Έντυπη Έκδοση

ΒΙΒΛΙΟ

ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ

* ΣΕ ΕΝΑΝ από τους πιο σημαντικούς πεζογράφους της μεταπολεμικής γενιάς, τον Στρατή Τσίρκα, τα έργα του οποίου εισήγαγαν έναν τολμηρό και πειραματικό μοντερνισμό στα ελληνικά γράμματα, είναι αφιερωμένη η εκδήλωση που οργανώνει τη Δευτέρα (7 μ.μ.) το Ιδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη στον Πειραιά (2ας Μεραρχίας 36 & Ακτής Μουτσοπούλου). Θα μιλήσει ο κριτικός λογοτεχνίας Αλέξης Ζήρας με θέμα «Ο Τσίρκας και η αβεβαιότητα, ως μυθιστορηματικό θέμα και ως γραφή» και ο σκηνοθέτης Ροβήρος Μανθούλης για τις «Ακυβέρνητες Πολιτείες». Διαβάζουν οι ηθοποιοί Μάντυ Λάμπου, και Γωγώ Μπρέμπου.

* ΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ Ημέρα Παιδικού Βιβλίου γιορτάζουμε στις 2 Απριλίου και με αυτή την ευκαιρία ο «Παιδικός Ιανός» (Σταδίου 24) παρουσιάζει το βιβλίο της Κατερίνας Σέρβη «Χτύπα ξύλο» (εκδ. Πατάκη) το ερχόμενο Σάββατο στις 12 το μεσημέρι. Για παιδιά από τεσσάρων χρόνων.

* ΣΕ ΑΝΟΙΧΤΗ συζήτηση με τον Μίμη Ανδρουλάκη, με αφορμή το νέο του βιβλίο «Η έβδομη αίσθηση troika Μοίρα», προσκαλούν το Cafe Bar Κυκεών (Σ. Γκιόκα 2, Ελευσίνα) και οι εκδόσεις «Καστανιώτη» τη Δευτέρα, στις 8 μ.μ. Για το βιβλίο θα μιλήσει ο αντιδήμαρχος Ελευσίνας Γιώργος Τσουκαλάς.

* ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ του Δημήτρη Γεωργά «Δάκρυα Διαμάντια» (εκδ. ΑΛΔΕ) παρουσιάζεται τη Δευτέρα (7μ.μ.) στην αίθουσα εκδηλώσεων του βιβλιοπωλείου «Πατάκη» (Ακαδημίας 65). Θα μιλήσουν ο συγγραφέας Δημήτρης Βαρβαρήγος και η εκπαιδευτικός-κριτικός λογοτεχνίας Σταυρούλα Λύκου. Συντονίζει ο εκδότης Αλέξανδρος Δεσύλλας.

Η ΠΟΙΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ

ΗΛΙΑΣ ΓΚΡΗΣ

«Το 1821 στην ελληνική ποίηση»

Εκδ. Κέδρος

ΠΩΣ ΑΝΑΜΕΤΡΗΘΗΚΑΝ οι ποιητές μας με την Επανάσταση του '21; Μόνιμος θαμώνας επί μία πενταετία της Εθνικής Βιβλιοθήκης, της Βιβλιοθήκης της Βουλής και της Γενναδείου, ο δημοσιογράφος και ποιητής Ηλίας Γκρης βάλθηκε να ξεψαχνίσει έναν ωκεανό τυπωμένων σελίδων, για να εντοπίσει τα έργα που κάνουν έστω κι έναν υπαινιγμό για το κορυφαίο γεγονός της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Κι αφήνοντας έξω εκείνα που δεν ανταποκρίνονταν στα κριτήρια της θεματολογικής αμεσότητας και της αισθητικής πληρότητας που είχε θέσει εξαρχής, προχώρησε σε μια χωρίς βιβλιογραφικό προηγούμενο ανθολογία.

