Έντυπη Έκδοση

Οταν στα όνειρά μας μπορούν να εισβάλουν «διαρρήκτες»...

Ανάμεσα στη σοβαρή επιστημονική φαντασία και τις περιπέτειες των μπλοκ-μπάστερ κινείται ο Κρίστοφερ Νόλαν στο πολυαναμενόμενο θρίλερ του «Inception», που προβάλλεται αυτή τη βδομάδα, ενώ σε επανέκδοση έχουμε δυο εντελώς διαφορετικά μεταξύ τους αριστουργήματα: τη σουρεαλιστική κωμωδία «Το φάντασμα της ελευθερίας» του Λουίς Μπουνιουέλ και το φιλμ νουάρ «Το γεράκι της Μάλτας» του Τζον Χιούστον. Το πρόγραμμα συμπληρώνεται με την ισπανική, μαύρη κωμωδία «Ευτυχώς είμαι γυναίκα» του Μιγκέλ Αλμπαλαντέγιο.

Λεονάρντο ντι Κάπριο και Τζόζεφ Γκόρντον-Λέβιτ σε σκηνή από το «Inception» του Κρίστοφερ Νόλαν Λεονάρντο ντι Κάπριο και Τζόζεφ Γκόρντον-Λέβιτ σε σκηνή από το «Inception» του Κρίστοφερ Νόλαν

Inception

ΗΠΑ, 2010. Σκηνοθεσία - σενάριο: Κρίστοφερ Νόλαν. Ηθοποιοί: Λεονάρντο ντι Κάπριο, Τζόζεφ Γκόρντον-Λέβιτ, Ελέν Πέιτζ, Κεν Γουατανάμπε, Κίλιαν Μέρφι, Μαριόν Κοτιγιάρ, Τομ Μπέρεντζερ, Πιτ Πόσλγουεϊτ, Μάικλ Κέιν. 149'

***½

Μια ειδική ομάδα κατασκόπων/διαρρηκτών διεισδύει στο όνειρο ενός επιχειρηματία για να τον κάνουν ν' αλλάξει άποψη, σε ένα συναρπαστικό αν και άνισο, σκηνοθετημένο με νεύρο και έμπνευση, θρίλερ επιστημονικής φαντασίας.

Παλιότερα, στην ταινία «Φανταστικό ταξίδι» (1966), ένα υποβρύχιο με μια ομάδα επιστημόνων που είχαν σμικρυνθεί για την περίπτωση, διείσδυαν στο αίμα ενός ετοιμοθάνατου επιστήμονα για μια δύσκολη επέμβαση στον εγκέφαλό του. Ενώ, αργότερα, στην ταινία «Dreamscape» (1984), ο Ντένις Κουέιντ έμπαινε στα όνειρα ανθρώπων με ψυχικά προβλήματα για να τους βοηθήσει. Σήμερα τα πράγματα φαίνεται να έχουν εξελιχθεί τόσο ώστε στην ταινία «Inception» του Κρίστοφερ Νόλαν μια ομάδα ειδικών κατασκόπων/διαρρηκτών, μ' επικεφαλής τον Ντομ Κομπ (ένας πολύ καλός, συγκρατημένος Λεονάρντο ντι Κάπριο), αναλαμβάνουν να επέμβουν στο όνειρο ενός ανθρώπου, του Φίσερ (Κίλιαν Μέρφι) για να τον αναγκάσουν να παραιτηθεί από την επιχειρηματική αυτοκρατορία του προς όφελος ενός άλλου επιχειρηματία (Κεν Γουατανάμπε). Και σαν να μην έφτανε αυτό, η ομάδα των «διαρρηκτών» αναγκάζεται κάποια στιγμή να περάσει από το συγκεκριμένο όνειρο στο όνειρο κάποιου άλλου, που βρίσκεται ήδη στο όνειρο του πρώτου. Καταλαβαίνετε πόσο τα πράγματα μπερδεύονται και πόσο ο θεατής χρειάζεται να βρίσκεται συνεχώς σε επιφυλακή για να μπορεί να παρακολουθεί την πλοκή, αλλιώτικα κινδυνεύει να μπερδευτεί.

Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Κρίστοφερ Νόλαν έφτιαξε μια περίπλοκη ταινία. Η δεύτερη κιόλας ταινία του, «Memento» (2000), ήταν ένα πρώτο δείγμα μιας ταινίας που αρνιόταν τη γραμμική αφήγηση του παραδοσιακού φιλμ, για να μας μεταφέρει στον μπερδεμένο κόσμο ενός ήρωα που έπασχε από αμνησία. Ενδιάμεσα, ο Νόλαν εγκατέλειψε το κινηματογραφικό αυτό στιλ για να στραφεί σε ταινίες μπλοκ-μπάστερ («Batman Begins», «Ο σκοτεινός ιππότης»). Αυτή τη φορά, όμως, αποφάσισε να συνδέσει το περίπλοκο στιλ του «Memento» μ' εκείνο της συνεχούς δράσης που συναντάμε στις άλλες του ταινίες, σε μια προσπάθεια να συνδυάσει τον κινηματογράφο του σκεπτόμενου θεατή μ' εκείνον του θεατή που αναζητεί την απλή, καλοστημένη, με μπόλικο σασπένς και γρήγορο ρυθμό περιπέτεια. Αποτέλεσμα: μια συναρπαστική από σκηνοθετικής πλευράς ταινία, που κρατάει το ενδιαφέρον του θεατή από το πρώτο ώς το τελευταίο πλάνο.

Αυτό που βασικά επιδιώκει ο Νόλαν είναι να συνδυάσει την επιστημονική φαντασία με την ταινία δράσης. Το θέμα της διείσδυσης στα όνειρα με τα διάφορα επίπεδα που αυτό προτείνει, ιδιαίτερα στο πρώτο μέρος, είναι σίγουρα και το πιο συναρπαστικό της μεγάλης διάρκειας (κρατάει σχεδόν δυόμισι ώρες) ταινίας. Σ' αυτό ο Νόλαν προσθέτει μερικά ενδιαφέροντα επιμέρους θέματα, όπως το πρόβλημα του Κομπ με τη νεκρή γυναίκα του (στοιχείο που του δημιουργεί και προβλήματα στην όλη επιχείρηση και προκαλούν το σασπένς) ή εκείνο του «χτισίματος» μιας ολόκληρης εντυπωσιακής πόλης μέσα στο όνειρο του Φίσερ (σχόλιο πάνω στο πώς φτιάχνεται ένα έργο τέχνης ή μήπως και ένα, με τα διάφορα ειδικά εφέ του, μπλοκ-μπάστερ;). Μαζί με τα όνειρα, μέσα στα όνειρα επεκτείνουν και κάνουν ακόμη πιο περίπλοκο το λαβυρινθικό παζλ του εικαστικά συναρπαστικού του θρίλερ.

Οταν όμως αρχίζει το δεύτερο μέρος, με τις συνεχείς και πιο περίπλοκες διεισδύσεις στα όνειρα, ο Νόλαν υποχωρεί στις εμπορικές απαιτήσεις και τις συνταγές του μπλοκ-μπάστερ. Ενός μπλοκ-μπάστερ αναμφισβήτητα υψηλότερου επιπέδου από τα συνηθισμένα, με τις σκηνές δράσης είτε σε χώρους έλλειψης βαρύτητας (σκέφτομαι τι θα μπορούσε να κάνει ο Κιούμπρικ μ' ένα τέτοιο θέμα) ή με τις συγκρούσεις και τους αμέτρητους, δοσμένους με χορευτικά ενορχηστρωμένο ρυθμό σκοτωμούς, κάτι ανάμεσα στον Τζέιμς Μποντ και το Matrix, που μοιάζουν με βίντεο-γκέιμ πολυτελείας. Οι σκηνές αυτές συνδυάζονται με άλλες όχι ιδιαίτερα πετυχημένες, όπως εκείνες σ' ένα χιονισμένο τοπίο όπου δεν ξέρεις ποιος είναι ποιος, οι οποίες καταστρέφουν την οποιαδήποτε σοβαρή αντιμετώπιση του επιστημονικής φαντασίας θέματός του.

Το φάντασμα της ελευθερίας

Le fantome de la liberte. Γαλλία, 1975. Σκηνοθεσία: Λουίς Μπουνιουέλ. Σενάριο: Λουίς Μπουνιουέλ, Ζαν-Κλοντ Καριέρ. Ηθοποιοί: Αντριάνα Αστι, Ζιλιέν Μπερτό, Ζαν-Κλοντ Μπριαλί, Αντόλφο Τσέλι, Μισέλ Πικολί, Μόνικα Βίτι, Ζαν Ροσφόρ, Μικαέλ Λονσντέλ. 103'

*****

Από καλόγερους άλλο τίποτε το ανατρεπτικό, σουρεαλιστικό «Φάντασμα της ελευθερίας» του Λουίς Μπουνιουέλ Από καλόγερους άλλο τίποτε το ανατρεπτικό, σουρεαλιστικό «Φάντασμα της ελευθερίας» του Λουίς Μπουνιουέλ Μέσα από φαινομενικά ασύνδετα, δοσμένα με ανατρεπτικό, σουρεαλιστικό χιούμορ επεισόδια, ο Μπουνιουέλ προκαλεί και ανατρέπει τις αστικές απόψεις πάνω σε θέματα όπως η πραγματική ελευθερία και η σεξουαλικότητα -σε επανέκδοση.

