Έντυπη Έκδοση

Χωρίς θεό πάνω από τη Νέα Υόρκη

Salim Bachi

Σκοτώστε τους όλους!

μτφρ.: Κατερίνα Γούλα

εκδόσεις Νεφέλη. σ. 138, 12, 50 ευρώ

Οταν στις 11 Σεπτεμβρίου του 2001 οι Δίδυμοι Πύργοι της Νέας Υόρκης σωριάστηκαν μέσα στη φωτιά και τον ορυμαγδό, παρασύροντας στην πτώση τους χιλιάδες θύματα και κάνοντας την Αλ Κάιντα γνωστή στα πέρατα της οικουμένης, όλοι είπαν πως ο κόσμος θα άλλαζε εφεξής δραματικά. Μία οκταετία μετά την επίθεση στους Δίδυμους Πύργους ο κόσμος είναι όντως πολύ διαφορετικός: η Ευρώπη έχει υποστεί τις δικές της θανατηφόρες επιθέσεις και οι ΗΠΑ προσπαθούν να συγκεντρώσουν στο Αφγανιστάν όλο και περισσότερες στρατιωτικές δυνάμεις, προκειμένου να εξοντώσουν την Αλ Κάιντα και τους επιτόπιους υποστηρικτές της, τους Ταλιμπάν. Και τούτο, ακόμη κι αν οι Ταλιμπάν είναι κάτι πολύ ευρύτερο, όπως και απείρως πολυπλοκότερο, από την Αλ Κάιντα, και ακόμη κι αν η Αλ Κάιντα έδρασε τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Αμερική με έναν εξόφθαλμα απεδαφοποιημένο τρόπο, αφού οι επιθέσεις της όχι μόνο προετοιμάστηκαν στη Δύση, αλλά κι έγιναν πραγματικότητα χάρη στους οργίλους πλην σαφώς δυτικομαθημένους πρωταγωνιστές τους.

Εμπλεος οργής και μίσους

Ενας έμπλεος οργής και μίσους δυτικομαθημένος, που ξωπετάχτηκε από τη Δύση, μολονότι πόθησε μέχρι τα μύχια της καρδιάς του την αποδοχή του και την ένταξή του στους κόλπους της, είναι και ο μοναχικός ήρωας του άκρως σύντομου, μα εξαιρετικά πυκνού μυθιστορήματος του Salim Bachi «Σκοτώστε τους όλους!», το οποίο κυκλοφορεί σε μετάφραση Κατερίνας Γούλα από τις εκδόσεις Νεφέλη, στη σειρά «Κόκκοι άμμου», την οποία διευθύνει ο Σωκράτης Καμπουρόπουλος. Ο Μπασί γεννήθηκε το 1971 στην Αλγερία και ζει από το 1997 στο Παρίσι, όπου έχει τιμηθεί με τρία λογοτεχνικά βραβεία και έχει ξεχωρίσει, με τέσσερα ήδη μυθιστορήματα στο ενεργητικό του, ως ένας από τους σημαντικότερους νέους συγγραφείς από τις χώρες του Μαγκρέμπ. Οντας Αλγερινός, ο Μπασί ξέρει από πρώτο χέρι πως η τρομοκρατία του 21ου αιώνα δεν υπακούει σε κάποια υπερκείμενη κεντρική διοίκηση, που εκπονεί τα επιτελικά της σχέδια προστατευμένη με απόλυτη ασφάλεια σε μιαν απόκρυφη γωνιά του κόσμου, αλλά, αντιθέτως, γεννιέται και ανθεί σε εντελώς συγκεκριμένους τόπους, όπως και υπό εντελώς συγκεκριμένες συνθήκες, οι οποίες καταλήγουν, παρά τις πάμπολλες επιμέρους διαφορές τους, στο ίδιο εκρηκτικό αποτέλεσμα: αποτέλεσμα που εικονογραφεί την αφόρητη κοινωνική πίεση ενάντια στην οποία παλεύουν οι πιο διαφορετικοί άνθρωποι, συνενώνοντας, με τη μεσολάβηση υπερεθνικών τρομοκρατικών οργανώσεων και λιγότερο ή περισσότερο τυχαία, τον ασυγκράτητο ριζοσπαστισμό τους.

