Έντυπη Έκδοση

Η Ευρώπη (ξανά)ρυθμίζει την TV

Η δημόσια διαβούλευση για την ενσωμάτωση της τελευταίας ευρωπαϊκής οδηγίας που αφορά την τηλεόραση ολοκληρώνεται αυτές τις μέρες. Οι αλλαγές που φέρνει, μικρές και μεγαλύτερες, θα γίνουν ορατές από τα τέλη του 2009.

Από το 1989 το παλεύει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, αλλά το τέλος είναι πλέον κοντά. Τα κράτη-μέλη (και η Ελλάδα, φυσικά) καλούνται μέχρι τις 19 Δεκεμβρίου (διότι μετά πέφτουν πρόστιμα) να ενσωματώσουν την κοινοτική οδηγία 2007 /65 για τις «Υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων επικοινωνίας χωρίς σύνορα». Πρόκειται για την αναθεώρηση της παλιότερης οδηγίας «τηλεόραση χωρίς σύνορα» και στόχο έχει τον εκσυγχρονισμό των κανόνων για την άσκηση οπτικοακουστικών δραστηριοτήτων στις χώρες της κοινότητας. Ποιες από τις αναθεωρημένες διατάξεις, όμως, ενώνουν και ποιες διχάζουν τους Ευρωπαίους;

Ψήφο εμπιστοσύνης παίρνει η ρύθμιση που αφορά την προστασία των ανηλίκων και, μεταξύ άλλων, απαγορεύει την παρουσίαση ή τη συμμετοχή σε ειδησεογραφικά και άλλα ενημερωτικά προγράμματα ανηλίκων, μαρτύρων ή θυμάτων εγκληματικών ενεργειών ή δυστυχημάτων, καθώς και ανηλίκων που βρίσκονται σε δύσκολη κατάσταση. Απαγορεύεται, επίσης, η παρουσίαση ανήλικου δράστη εγκληματικών ενεργειών ή υπαιτίου δυστυχήματος.

Το δικαίωμα απάντησης σε τηλεοπτικές μεταδόσεις βρίσκει, επίσης, σύμφωνους τους Ευρωπαίους. Κάθε πρόσωπο, ανεξαρτήτως ιθαγένειας, του οποίου προσβάλλονται από το περιεχόμενο τηλεοπτικού προγράμματος δικαιώματα, ιδίως η προσωπικότητα, η τιμή ή η υπόληψη ή ο ιδιωτικός και οικογενειακός βίος, η επαγγελματική, κοινωνική, επιστημονική, καλλιτεχνική, πολιτική ή άλλη δραστηριότητα, δικαιούται να ζητήσει επανόρθωση από τον τηλεοπτικό οργανισμό ο οποίος μετέδωσε το επίμαχο πρόγραμμα μέσα σε προθεσμία τριάντα ημερών από τη μετάδοση ή την αναμετάδοση αυτού.

Μάλλον αμηχανία, ωστόσο, προκαλούν οι ρυθμίσεις που αφορούν τις νέες τεχνολογίες (μη γραμμικές, όπως λέγονται ή, αλλιώς, κατά παραγγελία οπτικοακουστικές υπηρεσίες), τουλάχιστον στο σημείο που το ΕΣΡ μπορεί να αποφασίσει τον περιορισμό ή την απαγόρευση της υπηρεσίας για την προστασία της δημόσιας τάξης. Εκεί μάλλον θα χρειαστούν πάλι συμπληρωματικές αναθεωρήσεις. Ομόφωνη είναι η αποδοχή για τις περιπτώσεις που η απαγόρευση τής κατά παραγγελία υπηρεσίας έχει να κάνει με την προστασία ανηλίκων, την καταπολέμηση της πρόκλησης μίσους λόγω φυλής, φύλου, θρησκείας, πεποιθήσεων, εθνικότητας, καθώς και τις παραβιάσεις της ανθρώπινης αξιοπρέπειας που αφορούν μεμονωμένα πρόσωπα, ιδίως τις σχετικές με θέματα αναπηρίας, ηλικίας και σεξουαλικού προσανατολισμού.

