Έντυπη Έκδοση

Η πλατεία ήταν γεμάτη

Το βράδυ της 2ας προς την 3η Σεπτεμβρίου του 1843 στρατιωτικοί και λαός, με πρωτεργάτη τον στρατηγό Μακρυγιάννη, πολιορκούσαν τα ανάκτορα και ζητούσαν από τον Οθωνα να δώσει Σύνταγμα.

Φωτογραφία του Ντμίτρι Κέσελ από τα Δεκεμβριανά του 1944, που διήρκεσαν  33 ημέρες και είχαν ως αποτέλεσμα  το θάνατο 30 ανθρώπων. Φωτογραφία του Ντμίτρι Κέσελ από τα Δεκεμβριανά του 1944, που διήρκεσαν 33 ημέρες και είχαν ως αποτέλεσμα το θάνατο 30 ανθρώπων. Την άλλη μέρα, το μεσημέρι, ο λαός άρχισε να διαλύεται. Ο Οθωνας κάτω από τη λαϊκή και πολιτική πίεση αναγκάστηκε να συναινέσει. Η επανάσταση σε αυτή τη φάση, τουλάχιστον, είχε πετύχει. Από τότε η πλατεία Ανακτόρων ονομάζεται πλατεία Συντάγματος.

Αθηναϊκό τοπόσημο απολύτως συνδεδεμένο με την πολιτική ιστορία της Ελλάδας, η πλατεία Συντάγματος, εξακολουθεί να είναι προνομιακός χώρος πολιτικής μνήμης και κοινωνικών διεκδικήσεων.

Κι όταν πριν από λίγα χρόνια υπήρξε ως ιδέα να μεταφερθεί η Βουλή σε τοποθεσία εκτός Αθήνας «θεωρήσαμε ότι αυτό θα κατέστρεφε το πιο εμβληματικό και ταυτόχρονα δρων τοπόσημο της πόλης και επιπλέον θα εξαφάνιζε έναν τόπο έκφρασης του λαϊκού αισθήματος ενώπιον των εκλεγμένων αντιπροσώπων του. Ευτυχώς που αυτή η ιδέα πέθανε εν τη γενέσει της», μας λέει η καθηγήτρια Αρχιτεκτονικής Μαρία Καρδαμίτση-Αδάμη.

Μάλιστα η κ. Αδάμη στις σημερινές συγκεντρώσεις της πλατείας βρίσκει έναν πολύ ενδιαφέροντα παραλληλισμό με την εξέγερση της 3ης Σεπτεμβρίου: «Αν σκεφτούμε πως οι πολιτικές αποφάσεις του τελευταίου χρόνου συνιστούν αλλοίωση και του Συντάγματος, οι πολίτες της πλατείας με έναν τρόπο Σύνταγμα ζητάνε, ζητάνε να έχουν λόγο, και μάλιστα το ζητάνε από τους εκλεγμένους αντιπροσώπους τους. Διότι, μην ξεχνάμε ο Οθωνας δεν ήταν αντιπρόσωπος του λαού».

Αυτή όμως δεν είναι η μοναδική ομοιότητα με το Σεπτέμβρη του 1843. Δύο ημέρες πριν από την 3η Σεπτεμβρίου η Ελλάδα υποχρεώθηκε να υπογράψει οικονομική συμφωνία που όριζε για την ετήσια εξυπηρέτηση του δανείου το ποσό των 3,6 χιλιάδων φράγκων μαζί με αυστηρό οικονομικό έλεγχο από τις μεγάλες Δυνάμεις και τον οίκο Ρότσιλντ, προκειμένου να διευθετηθούν οι υποχρεώσεις στους πιστωτές. Μάλιστα η κυβέρνηση περιέκοψε κρατικές δαπάνες, μειώνοντας τους κρατικούς λειτουργούς και τους στρατιωτικούς.

Ενα χρόνο μετά, στις 4 Αυγούστου 1844, η πλατεία μπροστά στα Ανάκτορα θα γίνει πάλι πόλος ταραχών. Λαός και στρατός συγκεντρώνονται και απαιτούν από τον Οθωνα να διαλύσει την κυβέρνηση Μαυροκορδάτου. Δύο μέρες αργότερα ο βασιλιάς διορίζει πρωθυπουργό τον Κωλέττη.

