Έντυπη Έκδοση

Ο πλανήτης Γη υπό διαρκή απειλή

Οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες, κυβερνοτρομοκρατία, μαζική ψηφιακή παραπληροφόρηση, τεράστιες φυσικές καταστροφές, πανδημίες. Το «φαντασμαγορικό» σκηνικό όπως ξετυλίγεται στις σελίδες της έκθεσης «Παγκόσμιες Απειλές 2013», που συνέταξε το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ

Σε απόσταση ασφαλείας από την ανησυχία και το απαραίτητο εμπορικό φολκλόρ γύρω από την περίφημη προφητεία των Μάγια για το τέλος του κόσμου, φαίνεται πως οι απειλές για το μέλλον είναι παραπάνω από υπαρκτές, ακόμη κι αν δεν προκύπτουν από κανένα καταραμένο ημερολόγιο. Κυβερνοτρομοκρατία και «ψηφιακές πυρκαγιές», επιδημίες και τεράστιες φυσικές καταστροφές στη Γη φτιάχνουν ένα «φαντασμαγορικό» σκηνικό, τις λεπτομέρειες του οποίου διαπιστώνει η έκθεση «Παγκόσμιες Απειλές 2013» («Global Risks 2013») που συνέταξε το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ, εντοπίζοντας τους κινδύνους που απειλούν τον κόσμο μας σε οικονομικό, περιβαλλοντικό, γεωπολιτικό, τεχνολογικό επίπεδο.

Κάποια από τα θέματα που θίγονται, όπως η διαθεσιμότητα τροφίμων και η εξάπλωση του εξτρεμισμού και της τρομοκρατίας, αναφέρονται κάθε χρόνο σε αντίστοιχες εκθέσεις. Στη φετινή, κερδίζουν σημαντικά έδαφος απειλές στον τομέα της τεχνολογίας και της οικονομίας, με τις ανισότητες μεταξύ πλουσίων και φτωχών και τη μη βιωσιμότητα του χρέους πολλών χωρών ανά τον κόσμο να προσδιορίζονται ως μεγάλοι κίνδυνοι με τεράστιες προεκτάσεις. Ταυτόχρονα, η παγκόσμια οικονομική δυσπραγία επιδεινώνει τα περιβαλλοντικά προβλήματα, καθώς οι κυβερνήσεις στρέφονται σε ρυπογόνες ενεργειακές πηγές, αγνοώντας την «κλιματική προσαρμογή», προκειμένου να ορθοποδήσουν έστω και βραχυπρόθεσμα.

Με δεδομένο επίσης ότι στο πλαίσιο της έρευνας για την έκθεση συνεκτιμάται η πιθανότητα ένας κίνδυνος να εξελιχθεί σε πρόβλημα μέσα στην επόμενη δεκαετία, αξίζει να σημειωθεί ότι είναι η δεύτερη φορά τα δύο τελευταία χρόνια που οι οικονομικές ανισότητες πιστοποιούνται ως το πλέον διογκωμένο πρόβλημα. Επεται αυτό που στην έκθεση αποκαλείται «χρόνιες δημοσιονομικές ανισορροπίες» και περιγράφει, στην πραγματικότητα, την αποτυχία κυβερνήσεων να διαχειριστούν τεράστια χρέη σε βάθος χρόνου.

Παραπληροφόρηση

Ο παγκόσμιος κίνδυνος της μαζικής ψηφιακής παραπληροφόρησης βρίσκεται μεταξύ των σημαντικότερων τεχνολογικών και γεωπολιτικών κινδύνων, που εκφράζονται στην πράξη με την έξαρση της κυβερνοτρομοκρατίας και την αποτυχία μιας αποτελεσματικής παγκόσμιας διακυβέρνησης. Η μελέτη επισημαίνει συγκεκριμένα το πώς η ψηφιακή υπερ-συνδεσιμότητα θα μπορούσε να επιτρέψει την εκδήλωση και εξάπλωση «ψηφιακών πυρκαγιών» που είναι ικανές να οδηγήσουν στο χάος τον πραγματικό κόσμο.

Είναι εξίσου σημαντικό το γεγονός ότι φέτος η κακοδιαχείριση των προβλημάτων που προκύπτουν από τη γήρανση του πληθυσμού ανέβηκε από τη 18η στην 5η θέση και είναι πλέον σαφές ότι η αποτυχία κάλυψης του κόστους αλλά και των κοινωνικών ζητημάτων που προκύπτουν από τη γήρανση του πληθυσμού θεωρούνται απειλή με σοβαρότερες συνέπειες. Μόλις πριν από λίγες ημέρες ο οίκος αξιολόγησης Fitch προειδοποίησε ότι, αν και οι περισσότερες αναπτυγμένες οικονομίες έχουν επικεντρώσει τις προσπάθειές τους στην επίλυση της τρέχουσας δημοσιονομικής κρίσης, προκύπτει ένας νέος δημοσιονομικός κίνδυνος που οφείλεται ακριβώς στη γήρανση του πληθυσμού. Σύμφωνα με έκθεση του οίκου αξιολόγησης, χωρίς την εφαρμογή μεταρρυθμίσεων πολλές χώρες θα εμφανίσουν επιδείνωση του προϋπολογισμού κατά 0,6% του ΑΕΠ έως το 2020 και 4,9% του ΑΕΠ έως το 2050. Αυτό σημαίνει ότι ο μέσος λόγος χρέους προς ΑΕΠ στην Ευρωπαϊκή Ενωση αναμένεται να αυξηθεί κατά 6,9% έως το 2020 και κατά 119,4% έως το 2050.