Ο τόμος «Το 1821 στην ελληνική ποίηση» που μόλις κυκλοφόρησε από τον «Κέδρο», μ' ένα απόσπασμα από τον «Θούριο» του Ρήγα Φεραίου στην προμετωπίδα του, περιλαμβάνει εκατόν σαράντα ποιήματα, γραμμένα σε διάστημα 190 ετών, από εκατόν εννιά ποιητές, με προεξάρχοντες τον Διονύσιο Σολωμό και τον Ανδρέα Κάλβο. Κι όπως ομολογεί ο Γκρης στο εκτενές επίμετρο που συνοδεύει την έκδοση, αφορμή για την ανθολογία του ήταν η «συντονισμένη απόπειρα αποκαθαρμού του '21 από τα εγγενή του στοιχεία (μάχες, φονικά, αλώσεις), δήθεν στερεότυπα πατριωτισμού που, όπως δηλούν τα φαινόμενα, υπαγορεύεται στο όνομα μιας ενιαίας καθοδηγούμενης ιστορικής αναθεώρησης για ολόκληρα τα Βαλκάνια»...

Ανάμεσα στους ανθολογούμενους ποιητές, ο Αριστοτέλης Βαλαωρίτης, ο Παλαμάς, ο Καρυωτάκης, ο Ρίτσος με την «Κυρά των αμπελιών», ο Σεφέρης με τη «Μνήμη του Μακρυγιάννη», ο Εγγονόπουλος με το «Μπολιβάρ», ο Ελύτης με τον «Μικρό ναυτίλο», ο Βάρναλης, ο Εμπειρίκος, ο Βρεττάκος, ο Αρης Αλεξάνδρου, ο Ζήσιμος Λορεντζάτος, ο Νίκος Γκάτσος, ο Γιάννης Σκαρίμπας. Κι ακόμα, ο Κακναβάτος, ο Καρούζος, ο Κατσαρός, ο Μέσκος, ο Κύπριος Κυριάκος Χαραλαμπίδης, αλλά και νεότεροι όπως ο Βαγγέλης Κάσσος, ο Κώστας Κρεμμύδας, ο Γιώργος Μπλάνας. Και δεδομένου ότι όλοι τους παρουσιάζονται μ' αλφαβητική σειρά, η ανθολογία ολοκληρώνεται με το τετράστιχο του Ντίνου Χριστιανόπουλου από τη συλλογή «Το κορμί και το σαράκι»: «καημένε Μακρυγιάννη να 'ξερες/ γιατί το τζάκισες το χέρι σου/ το τζάκισες για να χορεύουν σέικ/ τα κωλόπαιδα»...

Στα πρώτα αλλά και στα ύστερα μετεπαναστατικά χρόνια, το '21 μετουσιώθηκε σε ποίηση «συχνά μεγαλόστομη, διθυραμβική», σημειώνει ο Γκρης. Πατώντας στα χνάρια του Ρήγα, μια σειρά από λαϊκούς ποιητές, πολλοί από τους οποίους είχαν πάρει μέρος στον αγώνα, προσπάθησαν να μεταδώσουν τον παλμό της Επανάστασης και να διεγείρουν το εθνικό φρόνημα έστω και με έργα «κάποιας αφέλειας και άτεχνης στιχουργικής». Πέρα από τους λαϊκούς ποιητές, με γνωστότερο όλων τον Παναγιώτη Κάλας ή Τσομπανάκο από τη Δημητσάνα, στις αρχές του 19ου αιώνα εμφανίστηκαν κι άλλοι με πιο συγκροτημένο ποιητικό έργο, όπως ο Γεώργιος Ζαλοκώστας, ο Σπυρίδων Βασιλειάδης, ο Αλέξανδρος Ραγκαβής, ο Κλέων Παράσχος ή ο Γιάννης Βλαχογιάννης. Ωστόσο, «το επιτηδευμένα αρχαιοπρεπές» γλωσσικό ιδίωμα των περισσότερων, το «ακατέργαστο ή αμήχανο» ύφος τους και η «δυναστική επίδραση» πάνω τους «ενός νεοκλασικού ρητορισμού», οδήγησαν τον Γκρη στο να δώσει απλώς ένα δείγμα γραφής τους.