Κατά τα άλλα, εσωτερική ανακατωσούρα προκαλεί στα κράτη-μέλη και η διάταξη για τα μέτρα συρρύθμισης και αυτορρύθμισης. Οι τηλεοπτικοί οργανισμοί μέσα σε έξι μήνες από την έναρξη ισχύος της οδηγίας πρέπει να πειθαρχήσουν, είτε μονομερώς είτε με πολυμερείς συμβάσεις, σε κανόνες - στο πλαίσιο της νέας ραδιοτηλεοπτικής νομοθεσίας. Αν δεν τηρηθούν οι κανόνες, αναλαμβάνει το ΕΣΡ με διοικητικές κυρώσεις, οπότε εδώ μυρίζει μπαρούτι.

Υπάρχει, όμως, και μια ρύθμιση που ήδη έχει σπείρει τη διχόνοια μεταξύ φορέων και κρατών. Δεν είναι άλλη από αυτήν που αφορά τη διαφήμιση, αφού ως φαίνεται καθιστά περισσότερο ευέλικτους τους κανόνες για την παρεμβολή διαφημιστικών μηνυμάτων. Καταργείται το ημερήσιο, αλλά διατηρείται το ωριαίο όριο μετάδοσης διαφημίσεων και εισάγονται οι όροι «οπτικοακουστική εμπορική ανακοίνωση», «συγκεκαλυμμένη οπτικοακουστική ανακοίνωση» και «τοποθέτηση προϊόντων». Ειδικότερα ως προς την «τοποθέτηση», που αναφέρεται στην εμφανή χρησιμοποίηση ενός προϊόντος συγκεκριμένης μάρκας κατά τη διάρκεια προγράμματος έναντι πληρωμής ή αναλόγου ανταλλάγματος, η νέα οδηγία δίνει... οδηγίες για το πώς θα μπορούσε να επιτραπεί.

Στο θέμα της διαφήμισης τη μεγαλύτερη αντίδραση φαίνεται μέχρι στιγμής να εκδηλώνει η Βρετανία, ενώ σκληρή στάση κρατάει και η Ισπανία. Βέλγιο, Γαλλία και Γερμανία, από την άλλη, έχουν ήδη εναρμονιστεί και... φεύγουν διακοπές. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, η ενσωμάτωση φαίνεται μονόδρομος - αφού η νέα οδηγία σε πολλά σημεία προβλέπει μεν τη δυνατότητα των κρατών-μελών να θεσπίσουν αυστηρότερους ή λεπτομερέστερους κανόνες, αλλά πάντοτε εντός του ρυθμιστικού πλαισίου της. Αλλωστε, έχει συσταθεί ειδική επιτροπή επαφών που γυρίζει από χώρα σε χώρα και παρακολουθεί την εφαρμογή της οδηγίας, καθώς και τις διαδικασίες ενσωμάτωσης.

Σ' αυτήν ακριβώς τη διαδικασία βρίσκεται και το δικό μας υπουργείο Εσωτερικών, που μέσω της ιστοσελίδας της Γενικής Γραμματείας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης έθεσε το κείμενο της οδηγίας σε δημόσια διαβούλευση από τις 3 έως τις 25 Ιουλίου, οπότε ιδιώτες και φορείς είχαν το περιθώριο να καταθέσουν αντιρρήσεις και προτάσεις. Αυτές αναλαμβάνει να αξιοποιήσει από αύριο η ειδική νομοπαρασκευαστική επιτροπή αποτελούμενη από εκπροσώπους συναρμόδιων φορέων.

Η περιπέτεια μιας οδηγίας

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υιοθέτησε το 1989 την οδηγία «τηλεόραση χωρίς σύνορα» ως βάση της οπτικοακουστικής πολιτικής της Ευρώπης.

