Έντυπη Έκδοση

Βιοηθική, χρήμα και έμβρυα κατόπιν παραγγελίας

Ατελείς οι γονείς, τέλεια τα μωρά

Στη Γαλλία, ενόψει της δεύτερης αναθεώρησης του νόμου για τη βιοηθική, η οποία προβλέπεται να διεξαχθεί στα τέλη του 2009, αναπτύσσεται ένας έντονος δημόσιος διάλογος.

Η αναθεώρηση οφείλει να δώσει οριστικές λύσεις σε αρκετά λεπτά ζητήματα, που έχουν τεθεί τα τελευταία χρόνια:

*Πρέπει, άραγε, να επιτρέψουμε την πραγματοποίηση διαγνωστικών εξετάσεων στα έμβρυα για να ανιχνεύσουμε ορισμένες ασθένειες ή αναπηρίες;

*Μήπως πρέπει να χαλαρώσουν οι περιορισμοί που έχουν τεθεί στην έρευνα πάνω στα έμβρυα;

Ο συντηρητισμός των μεν και ο ευγονισμός των δε, η φαντασίωση ενός «παιδιού κατά παραγγελία», καθώς και το γεγονός ότι ανοίγει η όρεξη ορισμένων για τη δημιουργία νέων αγορών και προνομιακών διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, αφήνουν ελάχιστο περιθώριο στην αναζήτηση του συλλογικού συμφέροντος της κοινωνίας, και ιδιαίτερα των γυναικών.

Ας υποθέσουμε ότι υπάρχουν δύο μέλλοντες γονείς οι οποίοι ενδέχεται να μεταδώσουν στα παιδιά τους γενετική προδιάθεση για μια σοβαρή ασθένεια. Οφείλουμε, άραγε, να επιτρέψουμε τον προγεννητικό έλεγχο στο έμβρυο για τον εντοπισμό της συγκεκριμένης ή άλλων γενετικών ανωμαλιών; Μπορούμε να καταφύγουμε στην προεμφυτευτική διαγνωστική εξέταση (ΠΔΕ), δηλαδή στην γενετική εξέταση του εμβρύου που προέκυψε από εξωσωματική γονιμοποίηση, πριν αυτό εμφυτευθεί στη μήτρα;

Από την απάντηση που θα δοθεί σε αυτά τα ερωτήματα εξαρτάται επίσης και μια γενικότερη προσέγγιση της βιοηθικής για την έρευνα πάνω στα έμβρυα, η οποία σήμερα στη Γαλλία υπάγεται σε ένα καθεστώς αδειοδότησης κατ' εξαίρεση.

«Πολεμική; Μα, για ποια πολεμική μιλάτε; Ολοι οι ειδικοί φαίνεται ότι συμφωνούν»(1), δήλωσε κατηγορηματικά, τον Απρίλιο του 2008, ο Φρανσουά Τεπό, ο τότε αναπληρωτής διευθυντής του ιατρικού και επιστημονικού τμήματος της Agence de la biomedecine (του Οργανισμού Βοϊατρικής). Για να αποφευχθεί η γέννηση παιδιών με γενετική προδιάθεση για τον καρκίνο του παχέος εντέρου, πραγματοποιήθηκαν στο Στρασβούργο και στο Μονπελιέ προεμφυτευτικές διαγνωστικές εξετάσεις(2).

Ο Οργανισμός Βιοϊατρικής, ο οποίος βρισκόταν αντιμέτωπος με τις πιέσεις του τύπου, είχε μόλις δώσει στη δημοσιότητα μια έκθεση για να δικαιολογήσει τις ενέργειές του: Η πιθανότητα εμφάνισης της ασθένειας άγγιζε το 100% στην ηλικία των 40 ετών. Επίσης, το κείμενο συνιστούσε τη διεύρυνση του καταλόγου των γενετικών προδιαθέσεων σε ορισμένες μορφές καρκίνου, καθώς και τη δημιουργία νέων διαγνωστικών κέντρων για να αντιμετωπιστεί η όλο και περισσότερο αυξανόμενη ζήτηση.

