Έντυπη Έκδοση

Πολιτική

Διάλογος

  • Διάλογος για τη διαχείριση των απορριμμάτων

    Το πρόβλημα διαχείρισης των σκουπιδιών στη χώρα μας διαιωνίζεται και -το χειρότερο- αντιμετωπίζεται με όρους περασμένων δεκαετιών.

    Δυστυχώς από κάθε άποψη, αφού ακόμη αναζητούνται χώροι για να εναποτίθεται περίπου το 90% της παραγόμενης ποσότητας στερεών αποβλήτων. Η έλλειψη ενός στρατηγικού σχεδίου ενισχύει -και καθιστά ενδεχομένως λογικές- αντιδράσεις, όπως αυτή πρόσφατα στο Γραμματικό.

    *Στην Ευρώπη, ανεξαρτήτως πού τελικώς καταλήγουν τα στερεά απόβλητα, προωθείται συστηματικά η ανακύκλωσή τους και η ενεργειακή αξιοποίησή τους. Το επισημαίνει ο καθηγητής Ν. Μουσιόπουλος, που θεωρεί ότι η θερμική επεξεργασία όσων απορριμμάτων δεν ανακυκλώνονται και κυρίως των επικίνδυνων βιομηχανικών αποβλήτων αποτελεί μονόδρομο, πλέον.

    *Από την πλευρά του ο Φιλ. Κυρκίτσος θεωρεί ότι με την πρόληψη και την εναλλακτική διαχείριση των απορριμμάτων, στους ΧΥΤΥ μπορεί σε 15 χρόνια να καταλήγει μόνο το 10-15% των σημερινών απορριμμάτων. Γι' αυτόν η θερμική επεξεργασία είναι μέθοδος υψηλού κόστους, με υψηλές περιβαλλοντικές επιπτώσεις.

    *Τέλος, ο Αβραάμ Καραγιαννίδης αναλύει τα μεικτά χαρακτηριστικά που συνθέτουν το ελληνικό σύστημα διαχείρισης αποβλήτων. Προβλέπει πως βαδίζουμε σε λύσεις αυξημένου κόστους που θα μετακυληθεί στον καταναλωτή-δημότη. Και εισηγείται για κίνητρα ενεργού μείωσης στην πηγή, ανακύκλωσης και ισορροπημένη εισαγωγή και ένταξη της θερμικής επεξεργασίας στο σύστημα διαχείρισης απορριμμάτων.

    Μια σύνθεση ώριμων λύσεων

    Η Ελλάδα έχει το θλιβερό προνόμιο να υπολείπεται όλων των άλλων χωρών της Ε.Ε. στη διαχείριση των αστικών στερεών αποβλήτων (ΑΣΑ).

    Ακόμα και σήμερα γύρω στο 90% της παραγόμενης ποσότητάς τους καταλήγει σε χώρους τελικής διάθεσης, οι οποίοι στη μεγάλη τους πλειονότητα είναι χωματερές.

    Η ανεξέλεγκτη απόθεση ΑΣΑ σε χωματερές αποτελεί τριτοκοσμική και άκρως επιζήμια για τη δημόσια υγεία πρακτική, που δυστυχώς ανέχονται τόσο η συντεταγμένη πολιτεία όσο και το κοινωνικό σύνολο στη χώρα μας.

    *Ως μόνο ενθαρρυντικό στοιχείο επί του παρόντος εμφανίζεται το γεγονός ότι υλοποιούνται χώροι υγειονομικής ταφής ΑΣΑ (οι λεγόμενοι ΧΥΤΑ), παρά την συχνά έντονη, αντίσταση ιδιοτελών τοπικών παραγόντων.

    Η ύπαρξη τέτοιων χώρων είναι αναγκαία για την ασφαλή διάθεση των υπολειμμάτων μετά την ανακύκλωση και επεξεργασία των αποβλήτων σε κάθε σύγχρονο διαχειριστικό σύστημα (ορολογία: ΧΥΤΥ, χώροι υγειονομικής ταφής υπολειμμάτων). Βέβαια, σε διεθνές επίπεδο η υγειονομική ταφή ανεπεξέργαστων απορριμμάτων έχει ήδη ξεπεραστεί ως ολοκληρωτική λύση, κάτι που σε λίγο θα γίνει αντιληπτό και στη χώρα μας.

