Έντυπη Έκδοση

Γυναίκες πίσω απ' το φακό

Γυναίκες που έγραψαν ιστορία πίσω από τον φωτογραφικό φακό -μερικές φορές και μπροστά απ' αυτόν- και συνέβαλαν στο να αναγνωριστεί η φωτογραφία ως τέχνη, μέσο καλλιτεχνικής έκφρασης, επικοινωνίας και πειραματισμού.

Σε αυτές τις δημιουργούς «ζουμάρει» η έκθεση με τίτλο «Pictures by Women: Α history of Modern Photography» του Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης που περιλαμβάνει ντοκουμέντα αλλά και καλλιτεχνικές λήψεις: συνολικά, 170 φωτογραφίες 120 γυναικών φωτογράφων από τα τέλη του 19ου έως τα τέλη του 20ού αιώνα.

Η έκθεση διαρθρώνεται χρονολογικά, ωστόσο το άνοιγμα κάνει ένα μεγάλο γουολπέιπερ με έργο της Γιόκο Ονο, που παρουσιάζει γυναικεία οπίσθια -από κοντά μοιάζουν με μαξιλάρι- και προέρχεται από ένα πρωτοποριακό φιλμ της από το 1970, του κινήματος φλούξους. Οι ίδιες οι φωτογράφοι πρωταγωνιστούν σε πολλά πορτρέτα, ενώ σε άλλα η γυναικεία μορφή κυριαρχεί.

Συχνά οι γυναίκες φωτογράφοι γίνονται πρωταγωνίστριες στις εικόνες τους, θέλοντας να πειραματιστούν με την κάμερα: Αξιοπρόσεκτο είναι το «Πορτρέτο σε καθρέφτες» (1930) της Ιλσε Μπινγκ, όπου η ίδια εμφανίζεται προφίλ στον καθρέφτη και ανφάς να κοιτάζει τον θεατή κρατώντας μια κάμερα, σε ένα παιχνίδι με το «τρίτο μάτι».

Μούσες και πρωτοπόροι

Αλλοτε πάλι εστιάζουν στις καλλιτέχνιδες που θαυμάζουν, όπως η Μπάρμπαρα Μόργκαν, η οποία αποτύπωσε τη Μάρθα Γκράχαμ την ώρα που παρουσίαζε ένα δραματικό έργο βασισμένο στη ζωή της ποιήτριας Εμιλι Ντίκινσον. Από την έκθεση δεν θα μπορούσαν να λείπουν η Λι Μίλερ, η μούσα των σουρεαλιστών, αλλά και η Ντόρα Μάαρ, η μούσα του Πικάσο που κατάφερε να μη μείνει στη σκιά του.

Η πρώτη ενότητα της έκθεσης είναι αφιερωμένη στις πρωτοπόρους φωτογράφους, όπως η Φράνσις Μπέντζαμιν Τζόνστον, η οποία το 1899, με ανάθεση του Ινστιτούτου Χάμπτον, αποτύπωσε τη ζωή των Αφροαμερικανών. Την ίδια εποχή, η Γερτρούδη Κέσεμπιερ έκανε συμβολικά πορτρέτα, βικτοριανής αισθητικής με θέμα τη σχέση μητέρας και παιδιού.

Η άνθηση του μοντερνισμού τις δεκαετίες του 1920 και 1930 έδωσε βήμα στις ευρωπαίες φωτογράφους να προβάλουν με τη δουλειά τους κοινωνικά θέματα όπως η γυναικεία χειραφέτηση (Κλ. Καχούν, Λ. Μοχόλι) αλλά και τον διαφορετικό τρόπο ζωής. Το νέο πνεύμα και στην τέχνη της φωτογραφίας μπορεί να φτάσει μέχρι τα σουρεαλιστικά κολάζ της Τ. Οκανούε, η οποία ταιριάζει εικόνες από δυτικά περιοδικά με εικόνες από την παραδοσιακή Ιαπωνία, σχολιάζοντας πώς αφομοιώνεται το καινούργιο και το ξένο.

Ευαίσθητες, διεισδυτικές, οι φωτογράφοι γένους θηλυκού σκιαγραφούν την κοινωνία που αλλάζει πριν και μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο: οι εικόνες της Δωροθέας Λάνγκε με τις δικές της «Μαντόνες», δηλαδή τις εξαθλιωμένες μητέρες με τα παιδιά τους στην «αναπτυγμένη» Αμερική, η ζωή στους δρόμους της Νέας Υόρκης με τη ματιά της Ελέν Λέβιτ και η αρχιτεκτονική των μεγαλουπόλεων της Μπερενάις Αμποτ θεωρούνται ορόσημα.

Ισες με τους άντρες

Αλλες πάλι μεταφέρουν το πνεύμα κινημάτων όπως το φεμινιστικό και το αντιπολεμικό, όπως η Μάρθα Ροσλερ, που δημιουργεί κολάζ με σελίδες γυναικείων περιοδικών και εικόνες από τον πόλεμο στο Βιετνάμ. Κι όσο προχωράει ο χρόνος ερευνούν τη γυναικεία ταυτότητα και τη σεξουαλικότητα αλλά και τους κοινωνικούς ρόλους, ενώ δεν διστάζουν να γίνουν αυτοβιογραφικές (Σίντι Σέρμαν, Μπάρμπαρα Κρούγκερ, Ναν Γκόλντιν κ.ά.)

Αν στα πρώτα τους βήματα οι γυναίκες φωτογράφοι είχαν την πίεση να δείξουν ότι είναι ίσες με τους άντρες και να αναγνωριστεί η καλλιτεχνική αξία της δουλειάς τους, οι νεότερες προχωρούν απαλλαγμένες από τέτοια άγχη και εκθέτουν σε μεγάλα μουσεία και αίθουσες τέχνης, ενώ οι φωτογραφίες τους πουλιούνται ακόμα και σε δημοπρασίες. Τέτοιου είδους διαφορές φέρνει στην επιφάνεια αυτή η αναδρομική έκθεση στο ΜΟΜΑ, που θα διαρκέσει μέχρι τις 30 Αυγούστου. *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Φωτογραφία
Εικαστικά
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Θέατρο
Η Κάρμεν, ένα άπιαστο πουλί
Η Ιπέρ και τα κατά
Κωμωδία καλπάζουσα
Πολιτική, σεξ και τσικουδιά
Στον μαγικό κόσμο του Μόμπι Ντικ
Μετά τις παραστάσεις
Τα νέα στέκια της Επιδαύρου
Μουσική
Δύο συνθέτες και οι μούσες τους
«Νιώθω σαν κόμπος σφιχτός»
Νίνα τραγουδά Μπίλι
Ορχήστρα των Χρωμάτων στο Ηρώδειο
Ροκ στην εθνική οδό
Η κυρία της τζαζ
Εφορία όχι, ευφορία ναι
Κινηματογράφος
Συνέντευξη με έναν βρικόλακα
Χορός
Ο χορός κερδίζει έδαφος
Αρχιτεκτονική
Ο πύργος της φαντασίας
Φωτογραφία
Γυναίκες πίσω απ' το φακό
Βιβλίο
Ολος ο κόσμος στο χαρτί
Φωνές από το παρελθόν
Πέντε μεγάλοι αποκαλύπτονται
Οι σελίδες ενός τραγουδοποιού
Τραγωδία χωρίς τέλος