Έντυπη Έκδοση

Μπεστ σέλερ με ιδεογράμματα

Η λογοτεχνική κίνηση στην αχανή χώρα και η μεγάλη επιρροή της έξω από αυτήν

Τι γνωρίζουμε για τη σύγχρονη κινεζική λογοτεχνία; Είναι χαρακτηριστική η ομολογία του διευθυντή της Διεθνούς Εκθεσης Βιβλίου της Φραγκφούρτης, εν όψει της φετινής διοργάνωσης όπου τιμάται η χώρα του Κομφούκιου και του Λάο Τσε:

Σ' αυτή τη φωτογραφία βασίζεται η αφίσα της φετινής Διεθνούς Εκθέσεως Βιβλίου της Φραγκφούρτης. Σ' αυτή τη φωτογραφία βασίζεται η αφίσα της φετινής Διεθνούς Εκθέσεως Βιβλίου της Φραγκφούρτης. «Δεκαπέντε χρόνια τώρα», είπε ο Γιούργκεν Μπος, «ταξιδεύω στην Κίνα για δουλειές. Σ' αυτό το διάστημα έχω πουλήσει βιβλία, έχω μιλήσει γι' αριθμούς, έχω δει άφθονες βιβλιοθήκες. Εκείνο που ποτέ δεν μου συνέβη είναι να μου τραβήξει την προσοχή ένα κινέζικο μυθιστόρημα - να μου το προτείνουν ή να μου το παρουσιάσουν. Η σύγχρονη κινέζικη λογοτεχνία δεν μου φανερώθηκε τόσον καιρό. Κι ο λόγος είναι απλός: επειδή δεν μεταφράζεται»...

Πράγματι. Ελάχιστοι συγγραφείς από εκείνους που ζουν και δημοσιεύουν στην Κίνα είναι γνωστοί εκτός των τειχών.

* Η περίπτωση του Ζιανγκ Ρονγκ, ο οποίος πρόσφατα τιμήθηκε με το Asian Literary Prize για το «Τοτέμ του λύκου» (εκδ. Ψυχογιός), μυθιστόρημα βασισμένο στις εμπειρίες από την εξορία του στις μογγολικές στέπες επί Μάο, είναι από τις εξαιρέσεις που επιβεβαιώνουν τον κανόνα.

* Η Γιουνγκ Τσανγκ, στην οποία χρωστάμε τη συγκλονιστική μαρτυρία «Οι αγριόκυκνοι» (εκδ. Εστία), με τις περιπέτειες τριών γυναικών της οικογένειάς της πριν, κατά και μετά την Πολιτιστική Επανάσταση, είναι αυτοεξόριστη εδώ και δεκαετίες στη Δύση.

* Ο νομπελίστας του 2000 Γκάο Σινγκτζιάν («Το βουνό της ψυχής», «Το βιβλίο ενός άντρα μόνου», Λιβάνης) είναι πλέον πολιτογραφημένος Γάλλος.

* Ενώ και ο αποκαλούμενος «Κινέζος Κούντερα» Μα Τζιάν (βλ. «Ο μακαρονοποιός», «Πεκίνο σε κώμα», Πάπυρος), αφού έλαβε μέρος στα γεγονότα της πλατείας Τιενανμέν υποστηρίζοντας σθεναρά το δημοκρατικό φοιτητικό κίνημα, κι έχοντας ήδη υποστεί τις συνέπειες της λογοκρισίας για τα διηγήματά του, βρήκε καταφύγιο στο Λονδίνο...

Αρρηκτα συνδεδεμένη με την πολιτική ιστορία της χώρας, η κινεζική λογοτεχνική παραγωγή συρρικνώθηκε θεαματικά στη διάρκεια της μαοϊκής περιόδου, όταν η μόνη αισθητική που επιτρεπόταν ήταν του σοσιαλιστικού ρεαλισμού. Από τις τραγωδίες εκείνης της εποχής, ωστόσο, κι από τις εμπειρίες της «αναδιαπαιδαγώγησης» που βίωσαν στο πετσί τους οι συγγραφείς επί Πολιτιστικής Επανάστασης, αναδύθηκε αργότερα το κίνημα της «λογοτεχνίας των ουλών». Ενα κίνημα που στη δεκαετία του '80 έδωσε τη σκυτάλη σε μια λογοτεχνία που επιδίωκε την «επιστροφή στις ρίζες», κι όπου το ζητούμενο ήταν η επανεξέταση του παρελθόντος με έμφαση σε μοτίβα όπως της λαϊκής σοφίας και της αγροτικής ζωής.

* Ως εκπρόσωπος του παραπάνω ρεύματος έγινε αρχικά δεκτός και ο γεννημένος το '55 Μο Γιαν, ένας από τους πιο καταξιωμένους, δημοφιλείς και πολυμεταφρασμένους πεζογράφους της σημερινής Κίνας, μέλος της αποστολής που στέλνει η χώρα του στη Φραγκφούρτη και γνωστός στα μέρη μας από τις «Μπαλάντες του σκόρδου» (Καστανιώτης): ένα μυθιστόρημα που ισορροπεί ανάμεσα στο δράμα, το παράλογο και τη μαύρη κωμωδία, με πρωταγωνιστές απλούς χωρικούς, έρμαια της βίας και της διαφθοράς που διαπερνά τις σχέσεις στην κινεζική κοινωνία.

