Έντυπη Έκδοση

«Κοιτάξτε με, ακόμα τρέμω»

Ανανεωτικός, οραματιστής και ιδιοφυής ή απατεώνας, σαδιστής και άνθρωπος που θέλει, απλώς, να προκαλέσει; Αυτοί είναι μερικοί χαρακτηρισμοί που έχουν αποδοθεί στο παρελθόν στον αντικομφορμιστή δανό σκηνοθέτη Λαρς φον Τρίερ, δημιουργό ταινιών όπως «Το στοιχείο του εγκλήματος», «Δαμάζοντας τα κύματα» «Χορεύοντας στο σκοτάδι», «Οι ηλίθιοι» «Dogville» και άλλες.

Στη νέα του ταινία «Αντίχριστος», ο Τρίερ έφτασε στα πιο ακραία σημεία, με τολμηρές σκηνές σεξ μα και άλλες, αποκρουστικές, για ορισμένους, σκηνές ωμότητας, όπως εκείνες όπου η ηρωίδα (Σαρλότ Γκενσμπούργκ) κάνει κλειτοριδεκτομή ή εκείνη όπου αυτή χτυπάει με σφυρί το πέος του ήρωα (Γουίλεμ Νταφόε), ενώ του τρυπάει το πόδι για να του περάσει έναν βαρύ τροχό.

Η ιστορία αναφέρεται σ' ένα νέο ζευγάρι, που μετά τον θάνατο του μικρού παιδιού του αποσύρεται στην «Εδέμ», όπως ονομάζουν το εξοχικό τους σπίτι, στη μέση ενός δάσους, ελπίζοντας να συνέλθουν και να σώσουν τον προβληματικό γάμο τους. Μόνο που η απώλεια οδηγεί σε συγκρούσεις και απρόβλεπτες καταστάσεις.

Παρά τις καταγγελίες από ορισμένους ότι ο σκηνοθέτης έφτιαξε μια ταινία πορνό, ο Τρίερ την υπερασπίστηκε, τονίζοντας πως «η ταινία μου μπορεί να προκαλεί αλλά δεν είναι πορνό, αλλά μια ταινία που απευθύνεται στις αισθήσεις του θεατή». Μετά την προβολή στις Κάνες, όπου η Γκενσμπούργκ κέρδισε το βραβείο ερμηνείας, συναντήσαμε τον 53χρονο σκηνοθέτη, που ακόμη δεν είχε συνέλθει εντελώς από την κατάθλιψη από την οποία υπέφερε εδώ και μήνες:

- Θα λέγατε ότι φτιάξατε μια ρομαντική ταινία τρόμου;

«Ναι, και πολύ ρομαντική μάλιστα, παρ' όλα όσα λένε. Στη γοτθική λογοτεχνία υπάρχει πάντα το ρομαντικό στοιχείο -θυμηθείτε τον Πόε».

- Ναι, έχει όμως και από τον Μουνκ και τον Στρίντμπεργκ...

«Ναι, ο ένας είναι ζωγράφος που λατρεύω, ιδιαίτερα την "Κραυγή" του, που είναι σαν κομμάτι από ταινία τρόμου, και τον Στρίντμπεργκ, γιατί μίλησε για τις σχέσεις του ζευγαριού όσο κανένας άλλος».

- Αυτά τα σύμβολα που χρησιμοποιείτε, τα ζώα, τα αστέρια, τα φτιάξατε εσείς;

«Παλιότερα είχα κάνει ταξίδια "σαμάν", ενός πρωτόγονου πολιτισμού. Είναι ένας είδος ταξιδιού LSD, χωρίς όμως να παίρνω LSD. Κι αυτό έχει να κάνει με τα αστέρια και τα ζώα. Πολλές από τις εικόνες μου προέρχονται από αυτά».