    Πράγματι, σε όλη την υπόλοιπη Ευρώπη έχει συντελεστεί μια πραγματική κοσμογονία αναφορικά με τη διαχείριση ΑΣΑ. Πρώτιστα προωθείται συστηματικά η ανακύκλωση, ενώ παράλληλα αξιοποιούνται εναλλακτικές οδοί διαχείρισης των ΑΣΑ με αιχμή του δόρατος την ενεργειακή αξιοποίησή τους.

    *Οι σχετικές μέθοδοι υποδιαιρούνται σε θερμικές και βιολογικές.

    Επικρατέστερη τεχνική θερμικής επεξεργασίας είναι η αποτέφρωση (ή, απλώς, καύση), μολονότι από περιβαλλοντικής άποψης υπερτερούν η πυρόλυση και η αεριοποίηση, τεχνικές όμως που είναι ακόμη σχετικά καινούριες και συνεπώς λιγότερο δοκιμασμένες.

    *Η αποτέφρωση, αντίθετα, θεωρείται τεχνολογία σχετικά απλή, ώριμη και επαρκώς δοκιμασμένη με κύριο πλεονέκτημα τη δραστική μείωση του όγκου των απορριμμάτων. Είναι αλήθεια ότι τις τελευταίες δεκαετίες είχαν διατυπωθεί διάφορα επιχειρήματα σε βάρος της θερμικής επεξεργασίας που οφείλονταν σε προβλήματα που είχαν ανακύψει. Σήμερα, όμως, αυτά τα προβλήματα έχουν τεχνολογικά λυθεί, με αποτέλεσμα η θερμική επεξεργασία απορριμμάτων να θεωρείται διεθνώς φιλική προς το περιβάλλον πρακτική και, σε κάθε περίπτωση, προτιμητέα σε σύγκριση με την απόθεσή τους σε ΧΥΤΑ.

    Συνεπώς, η όποια συζήτηση περί του θέματος είναι περισσότερο πολιτική παρά τεχνική / περιβαλλοντική.

    *Από τις βιολογικές μεθόδους το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στην αναερόβια ζύμωση, κατά την οποία οι οργανικές ουσίες αποδομούνται με τη βοήθεια μικροοργανισμών. Το αποτέλεσμα της διεργασίας είναι η παραγωγή σταθεροποιημένου οργανικού υλικού και βιοαερίου υψηλής περιεκτικότητας σε μεθάνιο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για παραγωγή ενέργειας.

    *Αλλη ενδιαφέρουσα δυνατότητα ενεργειακής αξιοποίησης των ΑΣΑ συνίσταται στο διαχωρισμό από αυτά του κλάσματος υψηλής θερμογόνου δύναμης που έχει επικρατήσει να αποκαλείται απορριμματογενές καύσιμο (RDF). Το RDF μπορεί να υποκαταστήσει ορυκτά καύσιμα σε εγκαταστάσεις, όπως τσιμεντοβιομηχανίες, εργοστάσια παραγωγής ενέργειας.

    *Στην ενεργειακή αξιοποίηση εντάσσεται και η καύση του βιοαερίου που εκλύεται σε χώρους απόθεσης ΑΣΑ.

    Πέραν του προφανούς ενεργειακού οφέλους, η συλλογή του βιοαερίου αυτού σε όλο το βάθος χρόνου παραγωγής του επιβάλλεται και προς περιορισμό ανεξέλεγκτων διαρροών, που επιβαρύνουν ιδιαίτερα το λεγόμενο θερμοκηπιακό ισοζύγιο. Το θέμα του βιοαερίου από τα απορρίμματα επιβάλλεται να διερευνηθεί και σε διάφορες περιοχές της ελληνικής ενδοχώρας (συμπεριλαμβανομένης της υπαίθρου σε συνδυασμό και με απόβλητα γεωργο-κτηνοτροφικής προέλευσης), όπως και ιδιαιτέρως στα ελληνικά νησιά, ιδίως εκείνα που χαρακτηρίζονται από έντονη τουριστική κίνηση. Το κόστος της συμβατικής ηλεκτροπαραγωγής στις περιπτώσεις αυτές είναι τόσο υψηλό, ώστε κάθε εναλλακτική λύση με βάση το βιοαέριο να φαντάζει ελκυστική.

