Έντυπη Έκδοση

Η επανάσταση των χρωμάτων

Στα 60 χρόνια της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας, οι καλλιτέχνες ζωγραφίζουν ακόμα τον Μάο, αλλά και τον σατιρίζουν

Αν κάποτε οι κινέζοι ζωγράφοι ήταν ταγμένοι να προπαγανδίζουν τα ανδραγαθήματα του Μάο Τσε Τουνγκ για ένα πιάτο ρύζι, οι σύγχρονοι έχουν βαλθεί να αποδομούν την εικόνα του κερδίζοντας εκατομμύρια στο χρηματιστήριο της τέχνης: ο ποπ Μάο με λουλουδιασμένη στρατιωτική στολή σε ροζ φόντο σαν να ξεπήδησε από έργο του Αντι Γουόρχολ, ο γελαστός Μάο με το βλέμμα να ατενίζει το μέλλον της... καπιταλιστικής ευδαιμονίας, ο Μάο σύμβολο μιας εποχής μπροστά στο μαυσωλείο του.

1) «Σειρά μεγάλης κριτικής: Barclays» του Γουάνγκ Γκουαντζί. 2) «Γραμμή αίματος: μεγάλη οικογένεια Νο 2» του Ζανγκ Ξιαογκάνγκ. 3) Ο «διπλός Μάο» του Λι Σαν. 1) «Σειρά μεγάλης κριτικής: Barclays» του Γουάνγκ Γκουαντζί. 2) «Γραμμή αίματος: μεγάλη οικογένεια Νο 2» του Ζανγκ Ξιαογκάνγκ. 3) Ο «διπλός Μάο» του Λι Σαν. Οι καλλιτέχνες που γεννήθηκαν την εποχή της Πολιτιστικής Επανάστασης γαλουχήθηκαν με την προσωπολατρία του «μεγάλου τιμονιέρη», μεγάλωσαν με την επιβεβλημένη στρατιωτικοποίηση της ζωής και τον περιορισμό των ελευθεριών. Εζησαν, όμως, και τα επεισόδια στην Τιεν Αν Μεν. Από τη δεκαετία του '80 άρχισαν να έρχονται σε επαφή με τη δυτική τέχνη. Απόμακρες μέχρι τότε έννοιες όπως η παγκοσμιοποίηση, ο καταναλωτισμός άρχισαν να μπαίνουν στη ζωή τους αλλά και στο εικαστικό τους λεξιλόγιο. Η σύγχρονη τέχνη στην Κίνα άρχισε να μετασχηματίζεται, όπως και η ίδια η κοινωνία της. Το παρόν με το παρελθόν ήρθαν σε σύγκρουση, αναζητώντας επί ματαίω τη χρυσή ισορροπία.

Σαρκασμός χωρίς πρόκληση

Μνήμες και εμπειρίες από το κομμουνιστικό παρελθόν αναμφίβολα επανέρχονται στο τελάρο γνωστών κινέζων ζωγράφων, που πλέον κάνουν καριέρα στη Δύση. Ως μαρτυρία, καταγγελία, προβληματισμός. Οικεία σύμβολα, όπως η στρατιωτική στολή και οι αφίσες που παραπέμπουν στον ιδεολογικό έλεγχο και την κομματική προπαγάνδα, διυλίζονται. Η ειρωνεία, ο σαρκασμός δεν λείπουν όσον αφορά τα οράματα της Λαϊκής Δημοκρατίας, που διαψεύστηκαν, αλλά και για τους αγωνιστές που θα έδιναν και τη ζωή τους ακόμα για τον μεγάλο τους ηγέτη.

Ωστόσο, όπως επιβεβαίωσαν και οι εκθέσεις σύγχρονης κινεζικής τέχνης που είδαμε και στην Αθήνα, τα έργα δεν προκαλούν, δεν σοκάρουν. Ισως η έμφυτη ευγένεια αυτού του λαού, ίσως η λογοκρισία που υφέρπει ακόμα εντός των κινεζικών συνόρων δεν αφήνουν τους καλλιτέχνες να πάνε στα άκρα. Ετσι, συνήθως τα έργα τους έχουν την αύρα της αθωότητας της πολιτικής ποπ ή τον σκεπτικισμό του κυνικού ρεαλισμού. Είναι έργα εύγλωττα, κατανοητά, ελαφρώς αιχμηρά, καμιά φορά ειρωνικά ή χιουμοριστικά και με μια δόση εξωτισμού που πάντα γοητεύει το δυτικό μάτι.

