Έντυπη Έκδοση

Οι Γερμανοί «τρώνε χοιρινό και... ανθρώπους»

«Almanya - Καλώς ήρθατε στη Γερμανία», τιτλοφορείται μια νέα ταινία που θα δούμε το Πάσχα στις αίθουσες. Οχι, δεν έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε κωμωδίες για τους γκασταρμπάιτερ -έστω και για τους Τούρκους. Και ομολογούμε πως μια φρέσκια ταινία, για την (περιπετειώδη) ενσωμάτωση μιας παραδοσιακής οικογένειας Τούρκων από την Ανατολία στη Γερμανία του '60, είναι ευπρόσδεκτη. Ιδιαίτερα σε μια εποχή που βομβαρδιζόμαστε με ανόητα τουρκικά σίριαλ.

Αφήστε που μας θυμίζει τα δικά μας. Ο όρος γκασταρμπάιτερ («φιλοξενούμενος εργάτης») ήταν απόλυτα ταυτισμένος με τους Ελληνες, που έφυγαν μαζικά για τη Γερμανία, το '60, αφού βέβαια περνούσαν από εξονυχιστικά ιατρικά τέστ. Ε, λοιπόν, είχαν και οι Τούρκοι τους δικούς τους γκασταρμπάιτερ: κατέφθαναν στη Δυτική Γερμανία με τρένα από την Κωνσταντινούπολη, τα οποία είχαν κατασκευαστεί ειδικά γι' αυτόν το σκοπό. Το ταξίδι τους διαρκούσε τουλάχιστον 50 ώρες, και μέχρι το 1973 ξεπέρασαν τα 2,6 εκατομμύρια. Και σήμερα άλλωστε η τουρκική παροικία στη Γερμανία είναι ισχυρή.

Το πολυβραβευμένο «Almanya», που σημείωσε ρεκόρ εισιτηρίων στη Γερμανία (πρόκειται για γερμανική παραγωγή, σε σκηνοθεσία της Τουρκογερμανίδας Γιασεμίν Σαμντερελί), θα μπορούσε κανείς να πει πως είναι ένα είδος «Γάμου αλά ελληνικά» (αλά τουρκικά εδώ!) της Γερμανίας. Με την έννοια πως κι εδώ, όπως στην ταινία της Βαρντάλος, έχουμε μια πληθωρική οικογένεια Τούρκων ομογενών, με τα δικά τους έθιμα, που συγκρούονται με τη δυτική κουλτούρα -την οποία αρχικά δαιμονοποιούν αλλά ύστερα ενστερνίζονται. Και εδώ έχουμε από τη μία τους «παλιούς», δηλαδή την πρώτη γενιά μεταναστών, που κρατά πιο αυστηρά τις παραδόσεις, και από την άλλη τους νέους, που έχουν (σχεδόν) πλήρως ενσωματωθεί. Με μια σημαντική διαφορά: εδώ ο Τούρκος πάτερ φαμίλιας, ο κεντρικός ήρωας Χουσεΐν Γιλμάζ, που μαζεύει για μια τελευταία φορά την οικογένεια για ένα νοσταλγικό ταξίδι πίσω στην πατρίδα, εμφανίζεται πολύ πιο προοδευτικός από τον γκροτέσκο μπαμπά της Βαρντάλος. Δέχεται, χωρίς γκρίνιες, «αλλόπιστη» νύφη (Γερμανίδα δηλαδή), ενώ αποδέχεται με θαυμαστή ανεκτικότητα την είδηση για την (εκτός γάμου) εγκυμοσύνη της εγγονής του. Πολύ προχωρημένοι, αίφνης, οι Τούρκοι...

