Έντυπη Έκδοση

Διανοούμενοι στο You Tube

Το Ιντερνετ έχει καταργήσει τα γεωγραφικά όρια του κόσμου, οι αποστάσεις μίκρυναν όσο απέχει το μάτι σου από την οθόνη του υπολογιστή, η σύνδεσή σου με εκατομμύρια ανθρώπους στην άλλη άκρη της γης έγινε «χειροπιαστή».

Κάποτε, μάλιστα, λένε οι φανατικοί του surfing, αντικαθιστά την αληθινή επαφή με ουσιαστικότερο τρόπο. Το Διαδίκτυο, σαν μια παγκοσμιοποιημένη τηλεόραση ανεξάρτητων παραγωγών, λειτουργεί ως πεδίο δράσης και δημιουργίας για όλους, επώνυμους και ανώνυμους. Τα πάντα «γκουγκλάρονται», ο καθένας μπορεί να «ανεβάσει» στο YouTube ό,τι θέλει, από το πάρτι γενεθλίων της κόρης του μέχρι την κοσμοθεωρία του, προς άπειρους, εν δυνάμει, αποδέκτες. Κι αν η αξιοπιστία της πληροφόρησης είναι συχνά αμφισβητήσιμη, κανείς δεν αρνείται την ευκολία της πρόσβασης, στη γνώση, την αμεσότητα που διανοούμενοι και καλλιτέχνες αξιοποιούν για να συναντηθούν από τον κάτοικο του πιο απόμακρου χωριού στο Θιβέτ μέχρι τον «αγανακτισμένο» της πλατείας Συντάγματος. Ενα έξοχο βίντεο του Εντουάρντο Γκαελάνο για το φόβο, μια επίκαιρη συνέντευξη του Μάριο Βάργκας Λιόσα, η διάλεξη του ιστορικού Ερικ Χομπσμπάουμ, μέσω της ταχύτατης διαδικτυακής διασποράς, μπαίνουν στο σπίτι σας.

Μέσα σ' αυτή την πλημμυρίδα ιντερνετικών παρεμβάσεων επί παντός του επιστητού, σταχυολογήσαμε κάποια ενδιαφέροντα αποσπάσματα.

* Ο ουρουγουανός συγγραφέας Εντουάρντο Γκαλεάνο αφηγείται με μοναδικό τρόπο ιστορίες του φόβου, του φόβου που σήμερα εξουσιάζει τον κόσμο.

«Τον καιρό της εξορίας στις ακτές της Καταλονίας, μας έκαναν δώρο ένα ινδικό χειρίδιο μέσα στο κλουβί. Λυπήθηκα να το βλέπω έτσι φυλακισμένο και το μεσημέρι τού άνοιξα το κλουβί. Οταν γύρισα το σούρουπο, το βρήκα όπως το είχα αφήσει. Στο βάθος του κελιού κολλημένο στα κάγκελα έτρεμε από το φόβο της ελευθερίας... Αναρωτιέμαι μήπως ο κόσμος μάς μετατρέπει όλους σε κείνο το ινδικό χειρίδιο. Η πείνα τρέφεται από τον φόβο. Ο φόβος από τη σιωπή που ζαλίζει τους δρόμους. Ο φόβος απειλεί. Αν αγαπάς θα πάθεις AIDS, αν καπνίζεις θα πάθεις καρκίνο, αν αναπνέεις θα μολυνθείς, αν πίνεις θα έχεις ατυχήματα, αν τρως θα πάθεις χοληστερίνη, αν μιλάς θα μείνεις άνεργος. Αν σκέφτεσαι θα νιώσεις αγωνία, αν αμφιβάλλεις θα τρελαθείς, αν νιώθεις θα είσαι μόνος. Η δημοκρατία φοβάται να θυμηθεί και η γλώσσα φοβάται να πει. Οι άμαχοι φοβούνται τους στρατιωτικούς και οι στρατιωτικοί φοβούνται την έλλειψη όπλων. Τα όπλα φοβούνται την έλλειψη πολέμων. Η γυναίκα φοβάται τη βία του άντρα και ο άντρας τη γυναίκα που δεν φοβάται. Είναι καιροί φόβων. Στο χρόνο χωρίς ρολόγια. Στο παιδί χωρίς τηλεόραση. Στη νύχτα χωρίς υπνωτικά χάπια. Φόβος στη μοναξιά και φόβος στο πλήθος. Φόβος να πεθάνεις. Φόβος να ζήσεις».

