα Μελίνα.

    Και στις εκδηλώσεις -700 τον αριθμό- πλην δικών μας- οι επιφανείς διεθνείς: Ταντάσι Σουζούκι, Πέτερ Στάιν, Πίτερ Μπρουκ, Πίτερ Χολ, Μορίς Μπεζάρ, Λ. Ρονκόνι, Μπομπ Ουίλσον, Εουτζένιο Μπάρμπα, Μαντλέν Ρενό, Ζαν-Λουί Μπαρό, Λέοναρντ Μπερνστάιν, Μ. Ροστροπόβιτς, Μάιλς Ντέιβις (για την έλευση αρκετών από του οποίους μέτρησε και το κύρος του Ντασσέν). Και ακόμα, εκθέσεις στην Εθνική Πινακοθήκη με Ροντέν και Ντελακρουά κ.ά. Τι απέμεινε; Οι μνήμες - το αποκούμπι μας.

    Ακολούθησαν τα επόμενα χρόνια δύο ακόμη ελληνικές Πολιτιστικές Πρωτεύουσες: Θεσσαλονίκη το 1997, Πάτρα το 2006, που όμως δεν είχαν σχέση με την πρώτη (άξιοι να δημιουργούμε κάτι, ανάξιοι να το συνεχίσουμε). «Αυτή η πρωτοβουλία αποτελεί σαφή απόδειξη της δέσμευσης της Ε.Ε. στην πολιτιστική πολυμορφία καθώς και πως ο πολιτισμός μπορεί να ενώσει τους ανθρώπους στην Ευρώπη», είπε ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο σε εκδήλωση τον περασμένο Μάρτιο στις Βρυξέλλες για τα 25 χρόνια των Πολιτιστικών Πρωτευουσών.

    ΣΗΜ.: Στερνό αντίο στον Γιώργο Γάτο, τον δημοσιογράφο-ιστορικό, συν φίλο με κοινές εμπειρίες. Οσο για τον Ζοζέ Σαραμάγκου, μας άφησε τα υπέροχα βιβλία του (στα ελληνικά από τον Καστανιώτη) κι έναν υποδειγματικό βίο- τι καλύτερο;

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Αρχιτεκτονική
Γεννηθήκαμε μέσα σε ερείπια και ερείπια αντικρίζουμε
Διεθνές Κινηματογραφικό Φεστιβάλ Πάτμου
Σινεμά στο νησί της Αποκάλυψης
Κριτική θεάτρου
Ενας μάγος στο κέντρο της σκηνής
Κασσάνδρες του κόσμου τούτου
Μουσική παράσταση
Με το ρυθμό της αγωνίας και της αμηχανίας
Συνέντευξη: Βασίλης Παπαβασιλείου
Ιδιωτικώς προκόβαμε και συλλογικώς καταρρέαμε
Συνέντευξη: Γ. Αρμένης και Π. Χαϊκάλης
Παιδί της πιάτσας εκτοπίζει δημαγωγό πολιτικό
Συνέντευξη: Κωστής Βελώνης
Η Αριστερά πρόσφερε ονειρώξεις ελευθερίας
Συνέντευξη: Νταϊάνα Κραλ
Τα καλύτερα τραγούδια γράφτηκαν στο κραχ