Η γενιά του 1880 (Παλαμάς, Δροσίνης, Βιζυηνός) αντιμετώπισε πιο ήπια το '21, «χωρίς την οιηματική μεγαλοστομία που εκτρέφει ο λογιοτατισμός». Ενώ από τη γενιά του '30 και πέρα, ήταν δεκάδες οι ποιητές που εμπνεύστηκαν από την Επανάσταση ή έγραψαν γι' αυτήν ακροθιγώς. Τρεις μόνο από τους πιο σημαντικούς ποιητές μας απέφυγαν να κάνουν οποιαδήποτε αναφορά σ' αυτήν: ο Μανόλης Αναγνωστάκης, ο Μίλτος Σαχτούρης και ο Τάκης Σινόπουλος. Σύμφωνα με τον Γκρη, φαίνεται πως και οι τρεις βίωναν την τραγωδία της Κατοχής και του εμφυλίου απόλυτα εγκλωβισμένοι στο ζοφερό της κλίμα, και δεν μπορούσαν να γυρίσουν τα μάτια πιο πίσω για ν' αντλήσουν έμπνευση. Εκείνοι ωστόσο που έκαναν τα πρώτα τους βήματα στη δεκαετία του '60, στον απόηχο εκείνου του ζόφου, «θ' αναστοχαστούν πάνω στο φαινόμενο του θανάτου, βρίσκοντας στο '21 την τροφό ενός ποιητικού οράματος μέσα σ' ένα γόνιμο τοπίο ποιητικών ιδεών».

Ο ΜΑΡΙΟΣ ΠΛΩΡΙΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΟΥΣΙΑ

ΜΑΡΙΟΣ ΠΛΩΡΙΤΗΣ

«Επιφυλλίδες 1989-2004»

Ιδρυμα της Βουλής των Ελλήνων

«ΤΩΡΑ που τελειώσαν οι πανηγυρισμοί και οι πανηγυρικοί για την 25η Μαρτίου, δεν θα ήταν άσκοπο να θυμηθούμε μερικές σκοτεινές σελίδες του Αγώνα και της συνέχειάς του -όχι υπακούοντας στη μόδα του μεταμοντερνισμού, της "αποδόμησης", της "απομυθοποίησης", αλλά γιατί οι μελανές πτυχές της Ιστορίας είναι τόσο διδακτικές όσο και οι περίλαμπρες ώρες της».

Ετσι ξεκινούσε ο Μάριος Πλωρίτης, τέτοιες μέρες το 2002, την επιφυλλίδα του «Ηρωες -"προδότες"!», ανατρέχοντας στο ψευδοδικαστήριο που έστησε ο Μαυροκορδάτος στον Καραϊσκάκη, στη δολοφονία του «εθνοκατάρατου», κατά τον Κωλέττη, Οδυσσέα Ανδρούτσου, στις διώξεις του Κολοκοτρώνη επί βαυβαρικής αντιβασιλείας ή στην απόλυτη ένδεια που βίωνε η Μαντώ Μαυρογένους, προς το τέλος του σύντομου βίου της. Μια επιφυλλίδα γύρω από τα εγκλήματα που προκαλεί διαχρονικά ο πόθος για εξουσία, που διασώζεται σήμερα ανάμεσα σ' εκατοντάδες άλλες δικές του στη δίτομη έκδοση του Ιδρύματος της Βουλής (επιλογή, επιμέλεια: Θ. Νιάρχος, Α. Φωστιέρης).