Το νεότερο μέλος της οικογένειας του «Almanya» είναι ένα μικρό αγοράκι, που στην πραγματικότητα ενσαρκώνει ένα Ελληνόπουλο της Γερμανίας, ο Ραφαέλ Κουσούρης. Κάποια στιγμή στην ταινία αναρωτιέται: «Τι είμαστε τελικά; Γερμανοί ή Τούρκοι;». Το '60, όταν ο θείος του πρωτοπήγε στη Γερμανία, πίστευε πως οι Γερμανοί «τρώνε χοιρινό και... ανθρώπους». Ανθρώπους; «Ναι», του είπε όλο δέος ένα άλλο Τουρκαλάκι, «αυτοί πιστεύουν σε ένα σταυρωμένο. Τρώνε κομμάτια του και πίνουν το αίμα του στην εκκλησία!»... Και είναι αστεία η σκηνή, που για πρώτη φορά, το '60, η οικογένεια έρχεται αντιμέτωπη με μια μη οθωμανική τουαλέτα, μια λεκάνη δηλαδή, που συμπυκνώνει όλα τα «κακά» της «βρομερής» Δύσης. Μέχρις εδώ καλά. Και χαριτωμένα. Μέχρι που σκέφτεσαι: Γιατί και οι Ελληνες να μην μπορούμε να γυρίσουμε μια τέτοια ταινία;

Κωμωδία το «Almanya» για τη μετανάστευση των Τούρκων στη Γερμανία Κωμωδία το «Almanya» για τη μετανάστευση των Τούρκων στη Γερμανία Ομως, μια λίγο βαθύτερη ανάγνωση της ταινίας σε προβληματίζει. Στο «Almanya» δεν γίνεται καμία ουσιαστική κριτική τού τι σήμαινε πραγματικά να είσαι γκασταρμπάιτερ στη Γερμανία. Οι Γερμανοί παρουσιάζονται συμπαθείς, γλυκούληδες, πολιτισμένοι. Ολοι.

Το αποκορύφωμα; Η οικογένεια νιώθει άκρως κολακευμένη που ο πατέρας προσκαλείται να δώσει μια σύντομη ομιλία στο προεδρικό μέγαρο ενώπιον της Μέρκελ, μιας και είναι ο «εκατομμυριοστός πρώτος» μετανάστης στη Γερμανία. Κι εμείς εδώ αναρωτιόμαστε: είναι δυνατόν; Σε μια εποχή που ο κόσμος καίγεται, που ζητήματα ταυτότητας και μετανάστευσης είναι άρρηκτα δεμένα (και) με την οικονομική επικυριαρχία και αλαζονεία των Γερμανών, να ξεπετάς έτσι τη σύγχρονη μετανάστευση στη Γερμανία; Αν η ταινία περιοριζόταν στο χθες, ίσως και να μπορούσε να εξηγηθεί κάτι τέτοιο. Αλλά όταν παρουσιάζεις τους σημερινούς μετανάστες δεύτερης και τρίτης γενιάς να εκστασιάζονται στην προοπτική μιας ομιλίας ενώπιον της Ανγκελα Μέρκελ, ε, κάτι δεν πάει καλά. Ακόμα και σε κωμωδία. Πολύ θα θέλαμε λοιπόν να δούμε μια ταινία (και κωμωδία, γιατί όχι;) που να μιλά για το τι σημαίνει να είσαι ΣΗΜΕΡΑ Ελληνας μετανάστης στη Γερμανία. Για το πώς σε αντιμετωπίζουν οι σημερινοί Γερμανοί. Για το δικό σου (πιθανό) προσωπικό διχασμό. Για το γερμανικό νεοναζισμό. Για τον εξευτελισμό που (μπορεί και να) υφίστασαι ως Ελληνας, Ιταλός, Ισπανός ή Πορτογάλος από το Γερμανό της διπλανής πόρτας, που θεωρεί ότι τον κλέβεις. Ή για το Γερμανό της διπλανής πόρτας, που εξακολουθεί να σε σέβεται. Και που τον σέβεσαι κι εσύ. Παρά τα όσα συμβαίνουν. Μια τέτοια ταινία θα θέλαμε να δούμε σήμερα... Κι όχι εξωτικές «χαριτωμενιές», μιας light ανεκτικότητας.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Κινηματογράφος
Σχετικά θέματα: Κινηματογράφος
«Δεν είμαι ούτε φεμινιστής ούτε σεξιστής»
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Κινηματογράφος
«Δεν είμαι ούτε φεμινιστής ούτε σεξιστής»
Οι Γερμανοί «τρώνε χοιρινό και... ανθρώπους»
Θέατρο
Ουρές και κλάματα
Μουσική
«Δεν καταλαβαίνω πώς οι Ελληνες ψηφίζουν νεοναζί»
Ο Μίκης με κάνει καμαρωτή
Βιβλίο
Μπουκέτα από εξώφυλλα