Έντυπη Έκδοση

Η φιλοσοφία στο διάστημα

Στη Βρετανία της δεκαετίας του '70, όπου οι απεργίες κλονίζουν την πολιτική σταθερότητα, ιρλανδοί αυτονομιστές του IRA και μέλη της «Οργισμένης Ταξιαρχίας» σκορπούν βόμβες στο Λονδίνο και οι αεροπειρατείες βρίσκονται στην ημερήσια διάταξη, ο μικρός Ρόμπι ονειρεύεται να γίνει αστροναύτης.

Μέσα από ένα αλλόκοτο ταξίδι στον χρόνο, το όνειρό του πραγματοποιείται. Μόνο που ξάφνου ο Ρόμπι δεν βρίσκεται πια στις φτωχογειτονιές της δυτικής Σκοτίας, όπου ο συνδικαλιστής πατέρας του προπαγανδίζει τον σοσιαλισμό, αλλά στη Λαϊκή Δημοκρατία της Βρετανίας, δορυφόρο της Σοβιετικής Ενωσης από τότε που τους απελευθέρωσε από τους ναζί κατακτητές! Εκεί είναι πια ένας σκληροτράχηλος αστροναύτης που επιλέγεται για να συμμετάσχει σε μια απόρρητη αποστολή. Και ο συγγραφέας Αντριου Κρούμι ξετυλίγει στο νέο του μυθιστόρημα «Sputnik Caledonia» (εκδόσεις Πόλις, μετάφραση Γιώργος Κυριαζής) μια ιστορία επιστημονικής φαντασίας που μπλέκεται με φιλοσοφικές αναζητήσεις και επίκαιρα πολιτικά ζητητήματα.

Η αφετηρία του μυθιστορήματος του Κρούμι ήταν ένα ταξίδι του στην Πολωνία μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου και την παρακμή του υπαρκτού σοσιαλισμού. Ηταν προσκεκλημένος ενός ινστιτούτου που έδρευε σε ένα σκοτεινό και γκρίζο κτίριο, τα παλιά γραφεία του Κομμουνιστικού Κόμματος. «Τότε αναρωτήθηκα», εξηγεί, «γιατί υπάρχει ακόμα μια αλλόκοτη ρομαντική έλξη για ένα ολοκληρωτικό καθεστώς, όπως της Σοβιετικής Ενωσης;» Και επινόησε μια άλλη Βρετανία που πρώτα κατελήφθη από τους ναζί, μετά απελευθερώθηκε από τον Κόκκινο Στρατό και έτσι βρέθηκε στο σοσιαλιστικό στρατόπεδο.

Οπως και σε όλα τα προηγούμενα βιβλία του, ο Κρούμι δεν δίνει έτοιμες απαντήσεις αλλά αφορμές για στοχασμό. Ετσι, από τη μια πλευρά βρίσκεται ο Ρόμπι με έναν πατέρα που ονειρεύεται την κοινωνία της ισότητας και της δικαιοσύνης. Ομως στην εναλλακτική πραγματικότητα της Λαϊκής Δημοκρατίας της Βρετανίας αυτή η κοινωνία μεταμορφώνεται σε ένα οργουελικό καθεστώς. Το κράτος των εργατών είναι ένας εφιαλτικός κόσμος όπου οι πολίτες είναι σκλάβοι της ελίτ των ηγετών. Και αυτή η ελίτ ανατρέπει ακόμα και την επιστήμη. Ετσι, σε αντίθεση με τον καπιταλιστικό κόσμο, θεωρεί τις μαύρες τρύπες του διαστήματος ως την υψηλότερη μορφή αστροφυσικής εξέλιξης. Και στέλνει τον Ρόμπι σε μια αποστολή αυτοκτονίας. Στο τρίτο μέρος του μυθιστορήματος τα πάντα αλλάζουν, καθώς η επιστροφή στην τωρινή πραγματικότητα συνδυάζεται με την αναζήτηση μιας νέας πολιτικής φιλοσοφίας.

Με σπουδές στη θεωρία της φυσικής, που τη συνδυάζει με την προτίμησή του στην κλασική λογοτεχνία από τον Ντοστογέφσκι ώς τον Σέλεϊ, ο Κρούμι γράφει «φιλοσοφικά μυθιστορήματα» όπως τα αποκαλεί. Δημιουργεί έτσι έναν κόσμο όπου η επιστήμη συναντάει τη φαντασία του Φίλιπ Ντικ, τους παράδοξους κόσμους του Μπόρχες και την αλληγορία του Κάφκα. «Με απασχολούν ερωτήματα όπως "μέχρι πού μπορεί να φτάσει η ανθρώπινη γνώση;" και "τι επιπτώσεις θα έχει αυτό στην καθημερινότητα των ανθρώπων;"» εξηγεί στις συνεντεύξεις του. «Η φυσική ως επιστήμη είναι ο ένας τρόπος για να απαντήσεις σε όλα αυτά, η συγγραφή μυθιστορημάτων είναι ένας άλλος, το ίδιο αποτελεσματικός».