Από τις πιο σημαντικές μορφές των ελληνικών γραμμάτων, κριτικός, σκηνοθέτης, πρωτεργάτης του Θεάτρου Τέχνης και μεταφραστής εκατό και πλέον έργων που σηματοδότησαν μεγάλες σκηνικές επιτυχίες, ο Μάριος Πλωρίτης (1919-2006) δεν ήταν δημοσιογράφος με την τρέχουσα σημασία του όρου. Αδέσμευτος, αντιεξουσιαστικός, ευθύβολος και με πλατιά κλασική παιδεία, υπήρξε μάστορας αλλά και ανανεωτής του πολιτικού δοκιμίου. Κάτι που αναδεικνύεται δεόντως σ' αυτήν την τιμητική έκδοση, όπου συγκεντρώνονται τα πιο αντιπροσωπευτικά του άρθρα της περιόδου 1989-2004, ανοίγοντας ένα παράθυρο στις παλινωδίες και τις αντιφάσεις της Ιστορίας.

ΜΙΑ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΑΦΡΙΚΗ

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΛΙΒΙΕΡΑΤΟΣ

«Η Αλγερινή Επανάσταση»

Εκδ. Κουκκίδα

ΣΤΙΣ 5 ΙΟΥΛΙΟΥ του 1962 η Αλγερία ήταν και επίσημα ανεξάρτητο κράτος. Σε μια εποχή που έβραζε από επαναστατικά κινήματα ενάντια στην αποικιοκρατία, η Αλγερία ήταν η πρώτη χώρα στη Βόρεια Αφρική που κατάφερνε, έπειτα από έναν μακροχρόνιο ανταρτοπόλεμο στην ύπαιθρο και στα αστικά κέντρα, να αποκτήσει την ανεξαρτησία της από τη Γαλλία.

Η μελέτη «Η Αλγερινή Επανάσταση» (εκδόσεις Κουκκίδα) του Δημήτρη Λιβιεράτου είναι η ιστορία αυτής της επανάστασης, που ξεκινάει από την εξέγερση του 1953 για να καταλήξει στην άνοδο του Μπεν Μπέλα στην προεδρία της ελεύθερης πια Αλγερίας, μέσα από τη διήγηση των εχθροπραξιών και του διπλωματικού αγώνα που κατέληξε στη νίκη του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου της Αλγερίας, του γνωστού FLN και την αποχώρηση των γάλλων εποίκων και του στρατού από τη χώρα.

Σε καιρούς που η Βόρεια Αφρική πυρπολείται από εξεγέρσεις, η ιστορία αυτής της επανάστασης αποκτά μια ξεχωριστή επικαιρότητα. Η Αλγερία ήταν η μόνη ελεύθερη χώρα στην περιοχή που προσπάθησε να εφαρμόσει ένα πραγματικά ρηξικέλευθο πολιτικό πρόγραμμα. Οταν ο Μπεν Μπελά ανέλαβε την εξουσία, θέλησε να μοιράσει τη γη στους αγρότες, να αναδιοργανώσει τη δημόσια εκπαίδευση και την δημόσια γη και να εθνικοποιήσει τον ενεργειακό πλούτο της χώρας.

Ανατράπηκε, όμως, τρία χρόνια μετά την επισημοποίηση της ανεξαρτησίας από τον παλιό του σύντροφο στις μάχες και αρχηγό του στρατού, τον Μπουμεντιέν. Και από τότε ξεκίνησε η περιπέτεια για το λαό της Αλγερίας, που βρέθηκε να κυβερνάται απολυταρχικά από ένα μόνο κόμμα για δεκαετίες ολόκληρες, μέχρι τις μέρες μας.

Η ιστορία της Αλγερίας δεν διαφέρει σημαντικά από αυτήν των υπόλοιπων χωρών της Βόρειας Αφρικής. Ολες πλήρωσαν την ανεξαρτησία τους από τους ευρωπαίους αποικιοκράτες με την εγκαθίδρυση ανελεύθερων καθεστώτων. Η διαφορά όμως είναι ότι ο λαός της Αλγερίας έχει στη μνήμη του μια επανάσταση που στην εποχή της επηρέασε όλο τον κόσμο.