*Το 2004, η πρώτη αναθεώρηση του νόμου για τη βιοηθική, που είχε ψηφιστεί το 1994, άνοιξε το δρόμο για την εφαρμογή της τεχνικής σε παθολογίες που κάνουν αργά την εμφάνισή τους (για παράδειγμα, την ασθένεια του Χάντιγκτον, μια εκφυλιστική πάθηση του κεντρικού νευρικού συστήματος που εμφανίζεται σε ηλικία 30-45 ετών).

Ομως, οι περιορισμοί που θέτει ο νόμος εξηγούν το γεγονός ότι η ΠΔΕ πραγματοποιείται μονάχα σε 30 γεννήσεις, σε ένα σύνολο που ξεπερνάει τις 800.000.

Οι διαγνωστικές εξετάσεις, ωστόσο, προοδεύουν με ταχύτερους ρυθμούς από τις θεραπείες. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, ανακαλύφθηκαν 40 μορφές γενετικής προδιάθεσης για ισάριθμες μορφές καρκίνου.

*Είναι θεμιτό να τις εντάξουμε στη διαγνωστική διαδικασία; Το Ηνωμένο Βασίλειο, το οποίο διαθέτει μία από τις πλέον φιλελεύθερες νομοθεσίες γι' αυτό το ζήτημα σε ολόκληρη την Ευρώπη, απάντησε θετικά, ακόμα και για τις περιπτώσεις που ο κίνδυνος είναι χαμηλός.

Οχι στη φάμπρικα οργάνων

Ετσι, πρόσφατα πραγματοποιήθηκε το πρώτο προεμφυτευτικό διαγνωστικό τεστ για να αποφευχθεί η μετάδοση του μεταλλαγμένου γονιδίου BRCAI, το οποίο ευθύνεται για κίνδυνο (της τάξης του 50-70%) εμφάνισης καρκίνου του μαστού σε ηλικία άνω των 70 ετών.

*Η Ιρλανδία, η Γερμανία, η Αυστρία, η Ελβετία και η Ιταλία, χώρες με αυστηρό και περιοριστικό νομοθετικό πλαίσιο, απέχουν από παρόμοιες εξελίξεις: οι ΠΔΕ απαγορεύονται εξαιτίας του καθολικισμού, αλλά και του ευγονικού παρελθόντος της γενετικής.

*Στη Γαλλία, τα δεδομένα άλλαξαν με την εκλογή του Νικολά Σαρκοζί στην προεδρία. Ο πρόεδρος επέλεξε ως σύμβουλο για τα ζητήματα της έρευνας και της υγείας τον Αρνόλντ Μινίκ, διευθυντή του τμήματος γενετικής στο νοσοκομείο Νεκέρ του Παρισιού. Το συγκεκριμένο νοσοκομείο είναι ένα από τα τρία κέντρα στα οποία επιτρέπεται η πραγματοποίηση ΠΔΕ στη Γαλλία.

Ο διορισμός του εξέπληξε, καθώς υποστηρίζει τη σύνεση απέναντι στον γενετικό ντετερμινισμό. «Αλήθεια, τι ακριβώς γνωρίζουμε», αναρωτιέται όσον αφορά τη γενετική διάγνωση. «Γνωρίζουμε ότι το άτομο έχει κληρονομήσει ένα γονίδιο. Αρκεί, όμως, αυτό για να ασθενήσει; Ε, λοιπόν, όχι. Σε πολλές περιπτώσεις το γονίδιο δεν θα πυροδοτήσει αυτόματα την εκδήλωση της ασθένειας(3)».

Επίσης, ο Μινίκ είναι αντίθετος με την έρευνα που γίνεται στα έμβρυα: «Η άποψη που έχω διαμορφώσει για τη ζωή με οδηγεί στο να προτιμώ να καταστραφεί ένα έμβρυο και όχι να χρησιμοποιηθεί σε ένα πρόγραμμα το οποίο θα μετατραπεί σε φάμπρικα οργάνων»(4).

Απέναντι σε αυτήν τη συντηρητική θέση, οι υπέρμαχοι των πρωτοποριακών επιστημονικών απόψεων είχαν εξασφαλίσει τον έλεγχο του Οργανισμού Βιοϊατρικής, ο οποίος ιδρύθηκε το 2004. Στόχο τους είχε να δημιουργήσει ένα ρυθμιστικό νομοθετικό πλαίσιο για τις δραστηριότητες που σχετίζονται με τη γενετική, την ανθρώπινη αναπαραγωγή αλλά και τις κάθε λογής μεταμοσχεύσεις.