- Η δική σας Εδέμ δεν μοιάζει με τη βιβλική. Μήπως έχει να κάνει με μια παράλληλη ζωή, μήπως είναι μια σατανική Εδέμ;

«Ισως, δεν ξέρω... Δεν υπόσχομαι ότι μπορώ να απαντήσω σε όλα. Εκτός αν έχουν σχέση με την παραγωγή... Αυτή τη φορά επέτρεψα στον εαυτό μου πλήρη ελευθερία, χωρίς καμία λογική, χωρίς μαθηματικές εξισώσεις. Ξεκίνησα με τον τίτλο. Αρχισα να γράφω κι ύστερα μ' έπιασε αυτή η κατάθλιψη. Είναι κάτι πολύ οδυνηρό, ειδικά για την οικογένειά σου. Δεν μπορείς να κάνεις τίποτα. Είσαι ξαπλωμένος συνέχεια στο κρεβάτι. Εμεινα έτσι περίπου έναν μήνα. Μπήκα και στο νοσοκομείο... Μπορείς να πεις ότι χρησιμοποίησα το σενάριο ως θεραπεία. Ετσι μπόρεσα να μετατρέψω τους δαίμονες της αρρώστιας μου σε φίλους, σε συνεργάτες».

- Το ότι ο Αντίχριστος είναι γυναίκα το είχατε σκεφτεί από την αρχή;

«Οχι, αυτό ήρθε μετά».

- Ενας από τους χαρακτήρες λέει ότι ο Φρόιντ είναι σήμερα ξεπερασμένος. Είναι και δική σας άποψη;

«Στο νοσοκομείο που ήμουν έκανα ψυχανάλυση. Αυτό που μπορώ να πω είναι η ακόλουθη ιστορία: Κάποια στιγμή είχα τον Φρόιντ κοντά μου, ύστερα είχα έναν άλλο γιατρό, που μάλιστα κέρδισε και το Νόμπελ για την εργασία του και ο οποίος πήγε στον Φρόιντ και του είπε, μη στενοχωριέσαι, υπάρχει και το Νόμπελ λογοτεχνίας... (γελάει) Ναι, πιστεύω ότι ο Φρόιντ είναι εντελώς νεκρός».

- Εμπνευστήκατε και από όνειρά σας για την ταινία;

«Ναι, ίσως λιγάκι, αλλά περισσότερο από αυτή τη σαμανική εμπειρία, που είναι κι αυτή κάτι σαν τα όνειρα».

- Κάποιος έγραψε ότι για ορισμένες χώρες θα κόψετε σκηνές. Είναι αλήθεια;

«Δεν έχω κανέναν τέτοιο σκοπό. Βέβαια, δεν μπορώ να εμποδίσω τους διανομείς να επέμβουν».

- Από πλευράς σεξουαλικών σκηνών, πιστεύω ότι φτάσατε στα άκρα. Θα προχωρήσετε κι άλλο στο μέλλον;

«Δεν νομίζω. Αλλά το σεξ στην ταινία έχει σημασία και δεν μπορούσα να κάνω αλλιώς».

- Κάποτε είχατε πει ότι θέλετε να γυρίσετε μια ταινία πορνό. Αυτή πλησιάζει στην ιδέα σας για το πορνό;

«Οχι. Το πορνό φτιάχνεται με άλλους στόχους, που δεν υπάρχουν στην ταινία μου, όσο τολμηρή κι αν είναι. Αλλά όντως θα ήθελα κάποτε να γυρίσω κι ένα πορνό. Εχεις προβλήματα, ξέρετε, όταν ένας ηθοποιός πρέπει να εκσπερματώσει. Θα σας πω ένα επεισόδιο: Ο ηθοποιός έπρεπε να εκσπερματώσει και αρχίσαμε να γυρίζουμε, ενώ οκτώ άτομα παρακολουθούσαμε τη σκηνή στο μόνιτορ. Πέρασαν 15 ολόκληρα λεπτά χωρίς να συμβεί τίποτα. "Τι θα γίνει;" φώναξα. Κι ύστερα έμαθα πως ο ηθοποιός δεν εκσπερματώνει αν δεν του δώσει την εντολή ο σκηνοθέτης».