    *Η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα στην Ε.Ε. που δεν διαθέτει μονάδα θερμικής επεξεργασίας ΑΣΑ, παρά το ότι τέτοιες μονάδες προβλέπονται σε διάφορες περιφέρειες της χώρας.

    Οι περιφερειακοί σχεδιασμοί ολοκληρωμένης διαχείρισης ΑΣΑ έχουν καθυστερήσει ανεπίτρεπτα, ως συνέπεια εγγενών ελληνικών προβλημάτων όπως η απουσία πολιτικής βούλησης και η ατολμία εφαρμογής τεχνολογιών, ο στρουθοκαμηλισμός των τοπικών κοινωνιών και η πλασματικά πολύ φθηνή ακόμα ταφή (λόγω του ανεξέλεγκτου χαρακτήρα της και του μη συνυπολογισμού του λεγόμενου εξωτερικού κόστους, δηλαδή των οδυνηρών συνεπειών από την περιβαλλοντικά καταστροφική αυτή πρακτική). Είναι επίσης ενδεικτικό ότι οικονομικά εργαλεία στη βάση της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει» δεν έχουν ακόμα εφαρμοσθεί στο πεδίο της διαχείρισης ΑΣΑ στη χώρα μας.

    *Το εργαστήριό μας έχει από καιρό διατυπώσει την απεικονιζόμενη πρόταση για βιώσιμη διαχείριση ΑΣΑ στην Ελλάδα. Η ολοκληρωμένη αυτή πρόταση συνθέτει επιστημονικά και πρακτικά ώριμες λύσεις προβλέποντας εύλογη ενεργειακή αξιοποίηση των ΑΣΑ.

    *Σε πρώτο επίπεδο προϋποθέτει δράσεις κοινωνικής ευαισθητοποίησης με στόχο τη μείωση των παραγόμενων ΑΣΑ, με ταυτόχρονη ανάπτυξη επαρκών υποδομών, εταιρικής κοινωνικής ευθύνης και ιχνηλασιμότητας των συλλεγόμενων προς ανακύκλωση υλικών.

    *Σε δεύτερο επίπεδο προτείνεται η βελτιστοποίηση των τοπικών συστημάτων αποκομιδής και μεταφόρτωσης των ΑΣΑ με στόχο την ελαχιστοποίηση κόστους και περιβαλλοντικής όχλησης. *Σε τελικό επίπεδο, είναι απαραίτητη η περιβαλλοντικά ορθή και οικονομικά βιώσιμη ανάπτυξη υποδομών επεξεργασίας και τελικής διάθεσης των παραγόμενων ΑΣΑ. Στην κατεύθυνση αυτή, η ενεργειακή αξιοποίηση πρέπει πλέον να αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι κάθε ολοκληρωμένης τοπικής / περιφερειακής στρατηγικής διαχείρισης ΑΣΑ και να μην αποκλείεται δογματικά a priori ως εναλλακτική λύση.

    *Επίσης, καθώς αποτελεί ήδη στρατηγική προτεραιότητα η μετάβαση από ΧΥΤΑ σε ΧΥΤΥ, πρέπει να σημειωθεί ότι αυτή είναι αδιανόητη χωρίς τη ανάπτυξη μονάδων μηχανικής, θερμικής, ή/και βιολογικής επεξεργασίας.

    *Αναφορικά με την ανάπτυξη υποδομών ολοκληρωμένης διαχείρισης ΑΣΑ στην Ελλάδα, η ήδη υπάρχουσα εμπειρία οδηγεί στο προφανές συμπέρασμα ότι εξακολουθεί να υπάρχει άμεση ανάγκη για συνεργασία ανάμεσα στους τοπικούς λήπτες αποφάσεων και την κεντρική διοίκηση.

