Έντυπη Έκδοση

«Εκάβη» από την Αλβανία

«Είναι μια τραγωδία που ταιριάζει στην Ελλάδα, διότι όλοι εκπτωτοι είμαστε σε αυτήν», σημειώνει ο Ενκε Φεζολάρι, που σκηνοθετεί το έργο

Η «Εκάβη» είναι μια τραγωδία αφίξεων και αναχωρήσεων, όπως η ζωή που ζούμε. Οπου άνθρωποι έρχονται από άλλες πατρίδες για να πάνε σε άλλες. Κανείς δεν μένει πουθενά, λέει ο Ενκε Φεζολάρι, ο Αλβανός «αδελφός», που ρίχνει βουτιά στα βαθιά, δοκιμαζόμενος στην «Εκάβη» του Ευριπίδη με ένα θίασο μεταναστών.

 Η παράσταση κάνει πρεμιέρα στο «Θησείον» στις 4 Φεβρουαρίου, στο πλαίσιο του «Φεστιβάλ Πολιτισμών» του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ενταξης Υπηκόων Τρίτων Χωρών.

«Το όνειρό μου ήταν πάντα μια "Εκάβη" από την Αλβανία», αποκαλύπτει. Τη βρήκε στο πρόσωπο της κατά το ήμισυ Βορειοηπειρώτισσας, κατά το ήμισυ Αλβανίδας, Βέφας Ρέβη, ηθοποιού του Εθνικού Θεάτρου Αυλώνας, που επιστρέφει στη σκηνή έπειτα από μια δεκαετία, μιλώντας για πρώτη φορά ελληνικά. Γιος της (Πολύδωρας), στην πρόταση του Ενκε Φεζολάρι, είναι ο Στέφανος Μουαγκέ απ' την Ουγκάντα. «Μια λευκή μάνα με γιο έγχρωμο. Λίγο από "Μυστικά και Ψέματα" του Μάικ Λι», λέει γελώντας ο σκηνοθέτης. Με Βλάχα μάνα και Βορειοηπειρώτη πατέρα, «επίσης μια μη καθαρόαιμη Αλβανίδα», είναι η Ανδρονίκη Μερτίρη, που εμφανίζεται με την τραγωδία στη σκηνή πρώτη φορά. Ο μοναδικός Ελληνας της παράστασης, ο Κωστής Σειραδάκης, υποδύεται όλους τους Ελληνες της τραγωδίας, καταλήγοντας στο στίχο του Σεφέρη απ' το «Μυθιστόρημα».

«Είναι μια τραγωδία που ταιριάζει στην Ελλάδα, διότι όλοι έκπτωτοι είμαστε σε αυτήν. Χάσαμε τα πάντα και δεν έχουμε πλέον τίποτα να χάσουμε. Οπως και η Εκάβη, που έχει θάψει όλα τα παιδιά της. Γι' αυτό και η γυναίκα αυτή θα μπορούσε να είναι από τη Συρία ή από την Ελασσόνα».

Διαχρονικά, αλλά και σήμερα -ειδικά σήμερα-, ποια είναι η Εκάβη; «Η Hecu-ba ή Ecuba ή Εκάβη είναι μια μάνα. Είναι και μια χώρα, αλλά και μια μετανάστρια από το Μπαγκλαντές. Μια Σύρια πρόσφυγας, μια Ελληνίδα από την Ελευσίνα, από τη Δραπετσώνα. Είναι όλοι εμείς, οι ξένοι και οι δικοί μας», απαντά ο ταλαντούχος σκηνοθέτης, που προτίμησε την «Εκάβη» από τις «Τρωάδες», επειδή περιέχει πιο έντονα το ζήτημα του ξένου. «Οι έννοιες που συνδέονται με το μεταναστευτικό πρόβλημα, όπως φιλοξενία, άσυλο, ικεσία, είναι πιο καθαρές στην "Εκάβη"», εξηγεί. «Το σώμα του γιου της τραγικής μάνας το ξεβράζει η θάλασσα.

Σήμερα πόσα σώματα ανθρώπων ξεβράζει η θάλασσα στο ίδιο πέλαγος;» μας ρωτά ο σκηνοθέτης, που ανακαλύπτει με αποστροφή τραγικές συμπτώσεις στις δημοκρατίες του 5ου αιώνα π.Χ. και του 2013: «Τότε μαινόταν ο Πελοποννησιακός Πόλεμος. Σήμερα βρισκόμαστε στη δίνη ενός καπιταλιστικού πολέμου που δεν αφήνει τίποτα όρθιο», τονίζει.

Η «Εκάβη» πήρε «προβάδισμα» συντριπτικό για έναν ακόμα λόγο: «Παίζει ένα πολύ περίεργο παιχνίδι ο Ευριπίδης. Ο ξένος, η Εκάβη, συμμαχεί με τον Αγαμέμνονα. Θύμα και θύτης συνεργάζονται. Και η Εκάβη γίνεται κάποια στιγμή θύτης. Ποιος είναι ο βάρβαρος και ποιος είναι ο Ελληνας, αλήθεια; Είναι ένα ερώτημα ανοιχτό στην τραγωδία».

Θέλει με την παράστασή του να σχολιάσει τη σκληρή επικαιρότητα; «Είδαμε το φέρετρο του άγρια δολοφονημένου Πακιστανού. Ομως αυτό δεν ξέρω αν μπορείς να το δείξεις στη σκηνή. Η ζωή μάς έχει ξεπεράσει προ πολλού, κάνοντας τέχνη και τραγωδία», παραδέχεται.