*Σύμφωνα με τον πρώην υπουργό Υγείας, Ζαν-Φρανσουά Ματέι, ο οργανισμός οδηγήθηκε σε «μια εκτροπή του τύπου "η επιστήμη για την επιστήμη"».

Ο Ζακ Τεστάρ, πρώην διευθυντής έρευνας στο Εθνικό Ινστιτούτο για την Υγεία και την Ιατρική Ερευνα (Inserm), περιγράφει έναν θεσμό «εντελώς διαβρωμένο από άτομα που προέρχονταν από το Cecos (Κέντρο Ερευνας και Διατήρησης των Ωαρίων και του Σπέρματος) και την Ιατρική Ακαδημία. Αποτελούν ένα ιδιαίτερα επικίνδυνο λόμπι, η νοοτροπία τους θυμίζει κτηνίατρο και όχι γιατρό και θεωρούν πως, οτιδήποτε μπορεί να γίνει, πρέπει να γίνει».

*Η θητεία της πρώτης διευθύντριας του οργανισμού δεν ανανεώθηκε από το υπουργείο Υγείας. Η Εμανιέλ Πραντά-Μπορντενάβ, η νέα διευθύντρια που διορίστηκε τον Ιούλιο του 2008, φαίνεται να ενσαρκώνει το συμβιβασμό:

«Στο ζήτημα της ανίχνευσης του καρκίνου, έχει επιτευχθεί η μέγιστη δυνατή συναίνεση όλων των επαγγελματιών του κλάδου: η ΠΔΕ περιορίζεται στα άτομα που έχουν ήδη χάσει ένα παιδί», εξήγησε στη διάρκεια του ετήσιου Συνεδρίου για την Ηθική που διοργανώθηκε στη Γαλλία στις 25 και 26 Νοεμβρίου 2008.

Ισχύει, όμως, το ίδιο και για την «αντιπολίτευση», η οποία εκπροσωπείται από την Εθνική Συμβουλευτική Επιτροπή Ηθικής, μια ανεξάρτητη αρχή;

Ο Ντιντιέ Σικάρ, πρώην πρόεδρός της, δήλωνε ανήσυχος για την προγεννητική διαγνωστική που «υποβιβάζει το άτομο σε ένα μόνο χαρακτηριστικό του»(5).

*Επειτα από αυτή τη δήλωση, ο πρόεδρος και τα μέλη της επιτροπής αντικαταστάθηκαν και το προεδρικό μέγαρο ανακοίνωσε ότι η Επιτροπή θα υποστεί μεταβολές και τροποποιήσεις.

Η νέα Επιτροπή ασχολείται, πλέον, μόνο με θέματα που δεν ενοχλούν ιδιαίτερα. Ωστόσο, η έναρξη ενός διαλόγου για τα συγκεκριμένα ζητήματα επείγει.

*Ενας νεαρός κινηματογραφιστής που πάσχει από το σύνδρομο του Μάρφαν (ασθένεια που προκαλεί καρδιακές επιπλοκές, άλλοτε σοβαρές κι άλλοτε όχι) χαρακτηρίζει λυπηρό το γεγονός ότι το Κέντρο Προεμφυτευτικής Διάγνωσης του Στρασβούργου θεωρεί ότι η συγκεκριμένη παθολογία είναι τόσο σοβαρή ώστε να δικαιολογείται η ανίχνευσή της στο έμβρυο. Επισημαίνει, μάλιστα, ότι η «γενετική ασθένεια και η ευτυχία δεν είναι ασύμβατες έννοιες»(6). Και ο ίδιος νιώθει ότι γίνεται θύμα ενός άδικου κοινωνικού στιγματισμού.

*Στο Στρασβούργο, η ιατρική πρωτοπορία αποτελεί επίσης και κοινωνική πρωτοπορία, καθώς διεκδικεί το δικαίωμα να ερμηνεύει ελεύθερα το νόμο και δέχεται να πραγματοποιήσει προεμφυτευτική διάγνωση για το νανισμό, παρά το ότι δεν αποτελεί ούτε σωματική, ούτε διανοητική παθολογική ασθένεια.