    *Το θεσμικό πλαίσιο που διέπει το σχεδιασμό, αδειοδότηση, παρακολούθηση, κατασκευή και λειτουργία υποδομών διαχείρισης ΑΣΑ πρέπει να εκσυγχρονισθεί και να απλοποιηθεί, καθώς έχει πλέον αναδειχθεί σε μείζονα τροχοπέδη ανάπτυξης των εν λόγω υποδομών.

    *Στο πλαίσιο αυτό επιβάλλεται και η καλύτερη οργάνωση, κατάρτιση και στελέχωση των μηχανισμών ελέγχου και παρακολούθησης της συμμόρφωσης με την ισχύουσα νομοθεσία.

    *Τέλος δεν πρέπει να αμεληθεί το γεγονός ότι η θερμική επεξεργασία αποτελεί μονόδρομο διαχείρισης για μία πλειάδα επικινδύνων αποβλήτων (αστικών και μη), όπως τα νοσοκομειακά και πολλά επικίνδυνα βιομηχανικά απόβλητα, όπου η δογματική μη εφαρμογή της αποτελεί υγειονομικό και περιβαλλοντικό έγκλημα, καθώς διαιωνίζει πρακτικές πλήρως ανεξέλεγκτης διάθεσης που εγκυμονούν τεράστιους κινδύνους για τη δημόσια υγεία.

    * Ο ΝΙΚΟΛΑΟΣ Σ. ΜΟΥΣΙΟΠΟΥΛΟΣ είναι κοσμήτορας Πολυτεχνικής Σχολής ΑΠΘ και διευθυντής του Εργαστηρίου Μετάδοσης Θερμότητας και Περιβαλλοντικής Μηχανικής.

    Ανακύκλωση, όχι καύση

    Για να μπορούμε να μιλάμε για ουσιαστική λύση στο πρόβλημα των σκουπιδιών πρέπει να αναθεωρήσουμε εντελώς τον τρόπο που σκεφτόμαστε γι' αυτά.

    Οταν τα θεωρούμε «άχρηστα υλικά», είναι φυσική συνέπεια να θέλουμε να απαλλαγούμε απ' αυτά σε οποιοδήποτε χώρο αρκεί να είναι μακριά από εμάς και «δεν πειράζει να πάνε στο γείτονα».

    Αυτή η αντίληψη είναι πραγματικά μια «ανθρώπινη διαστροφή». Στη φύση ως γνωστόν δεν υπάρχουν άχρηστα υλικά - σκουπίδια. Ο,τι δεν χρειάζεται ένας οργανισμός, το χρειάζεται κάποιος άλλος. Οσο επιμένουμε στη λύση της διάθεσης των «άχρηστων υλικών» σε χωματερές ή ΧΥΤΑ δεν πρόκειται να λύσουμε το πρόβλημα, απλώς θα το αναβάλλουμε χρεώνοντας όλο και περισσότερο το παρόν και κληρονομώντας το μέλλον με αβίωτες καταστάσεις. Εάν δεν αλλάξουμε λογική, και να γίνουν, τελικά, οι ΧΥΤΑ σε Γραμματικό και Κερατέα σε λίγα χρόνια θα γεμίσουν και αυτοί και θα αναζητούμε νέες περιοχές για ξεφόρτωμα των σκουπιδιών, που όμως δεν υπάρχουν.

    *Αρα, πρέπει εδώ και τώρα να υιοθετήσουμε μια ολοκληρωμένη περιβαλλοντικά πολιτική στη διαχείριση απορριμμάτων. Το ερώτημα είναι: ποια είναι αυτή η πολιτική;

    Μα, φυσικά, το να μην παράγουμε καθόλου ή να ελαχιστοποιήσουμε τα σκουπίδια για τελική διάθεση. Για να γίνει αυτό πρέπει να δούμε τα σκουπίδια ως χρήσιμα υλικά, που ανήκουν σε πολλές και διαφορετικές κατηγορίες, που απλώς πρέπει να τις διαχειριστούμε με τις κατάλληλες, κάθε φορά, τεχνικές και μεθόδους.