Ετσι, τώρα που οι λαοί της περιοχής ξεσηκώνονται ενάντια στους δυνάστες τους, αυτή η μελέτη θυμίζει μια επανάσταση που έχει πια ξεχαστεί. Κι όμως στον καιρό της ήταν μια ακτίδα ελπίδας για «της γης τους κολασμένους».

Δ. ΑΝ.

ΝΕΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ

ΠΙΤΕΡ ΣΤΡΑΟΥΜΠ

«Η νύχτα του κακού»

(μετ. Ν. Σπυριδάκης, εκδ. Bell)

Από τους πιο σημαντικούς αμερικανούς συγγραφείς μυστηρίου και τρόμου, με δεκαεπτά μυθιστορήματα στο ενεργητικό του -ανάμεσα στα οποία το «Φυλακτό» και το «Μαύρο σπίτι» που συνυπέγραψε με τον Στίβεν Κινγκ- ο Στράουμπ επιστρέφει μ' ένα μελαγχολικό, καλοκουρδισμένο μυθιστόρημα αγωνίας, όπου ο τρόμος της απτής πραγματικότητας συνδυάζεται με το υπερφυσικό. Στην καρδιά του βιβλίου, μια μυστική ιεροτελεστία, οργανωμένη από έναν γκουρού των πανεπιστημιακών κάμπους του '60 και με προσκεκλημένους τους πιο ένθερμους οπαδούς του, η οποία εξελίχθηκε απρόβλεπτα σ' ένα λουτρό αίματος. Χρόνια αργότερα, ένας συγγραφέας εκμαιεύει μαρτυρίες από τους επιζώντες, επιχειρώντας ν' ανασυστήσει τα γεγονότα της μοιραίας εκείνης βραδιάς.

ΙΤΑΛΟ ΚΑΛΒΙΝΟ

«Πάλομαρ»

(μετ. Α. Χρυσοστομίδης, εκδ. Καστανιώτη)

Συλλογή αφηγημάτων που πρωτοδημοσιεύτηκαν σε βιβλίο το 1983, κι όπου ο μεγάλος ιταλός συγγραφέας (1923-1985), κρυμμένος πίσω από το προσωπείο ενός σιωπηλού, αγνώστων λοιπών στοιχείων άντρα, του Πάλομαρ, καταθέτει τις απόψεις του για όσα συνθέτουν την περιπέτεια της ζωής. Το alter ego του Καλβίνο αγκαλιάζει με το βλέμμα του πότε το γυμνό στήθος μιας γυναίκας, πότε τη στάση των νέων απέναντι στους ηλικιωμένους, πότε ένα κύμα που σκάει στην παραλία, πότε την απεραντοσύνη του ουρανού, άλλοτε με τον ενθουσιασμό μικρού παιδιού κι άλλοτε με την ηρεμία ενός ανθρώπου που βαδίζει στο μονοπάτι της σοφίας, έχοντας συνείδηση ότι δεν κατέχει τη μοναδική αλήθεια, αμφιβάλλοντας συνεχώς.

ΕΝΤΕΥΚΤΗΡΙΟ

τ. 91

Στο νέο τεύχος του θεσσαλονικιώτικου περιοδικού, που διευθύνει ο Γ. Κορδομενίδης, φιλοξενούνται μεταξύ άλλων: ένα μικρό αφιέρωμα στον ποιητή Αντώνη Φωστιέρη, πρόσφατα βραβευμένο από την Ακαδημία Αθηνών για το σύνολο του έργου του (γράφουν οι Αλέξης Ζήρας, Σωτήρης Σόρογκας, Θανάσης Νιάρχος και Γιάννης Βαρβέρης), μια παρουσίαση της περσινής, τρίτης διεθνούς λογοτεχνικής συνάντησης στο καφέ «Dasein» από τον Χρήστο Χρυσόπουλο, ανέκδοτα κείμενα των Γ. Σκαμπαρδώνη, Δ. Αξιώτη, Κ. Ζαρόκωστα, Η. Παπαμόσχου, καθώς και κριτικές για τα τελευταία μυθιστορήματα των Ι. Καρυστιάνη («Τα σακιά»), Θ. Γρηγοριάδη («Ο παλαιστής και ο δερβίσης») και Δ. Νόλλα («Ο καιρός του καθενός»).