«Ο κόσμος που έρχεται να μας δει γνωρίζει ότι οι νάνοι αντιμετωπίζουν σημαντική κοινωνική πίεση», δικαιολογείται ο διευθυντής του κέντρου, Στεφάν Βιβίγ, ο οποίος μας εξηγεί ότι, σύμφωνα με την προσωπική ηθική του, αποδίδει εξίσου μεγάλη σημασία και στα ψυχολογικά και στα καθαρά ιατρικά στοιχεία κάθε μιας ξεχωριστής περίπτωσης.

*Ομως, περιλαμβάνεται στο ρόλο της ιατρικής η πρόληψη κοινωνικών διακρίσεων, στη νομιμοποίηση των οποίων έχει συμβάλει, ασφαλώς, και η ίδια;

Για να αντιληφθούμε τη σημασία του προβλήματος, αξίζει να κάνουμε μια διεθνή επισκόπηση του φαινομένου. Στην Ινδία και στην Κίνα, όπου το να γεννηθεί κανείς γυναίκα αποτελεί κοινωνικό μειονέκτημα, η ΠΔΕ χρησιμοποιείται -παράνομα εξυπακούεται- για την επιλογή αρσενικών εμβρύων.

Πακτωλός εσόδων

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, παρατηρείται μια παρεκτροπή προς δύο αντίθετες κατευθύνσεις: Από τη μία πλευρά, δεκάδες ιατρικά κέντρα προτείνουν σε όσους δεν υποφέρουν από καμία ασθένεια αλλά επιθυμούν το «τέλειο μωρό», να περάσουν από την ΠΔΕ για να εξασφαλίσουν ότι το έμβρυο θα είναι φορέας των λιγότερων δυνατών κινδύνων.

Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν ζευγάρια που καταφεύγουν στη διάγνωση για να επιλέξουν ένα έμβρυο που θα είναι φορέας της δικής τους αναπηρίας (για παράδειγμα του νανισμού ή της κώφωσης), έτσι ώστε το παιδί τους να τους μοιάζει! Το 3% των αμερικανικών διαγνωστικών κέντρων δέχεται τέτοιου είδους ασυνήθιστα αιτήματα(7).

*Επίσης, υπάρχει η τάση να παραγνωρίζονται τα μειονεκτήματα των συγκεκριμένων τεχνικών. Η προεμφυτευτική διάγνωση προϋποθέτει την προσφυγή στην εξωσωματική γονιμοποίηση και τη συνακόλουθη ορμονοθεραπεία η οποία δεν ενδείκνυται σε γυναίκες που έχουν προδιάθεση για καρκίνο του στήθους ή των ωοθηκών. Επιπλέον, στην εξωσωματική γονιμοποίηση με την τεχνική Intracytoplasmic sperm injectuion, το ποσοστό των σοβαρών δυσπλασιών είναι περίπου διπλάσιο σε σχέση με τα παιδιά που συνελήφθησαν με φυσιολογικό τρόπο (5,9% έναντι 3,6%)(8).

Εξάλλου, η εξωσωματική γονιμοποίηση είναι επίπονη διαδικασία (15-20% πιθανότητες επιτυχίας), ενώ τα ταμεία καλύπτουν μικρό μέρος του κόστους.

Ο κλάδος της ΠΔΕ επωφελείται από έναν πραγματικό πακτωλό: στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο ετήσιος κύκλος των εργασιών του φτάνει τα 3 δισ. δολάρια. (9)

Στη Γαλλία, 20.000 παιδιά γεννιούνται κάθε χρόνο χάρη στις διάφορες τεχνικές της ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής. Κατά τη διάρκεια της ετήσιας Ημερίδας για την Ηθική, η νέα διευθύντρια του Οργανισμού Βιοϊατρικής, Εμανιέλ Πραντά-Μππροντενάβ, είπε:

«Οι εργασίες του κλάδου γνωρίζουν άνοδο λόγω της αύξησης της ηλικίας κατά την οποία πραγματοποιείται η πρώτη εγκυμοσύνη. Είναι αναγκαίος ο προβληματισμός σχετικά με τις συγκεκριμένες επιλογές της κοινωνίας, δεδομένου ότι πρόκειται για πολύπλοκες, δαπανηρές και όχι ακίνδυνες μεθόδους. Αυτή η εξέλιξη δεν μας φαίνεται επιθυμητή».