    Η λύση, λοιπόν, είναι η πρόληψη, η διαλογή στην πηγή και η εναλλακτική διαχείριση της κάθε κατηγορίας υλικού. Και πρέπει να συνειδητοποιήσουμε όλοι ότι αυτές οι πολιτικές είναι η ουσιαστική λύση στο πρόβλημα της διαχείρισης των σκουπιδιών και όχι μια μόδα ή μια υποχρέωση την οποία πρέπει απλώς να τηρήσουμε λόγω της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

    *Η Οικολογική Εταιρεία Ανακύκλωσης (ΟΕΑ), η Greenpeace, το WWF Ελλάς και το Δίκτυο Μεσόγειος SOS προτείνουν μια ολοκληρωμένη στρατηγική, που περιλαμβάνει τους εξής τρεις άξονες:

    Πρόληψη: Περιλαμβάνονται θεσμικά μέτρα, όπως:

    α) χρέωση των δημοτικών τελών με βάση την ποσότητα των απορριμμάτων και όχι τα τετραγωνικά του σπιτιού, ώστε να έχουμε κίνητρο για να συμμετέχουμε στην ανακύκλωση και κομποστοποίηση,

    β) χρέωση των ΟΤΑ στην τελική διάθεση στους ΧΥΤΑ με βάση τους τόνους,

    γ) οικονομικά κίνητρα και αντικίνητρα για την αύξηση της ανακύκλωσης κ.ά.

    *Η πρόληψη περιλαμβάνει την οικιακή κομποστοποίηση με ειδικούς κάδους σε όσες κατοικίες θέλουν και μπορούν, ώστε να μειωθούν τα απορρίμματα μέχρι και 35%. Επίσης περιλαμβάνει την επαναχρησιμοποίηση συσκευασιών και προϊόντων, καθώς και πολλές άλλες στοχευμένες δράσεις των ΟΤΑ και της κεντρικής πολιτείας.

    Εναλλακτική διαχείριση: Σε όλη την Ελλάδα ξεχωριστή διαλογή των υλικών με τέσσερις κάδους (χαρτιού, υπολοίπων ανακυκλώσιμων, οργανικών και υπολειμμάτων), βελτιστοποίηση της υπάρχουσας ανακύκλωσης με:

    *α) ενεργοποίηση ΟΤΑ και δημιουργία διαδημοτικών κέντρων ανακύκλωσης,

    *β) επέκταση της ανακύκλωσης σε άλλα υλικά, όπως έπιπλα, ρουχισμός, ογκώδη, φάρμακα, τηγανέλαια κ.ά.

    *Τέλος, την υιοθέτηση της κομποστοποίησης ως τεχνολογίας τελικής διαχείρισης των οργανικών με τη δημιουργία μονάδων κομποστοποίησης κατάλληλου μεγέθους και τεχνολογίας, σε κάθε περιφέρεια και σε κάθε νησί της Ελλάδας.

    Ενημέρωση: Επένδυση στην ευαισθητοποίηση και στην ενημέρωση καθώς η συνεπής συμπεριφορά των δημοτών θα καταστήσει την παραπάνω πολιτική οικονομική και αποτελεσματική.

    Μετά την εφαρμογή των παραπάνω, σε 10-15 έτη μπορεί να καταλήγει σε ΧΥΤΥ μόνο το 10-15% των σημερινών απορριμμάτων στης χώρας.