Για τους μετανάστες: «Το "ενοχόμετρο" δείχνει πώς ο μετανάστης έρχεται να κλέψει τις δουλειές μας. Και το "κινδυνόμετρο" τον σημαδεύει με κόκκινα γράμματα. Ο πανικός της απώλειας της εργασίας είναι από τους πιο ισχυρούς φόβους σήμερα. Ο μετανάστης βρίσκεται στην πρώτη γραμμή του πυρός την ώρα που ψάχνουμε τους ενόχους της ανεργίας, της ανασφάλειας και πολλών άλλων επίφοβων δυστυχιών. Παλιά η Ευρώπη απλωνόταν σ' όλο τον κόσμο: στρατιώτες, φυλακισμένοι, αγρότες που πέθαιναν από την πείνα, ήταν οι πρωταγωνιστές των αποικιακών περιπετειών και πέρασαν στην ιστορία ως οι αγγελιοφόροι του Θεού. Ηταν ο πολιτισμός που ριχνόταν να σώσει τους βαρβάρους. Τώρα το ταξίδι συμβαίνει ανάποδα. Αυτοί που φτάνουν ή προσπαθούν να φτάσουν από τον νότο στον βορρά είναι οι πρωταγωνιστές των αποικιακών δυστυχιών που περνούν στην ιστορία ως αγγελιοφόροι του Διαβόλου. Είναι οι βάρβαροι που ρίχνονται στον πολιτισμό».

Για το φόβο μήπως χάσουμε την... ιδιοκτησία μας: «Ηταν το 1964. Ο δράκος του διεθνούς κομμουνισμού άνοιγε τα εφτά του σαγόνια για να φάει τη Χιλή... Η τηλεόραση βομβάρδιζε τους Χιλιανούς με εικόνες από καμένες εκκλησίες, ρωσικά τανκς, γενειοφόρους αντάρτες που απήγαγαν παιδιά και τα πήγαιναν μακριά... Κι έγιναν εκλογές και ο φόβος νίκησε. Ο Σαλβαδόρ Αλιέντε, ο χαμένος υποψήφιος, μου είπε τι ήταν αυτό που τον πόνεσε περισσότερο σ' αυτή την οδυνηρή εμπειρία. Η εργαζόμενη στο διπλανό σπίτι στη γειτονιά της Προβιδένθια ήταν μια φτωχή γυναίκα που δούλευε 20 ώρες ασχολούμενη με τα παιδιά, το πλύσιμο, το σιδέρωμα, το σφουγγάρισμα, το μαγείρεμα. Ολη μέρα κι όλη νύχτα δούλευε χωρίς σταματημό. Αυτή η γυναίκα είχε διπλώσει τα ρούχα της σε μια πλαστική σακούλα και την είχε θάψει στον κήπο γιατί φοβόταν μήπως νικήσουν οι Κόκκινοι και της πάρουν την ιδιοκτησία»!

* Είναι και οι δύο σταρ, ο ένας στη μουσική και ο άλλος στον κινηματογράφο, αλλά η δημοτικότητά τους δεν περιορίζεται σ' αυτά. Ο λόγος για τον Μπόνο και τον Τζορτζ Κλούνεϊ. Ο πρώτος, γνωστός όχι μόνον ως μέλος των U2 αλλά και ως πρωτεργάτης του αγώνα κατά της φτώχειας -ο επονομαζόμενος «Αγιος Μπόνο»- και ο δεύτερος δεν είναι μόνο ένας λαμπερός σταρ του Χόλιγουντ αλλά συγχρόνως δραστήριος ακτιβιστής με εκφρασμένη πολιτική συνείδηση. Κι όταν οι δυο τους απομακρύνονται από τα χλιδάτα κόκκινα χαλιά των φεστιβάλ, μιλούν και άλλη γλώσσα.

