Έντυπη Έκδοση

ΕΙΝΑΙ ΕΝΑ ΑΠΟ ΤΑ ΠΙΟ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΟΘΩΜΑΝΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

Λίφτινγκ σωτηρίας στο τέμενος Βαγιαζήτ

«Εχουμε το σημαντικότερο μουσουλμανικό μνημείο της Ευρώπης και οφείλουμε να το αναδείξουμε». Με τη φράση αυτή η γ.γ. του ΥΠΠΟΤ Λίνα Μενδώνη έδειξε στα μέλη του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου ότι πρέπει να σταματήσουν τα «μπαλώματα» σ' ένα μνημείο μεγάλης αξίας, κηρυγμένο ως διατηρητέο από το 1946, όπως είναι το τέμενος Βαγιαζήτ Διδυμοτείχου.

Το τέμενος με τον μιναρέ του, που λίγο λίγο καταρρέει, είναι διατηρητέο μνημείο από το 1946! Το τέμενος με τον μιναρέ του, που λίγο λίγο καταρρέει, είναι διατηρητέο μνημείο από το 1946! Το οθωμανικό αυτό μνημείο θεωρείται το σημαντικότερο επί ευρωπαϊκού εδάφους και το μεγαλύτερο των Βαλκανίων. Αρχισε να κτίζεται κατόπιν διαταγής του σουλτάνου Βαγιαζήτ Α' το 1367 και εγκαινιάστηκε το 1420. Βρίσκεται στην κεντρική πλατεία της πόλης, είναι τεράστιο και, το σημαντικότερο, διατηρεί την αρχική στέγη του, που είναι κατασκευασμένη από ξύλο βελανιδιάς.

Ο δήμαρχος του Διδυμοτείχου έκανε επανειλημμένες εκκλήσεις για τη σωτηρία του τζαμιού, πρόσφερε, μάλιστα, κι ένα σεβαστό ποσό για τη μελέτη, για να πάψουν να το βλέπουν οι ντόπιοι καθημερινά να καταρρέει. Η ανάγκη για τη λήψη κάποιων σωστικών μέτρων φάνηκε ήδη από το 1969. Τότε πρωτοάρχισαν οι σωστικές επεμβάσεις και αφορούσαν τη συντήρηση των μολύβδινων φύλλων της στέγης. Τοποθετήθηκαν στα κενά κάποιες λαμαρίνες, οι οποίες αντικαταστάθηκαν ύστερα από μία δεκαπενταετία με φύλλα μολύβδου. Οι υπηρεσίες του ΥΠΠΟΤ χρειάστηκε να επέμβουν κι άλλες φορές, τοποθετώντας εσωτερικά υποστυλώματα συντήρησαν κάποιες τοιχογραφίες, και το 1999 κάλυψαν τη σκεπή με μια πλαστική μεμβράνη, για να μην μπαίνουν μέσα τα νερά της βροχής.

Προ διετίας ,όμως, όταν έπεσαν κάποια κομμάτια από τον δεύτερο εξώστη του μιναρέ, καταστράφηκε ένα τμήμα της μεμβράνης της στέγης. Η τρύπα διορθώθηκε, αλλά παρέμεινε ο κίνδυνος κι άλλων αλλοιώσεων από έναν πιθανό σεισμό.

Την εικόνα αυτή παρουσίασε στο ΚΑΣ ο εισηγητής της μελέτης αναστήλωσης του τζαμιού Δ. Μποζιόπουλος, από τη Διεύθυνση Αναστήλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων. Τόνισε τη σημασία του Μεγάλου Τεμένους Βαγιαζήτ, που σώζει πάνω από την κεντρική είσοδό του την κτητορική επιγραφή και σε μια πλάγια είσοδο μια άλλη, που μας πληροφορεί ότι ο καδής Διδυμοτείχου ανέλαβε την οικοδόμησή του Seyyid Ali και οι αρχιτέκτονες που το σχεδίασαν ήταν οι: Dogan bin Abdullah και Ivan bin Bayezid (ο ίδιος έχει κατασκευάσει το γνωστό και σημαντικό Πράσινο τζαμί στην Προύσα).

«Είναι το σημαντικότερο οθωμανικό μνημείο στην Ευρώπη μετά από αυτά της Κωνσταντινούπολης», είπε ο κ. Μποζιόπουλος. Και αναφέρθηκε λεπτομερώς στα έργα που πρέπει να γίνουν για τη δομική αποκατάσταση του κτηρίου, την επισκευή του πανύψηλου κυλινδρικού μιναρέ (ύψους 22 μ.), που έχασε από μια θεομηνία το 1970 την κωνική απόληξή του, και την επισκευή της στέγης, που θεωρείται «ένα από τα σημαντικότερα ξύλινα ιστορικά μνημεία της Ευρώπης».

Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό αυτής της στέγης (εμβαδού ενός στρέμματος) είναι ότι δεν αποτελείται από τρούλους, όπως συνηθίζεται στα οθωμανικά τεμένη. Είναι τριγωνική, ξύλινη και επηρεασμένη από την αρχιτεκτονική των Σελτζούκων.