Εντούτοις, η πιο ζοφερή και αιματοβαμμένη στιγμή της νεότερης ιστορίας που ξεκίνησε στο Σύνταγμα είναι ο Δεκέμβρης του 1944. Οι χιλιάδες λαού που συγκεντρώθηκαν στο Σύνταγμα στις 3 Δεκεμβρίου, ύστερα από κάλεσμα του ΕΑΜ, αντιδρώντας στην απαίτηση των Αγγλων, εκφρασμένη μέσω του τότε πρωθυπουργού, Γ. Παπανδρέου, να αφοπλιστεί ο ΕΛΑΣ, δέχθηκε τα πυρά του αγγλικού στρατού και των ελληνικών δυνάμεων. Στο Σύνταγμα έπεσαν πάνω από 30 νεκροί και περίπου 140 τραυματίες. Εκείνος ο Δεκέμβρης διήρκεσε 33 ημέρες αιματοχυσίας.

Ομως και πριν από την απελευθέρωση η χώρος της πλατείας, αλλά και μπροστά στον Αγνωστο Στρατιώτη, είναι το σημείο διενέργειας αντιστασιακών εκδηλώσεων μετά την απαγόρευση από τις κατοχικές αρχές να κατατίθενται στεφάνια στις επετείους της 25ης Μαρτίου και της 28ης Οκτωβρίου. Το 1943 η στάθμευση ενός τάγματος ασφαλείας στη φρουρά του Αγνωστου Στρατιώτη σκόπευε στην «προστασία» του χώρου από το ογκούμενο αντιστασιακό κίνημα.

Ο Γεώργιος Θεοτοκάς στα «Τετράδια Ημερολογίου 1939-1953» γράφει: «Το απόγευμα είδα από μακριά μια γριά γυναίκα, μαυροφορεμένη, που είχε πλησιάσει τον τάφο και έκανε μετάνοιες μπροστά του και μου φάνηκε πως προσευχόταν μεγαλόφωνα, μόνη μες στην ερημιά της πλατείας των παλαιών Ανακτόρων, με πλήθος οπλισμένους φρουρούς τριγύρω. Η εικόνα αυτή μου έκανε εντύπωση. Συλλογίζομαι πως από τον πόλεμο του 1940-41 το έθιμο του Αγνωστου Στρατιώτη άρχισε για πρώτη φορά να ζει αληθινά στην Ελλάδα, να βρίσκει αυθόρμητη ανταπόκριση στη λαϊκή ψυχή, ενώ ώς τότε δεν ήταν παρά ένας τόπος που αφορούσε αποκλειστικά τις επίσημες αρχές».

Την επόμενη φορά που φωτογραφίες του Συντάγματος έκαναν τον γύρο του κόσμου ήταν όταν τα τανκς της χούντας του '67 περικύκλωσαν το κτίριο της Βουλής τα ξημερώματα της 21ης Απριλίου.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Απεργίες και εκδηλώσεις διαμαρτυρίας
Σχετικά θέματα: Αφιέρωμα "Αγανακτισμένοι"
Μια ιστορική τριλογία
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Θέατρο
Θεατρικό ψηφιδωτό
Ο Αγαμέμνονας στον Β' Παγκόσμιο
Ταξίδι στο μύθο
Μουσική
Δαμάζοντας τα κύματα της ροκ
Συνέντευξη:Νικ Κέιβ
«Τα τραγούδια είναι η σκοτεινή πλευρά μου»
Χορός
Φορσάιθ στο Φεστιβάλ Αθηνών
Κινηματογράφος
Μια σύγχρονη πριγκίπισσα
Αφιέρωμα "Αγανακτισμένοι"
Η πλατεία ήταν γεμάτη
Μια ιστορική τριλογία
Φωτογραφία
Ο φωτογράφος του αντικατοπτρισμού
Εικαστικά
Εκατό έργα του Νίκου Χατζηκυριάκου-Γκίκα στην Ανδρο
Λογοτεχνία
Στο καταφύγιο της λογοτεχνίας
Η φιλοσοφία στο διάστημα
Παγωμένο νουάρ
Υπουργείο Πολιτισμού
Ο νόμος για το σινεμά ακόμα στην ομίχλη
Διαδίκτυο
Διανοούμενοι στο You Tube
Άλλες ειδήσεις
Αγάπη ενάντια στο νόμο