Τώρα εμφανίζονται στο CNN, όπου συνομιλούν περί πολιτικής και άλλων τινών. Ο Μπόνο παίρνει συνέντευξη από τον Κλούνεϊ -παλαιότερα ο ηθοποιός είχε συνεντευξιαστεί επίσης και από τον δημοσιογράφο πατέρα του... Ο Μπόνο, Ιρλανδός και ο ίδιος, ρωτά τον Κλούνεϊ για την ιρλανδέζικη καταγωγή του κι εκείνος απαντά ότι είναι πολύ περήφανος γι' αυτήν.

«Ζούμε "ιρλανδικά". Στην Ιρλανδία μάλιστα με προσφωνούν όπως... πρέπει: Ο' Κλούνεϊ». Τον ρωτά επίσης αν θα δεχόταν ένα δημόσιο αξίωμα, να γίνει γερουσιαστής και -γιατί όχι;- κάτι ανώτερο, κι εκείνος απαντά: «Το έχω σκεφτεί κι έχω αποφασίσει ότι δεν θα τα κατάφερνα. Εχω ανακατευτεί με την πολιτική, είμαι γιος δημοσιογράφου και σ' όλη μου τη ζωή είχα επαφή μ' αυτό που λέμε πολιτική. Πριν από χρόνια έκανα κάποιες πολιτικές εκπομπές και τότε συνειδητοποίησα ότι δεν θα ήταν πολύ δύσκολο να συμβιβαστώ, να λογοδοτώ σε μια εκλογική περιφέρεια. Στη ζωή μου είναι εύκολο να παίρνω ξεκάθαρη θέση για ότιδήποτε, να μην κάνω παραχωρήσεις. Μ' άλλα λόγια, έξω από την πολιτική είμαι ο εαυτός μου».

Πάντως, ο «Δον Κιχώτης» Μπόνο έχει να απαντήσει στις διαμαρτυρίες αγανακτισμένων συμπατριωτών του στην εμφάνιση των U2 στο Φεστιβάλ του Γκλάστονμπερι. Το συγκρότημα με τα μεγαλύτερα έσοδα στον κόσμο εγκαλείται από τους «αγανακτισμένους» της Ιρλανδίας ότι φοροδιαφεύγει όταν αποφάσισε να μεταφέρει την εταιρεία του εκτός της χώρας για να αποφύγει τους φόρους. Στη διάρκεια της συναυλίας, μέλη της ομάδας «Art Uncut» απείλησαν να αναρτήσουν την τεράστια φουσκωτή, φωτισμένη επιγραφή: «Bono pay up» («Μπόνο πλήρωνε»), ενώ θα περνούν από μπροστά τους δεσμίδες χαρτονομισμάτων...

* Ο περουβιανός νομπελίστας συγγραφέας και δοκιμιογράφος Χόρχε Μάριο Πέδρο Βάργκας Λιόσα, από τους σημαντικότερους της γενιάς του, μιλάει για τα φαντάσματα του παρελθόντος, τους σκελετούς που βγαίνουν απ' την ντουλάπα. Το θέμα είναι η παγκόσμια τάση προς τον ρατσισμό και πώς αυτή ιδιωτικοποιείται από τους πολίτες.

«Μετά τον πόλεμο ελπίζαμε όλοι ότι η πηγή αυτής της κακοδαιμονίας, ο φανατισμός, ο αντισημιτισμός, ο ρατσισμός, ο εθνικισμός, θα εξαφανιστεί ή θα ελαττωθεί και σιγά-σιγά θα περάσουν στο περιθώριο. Αυτό, για μερικές δεκαετίες επιτεύχθηκε. Μέχρι που ήρθε η παγκόσμια οικονομική κρίση, πυροδοτώντας αρνητικές αντιδράσεις στην ψυχολογία των κοινωνιών. Ετσι παρουσιάστηκε ξανά η παραδοσιακή στάση: η αναζήτηση αποδιοπομπαίων τράγων. Τελικά, ο εγωισμός είναι η ρίζα του εθνικισμού. Η κοινωνική αποξένωση, ο εγκλεισμός στον εαυτό μας αποτελεί την πηγή του, καθώς και κάθε είδος οπισθοδρομικών πολιτικών που επανεμφανίζονται».