Το τέμενος καλύπτει έκταση σχεδόν ενός στρέμματος και αποτελείται από μια τετραγωνική αίθουσα προσευχής κι έναν ενιαίο μιναρέ. Οι μελετητές του μνημείου ισχυρίζονται ότι «η ιδιόρρυθμη στέγη του ίσως προήλθε από την αλλαγή του αρχικού σχεδίου, λόγω του θανάτου του σουλτάνου. Γιατί τα στοιχεία της κάτοψης και τα πάχη των τοίχων συνηγορούν στο ότι υπήρχε η πρόθεση να γίνει κάλυψη με δύο κεντρικούς θόλους στον άξονα της εισόδου και άλλους δύο σκαφοειδείς εκατέρωθεν. Παρατηρήθηκε επίσης ότι υπάρχουν αναμονές στην πρόσοψη για ένα προστώο που θα καλυπτόταν από τρεις χαμηλότερους θόλους. Αντ' αυτών κατασκευάστηκε ένα σχεδόν τετράγωνο κτίσμα κάλυψης, με μια εξαιρετικά ογκώδη πυραμιδοειδή ξύλινη στέγη, η οποία ήταν καλυμμένη με μολύβι και με τρουλωτή ψευδοροφή στο εσωτερικό της».

Κι επειδή «η πολυπλοκότητα του μνημείου, όπως και ο διαπολιτισμικός του χαρακτήρας, απαιτούν διεπιστημονική και εξειδικευμένη παροχή υπηρεσιών», το ΚΑΣ αποφάσισε το έργο (το κόστος του δεν έχει ακόμη προϋπολογιστεί) να ενταχθεί στο Ταμείο Διαχείρισης Πιστώσεων μεγάλων έργων (ΤΔΠΕΑΕ), προκειμένου να ελέγχει μια επιστημονική επιτροπή τα στάδια υλοποίησής του. *

Γιατί άργησε τόσο η επέμβαση;

Το ερώτημα είναι γιατί η ελληνική πολιτεία, που έχει αναστηλώσει δεκάδες οθωμανικά μνημεία την τελευταία δεκαετία, άφησε το σημαντικότερο σε αυτή την κατάσταση.

Η απάντηση που πήραμε είναι ότι η καθυστέρηση της λήψης μέτρων για την οριστική λύση των προβλημάτων αυτού του μνημείου δεν οφειλόταν τόσο σε αδιαφορία ή στις συνήθεις μυωπικές προκαταλήψεις. Ούτε στην έλλειψη πόρων. Υπήρξε ένας σκεπτικισμός για τον τρόπο επέμβασης, κυρίως στη στέγη.

«Εξετάστηκαν πολλές λύσεις, όπως η αποσυναρμολόγηση της στέγης και η ανακατασκευή της και η εισαγωγή φέρουσας μεταλλικής κατασκευής», είπε ο κ. Μποζιόπουλος. «Ολες οι λύσεις παρουσίαζαν δυσεπίλυτα τεχνικά προβλήματα και ήταν εξαιρετικά επικίνδυνες στην εφαρμογή τους».

Μάλιστα, η αρχική μελέτη παρουσιάστηκε σε επιστημονική διημερίδα στο Διδυμότειχο. Οι συμμετέχοντες από διάφορα κράτη συμφώνησαν με το πνεύμα της μελέτης. Ωστόσο, επισημάνθηκε πως σε άλλες χώρες-μέλη της Ε.Ε. και κυρίως στην Ιταλία έχουν αναπτυχθεί νέες επιστημονικές μέθοδοι, που δίνουν τη δυνατότητα ενόργανης αποτύπωσης των ξύλινων στοιχείων στη θέση που βρίσκονται. Με μια βελόνα που μπαίνει στο ξύλο, διαπιστώνεται ο βαθμός αλλοίωσής του σε βάθος.

Αυτό ακριβώς θα γίνει και στην ξύλινη αυτή στέγη. Η μέθοδος θα εφαρμοστεί σε συνεργασία με μια επιστημονική ομάδα του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Μουσεία και Αρχαιολογικοί χώροι
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
"Διάλογοι των Αθηνών"
Ν' αξιοποιήσουμε την αρχαιότητα για το μέλλον του μέλλοντος
Εικαστικά
«Δύο Ελληνες καθορίζουν τη σύγχρονη τέχνη»
Οι γυναίκες που πλήγωσαν τον Μουνκ
Μέγαρο Μουσικής
Ενας παππούς ξέρει τι να παίξει στα παιδιά
Μουσουλμανικό μνημείο
Λίφτινγκ σωτηρίας στο τέμενος Βαγιαζήτ
Συνέντευξη: Wax Tailor
«Ο Σαρκοζί και ο Μπους ντροπιάζουν τις χώρες τους»
Τηλεόραση
«Ημερολόγια Εργασίας» και αγωνία για το μέλλον
Φοιτητές «αξιολογούν» Καμίνη - Μπουτάρη
Η παρέα της «Λιλιπούπολης»
20.000 χρόνια στη μικρή οθόνη