    *Σε αυτή τη στρατηγική δεν μπορεί να συμπεριληφθεί και η θερμική επεξεργασία σύμμεικτων απορριμμάτων ή επεξεργασμένων υπολειμμάτων τους (με μονάδες καύσης, πυρόλυσης ή αεριοποίησης) ως μέθοδος τελικής διάθεσης των απορριμμάτων:

    *α) λόγω πολύ υψηλού επενδυτικού -λειτουργικού κόστους (συγκριτικά με ανακύκλωση - κομποστοποίηση - ΧΥΤΥ),

    *β) λόγω περιβαλλοντικών προβλημάτων (εκπομπές επικίνδυνων διοξινών και άλλων αερίων και παραγωγή τοξικής στάχτης, που απαιτεί τη δημιουργία ιδιαίτερου ΧΥΤΑ τοξικών),

    *γ) λόγω κοινωνικών και χρονικών δυσκολιών (αντιδράσεις τοπικών κοινωνιών και πολύχρονη κατασκευή),

    *δ) λόγω δέσμευσης των ΟΤΑ για σταθερή παροχή απορριμμάτων προς καύση για μερικές δεκαετίες και άρα ενδεχόμενη ακύρωση κάθε προσπάθειας για περαιτέρω αύξηση της ανακύκλωσης.

    *Πιστεύουμε ότι η προτεινόμενη στρατηγική διαχείρισης απορριμμάτων:

    - Είναι ρεαλιστική και μπορεί να υλοποιηθεί στο σύνολό της μέσα στην ερχόμενη πενταετία. Υπολογίζεται ότι θα απαιτήσει επενδύσεις (δημόσιες και ιδιωτικές) ύψους 275 εκατ. ευρώ ετησίως για την ερχόμενη πενταετία.

    - Είναι πολύ πιο οικονομική σε επενδυτικό και λειτουργικό κόστος σε σχέση με άλλες τεχνολογικές επιλογές, που συμπεριλαμβάνουν και τη θερμική επεξεργασία (καύση, πυρόλυση, αεριοποίηση).

    - Δημιουργεί περισσότερες από 11.000 νέες θέσεις εργασίας σταθερής απασχόλησης και συμβάλλει σημαντικά στην Πράσινη Ανάπτυξη.

    - Απαντά με τον καλύτερο τρόπο σε όλες τις νομικές υποχρεώσεις της χώρας σχετικά με τη διαχείριση των απορριμμάτων.

    - Θέλει τους πολίτες ενεργούς συμμέτοχους στη λύση του προβλήματος της διαχείρισης των απορριμμάτων.

    * Ο ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΚΥΡΚΙΤΣΟΣ είναι πρόεδρος της Οικολογικής Εταιρείας Ανακύκλωσης.

    Θετικά βήματα, ανοιχτά μέτωπα

    Αστικά απορρίμματα (ΑΣΑ), βιομηχανικά στερεά απόβλητα, αδρανή απόβλητα εκσκαφών, κατασκευών και κατεδαφίσεων, μεταλλευτικά απόβλητα, γεωργικά και κτηνοτροφικά υπολείμματα και παραπροϊόντα, λάσπες από εγκαταστάσεις επεξεργασίας αστικών και βιομηχανικών λυμάτων, νοσοκομειακά απόβλητα και άλλα επικίνδυνα ρεύματα αποβλήτων: Η χώρα μας έχει τεθεί ενώπιον των επιτακτικών σύγχρονων απαιτήσεων διαχείρισης του συνόλου αυτών των ρευμάτων, εξαιτίας τόσο της πιεστικής ευρωπαϊκής νομοθεσίας, όσο και των συσσωρευμένων περιβαλλοντικών και κοινωνικών τάσεων και πιέσεων, επιδεικνύοντας ποικίλα ποσοστά προόδου και επιτυχίας στην αντιμετώπισή τους.

    Μέσα σε αυτό το πάζλ διεργασιών, επιπτώσεων, ευθυνών, υπηρεσιών και συναλλαγών, όπου εμπλέκεται το σύνολο των οικονομικών, πολιτικών και κοινωνικών φορέων, το ελληνικό σύστημα διαχείρισης στερεών αποβλήτων εμφανίζει το 2009 μεικτά χαρακτηριστικά που αντιστοιχούν τόσο σε αναπτυγμένα, όσο και σε τριτοκοσμικά περιβάλλοντα και καταστάσεις.