Σε άλλη συνέντευξή του στην ολλανδική τηλεόραση, μιλώντας για την ευρωπαϊκή πολιτική στο θέμα της μετανάστευσης, τις μουσουλμανικές μειονότητες στη Δύση και την τρομοκρατία, αναφέρθηκε στον Χερτ Βίλντερς, ηγέτη του ακροδεξιού κόμματος PVV, το οποίο σήμερα συμμετέχει στον κυβερνητικό συνασπισμό της Ολλανδίας. Πρόσφατα ο Βίλντερς, μέσω του Διαδικτύου, είχε εξαγγείλει την απαίτησή του να εγκαταλείψει η Ελλάδα την ΟΝΕ. Προώθησε μάλιστα το αίτημά του και πιο δραστικά: πήγε μπροστά από την ελληνική πρεσβεία στη Χάγη και κρατώντας ένα μεγεθυμένο χαρτονόμισμα των 1.000 δραχμών, ζήτησε να βγει η Ελλάδα από τη ζώνη του ευρώ και να επιστρέψει στο παλιό της νόμισμα!

«Είναι τυπικό φαινόμενο λαϊκισμού» σχολιάζει ο Λιόσα τα έργα και τις ημέρες του Βίλντερς. «Η δυτική Ευρώπη δεν θα είχε τα υψηλά στάνταρ ζωής που έχει χωρίς την εργασία των ξένων στις χώρες της. Οι μετανάστες αποτελούν μέγιστο παράγοντα για την ευημερία του δυτικού κόσμου. Για να εξαλειφθεί το φαινόμενο του ρατσισμού πρέπει να δραστηριοποιηθούν οι δημοκρατικοί θεσμοί ενάντια στο ρεύμα των εθνικιστών. Το τέρας είναι ακόμα μικρό και μπορεί να νικηθεί».

* Είναι 94 χρόνων και κάθε του εμφάνιση με αφορμή είτε ένα καινούριο βιβλίο είτε μια συνέντευξη ή μια διάλεξη αποτελεί γεγονός. Εντοπίσαμε στο YouTube πολλές διαλέξεις και συνεντεύξεις του σπουδαίου αγγλου ιστορικού Ερικ Χομπσμπάουμ. Οι πιο πρόσφατες με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου του «Πώς θ' αλλάξουμε τον κόσμο. Ιστορίες του Μαρξ και του μαρξισμού» -το οποίο έγινε αμέσως μπεστ σέλερ- δεν έχουν μόνο επιστημονικό και πολιτικό ενδιαφέρον αλλά είναι και απολαυστικές. Ο μαρξιστής διανοούμενος με το κοφτερό μυαλό, μέλος της Βρετανικής Ακαδημίας και της Αμερικανικής Ακαδημίας Τεχνών και Επιστημών, επίτιμο μέλος του Kings College στο Κέμπριτζ και επίτιμος διδάκτωρ πολλών πανεπιστημίων σε αρκετές χώρες, ξεκινά εξηγώντας την περιπέτεια του εβραϊκού ονόματός του. Το «Χόμπσμπομ», όπως κανονικά έπρεπε να προφέρεται στα αγγλικά, έγινε «Χόμπσμπαουμ» από λάθος του κλητήρα του βρετανικού προξενείου της Αλεξάνδρειας όπου είχε γεννηθεί ο ιστορικός...

Υπέργηρος αλλά έτοιμος να αναπτύξει σκέψεις και στοχασμούς για θέματα ιστορίας και πολιτικής, ο Ερικ Χόμπσμπαουμ ανήσυχος στην καρέκλα του, μιλάει βήχοντας συχνά, με παύσεις για να πιει νερό, να φάει καραμέλες και μετά συνεχίζει ακάθεκτος από το σημείο που είχε μείνει...