«Ερυθρά Φρουρά» του Χάι Μπο. «Ερυθρά Φρουρά» του Χάι Μπο. Οι αγοραστές θα σπεύσουν και πάλι και νέα ρεκόρ, παρά την κρίση, αναμένονται στη δημοπρασία ασιατικής τέχνης που οργανώνουν οι Σόθμπις στο Χονγκ Κονγκ, στις 6 Οκτωβρίου.

* Ανάμεσα στα έργα είναι αυτό του Ζενγκ Φαντζί με τίτλο «Τιεν Αν Μεν» με το πορτρέτο του Μάο σε εξπρεσιονιστικό ύφος, ενώ μπροστά από το πρόσωπό του εμφανίζεται το μαυσωλείο του. Από τους διάσημους καλλιτέχνες της γενιάς του ο Φαντζί πιστεύει ότι η κινέζικη επανάσταση είναι ένα σημαντικό κομμάτι της ιστορίας και ο Μάο ένα διαχρονικό σύμβολο.

* Μια άλλη σύνθεσή του με τίτλο «Από τις μάζες στις μάζες» είναι εμπνευσμένη από τη φιλοσοφία του κινέζου ηγέτη: να ζει κάποιος ανάμεσα στις μάζες, να μαθαίνει από αυτές και να τις καθοδηγεί, με βάση την αμοιβαιότητα και τη συλλογική βελτίωση, σε ένα ιδανικό μέλλον.

Στο έργο του που προκαλεί σκέψεις για τη χαμένη ουτοπία, ο Μάο ατενίζει με αισιοδοξία τον ορίζοντα, ενώ το πλήθος γύρω του χειροκροτεί με ροζιασμένες παλάμες και στο βάθος ανεμίζουν οι σημαίες της επανάστασης.

«Τιεν Αν Μεν» του Ζενγκ Φαντζί. «Τιεν Αν Μεν» του Ζενγκ Φαντζί. * Ομαδικότητα υπάρχει και στα έργα του Γιούε Μιντζούν, όμως εδώ οι άνθρωποι είναι απελευθερωμένοι, δεν φορούν στολές αλλά... μαγιό και με τεράστια χαμόγελα προσδοκούν και ταυτόχρονα καγχάζουν το μέλλον της καπιταλιστικής ευδαιμονίας.

* Ο Σι Ξινίνγκ δίνει άλλες διαστάσεις στη ρεαλιστική παράδοσης της κινέζικης τέχνης τοποθετώντας απρόσμενα πρόσωπα και πράγματα σε γνωστές ιστορικές φωτογραφίες. Παλαιότερα είχε πάρει τη γνωστή φωτογραφία με τον Μάο που επιθεωρεί ένα εργοστάσιο και αντικατέστησε το αρχικό βιομηχανικό υλικό με τον περίφημο ουρητήρα του Μαρσέλ Ντισάν. Στο έργο «Γιάλτα Νο2», που επίσης θα δημοπρατηθεί στο Χονγκ Κονγκ, αυθαιρετεί και πάλι: παίρνει την ιστορική φωτογραφία του 1945 από τη διάσκεψη της Γιάλτας και δίνει στον Μάο μια θέση ανάμεσα στους «τρεις μεγάλους» Ρούσβελτ, Τσόρτσιλ, Στάλιν. Ποια θα ήταν η εξέλιξη εάν ο Μάο ήταν, όντως, παρών, άραγε, σε εκείνη τη διάσκεψη που άλλαξε τον κόσμο;

* Η ποπ αρτ επιστρατεύεται εναντίον της σοσιαλιστικής αυστηρότητας. Ο Λι Σαν ασχολείται κι αυτός με την εικόνα του Μάο, με χιουμοριστική όμως διάθεση: Μέσα σε πανδαισία χρωμάτων αναπαράγει πορτρέτα του, από την εποχή που ήταν ακόμα νέος, και διανθίζει την αυστηρή ενδυμασία του με λουλουδάκια. Ο Γουάνγκ Ζιγουέι, πάλι, δεν διστάζει να τοποθετήσει στη σύνθεσή του τον Μάο μαζί με τους ήρωες του Ντίσνεϊ.

* Ενας άλλος ζωγράφος, ο Γουάνγκ Γκουαντζί, έχει κάνει ολόκληρες σειρές έργων με τίτλο «Μεγάλη κριτική». Αναπαράγει ρεαλιστικέςαφίσες με δυνατούς νέους και γελαστές νέες και αντικαθιστά τα παλιά συνθήματα με λογότυπα εταιρειών όπως η Κόντακ και η Κόκα Κόλα.