    Α Στο πλαίσιο ενδεικτικής (σίγουρα και, ευτυχώς, μη εξαντλητικής) αναφοράς ορισμένων θετικών χαρακτηριστικών: Για ένα σύνολο ρευμάτων αποβλήτων έχουν αναπτυχθεί σύγχρονα συστήματα διαχείρισης στη βάση της αρχής «η ευθύνη του παραγωγού» και με σημαντική εμπλοκή της βιομηχανίας, ενώ και η αυτοδιοίκηση εμφανίζει αρκετά φωτεινά παραδείγματα πρακτικών σύγχρονης διαχείρισης, τόσο σε επίπεδο μεμονωμένων ΟΤΑ όσο και ΦΟΔΣΑ (Φορέας Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων).

    Στη χώρα μας λειτουργεί σήμερα ένας σημαντικός αριθμός Χώρων Υγειονομικής Ταφής (ΧΥΤΑ, περίπου 50), Σταθμών Μεταφόρτωσης (ΣΜΑ, περίπου 15), Κέντρων Διαλογής Ανακυκλωσίμων (ΚΔΑΥ, 22), διαλυτηρίων οχημάτων (περίπου 40), μονάδων ανακύκλωσης αποβλήτων ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού (3), και μονάδων μηχανικής βιολογικής επεξεργασίας (4).

    Το σύνολο του ελληνικού κατασκευαστικού κλάδου δείχνει να έχει βάλει τη διαχείριση στερεών αποβλήτων (συμπεριλαμβανομένης, πλέον, και της ενεργειακής αξιοποίησης) στις άμεσες προτεραιότητές του.

    Παράλληλα, σημαντικό μέρος της βιομηχανικής υποδομής (τσιμεντάδικα, χαρτοποιίες, μονάδες παραγωγής βιοντίζελ και κεραμικών, επεξεργασίας τροφίμων και ξύλου, παραγωγής λιπασμάτων και κάδων, σφαγεία κ.λπ.) έχει στραφεί στη διαχείριση, αξιοποίηση και χρήση απορριμματογενών πόρων (σε μορφή πρώτων υλών και καυσίμων).

    Β Παράλληλα, όμως, παραμένουν (και ενίοτε διογκώνονται) πολλά μέτωπα και ζητήματα. Ενδεικτικά πάλι, αναφέρονται ορισμένα: Σε πολλές περιοχές οι περιφερειακοί σχεδιασμοί ΑΣΑ έχουν παραμείνει στα χαρτιά, η διαχείριση επικίνδυνων βιομηχανικών αποβλήτων βασίζεται σε προσωρινή αποθήκευση και δαπανηρές εξαγωγές ελλείψει ΧΥΤΕΑ ή άλλων εγκαταστάσεων επεξεργασίας επικινδύνων (με λίγες εξαιρέσεις για συγκεκριμένα βιομηχανικά και νοσοκομειακά), ενώ η συνειδητοποίηση κοινού και φορέων, όπως και η αντίστοιχη αστυνόμευση, είναι ακόμη πλημμελής, με αποτέλεσμα να έχουμε ακόμη πλείστα φαινόμενα ανεξέλεγκτης και παράνομης διάθεσης - απόρριψης που γίνονται ανεκτά από τοπικές κοινωνίες οι οποίες παράλληλα αντιδρούν κοντόφθαλμα και ενίοτε λυσσαλέα σε ορθολογικές προτάσεις.

    Οι χωματερές του παρελθόντος (ΧΑΔΑ) έχουν γενικά περιοριστεί, αλλά σίγουρα θα εξακολουθούν να μας απασχολούν για καιρό ακόμη, ενώ σε μείζον ζήτημα τείνουν να αναδειχθούν τα οικονομικά της διαχείρισης, καθώς βαδίζουμε σαφώς σε κατευθύνσεις αυξημένου κόστους, καθώς και στην ανάγκη μετακύλισής του τελικά στον καταναλωτή-δημότη.

    Πολλά ειδικά ρεύματα αποβλήτων παραμένουν ακόμη ανέγγιχτα και αχαρτογράφητα.