Οι περίπου 1.000 ειδικοί από διάφορους κλάδους που συνέβαλαν στην έκθεση του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ έφτιαξαν μια κατηγορία που ονόμασαν «Χ Factors» (παράγοντες που περιγράφουν ακραίες πιθανότητες) και σε αυτή συμπεριέλαβαν μεταξύ άλλων την πιθανότητα η κλιματική αλλαγή να βγει εκτός ελέγχου, όπως και τα αποτελέσματα από την πιθανή ανακάλυψη εξω-γήινων μορφών ζωής.

Νέες πανδημίες

Επιπλέον, επισημαίνεται ο κίνδυνος υποτίμησης των απειλών που καραδοκούν στον τομέα της υγείας, μην αποκλείοντας την πιθανότητα εμφάνισης πανδημιών και χρόνιων ασθενειών. Οι επιστημονικές ανακαλύψεις και οι νέες τεχνολογίες μας επιτρέπουν μεν την αντιμετώπιση τέτοιων προκλήσεων, όμως τα τεράστια βήματα που έγιναν τον περασμένο αιώνα μπορεί να δημιουργούν μια ψευδή αίσθηση ασφάλειας. Για παράδειγμα, η χρήση των αντιβιοτικών έχει δημιουργήσει τέτοιες ανθεκτικές μορφές βακτηριδίων, που θα μπορούσαν να φέρουν μια νέα πανδημία, χωρίς κανείς να μπορεί να προβλέψει κατά πόσο είμαστε έτοιμοι να αντεπεξέλθουμε ή θα επιστρέψουμε στην προ-αντιβιοτικών εποχή, με ό,τι αυτό μπορεί να συνεπάγεται.

Είναι ήδη σαφές, και γίνεται και περισσότερο, ότι η φύση των παγκόσμιων απειλών αλλάζει σταθερά. Πριν από τριάντα χρόνια οι χλωροφθοράνθρακες θεωρούνταν η μεγαλύτερη απειλή για τον πλανήτη μας, ενώ το ενδεχόμενο μιας μαζικής κυβερνοεπίθεσης περιοριζόταν ουσιαστικά στα όρια της επιστημονικής φαντασίας. Την ίδια περίοδο, η εξάπλωση των πυρηνικών όπλων απασχολούσε επιστήμονες και πολιτικούς, ενώ η διαχείριση των διαστημικών σκουπιδιών δεν ενδιέφερε κανέναν. Η λίστα είναι μακριά και εννοείται ότι με τη γνώση που προστίθεται στην εμπειρία μας αλλάζει ακόμη και ο τρόπος με τον οποίο εκλαμβάνουμε και αναγνωρίζουμε τους κινδύνους που μπορεί να συνιστούν μελλοντικές απειλές. Είναι χαρακτηριστικό το παράδειγμα της καταστροφής στη Φουκουσίμα της Ιαπωνίας, μέσα από το οποίο όχι μόνο άλλαξε η αντίληψη του κινδύνου για τη χρήση της πυρηνικής ενέργειας, αλλά ορισμένες περιοχές της Ευρώπης άλλαξαν μέσα σε μια νύχτα την ενεργειακή τους πολιτική.

Και στο βάθος, απειλές

Φέτος είναι η όγδοη συνεχόμενη χρονιά που δημοσιεύεται η έκθεση για τις «Παγκόσμιες Απειλές» και ο στόχος είναι διπλός. Από τη μια πλευρά, γίνεται μια εκτίμηση του τρόπου με τον οποίο εμπειρογνώμονες από ολόκληρο τον κόσμο και με τελείως διαφορετικά μπακγκράουντ αντιλαμβάνονται τους κινδύνους με τους οποίους θα έρθει αντιμέτωπος ο κόσμος μας σε προοπτική δεκαετίας. Από την άλλη, ενισχύεται η ευαισθητοποίηση για τις παγκόσμιες απειλές ώστε να δημιουργηθούν κίνητρα αναζήτησης στρατηγικών ανάπτυξης και να ασκηθούν πιέσεις στους διεθνείς ηγέτες για να βελτιωθεί η διαχείριση των μεγάλων προβλημάτων και η αποτροπή αντιμετώπισης κρίσεων.

(Πηγές: Repubblica-www.voanews.com-www. weforum.org)

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Διεθνή
Άλλα θέματα στην κατηγορία Διεθνή της έντυπης έκδοσης
Γερμανία
Γαλλογερμανική υποκρισία
Η «ρύθμιση τραπεζών» κερδίζει
Πέερ Στάινμπρουκ: η εκδίκηση του «γκαφατζή»
ΗΠΑ
Στη «λίστα» του Ομπάμα υπάρχει και ο νέος Ψυχρός Πόλεμος...
Ενταση
Ο πρόεδρος ωρίμασε και έγινε «ρεαλιστής»
Βρετανία
Η «μπλόφα» του Κάμερον
Ισραήλ
Ενας «Βενιαμίν» πρωθυπουργός
Παγκόσμιος Απειλές
Ο πλανήτης Γη υπό διαρκή απειλή