*Η επιτάχυνση πραγματοποιείται στο όνομα της «μοντέρνας κοινωνίας» και της ελευθερίας των επιλογών, που θεωρείται από τους υπέρμαχούς της ως η κληρονομιά των φεμινιστικών αγώνων.

Οπως καταγγέλλει η Ζιζέλ Αλιμί, πρόεδρος της οργάνωσης Choisir (Επιλέγω), «πρόκειται για μια διανοητική απάτη. Η παρανόηση δεν είναι αθώα. Η μανία για τεκνοποίηση είναι εξαιρετικά κερδοφόρα για τους γιατρούς, τους εξειδικευμένους δικηγόρους κι όλους τους μεσάζοντες. Με πρόσχημα τη μοντέρνα κοινωνία και την "επιθυμία για απόκτηση παιδιού" που υμνείται με τρόπο ποιητικό, υπενθυμίζουν στις γυναίκες ότι η θέση τους είναι στο νοικοκυριό».

*Από όλα αυτά επωφελείται και η βιοϊατρική έρευνα. Τα έμβρυα που απορρίπτονται από τα διαγνωστικά τεστ χρησιμοποιούνται για την ανάπτυξη μοντέλων για τη μελέτη των ασθενειών και για τη δοκιμή νέων φαρμάκων. Με αυτά πραγματοποιήθηκαν έρευνες σε εμβρυϊκά βλαστοκύτταρα, οι οποίες δημιούργησαν ελπίδες για θεραπεία των καρδιαγγειακών ασθενειών και του διαβήτη.

Μάλιστα, τον Ιανουάριο του 2009, η εταιρεία Geron οργάνωσε στις Ηνωμένες Πολιτείες την πρώτη κλινική δοκιμή σε άνθρωπο, μιας θεραπείας που στηρίζεται στα εμβρυϊκά βλαστοκύτταρα.

*Ωστόσο, η τεχνική της θεραπευτικής κλωνοποίησης δεν έχει ακόμα τελειοποιηθεί και προσκρούει σε ένα σημαντικό εμπόδιο: απαιτεί μεγάλες ποσότητες ωοκυττάρων, με αποτέλεσμα να υπάρχει έλλειψη. Ηδη, για την αντιμετώπιση της στειρότητας, υπάρχουν κυκλώματα που προμηθεύουν τις εύπορες γυναίκες σχετικά μεγάλης ηλικίας με ωοκύτταρα φτωχών νεαρών γυναικών.

*Για να παρακάμψει το πρόβλημα, το Ηνωμένο Βασίλειο (η πρώτη χώρα που νομιμοποίησε τη θεραπευτική κλωνοποίηση, το 2001) επιτρέπει τη δημιουργία εμβρύων για ερευνητικούς σκοπούς και ενθαρρύνει τις γυναίκες να προσφέρουν τα ωοκύτταρά τους στην επιστήμη.

Στόχος είναι η ανάπτυξη της έρευνας μέσα από τη δημιουργία ιδιωτικών και πανεπιστημιακών ερευνητικών κέντρων και η κατοχύρωση των αποτελεσμάτων με δικαιώματα ευρεσιτεχνίας.

Μάλιστα, χάρη στην ενεργή υποστήριξη του στόχου από την τοπική κυβέρνηση της Σκοτίας, η περιφέρεια έχει μετατραπεί στον πρώτο ευρωπαϊκό πόλο έρευνας στα βλαστοκύτταρα. Παράλληλα, παρά τους περιορισμούς των Κλίντον και Μπους στην έρευνα, οι ΗΠΑ συνεχίζουν το κυνήγι των δικαιωμάτων εκμετάλλευσης.

*Το 1998, ο ερευνητής Τζέιμς Τόμσον κατοχύρωσε με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας ένα τεράστιο εύρος θεραπευτικών ανακαλύψεων που στηρίζονταν στα ανθρώπινα βλαστοκύτταρα. Η εταιρεία Geron με τη σειρά της απέκτησε τα αποκλειστικά δικαιώματα που προέκυψαν.