«Τι είναι πράγματι η ελευθερία;» ρωτά με τον προκλητικό, ανατρεπτικό του τρόπο ο Λουίς Μπουνιουέλ στην αριστουργηματική αυτή ταινία του που προβάλλεται σε επανέκδοση. Η ταινία ξεκινά με την «ανατροπή» της, με μια ζωντανή αναπαράσταση του αντιπολεμικού πίνακα του Γκόγια «Η 3η Μαΐου 1808», όπου οι Ισπανοί πατριώτες, πριν εκτελεστούν από τους στρατιώτες του Ναπολέοντα, κραύγαζαν: «Κάτω η ελευθερία». Και καταλήγει στη σημερινή εποχή, σε μια παραλλαγή του πίνακα του Γκόγια, με τους διαδηλωτές να ανταποκρίνονται με το ίδιο σλόγκαν στα πυρά της γαλλικής αστυνομίας -μαζί και στις μικροαστικές, κατασταλτικές στην πραγματικότητα απόψεις της περί ελευθερίας. Κάτι που αποκτά προφητική αξία στις τόσο δύσκολες και επικίνδυνες πολιτικά και πολιτιστικά μέρες μας, όπου όλοι υποστηρίζουν μια ελευθερία με στόχο την πλήρη υποταγή και τον εξανδραποδισμό μας.

Ενδιάμεσα, σε μια σειρά φαινομενικά άσχετες μεταξύ τους σκηνές (πρόκειται για ένα είδος «κινέζικων κουτιών»), παρακολουθούμε διάφορα, σουρεαλιστικά, δοσμένα με ανατρεπτικό χιούμορ επεισόδια: ένας άντρας, που αρχικά πιστεύεις ότι πουλάει πορνογραφικά καρτ-ποστάλ σε κοριτσάκια, αποδεικνύεται πως στην πραγματικότητα δεν πουλά παρά αθώες φωτογραφίες τοπίων. Στρατιώτες επιδίδονται στο κυνήγι μιας αλεπούς (αναφορά στον «Κανόνα του παιχνιδιού» του Ρενουάρ;). Μια νοσοκόμα παίζει χαρτιά με καλόγερους (η εκκλησία είναι πάντα στο στόχαστρο του σκηνοθέτη), που χρησιμοποιούν εκκλησιαστικά αντικείμενα για... μάρκες. Οι καλεσμένοι σ' ένα δείπνο κάθονται σε λεκάνες τουαλέτας. Ενα πρόσωπο, που ετοιμάζεται να μαστιγωθεί από μια ντυμένη με δερμάτινα ρούχα γυναίκα, παρακαλεί εκείνους που τρέχουν έντρομοι (μαζί και μερικοί καλόγεροι) να βγουν από το δωμάτιο, «δεν μπορούν τουλάχιστο να παραμείνουν οι καλόγεροι;». Ενώ πελάτες ενός επαρχιακού ξενοδοχείου αποδεικνύονται αιμομίκτες και σαδιστές, κι ένας ελεύθερος σκοπευτής, που σκοτώνει περαστικούς, αθωώνεται από το δικαστήριο και αρχίζει να υπογράφει αυτόγραφα...

Ο Μπουνιουέλ μάς οδηγεί μέσα από τις διάφορες αυτές σκηνές του με εκπληκτική ηρεμία και απόλυτη λογική, από τις οποίες δεν λείπει το σαρδόνιο, σουρεαλιστικό του χιούμορ, για να μας αποκαλύψει τι κρύβεται κάτω από την επιφάνεια, εκεί που χώνει, χωρίς όμως να μπορεί να φτάσει, το στρουθοκαμηλικό κεφάλι της η αστική κοινωνία μας. Μια ταινία φτιαγμένη για να προκαλέσει και να ανατρέψει τις καθιερωμένες απόψεις μιας κοινωνίας πάνω στο τι σημαίνει πραγματική ελευθερία και σεξουαλικότητα.