- Εχετε ακουστά για τα πορνό βασανισμού που άρχισαν να γυρίζονται τον τελευταίο καιρό;

«Οχι...»

- Νομίζω ότι η ταινία σας...

«Πλησιάζει τα πορνό βασανισμού; Οχι. Πολλά σίγουρα συμβαίνουν σ' αυτή, αλλά όχι έτσι όπως το λέτε. Η ταινία μου συνδυάζει το σεξ με το θάνατο. Η απώλεια του παιδιού κάνει την ιστορία πολύ πιο παράλογη, γιατί το σεξ είναι και μέσο αναπαραγωγής και όλα καταρρέουν όταν το παιδί πεθαίνει».

- Και γιατί την αφιερώσατε στον Αντρέι Ταρκόφσκι;

«Είναι ένα πολύ σημαντικό πρόσωπο στον κινηματογράφο. Στέκομαι μπροστά σ' έναν καθρέφτη για μεγάλο διάστημα και δεν ήθελα να πουν ότι κλέβω από τον Ταρκόφσκι. Προτίμησα να του αφιερώσω την ταινία».

- Τον συναντήσατε ποτέ;

«Οχι. Αλλά γνωρίζω ότι είδε την πρώτη μου ταινία και δεν του άρεσε».

- Θα του άρεσε πιστεύετε αυτή;

«Δεν νομίζω».

- Πιστεύετε ότι είστε μισογύνης, όπως σας κατηγόρησαν μερικές γυναίκες δημοσιογράφοι;

«Οχι, καθόλου. Αλλά έχω πρόβλημα με τις γυναίκες. Ολοι μας έχουμε, νομίζω. Αλλά τις αγαπώ».

- Δηλαδή, ποιο είναι το πρόβλημα;

«Μερικές φορές δυσκολεύεσαι να τις καταλάβεις... Ελάτε τώρα, τι άλλο θέλετε να σας πω... Μερικές φορές σε προκαλούν· συμφωνείτε;»

- Σας ενοχλεί ότι πολλοί δυσκολεύονται να καταλάβουν τις ταινίες σας;

«Το να γυρίζεις μια ταινία είναι ένα μικρό εγωιστικό πράγμα με το οποίο θέλεις να ικανοποιήσεις τον εαυτό σου. Αυτό κάνουμε όλοι, γι' αυτό και δεν με ανησυχεί. Αλλωστε, για ποιο κοινό μιλάμε; Εκείνο που πράγματι με ενδιαφέρει είναι να αγγίξω τα αισθήματα των θεατών. Μέσα όμως από τις εικόνες που φτιάχνω, όχι απ' αυτές που θα ήθελαν εκείνοι».

- Ηταν εύκολο να πείσετε τους ηθοποιούς σας να γυρίσουν τόσο τολμηρές σκηνές;

«Είχαμε μεγάλη δυσκολία, ξεκινώντας από τους ατζέντηδες των ηθοποιών που ζητούσαν να ξέρουν, για παράδειγμα, πόσο αίμα θα δείχναμε στη σκηνή όπου η γυναίκα κάνει περιτομή της κλειτορίδας της ή πόση ώρα θα δείχναμε τις ρώγες του στήθους της. Κι αν αρχίσεις να συζητάς τέτοια πράματα, είναι αδύνατον να γυρίσεις τις σκηνές. Ευτυχώς, βρήκαμε τη Σαρλότ και ήταν πράγματι φανταστική!»

Ποιοι τον επηρέασαν

- Σας επηρέασαν και κάποιες ταινίες τρόμου;

«Είδα μερικές ιαπωνικές που μου άρεσαν, πριν αρχίσω γυρίσματα. Πάντως, δεν προσπαθώ να φτιάξω ταινίες genre, τρόμου ή κάτι άλλο. Προτιμώ να ανακατεύω τα είδη. Βέβαια, οι ταινίες τρόμου σού επιτρέπουν να κάνεις πολλά πράγματα που δεν θα τολμούσες σε άλλου είδους ταινίες».