*Η πραγματική καινοτομία των ανακαλύψεων, όμως, αμφισβητήθηκε από πολλούς επιστήμονες και, στις 25-11-2008, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας απέρριψε την εγκυρότητα του αμερικανικού διπλώματος, που επανεξετάζεται τώρα και στις ΗΠΑ, λόγω των διαμαρτυριών που προκλήθηκαν για την αδιαφάνεια των μεθόδων που χρησιμοποιούνται (10).

*Στα τέλη του 2007, μια ερευνητική ομάδα του πανεπιστημίου του Κιότο έφερε επανάσταση, καθώς κατόρθωσε να επιτύχει την επιστροφή ενήλικων κυττάρων στην εμβρυϊκή κατάσταση (πολυδύναμα κύτταρα). Εάν επιβεβαιωθεί η αξιοπιστία της μεθόδου, ανοίγει ένας ακόμη πρωτοποριακός δρόμος πέρα από τη χρήση των εμβρυϊκών κυττάρων.

Κλωνοποίηση και δημιουργία εμβρύων

Από την άλλη πλευρά, το 2003, κινέζοι ερευνητές επινόησαν μια εναλλακτική μέθοδο απέναντι στην έρευνα με τα βλαστοκύτταρα, χρησιμοποιώντας «υβριδικά» έμβρυα με κύτταρα που αποτελούνται από ζωικό περίβλημα αλλά ανθρώπινο DNA. Ωστόσο, πολλοί επιστήμονες αμφιβάλλουν, καθώς εξακολουθούν να υφίστανται προβλήματα συμβατότητας. Ομως, το Ηνωμένο Βασίλειο, το οποίο δεν θέλει να αφήσει ανεκμετάλλευτο κανένα ενδεχόμενο, επέτρεψε αυτήν την τεχνική, το 2008.

Σύμφωνα με την Κοινοβουλευτική Υπηρεσία Αξιολόγησης των Επιστημονικών και των Τεχνολογικών Επιλογών, «η Γαλλία είναι απούσα από τον ανταγωνισμό, γιατί το καθεστώς των κατ' εξαίρεση ερευνών πάνω στα έμβρυα δεν επιτρέπει στους βιομήχανους και στους επενδυτές να έχουν μια πλήρη εικόνα του τομέα ώστε να μπορέσουν να προχωρήσουν σε σημαντικές επενδύσεις». (11)

*Επιπλέον, οι αρχές απαγορεύουν ρητά τη θεραπευτική κλωνοποίηση και τη δημιουργία εμβρύων για ερευνητικούς σκοπούς. Ωστόσο, η Γαλλία δεν απουσιάζει εντελώς από τον τομέα: ο κύκλος εργασιών στη χώρα ανέρχεται στα 11,2 δισ. ευρώ, ενώ γάλλοι επιστήμονες ανακάλυψαν μια τεχνική που χρησιμοποιεί κύτταρα αίματος του ομφάλιου λώρου και επιτρέπει ήδη τη θεραπεία ορισμένων ασθενειών. (12)

Ας ελπίσουμε, τουλάχιστον, ότι ο ανταγωνισμός θα διεξαχθεί προς όφελος των ασθενών. Αλλά, αν οι στρατηγικές της υπερβολικής κατοχύρωσης με τόσα δικαιώματα ευρεσιτεχνίας γενικευθούν κι αποτελέσουν τον κανόνα, το ενδεχόμενο αυτό θα αποδειχθεί απίθανο.

Στις 28 Νοεμβρίου του 2008, μια έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κατηγορούσε τη φαρμακευτική βιομηχανία για φρενίτιδα (μέχρι και 1.300 διπλώματα ευρεσιτεχνίας για ένα φάρμακο). (13)

*Υποστηρίζεται δε, ότι η πρακτική αυτή είναι υπεύθυνη για την «παρακμή της καινοτομίας» και για τις «καθυστερήσεις στη διάθεση προς στο εμπόριο αντίγραφων φαρμάκων»: την περίοδο 2000-2007, από ένα δείγμα φαρμάκων που είχε επιλεγεί για την έρευνα, δεκαεπτά κράτη της Ευρωπαϊκής Ενωσης θα μπορούσαν να είχαν εξοικονομήσει το ποσό των 3 δισ. ευρώ. (14)

Η διαπίστωση δεν είναι καινούρια. Τα δικαιώματα που αναγνωρίστηκαν το 2001 από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας στην εταιρεία Myriad Genetics και στο πανεπιστήμιο της Γιούτα για τις γενετικές μεταλλάξεις BRCAI και BRCA2, οι οποίες συνεπάγονται γενετική προδιάθεση για εμφάνιση καρκίνου του στήθους και των ωοθηκών, ανάγκαζαν τα εργαστήρια να στέλνουν τα τεστ για ανάλυση στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Αυτό είχε ως συνέπεια να αυξηθεί κατά πολύ στη Γαλλία το κόστος του τεστ. Αύξηση που εκτοξεύτηκε στο 350%.