Το γεράκι της Μάλτας

The Maltese Falcon. ΗΠΑ, 1941. Σκηνοθεσία: Τζον Χιούστον. Σενάριο: Τζον Χιούστον, από μυθ. του Ντάσιελ Χάμετ. Ηθοποιοί: Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ, Μέρι Αστορ, Πίτερ Λόρε, Σίντνεϊ Γκρίνστριτ, Αλάισα Κουκ Τζούνιορ, Γουόρντ Μποντ. 101'

*****

Ο ιδιωτικός ντετέκτιβ (Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ) και η μυστηριώδης γυναίκα (Μέρι Αστορ) που ψάχνουν το ίδιο «Γεράκι της Μάλτας» στην ταινία του Τζον Χιούστον Ο ιδιωτικός ντετέκτιβ (Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ) και η μυστηριώδης γυναίκα (Μέρι Αστορ) που ψάχνουν το ίδιο «Γεράκι της Μάλτας» στην ταινία του Τζον Χιούστον Ο σκληροτράχηλος ιδιωτικός ντετέκτιβ του βιβλίου του Ντάσιελ Χάμετ προσπαθεί να λύσει το μυστήριο της δολοφονίας του συνεργάτη του, για να μπλέξει στο επικίνδυνο κυνηγητό ενός γερακιού των ιπποτών της Μάλτας. Συναρπαστικό, σφιχτοδεμένο, ατμοσφαιρικό φιλμ νουάρ, με έξοχες ερμηνείες.

Το πρώτο μεγάλο αριστούργημα του φιλμ νουάρ, βασισμένο στο κλασικό αστυνομικό μυθιστόρημα του Ντάσιελ Χάμετ, παραμένει το ίδιο μυστηριώδες, αινιγματικό και πάντα συναρπαστικό όπως και όταν πρωτοεμφανίστηκε. Κι αυτό τόσο χάρη στην εμπνευσμένη σκηνοθεσία του Τζον Χιούστον όσο και στις έξοχες ερμηνείες των πρωταγωνιστών του, με επικεφαλής την ανεπανάλητη ερμηνεία του Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ στο ρόλο του σκληροτράχηλου ιδιωτικού ντετέκτιβ Σαμ Σπέιντ. Με τον Χιούστον να φτιάχνει στο πρόσωπο του Σπέιντ έναν ήρωα συγγενικό με πολλούς από τους ήρωες των κατοπινών ταινιών του.

Η πλοκή, αρκετά πιστή στο βιβλίο του Χάμετ, αφηγείται την ιστορία ενός ιδιωτικού ντετέκτιβ που, μετά τη δολοφονία του συνεργάτη του, αναζητεί ένα χαμένο από τους μεσαιωνικούς χρόνους «γεράκι», το οποίο αναζητούν επίσης μια μυστηριώδης γυναίκα (Μέρι Αστορ) και δύο επικίνδυνοι, με ομοφυλοφιλικές τάσεις άντρες (Πίτερ Λόρε, Σίντνεϊ Γκρίνστριτ).

Οταν ο Χιούστον σκηνοθέτησε την πρώτη του αυτή ταινία, το βιβλίο του Χάμετ είχε ήδη μεταφερθεί στην οθόνη δύο φορές, το 1931 και το 1936 (τη δεύτερη μάλιστα φορά με την Μπέτι Ντέιβις), και τις δύο φορές, όμως, δοσμένο ως ένα απλό θρίλερ, στο οποίο κυριαρχούσε μια φωτεινή βασικά ατμόσφαιρα. Χρειάστηκε να φτάσουμε στην ταινία του Χιούστον, με τη σκηνοθεσία του να αποκτά τη ρεαλιστική, μαύρη ατμόσφαιρα του βιβλίου, με τους μισοσκότεινους, επικίνδυνους δρόμους, τα παράνομα καταγώγια και τα μισοφωτισμένα μπαρ, τις μοιραίες γυναίκες, αλλά και με πρόσωπα που συχνά ισορροπούν επικίνδυνα ανάμεσα στο καλό και στο κακό, με τη ξεχωριστή δουλειά στους φωτισμούς και τις φωτοσκιάσεις, με τη βοήθεια της εξαιρετικής, ατμοσφαιρικής μαυρόασπρης φωτογραφίας του Χάρι Ιντεσον. Και είναι χάρη στην επιτυχία της ταινίας του Χιούστον που σκηνοθέτες όπως οι Χάουορντ Χοκς, Αλφρεντ Χίτσκοκ, Ορσον Γουέλς, Νίκολας Ρέι και αρκετοί άλλοι, θα ακολουθήσουν με δικά τους, συχνά το ίδιο εξαιρετικά, φιλμ νουάρ.