* Στην ίδια αποστολή στη Γερμανία διακρίνουμε και το όνομα του Γιου Χούα, το μυθιστόρημα του οποίου «Να ζεις» (Λιβάνης) έχει μεταφερθεί στη μεγάλη οθόνη από τον Ζαν Γιμού. Από τη γενιά του '80 κι αυτός, έχει στρέψει πλέον την κριτική του ματιά στη μοντέρνα κοινωνία και την ξέφρενη ανάπτυξη των χρόνων του '90.

Γράφοντας για το παρόν

Και οι συγγραφείς που γεννήθηκαν μετά τον θάνατο του Μάο; Με τι καταπιάνονται οι γητεμένοι από τις σειρήνες της Δύσης πεζογράφοι; Αν κρίνουμε από δείγματα σαν την «Καρδιά από ζάχαρη» της Μιαν Μιάν (εκδ. Λιβάνη), επιχειρούν ν' αποτυπώσουν τα αδιέξοδα μιας νεολαίας που βιώνει βίαια τον εκσυγχρονισμό έχοντας χάσει τα πατροπαράδοτα σημεία αναφοράς της. Τα δεινά του παρελθόντος και τα σκαμπανεβάσματα της Ιστορίας δεν φαίνεται να τους απασχολούν. Εξερευνούν το παρόν, επικεντρώνονται στα ατομικά όνειρά τους, μιλούν για το σεξ, το αλκοόλ, τα χρήματα, τις φίρμες, τα ναρκωτικά, ενώ οι λογοκριτές του καθεστώτος συνεχίζουν να καιροφυλακτούν.

Αν το 1949 εκδίδονταν στην Κίνα γύρω στα 250 λογοτεχνικά περιοδικά, σήμερα ξεπερνούν τα 8.000, με το συνολικό τους τιράζ τους ν' αγγίζει τα 3 δισ. αντίτυπα. Ο αριθμός των εκδοτικών της οίκων συναγωνίζεται εκείνον της Ελλάδας -γύρω στους 600. Στην πλειονότητά τους πρόκειται για ελεγχόμενες από το κράτος επιχειρήσεις, η παραγωγή των οποίων φτάνει τους 170.000 τίτλους ετησίως, νούμερο εντυπωσιακό με μια επιπόλαιη ματιά. Αν σκεφτεί κανείς όμως πως μιλάμε για μια χώρα με 1,5 περίπου δισεκατομμύριο κατοίκους, μάλλον μικρό είναι.

Οσο για το ποσοστό της λογοτεχνίας στο σύνολο της βιβλιοπαραγωγής, είναι ισχνό. Η τεχνολογία, η πληροφορική, το μάνατζμεντ, η οικονομία και οι κοινωνικές επιστήμες - αυτοί οι τομείς καρπώνονται τη μερίδα του λέοντος.*

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Κίνα
Σχετικά θέματα: Επέτειος για τα 60 χρόνια της Λ.Δ. της Κίνας
Η επανάσταση των χρωμάτων
Μια χώρα υπό κατασκευή
Ο Σούπερμαν φορούσε κόκκινα
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Κινηματογράφος
Ερωτικό γράμμα προς το σινεμά
Θέατρο
Η ελληνίδα Μις Τζούλια
Ο δολοφόνος θα 'ναι γυναίκα
Ω, οι δυστυχισμένες μέρες
Συνέντευξη Μανώλης Φάμελλος
«Είμαι μια μοναχική πολυφωνία»
Συνέντευξη Λαρς φον Τρίερ
«Κοιτάξτε με, ακόμα τρέμω»
50ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης
Οι ταινίες που δεν θα δούμε
Μουσική
Πογκορέλιτς στη Θεσσαλονίκη
Προεκλογικός πολιτισμός
Η Γη της Εξαγγελίας
Επέτειος για τα 60 χρόνια της Λ.Δ. της Κίνας
Η επανάσταση των χρωμάτων
Μια χώρα υπό κατασκευή
Μπεστ σέλερ με ιδεογράμματα
Ο Σούπερμαν φορούσε κόκκινα
Βυζαντινό & Χριστιανικό Μουσείο
Νέα στέγη για κρυμμένους θησαυρούς
Ο αγιογράφος της ποπ αρτ
Συνέντευξη Νιλ Ντενάρι
Η πτήση του αρχιτέκτονα
Φωτογραφία
Μια Πόλη μαγική
Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης
Από το δρόμο στο μουσείο
Βιβλίο
Χρονικό ενός δύσκολου γάμου
Εικαστικά
Μεταξύ Κυκλάδων και Φλωρεντίας
Συνέντευξη
«Ξοδεύω πολλά, είμαι ένα καταναλωτικό τέρας»