Οι οδηγίες που εκδίδονται από τα ευρωπαϊκά όργανα (όπως το Ευρωκοινοβούλιο) παρέχουν το γενικό πλαίσιο, αυστηρό και συγκεκριμένο πάντως, μέσα στο οποίο πρέπει να κινηθούν οι χώρες-μέλη, αφήνοντας περιθώρια τροποποιήσεων. Οι οδηγίες που εκδίδονται από τα ευρωπαϊκά όργανα (όπως το Ευρωκοινοβούλιο) παρέχουν το γενικό πλαίσιο, αυστηρό και συγκεκριμένο πάντως, μέσα στο οποίο πρέπει να κινηθούν οι χώρες-μέλη, αφήνοντας περιθώρια τροποποιήσεων. Στόχος η διαφύλαξη της πολιτιστικής πολυμορφίας και η προστασία των ανηλίκων, το δικαίωμα απάντησης σε τηλεοπτικές μεταδόσεις, η ελεύθερη κυκλοφορία των ευρωπαϊκών τηλεοπτικών προγραμμά- των και η ποσόστωση στις μεταδόσεις - η υποχρέωση, δηλαδή, των τηλεοπτικών σταθμών να αφιερώνουν σημαντι- κό μέρος του χρόνου εκπομπής τους σε ευρωπαϊκά προγράμματα.

Τον Ιούνιο του 1997 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο εξέδωσαν τη νέα οδηγία «τηλεόραση χωρίς σύνορα», προκειμένου να ενισχύσουν και να εκσυγχρονίσουν τις αρχικές διατάξεις. Τα κυριότερα σημεία αυτής της αναθεώρησης ήταν:

Αρχή της δικαιοδοσίας: η δικαιοδοσία του κράτους-μέλους στην οποία εμπίπτει ένας τηλεοπτικός σταθμός ορίζεται με βάση τον τόπο της πραγματικής νομικής έδρας του σταθμού και τον τόπο στον οποίο λαμβάνονται οι αποφάσεις για το πρόγραμμά του.

Εκδηλώσεις μείζονος σημασίας για την κοινωνία (κυρίως αθλητικές): η αναθεωρημένη οδηγία θεσπίζει τις προ- ϋποθέσεις με βάση τις οποίες το κοινό έχει ελεύθερη πρόσβαση στην αναμετάδοση εκδηλώσεων θεωρουμένων ως μείζονος σημασίας για την κοινωνία.

Τηλεαγορά: υπόκειται στους περισσότερους από τους κανόνες που διέπουν την τηλεοπτική διαφήμιση.

Προστασία ανηλίκων: απαγορεύονται τα προγράμματα πορνογραφικού περιεχομένου και όσα περιέχουν σκηνές υπερβολικής βίας. Η απαγόρευση αυτή ισχύει για όλα τα προγράμματα που ενδέχεται να βλάψουν τους ανηλίκους.

Το 2007, ωστόσο, η Κοινότητα έκρινε αναγκαίο να προχωρήσει και σε νέα αναθεώρηση της οδηγίας, προκειμένου να φρεσκαριστούν πάλι οι παλιές ρυθμίσεις και να προστεθούν άλλες, οι οποίες θα αφορούσαν τα νέα δεδομένα που έφερε η ανάπτυξη της τεχνολογίας. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα των κατά παραγγελίαν υπηρεσιών (όπως το «video on demand») ή ειδήσεων και προγραμμάτων κατά παραγγελίαν, περιπτώσεις για τις οποίες επιδιώκεται να θεσπιστούν κανόνες - κυρίως για την προστασία των ανηλίκων και για την πρόληψη του φυλετικού μίσους.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Media
Με λέξεις-κλειδιά
Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης (ΜΜΕ)
Άλλα θέματα στην κατηγορία Media της έντυπης έκδοσης
Συνέντευξη
«Δεν θα έπαιρνα τη θέση συναδέλφου»
Άλλες ειδήσεις
Η Ευρώπη (ξανά)ρυθμίζει την TV
TV για κλέφτες