Ευτυχώς είμαι γυναίκα

Nacidas para sufrir. Ισπανία, 2009. Σκηνοθεσία-σενάριο: Μιγκέλ Αλμπαλαντέγιο. Ηθοποιοί: Αντριάνα Οζόρες, Πέτρα Μαρτίνεζ, Μαρία Αλφόνσα Ρόσο, Μαλένα Αλτέριο. 112'

**½

Αντριάνα Οζόρες και Πέτρα Μαρτίνεζ, ένα ασυνήθιστο και μη ομοφυλοφιλικό ζευγάρι που παντρεύεται στην ταινία «Ευτυχώς είμαι γυναίκα» Αντριάνα Οζόρες και Πέτρα Μαρτίνεζ, ένα ασυνήθιστο και μη ομοφυλοφιλικό ζευγάρι που παντρεύεται στην ταινία «Ευτυχώς είμαι γυναίκα» Για να αποφύγει τον οίκο ευγηρίας, μια 70χρονη γυναίκα αποφασίζει να παντρευτεί την υπηρέτρια που τη φροντίζει εδώ και χρόνια, σε μια πρωτότυπη, ρομαντική κωμωδία, διανθισμένη με μαύρο χιούμορ.

Τον κόσμο του Πέδρο Αλμοδόβαρ θυμίζει η κωμωδία αυτή του Μιγκέλ Αλμπαλαντέγιο, γύρω από ένα πρωτότυπο ομοφυλόφιλο γάμο ανάμεσα σε μια 72χρονη γυναίκα, τη Φλόρα, και τη νεότερη, πιστή στους αφέντες της, υπηρέτριά της, Πουρίτα. Μόνο που ο λόγος του παράξενου αυτού γάμου δεν είναι κάποιος ξαφνικός, σφοδρός έρωτας, αλλά η ανάγκη να αποφύγει η Φλόρα τον οίκο ευγηρίας, όπου σχεδιάζουν να τη (ξαπο)στείλουν οι τρεις ανιψιές που μεγάλωσε από μικρά παιδιά εξαιτίας του πρόωρου θανάτου των γονιών τους. Οι δύο ηρωίδες είναι στην πραγματικότητα δύο μοναχικές γυναίκες που πέρασαν τη ζωή τους κάνοντας θυσίες για τους άλλους και που τελικά βρίσκουν έναν τρόπο αρμονικής συμβίωσης. Μόνο που οι συγγενείς (ιδιαίτερα η μητέρα της Πουρίτα) κάνουν ό,τι μπορούν για να διαλύσουν το γάμο.

Ο γνωστός στη χώρα του 44χρονος σκηνοθέτης-σεναριογράφος Μιγκέλ Αλμπαλαντέγιο σκηνοθετεί με φαντασία το καλογραμμένο, έξυπνο, γεμάτο απολαυστικά ευρήματα σενάριό του, διανθισμένο με διάφορες ανατροπές (με καλύτερη εκείνη του φινάλε, με τους ρόλους αφέντη-δούλου να ανατρέπονται). Στα συν της ταινίας και οι πολύ καλές ερμηνείες, ιδιαίτερα εκείνες της Αντριάνα Οζόρες και της Πέτρα Μαρτίνεζ στους ρόλους του ασυνήθιστου ζευγαριού, Φλόρας-Πουρίτα.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Κινηματογράφος
Κριτική κινηματογράφου
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Θέατρο
Εξάγουμε Ιψεν στην πατρίδα του
Κινηματογράφος & Υγεία
Μωρά από το Ιντερνετ, μωρά και στους σαμάνους
Νέες ταινίες
Οταν στα όνειρά μας μπορούν να εισβάλουν «διαρρήκτες»...
Αρχαιολογία
Επιφυλάξεις για το ανάκτορο του Οδυσσέα
Εικαστικά
Στα όρια της ζωής και της Ευρώπης
Μουσική
Η Χαρούλα θα βάλει καλάθι
Τηλεόραση
Λιγότεροι συμβασιούχοι στην ΕΡΤ
ΠΟΣΠΕΡΤ: «Δικό μας αίτημα η ανάρτηση των μπόνους»
Ο ΑΝΤ1 ξαναβάζει μπροστά τις «μηχανές»
Φόρμουλα 1 και πάλι από τον Alpha