«Αυτό που βλέπουμε να συντελείται τα τελευταία χρόνια, εμείς οι παλαιότεροι το είδαμε να συμβαίνει το 1948 στην Ευρώπη. Είναι εικόνες που με πηγαίνουν πίσω στα νιάτα μου. Οι μάζες μπορούν να κινητοποιηθούν. Ο καπιταλισμός αδυνατεί να δώσει λύση σ' ένα μεγάλο πρόβλημα του καιρού μας: το ζήτημα της κλιματικής αλλαγής. Κι αυτή η αδυναμία δεν αφορά ούτε στην οικονομική ανάπτυξη των κρατών ούτε στην ανεξάρτητη επιχειρηματική δράση. Η λύση πρέπει να αναζητηθεί σε παγκόσμιο, διεθνιστικό επίπεδο. Το θέμα του κλίματος είναι αρκετά σοβαρό και για τα ίδια τα κράτη αλλά και για πολιτικά δραστήριους παράγοντες και πολίτες. Ακούγεται ειρωνικό αλλά αυτό που ο Μαρξ αναγνώρισε ως δύναμη του καπιταλιστικού συστήματος, την ταχύτατη αλλαγή των πραγμάτων σε παγκόσμιο επίπεδο, επετεύχθη δραματικά: άλλαξε το κλίμα».

Και να σκεφτεί κανείς ότι ο κορυφαίος ιστορικός για πολλά χρόνια έγραφε με ψευδώνυμο κριτικές τζαζ μουσικής σ' ένα αμιγώς μουσικό περιοδικό...

* Ο άγγλος νομπελίστας συγγραφέας Ιαν Μακ Γιούαν βραβεύεται στο Ισραήλ, αλλά η Ενωση Βρετανών Συγγραφέων τού ζητά να μην παραλάβει το βραβείο ως ένδειξη διαμαρτυρίας για τη στάση του Ισραήλ απέναντι στους Παλαιστίνιους. Ο Μακ Γιούαν συμφωνεί αλλά πηγαίνει στην τελετή απονομής ασκώντας σκληρή κριτική στους Ισραηλινούς για την πολιτική που εφαρμόζουν στους Παλαιστινίους στη Δυτική Οχθη και την ανατολική Ιερουσαλήμ.

Και τότε οι δημοσιογράφοι στρέφονται στον Ουμπέρτο Εκο ζητώντας τη γνώμη του για το θέμα, αν είναι δηλαδή υπέρ ή κατά του μποϊκοτάζ εναντίον του Ισραήλ. Η απάντηση του ιταλού διανοούμενου είναι περιεκτική και με χιούμορ: «Το μποϊκοτάρισμα ανθρώπων της τέχνης εξαιτίας της πολιτικής που εφαρμόζουν οι κυβερνήσεις ισοδυναμεί με ρατσισμό. Εχω τόσο πολλά να πω εναντίον της ιταλικής κυβέρνησης, που δεν έχω χρόνο να σας μιλήσω για την ισραηλινή»...

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Πληροφορική και διαδίκτυο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Θέατρο
Θεατρικό ψηφιδωτό
Ο Αγαμέμνονας στον Β' Παγκόσμιο
Ταξίδι στο μύθο
Μουσική
Δαμάζοντας τα κύματα της ροκ
Συνέντευξη:Νικ Κέιβ
«Τα τραγούδια είναι η σκοτεινή πλευρά μου»
Χορός
Φορσάιθ στο Φεστιβάλ Αθηνών
Κινηματογράφος
Μια σύγχρονη πριγκίπισσα
Αφιέρωμα "Αγανακτισμένοι"
Η πλατεία ήταν γεμάτη
Μια ιστορική τριλογία
Φωτογραφία
Ο φωτογράφος του αντικατοπτρισμού
Εικαστικά
Εκατό έργα του Νίκου Χατζηκυριάκου-Γκίκα στην Ανδρο
Λογοτεχνία
Στο καταφύγιο της λογοτεχνίας
Η φιλοσοφία στο διάστημα
Παγωμένο νουάρ
Υπουργείο Πολιτισμού
Ο νόμος για το σινεμά ακόμα στην ομίχλη
Διαδίκτυο
Διανοούμενοι στο You Tube
Άλλες ειδήσεις
Αγάπη ενάντια στο νόμο