    Γ Στο παραπάνω πλαίσιο, ιδού κάποιες διαπιστώσεις και προτάσεις:

    *Αναλυτική κοστολόγηση υπηρεσιών καθαριότητας (full cost accounting, αξιολόγηση και benchmarking ΟΤΑ και ΦΟΔΣΑ) και επιπτώσεων της διαχείρισης (τέλη πύλης, κοστολόγηση κύκλου ζωής και μεταφροντίδας κλειστών/αποκαταστημένων χώρων, εσωτερικοποίηση εξωτερικού κόστους από μη ορθολογικές και σύγχρονες πρακτικές).

    *Προσεκτικός σχεδιασμός σχημάτων «Πληρώνεις όσο Πετάς» (Pay As You Throw) και κινήτρων μείωσης στην πηγή, επαναχρησιμοποίησης και ανακύκλωσης/ανάκτησης.

    *Ανάπτυξη κέντρων συλλογής, αγοράς και ανταλλαγής υλικών και «ληγμένων» προϊόντων σε κατάλληλα σημεία των πόλεων.

    *Ισορροπημένη εισαγωγή και ένταξη της θερμικής επεξεργασίας και της ενεργειακής αξιοποίησης ΑΣΑ στο υφιστάμενο σύστημα διαχείρισης ΑΣΑ και βιομηχανικών αποβλήτων.

    *Αξιοποίηση του τεράστιου ενεργειακού και οργανικού δυναμικού των γεωργοκτηνοτροφικών αποβλήτων σ' ολόκληρη τη χώρα.

    *Προτυποποίηση απορριμματογενών πόρων (δευτερογενείς πρώτες ύλες, δευτερογενή καύσιμα) προς υποστήριξη της εμπορευσιμότητας και ανταγωνιστικότητάς τους.

    *Ανάπτυξη λεπτομερών εθνικών στατιστικών για τα κάθε είδους στερεά απόβλητα (καθώς μεγάλο μέρος «επίσημων» στοιχείων βασίζεται ακόμη σε προσεγγιστικές εκτιμήσεις).

    *Απόλυτη πληροφοριακή και επικοινωνιακή διαφάνεια όσον αφορά προθέσεις και σχέδια.

    *Εγκαιρη διάγνωση διαφαινόμενων κρίσεων. Το πρόσφατο πάθημα της Νάπολης πρέπει να γίνει μάθημα πρωτίστως σε εμάς προκειμένου να μη γίνει και σε εμάς πάθημα. Εξάλλου έχουμε άφθονα δικά μας παθήματα (π.χ. «Κουρουπητός») από τα οποία έχουμε μάθει και έχουμε να μάθουμε περισσότερα.

    *Ανάπτυξη έξυπνων αποκεντρωμένων λύσεων σε ειδικές περιπτώσεις (απομακρυσμένες αγροτικές/ορεινές περιοχές, νησιά).

    * Ο ΑΒΡΑΑΜ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΙΔΗΣ είναι επίκουρος καθηγητής του Τμήματος Μηχανολόγων-Μηχανικών του ΑΠΘ.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Πολιτική
Άλλα θέματα στην κατηγορία Πολιτική της έντυπης έκδοσης
Κώστας Καραμανλής
Ονειρα θερινής μεταμόρφωσης
Κυβέρνηση
Νομοσχέδια τώρα που γυρίζει
ΠΑΣΟΚ
Γρίπη, εθνικά και οικονομία
Συνταγματολόγοι
Χρησμοί από καθέδρας
Συνέντευξη: Ντόρα Μπακογιάννη
«Νταηλίκια στην Ε.Ε. δεν χωράνε»
Συνέντευξη: Γιάννης Ραγκούσης
«Τέρμα στην κακοποίηση της χώρας»
Πρόεδρος της Δημοκρατίας
Οι 17 ψηφοφορίες που έβγαλαν πέντε προέδρους
Νόμος περί ευθύνης υπουργών
Αργησαν, αλλά θυμήθηκαν τις ευθύνες των υπουργών
Τουρκικός Τύπος
Για τα μάτια της Μαρίκας