ΜΙΧΑΛΗΣ ΦΟΥΝΤΟΥΚΛΗΣ

«1.000.000 στιγμές»

Βορειοδυτικές εκδόσεις

Γεννημένος το '83 στην Αθήνα, με σπουδές αρχιτεκτονικής στην Πάτρα και τη Βαρκελώνη, κατά καιρούς ζογκλέρ κι επίδοξος παραμυθάς από παιδί, ο Μιχάλης Φουντουκλής επιχειρεί την πρώτη του μυθιστορηματική σύνθεση αντλώντας υλικό από έναν ωκεανό ανάλαφρων ή... βαριών κι ασήκωτων στιγμών, όπως τις βιώνουν στη διάρκεια μιας τυχαίας χρονιάς σ' επαρχιακή πόλη τα έξι μέλη μιας παρέας φοιτητών. Στιγμές που μιλούν «για τη ζωή, τον έρωτα, την αγάπη, τη φιλία, τα όνειρα, την αυτοεκτίμηση, την πίστη, την ελπίδα, τον θάνατο...», ειδωμένες με κέφι και αυτοσαρκασμό. Οι «Βορειοδυτικές εκδόσεις» έχουν έδρα τα Γιάννενα και δηλώνουν ανοιχτές στο σύγχρονο ελληνικό μυθιστόρημα (βλ. voreiodytikes.bolgspot.com).

ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΑΥΔΙΚΟΣ

«Από την προξενήτρα στο γραφείο συνοικεσίων»

(εκδ. Πεδίο)

Πώς είναι δυνατόν να επιβιώνει στις μέρες μας ο θεσμός των γραφείων συνοικεσίων; Πώς γίνεται άνθρωποι με τόσα εμφανισιακά και οικονομικά προσόντα, όπως τουλάχιστον εμφανίζονται στις σχετικές αγγελίες που πλημμυρίζουν ακόμα τον τύπο, να ζητούν βοήθεια για ν' αποκτήσουν σύντροφο; Καθηγητής λαογραφίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, ο συγγραφέας αναλύει πάνω από διακόσιες επιστολές που στάλθηκαν σε τέτοια γραφεία τα τελευταία χρόνια, όχι για να προσφέρει γαργαλιστικές ιστορίες, αλλά για να σκιαγραφήσει το σύγχρονο κοινωνικό τοπίο μέσα από το οποίο αναδύονται αυτά τα «ντοκουμέντα μοναξιάς».

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Στη στήλη
Ατζέντα
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Κινηματογράφος
Μια ταινία χωρίς έξοδα
Η απεργία των γυναικών
Οικογενειακές υποθέσεις
Θέατρο
Οι λογοτέχνες στη σκηνή
«Θερμοκήπιο» γραφειοκρατίας
Η κρίση της αναπαράστασης
Χορός
«Μέσα» στην πρόβα
Εικαστικά
Η Ελλάδα μετά το φολκλόρ
Η δική τους Αφρική
Αρχιτεκτονική
Πάρκα αντί για χώρους στάθμευσης
Μοναχικές απώλειες
Η θανάσιμη μοναξιά του καλλιτέχνη
Μουσική
Οι χαμένοι, διάσημοι δίσκοι του ροκ
Φωνή σε μια ξεχασμένη γλώσσα
Το τραγούδι της ερήμου
Λογοτεχνία
Μυθιστορήματα, προοίμια εξεγέρσεων
Διαβάζοντας ελληνικά στο Παρίσι
Ο Εκο στο μάτι του κυκλώνα
Ενας ποιητής απέναντι στον Στάλιν
Το ανεξάντλητο '21