Το «Sputnik Caledonia» ανακατεύει την εξερεύνηση του Διαστήματος με τη γραφειοκρατική παράνοια του πρώην σοβιετικού μπλοκ και αντιπαραθέτει τη γεμάτη πολιτικές εντάσεις δεκαετία του 1970 με την τωρινή εποχή, στείρα από πολιτικούς αγώνες. «Η ιστορία με ένα παιδί που θέλει να γίνει αστροναύτης και η νοσταλγία για τον παλιό καλό κομμουνισμό δημιουργούν δύο παράλληλους κόσμους» σημειώνει. «Το τρίτο μέρος του μυθιστορήματος επιστρέφει στη σημερινή πραγματικότητα σύμφωνα με τη χεγκελιανή φιλοσοφία "θέση, αντίθεση, σύνθεση"». Οσο για τις επιστημονικές θεωρίες που μπερδεύει στην πλοκή της ιστορίας, απαντάει: «Καθώς η επιστήμη προχωράει, δημιουργούνται πολλές και καταπληκτικές ιδέες για έναν συγγραφέα από τη δομή του DNA και τις μαύρες τρύπες ώς την τεχνητή νοημοσύνη. Ομως όλα καταλήγουν ως πλαίσιο για να γράψουν για τη σχέση ενός ζευγαριού στα λονδρέζικα προάστια. Η επιστήμη παραμερίζεται για χάρη της υποτιθέμενης εμβάθυνσης στον χαρακτήρα των ηρώων. Εγώ γράφω διαφορετικά, πιστεύω ότι η επιστήμη είναι πολύ πιο ενδιαφέρουσα από τα σύγχρονα ζευγάρια και τα προβλήματά τους». Γι' αυτό και στο μυθιστόρημά του η κβαντική μηχανική, η τηλεπάθεια και τα διαστημικά ταξίδια είναι σημαντικά στοιχεία της πλοκής.

«Το πιο φιλόδοξο μυθιστόρημα του Κρούμι» χαρακτήρισαν οι κριτικοί το «Sputnik Caledonia». Η χιουμοριστική ματιά στα χρόνια του 1970 ακολουθείται από το πεσιμιστικό όραμα μιας Βρετανίας δορυφόρου της ΕΣΣΔ για να καταλήξει στη χαοτική σημερινή πραγματικότητα. «Στη φυσική τίποτε δεν είναι δεδομένο» σημειώνει ο Κρούμι. Οπότε μεταφέρει το ερώτημα στην πολιτική και τη φιλοσοφία. Ο κομμουνισμός όπως εφαρμόστηκε απέτυχε, ο καπιταλισμός περνάει τη χειρότερη κρίση του καθώς πνίγεται στις αντιφάσεις του. Για τον Κρούμι το επόμενο ερώτημα έρχεται αβίαστα. «Ας σκεφτούν οι αναγνώστες», λέει, «έπειτα από όλα αυτά τι μας ετοιμάζει το μέλλον;».

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία
Σχετικά θέματα: Λογοτεχνία
Στο καταφύγιο της λογοτεχνίας
Παγωμένο νουάρ
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Θέατρο
Θεατρικό ψηφιδωτό
Ο Αγαμέμνονας στον Β' Παγκόσμιο
Ταξίδι στο μύθο
Μουσική
Δαμάζοντας τα κύματα της ροκ
Συνέντευξη:Νικ Κέιβ
«Τα τραγούδια είναι η σκοτεινή πλευρά μου»
Χορός
Φορσάιθ στο Φεστιβάλ Αθηνών
Κινηματογράφος
Μια σύγχρονη πριγκίπισσα
Αφιέρωμα "Αγανακτισμένοι"
Η πλατεία ήταν γεμάτη
Μια ιστορική τριλογία
Φωτογραφία
Ο φωτογράφος του αντικατοπτρισμού
Εικαστικά
Εκατό έργα του Νίκου Χατζηκυριάκου-Γκίκα στην Ανδρο
Λογοτεχνία
Στο καταφύγιο της λογοτεχνίας
Η φιλοσοφία στο διάστημα
Παγωμένο νουάρ
Υπουργείο Πολιτισμού
Ο νόμος για το σινεμά ακόμα στην ομίχλη
Διαδίκτυο
Διανοούμενοι στο You Tube
Άλλες ειδήσεις
Αγάπη ενάντια στο νόμο