* Από τα καταναλωτικά σύμβολα εμπνέεται και ο Γουάνγκ Κίνγκσονγκ, όταν δημιουργεί μνημεία σε μικρογραφία με ομάδες που στηρίζουν την κινεζική σημαία, ενώ στο τέλος κρατούν ακόμα και... κεραίες τηλεφωνίας.

* Ο Χάι Μπο αναμοχλεύει τις μνήμες από την Πολιτιστική Επανάσταση, ψάχνοντας και βρίσκοντας παλιές φωτογραφίες. Σε μία από αυτές βλέπουμε ένα κορίτσι με κοτσίδες να φοράει την τυπική στρατιωτική στολή και να κρατάει στο χέρι του το Κόκκινο Βιβλίο. Το βλέμμα του είναι σπινθηροβόλο. Στο ίδιο δίπτυχο εμφανίζεται το ίδιο κορίτσι, μεσήλικη πια. Το βλέμμα της είναι πια κουρασμένο.

* Από τους σταρ της σύγχρονης κινεζικής τέχνης είναι και ο Ζανγκ Ξιαογκάνγκ. Τα ρεαλιστικά οικογενειακά πορτρέτα του με τα πρόσωπα που έχουν θλιμμένα μάτια ανακαλούν μια προσωπική τραγωδία. Τότε που οι γονείς του καλλιτέχνη ήταν σε στρατόπεδα εργασίας για να «αναμορφωθούν». «Θέλω όλοι να είναι όμοιοι. Για μια εποχή όλες οι οικογένειες στην Κίνα ήταν ουσιαστικά μία οικογένεια», έχει πει ο ίδιος.

Οι σύγχρονοι κινέζοι εικαστικοί, οι καθιερωμένοι 45άρηδες αλλά και οι ανερχόμενοι 30άρηδες, ξεκίνησαν πολλές φορές «αντεργκράουντ».

Τη δεκαετία του '90 είχαν τα «παράνομα» εργαστήριά τους στο «798», έναν αχανή εργοστασιακό χώρο έξω από το Πεκίνο. Μέχρι που τους ανακάλυψαν οι μεγάλοι έμποροι τέχνης και οι συλλέκτες και τα έργα τους έγιναν χρυσές μετοχές στο χρηματιστήριο της τέχνης.

Οι περισσότεροι ζουν σήμερα στη Νέα Υόρκη και στα μεγάλα κέντρα της τέχνης, ποζάρουν δε σαν σταρ του σινεμά στα περιοδικά. Το «798», όπου έχουν ανοίξει μεγάλες δυτικές γκαλερί και κάθε είδους εργαστήρια και καταστήματα, μοιάζει πλέον περισσότερο με «Ντίσνεϊλαντ» της τέχνης... *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Εικαστικά
Κίνα
Σχετικά θέματα: Επέτειος για τα 60 χρόνια της Λ.Δ. της Κίνας
Μια χώρα υπό κατασκευή
Μπεστ σέλερ με ιδεογράμματα
Ο Σούπερμαν φορούσε κόκκινα
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Κινηματογράφος
Ερωτικό γράμμα προς το σινεμά
Θέατρο
Η ελληνίδα Μις Τζούλια
Ο δολοφόνος θα 'ναι γυναίκα
Ω, οι δυστυχισμένες μέρες
Συνέντευξη Μανώλης Φάμελλος
«Είμαι μια μοναχική πολυφωνία»
Συνέντευξη Λαρς φον Τρίερ
«Κοιτάξτε με, ακόμα τρέμω»
50ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης
Οι ταινίες που δεν θα δούμε
Μουσική
Πογκορέλιτς στη Θεσσαλονίκη
Προεκλογικός πολιτισμός
Η Γη της Εξαγγελίας
Επέτειος για τα 60 χρόνια της Λ.Δ. της Κίνας
Η επανάσταση των χρωμάτων
Μια χώρα υπό κατασκευή
Μπεστ σέλερ με ιδεογράμματα
Ο Σούπερμαν φορούσε κόκκινα
Βυζαντινό & Χριστιανικό Μουσείο
Νέα στέγη για κρυμμένους θησαυρούς
Ο αγιογράφος της ποπ αρτ
Συνέντευξη Νιλ Ντενάρι
Η πτήση του αρχιτέκτονα
Φωτογραφία
Μια Πόλη μαγική
Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης
Από το δρόμο στο μουσείο
Βιβλίο
Χρονικό ενός δύσκολου γάμου
Εικαστικά
Μεταξύ Κυκλάδων και Φλωρεντίας
Συνέντευξη
«Ξοδεύω πολλά, είμαι ένα καταναλωτικό τέρας»