(1) Εκτός εάν υπάρχει αντίθετη ένδειξη, όλες οι παραθέσεις του άρθρου προέρχονται από συνεντεύξεις της συγγραφέως.

(2) Dominique Stoppa-Lyonnet, « Diagnostic prenatal, interruption medicale de grossesse, diagnostic preimplantatoire et formes hereditaires de cancers », Agence de la biomedecine - Institut national du cancer, Παρίσι, Απρίλιος 2007. Βλέπε Jean-Yves Nau, «Controverse autour de l'extension du diagnostic preimplantatoire», «Le Monde», 27-9-2006.

(3) «L'impact de la genetique sur les therapies», Universite de tous les savoirs, Παρίσι, 14 Ιανουαρίου 2004.

(4) Συνέντευξη με τον Jean-Francois Picard, 1η Μαρτίου 2003.

(5) «La France au risque de l'eugenisme», «Le Monde», 4-5 Φεβρουαρίου 2007.

(6) Nicolas Journet, « Le droit de vivre, meme avec le syndrome de Marfan », «Le Monde», 20-2-2007.

(7) «Center study probes preimplantation genetic diagnosis», The Genetics and Public Policy Center, πανεπιστήμιο John Hopkins, Βαλτιμόρη, 20 Σεπτεμβρίου 2006.

(8) «Evaluation de la fecondation in vitro avec micromanipulation [intracytoplasmic sperm injection (ICSI]», Haute Autorite de sante, Δεκέμβριος 2006.

(9) Claudia Dreifus, «An economist examines the business of fertility», «The New York Times», 28-2-2006.

(10) Nicole de Douarin, «Des chimeres a l'utilisation des cellules souches», Canal Academie, 4 Μαρτίου 2007.

(11) Rapport de l'Office parlementaire des choix scientifiques et technologiques, Παρίσι, Νοέμβριος 2008.

(12) Gregory Katz-Benichou, «Bioethique et cellules souches: sortir du dilemme», «Les Echos», Παρίσι, 8-6-2006.

(13) «Pharmaceutical sector enquiry. Preliminary report» Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Βρυξέλες, 28 Νοεμβρίου 2008.

(14) όπ.π.

*Δημοσιογράφος.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Διεθνή
Με λέξεις-κλειδιά
Γαλλία
Βιοτεχνολογία & βιοηθική
Σχετικά θέματα: Le Monde diplomatique
Τα πρώτα βήματα του Μπαράκ Ομπάμα
Ευγονισμός καλεί γενετική
Άλλα θέματα στην κατηγορία Διεθνή της έντυπης έκδοσης
Τουρκία
Δύο κόσμοι σε μία δίκη
Ιταλία
Η μαφία, οι πράκτορες κι ο Σίλβιο
Το πιο ακριβοπληρωμένο σεξ
Σύστημα υγείας ΗΠΑ
Περίθαλψη με συνταγή Ομπάμα
Ανατολική Ευρώπη
Ανησυχούν για τις επαφές με τη Μόσχα
Καλιφόρνια
Ο κυβερνήτης κρατάει μαχαίρι
Παλαιστίνη
Φωτιές στη Δυτική Οχθη
Ινδία - Πακιστάν
Η ομολογία έγινε γέφυρα
Le Monde diplomatique
Ατελείς οι γονείς, τέλεια τα μωρά
Τα πρώτα βήματα του Μπαράκ Ομπάμα
Ευγονισμός καλεί γενετική
Ειδήσεις σε 1 Λεπτό
Κεντροδεξιός πρωθυπουργός
Δουλειές με... φούντες
Σωτηρία από τις Βρυξέλλες
Λεηλασίες στην Αλβανία