- Μήπως σας ενέπνευσε το «Μετά τα μεσάνυχτα» του Νίκολας Ρεγκ;

«Α! Αυτή ναι. Και ο Πολάνσκι!»

- Πώς καταφέρατε να αποδώσετε αυτή την οικειότητα ανάμεσα στους δύο ηθοποιούς;

«Το μυστικό είναι να βρεις τους ηθοποιούς εκείνους που θέλουν να κάνουν αυτό που θέλεις κι εσύ. Γιατί, αν δεν το θέλουν, γίνεται φριχτό. Μετά τους αντιμετωπίζεις φιλικά, σαν τον πατέρα που παίρνει τα παιδιά του στον γιατρό και τους λέει "είναι εύκολο, μη φοβάστε"».

- Κάνατε πολλές πρόβες;

«Οχι, προτιμώ να μπαίνουμε κατ' ευθείαν στη σκηνή. Αλλά στα γυρίσματα τους αφήνω να προτείνουν αν έχουν κάτι διαφορετικό».

- Γιατί δεν κάνατε ο ίδιος τον καμέραμαν, όπως σε άλλες σας ταινίες;

«Θα το έκανα, αλλά ακόμη έτρεμα από τη θεραπεία. Κι ακόμη τρέμω, όπως βλέπετε (δείχνει τα χέρια του που τρέμουν). Γύρισα τρεις σκηνές μόνο, αλλά έτρεμα τόσο, που σταμάτησα. Είναι πολύ εξευτελιστικό όταν το κορμί σου δεν μπορεί να κάνει τις λειτουργίες του».

- Είστε καλύτερα τώρα;

«Ναι, αλλά, ξέρετε, η κατάθλιψη είναι κάτι που κρατάει πολύν καιρό».

- Θα γυρίσετε άλλη ταινία τώρα;

«Οχι ακόμα. Πρέπει πρώτα να συνέλθω. Κι ύστερα πρέπει να έρθει και η έμπνευση».

- Ποιος ήταν ο Χριστός στην ταινία;

«Νομίζω ότι προσπαθούσα να είμαι εγώ (γέλιο). Δεν ξέρω αν τα κατάφερα».*

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Κινηματογράφος
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Κινηματογράφος
Ερωτικό γράμμα προς το σινεμά
Θέατρο
Η ελληνίδα Μις Τζούλια
Ο δολοφόνος θα 'ναι γυναίκα
Ω, οι δυστυχισμένες μέρες
Συνέντευξη Μανώλης Φάμελλος
«Είμαι μια μοναχική πολυφωνία»
Συνέντευξη Λαρς φον Τρίερ
«Κοιτάξτε με, ακόμα τρέμω»
50ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης
Οι ταινίες που δεν θα δούμε
Μουσική
Πογκορέλιτς στη Θεσσαλονίκη
Προεκλογικός πολιτισμός
Η Γη της Εξαγγελίας
Επέτειος για τα 60 χρόνια της Λ.Δ. της Κίνας
Η επανάσταση των χρωμάτων
Μια χώρα υπό κατασκευή
Μπεστ σέλερ με ιδεογράμματα
Ο Σούπερμαν φορούσε κόκκινα
Βυζαντινό & Χριστιανικό Μουσείο
Νέα στέγη για κρυμμένους θησαυρούς
Ο αγιογράφος της ποπ αρτ
Συνέντευξη Νιλ Ντενάρι
Η πτήση του αρχιτέκτονα
Φωτογραφία
Μια Πόλη μαγική
Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης
Από το δρόμο στο μουσείο
Βιβλίο
Χρονικό ενός δύσκολου γάμου
Εικαστικά
Μεταξύ Κυκλάδων και Φλωρεντίας
Συνέντευξη
«Ξοδεύω πολλά, είμαι ένα καταναλωτικό τέρας»