Ο Ενκε Φεζολάρι μιλά συχνά για τη δική του Τροία, «μια πατρίδα, ένα οχυρό που δέκα χρόνια πάλευε με νύχια και με δόντια να κρατηθεί», και που εμφανίστηκε με άλλο πρόσωπο στον ίδιο: «ως Τείχος του Βερολίνου» ή «αγάλματα του Λένιν και του Στάλιν, βορά στο πλήθος». «Η δική μου Τροία είναι η Αλβανία», καταλήγει. «Θέλω να μιλήσω για το Ιλιον που δεν υπάρχει πια, για το Ιλιον που καθένας από εμάς κρύβει στην ψυχή του. Γι' αυτόν το λόγο στο τέλος παραβάλλω τον Καβάφη».

Η παράσταση τελειώνει με το τελευταίο κεφάλαιο από το «Μυθιστόρημα» του Σεφέρη: «Εδώ τελειώνουν τα έργα της θάλασσας. Τα έργα της αγάπης [...] Ας γυρίσουν προς το έρεβος τα κεφάλια των θυμάτων. Εμείς που τίποτε δεν είχαμε θα τους διδάξουμε τη γαλήνη». «Ηθελα να τελειώνουμε με τους συγκεκριμένους στίχους, γιατί έχουν όλη τη θάλασσα που εμπεριέχει και η "Εκάβη" και η ζωή... Για τη θάλασσα στην οποία ψυχές χάνονται, άνθρωποι σκυλοπνίγονται για μια καλύτερη ζωή».

Συνήθως οι δουλειές του Ενκε Φεζολάρι ηλεκτρίζονται από τολμηρές μουσικές επιλογές. Η εξαίρετη «Παρέλαση» της Αναγνωστάκη, που επαναλαμβάνεται, καταλήγει σε Τσιτσάνη ύστερα από πολυφωνικά αλβανικά αλλά και φινλανδέζικα κομμουνιστικά εμβατήρια.

Στην «Εκάβη» δεν θα υπάρχει καμία μουσική υπόκρουση, ξεκαθαρίζει. Ο τραγικός όμως στίχος εμβολίζεται από ασυνήθιστα Χορικά. Η Εκάβη μοιρολογεί με αλβανικό μοιρολόι γάμου και μοιρολόι νεκρού. Ο γιος της τραγουδά ένα παραμύθι για ένα «παιδί που ψάχνει να πάει στο φεγγάρι» στα ουγκαντέζικα.

Στην παράσταση γίνεται ακόμα και χρήση μασκών: «Παρελαύνουν πολλά στοιχεία από ανεβάσματα που έχουμε δει σε κλειστούς ή ανοιχτούς χώρους». Είναι μια παράσταση, προσθέτει ο Φεζολάρι, στην οποία οι ηθοποιοί «μιλάνε εξ ονόματος του ανωνύμου πλήθους. Αν και τώρα πια δεν ισχύει "το είμαστε όλοι μετανάστες". Τώρα το παιχνίδι είναι πιο άγριο και τραγικό

. Οπως στις τραγωδίες, είμαστε κι εμείς μιάσματα. Ολοι. Και οι Ελληνες και οι ξένοι, που, περπατώντας στο δρόμο, κοιταζόμαστε με καχυποψία. Ετσι κι αλλιώς, σε μια εποχή που ψάχνουμε στα σκουπίδια για να φάμε και κρυώνουμε σε σπίτια παγωμένα, για ποια αξιοπρέπεια και για ποιες αξίες μπορούμε να μιλήσουμε; Τώρα υπάρχει οργή. Οργή Διός. Την επικαλούμαστε όπως και οι ήρωες στις τραγωδίες επικαλούνται και την οργή και τη θεία Δίκη». 

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Θέατρο
Σχετικά θέματα: Θέατρο
Μάτεσις επί προσωπικού
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
ΕΡΤ
Η Ελληνίδα Αννα Φρανκ
Θέατρο
Μάτεσις επί προσωπικού
«Εκάβη» από την Αλβανία
Κινηματογράφος
Και 3ο μέρος του Hobbit
Νουάρ από τον Λεχέιν
Φεστιβάλ
Ρόδινες κωμωδίες
Βιβλίο
Οταν ο Μίκι ερωτοτροπούσε με τη Μίνι
Το μακρύ χέρι της εξουσίας
Οι κλέφτες των παραμυθιών
Αρχιτεκτονική
Τετραγώνισες τον ταφικό κύκλο
Μουσική
Μεταξύ μπαλάντας και μπλουζ πανκ
Σκη σκηνή μέχρι τα βαθιά γεράματα
Άλλες ειδήσεις
Το μουσικό κουτί του Γιάννη Κότσιρα
Συμφωνικός Θεοδωράκης
Οι Twilight Sad σε μίνι τουρνέ
Τζαζ και μπλουζ με την Janice
Φινάλε στη Θεσσαλονίκη
Το κορίτσι με τις κοτσίδες
Η Κοκκίνου επιστρέφει
Το κοινό ανακρίνει
Τελευταίος εσπερινός
Κάφκα στο Μεταξουργείο
Στον καιρό της πανούκλας
Ενα σπίτι για τη γενιά του '30
Παιχνίδι με το φως και το χώρο
Εκθεση-σχόλιο της εποχής μας
Κάποτε ήταν παιχνίδια...