Ο ήρωας του Μπασί ονομάζεται Σαν Χουάν (αυτό είναι το όνομα που του έχει δώσει η Αλ Κάιντα) και θα εκτρέψει το Boeing 767 των American Airlines από την πτήση Βοστόνη-Λος Αντζελες προς το Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου της Νέας Υόρκης και τους Διδύμους Πύργους. Η αφήγηση θα παρακολουθήσει το τελευταίο εικοσιτετράωρο της ζωής του Σαν Χουάν, φτιάχνοντας σιγά σιγά το σκοτεινό πορτρέτο του: το πορτρέτο ενός καθ' ολοκληρίαν παγκοσμιοποιημένου τρομοκράτη, ο οποίος, όμως, θα διαμορφώσει τον ψυχισμό και τον χαρακτήρα του βάσει της φυλετικής και της εθνικής καταγωγής του, που θα τον οδηγήσει και σε μιαν έκδηλα προβληματική ταυτότητα. Ο Σαν Χουάν είναι Μαυριτανός, έχει σπουδάσει Φυσική κι έχει επιθυμήσει όσο κανείς άλλος να ζήσει και να σταδιοδρομήσει στη Γαλλία. Εκεί, ωστόσο, η γυναίκα που έχει ερωτευτεί θα αρνηθεί να γεννήσει το παιδί τους και ο ίδιος θα μετατραπεί γρήγορα (όταν θα στερηθεί το νομικό κέλυφος του γάμου του) σε αντικείμενο εξευτελιστικών διακρίσεων. Το έδαφος είναι κιόλας έτοιμο: ο Σαν Χουάν θα μετακινηθεί στον κύκλο των ένοπλων ισλαμιστών, που θα τον εκπαιδεύσουν στο Αφγανιστάν, θα του προσφέρουν μια χαλαρωτική επίσκεψη στον τόπο των προγόνων του, στα μαυριτανικά ανάκτορα της Αλάμπρας, στην Ισπανία, και θα τον διαπεραιώσουν εν συνεχεία στο Πόρτλαντ των ΗΠΑ, απ' όπου και θα ξεκινήσει την πορεία του προς τη Νέα Υόρκη.

Πέρα από την ιδεολογία

Αποτυπώνοντας τις συγκλονιστικές μεταπτώσεις των ακροτελεύτιων στιγμών του Σαν Χουάν μέσα από έναν σταθερά ελεύθερο πλάγιο λόγο, που μεταφέρει στο τρίτο ενικό πρόσωπο τις αντιδράσεις ενός σπαραγμένου και σχεδόν παρανοϊκού εγώ, ο Μπασί φτάνει εκ των πραγμάτων στον πυρήνα της ισλαμιστικής ιδεολογίας της Αλ Κάιντα: θα πεθάνουμε και θα κάνουμε και τους άλλους να πεθάνουν (αθώους και ενόχους, ιμπεριαλιστές και ανύποπτους πολίτες) για το καλό και το δίκαιο του Θεού. Ο συγγραφέας δεν θα αργήσει, ωστόσο, να μας αιφνιδιάσει: κόντρα στη στράτευσή του, ο Σαν Χουάν δεν θα δει με καλό μάτι τη σαουδαραβική ηγεσία της Αλ Κάιντα και δεν θα πιστέψει στον Θεό -ή, αν για κάποιο λόγο τον παραδεχτεί, θα τον παραδεχτεί σίγουρος πως θα τιμωρηθεί για την πράξη του. Η αθεΐα και το κενό της ύπαρξης του Χουάν, που βυθίζεται με ανοιχτά τα μάτια στο χάος, δίνουν, νομίζω, στη μυθιστορηματική σύνθεση του Μπασί όχι μόνον έναν εντελώς απρόσμενο και πρωτότυπο τόνο (μακριά από κάθε αμερικανικό, όπως και τα ευρωπαϊκό στερεότυπο), αλλά κι ένα σπουδαίο δραματικό βάθος. Ο Σαν Χουάν θα σκορπίσει το αίμα και τον σπαραγμό δίχως την ελάχιστη ιδεολογία και χωρίς την παραμικρή πίστη: θα σκοτώσει μαζικά, πεπεισμένος για το άδικο της ενέργειάς του, αλλά και παρακινημένος από έναν τεράστιο όγκο απελπισίας και απόγνωσης. Ενας Μαυριτανός που θα απορριφθεί αισχρά από μιαν Ευρωπαία, θα αναγνωρίσει στο μισητό της πρόσωπο ολόκληρη τη ρατσιστική Ευρώπη και θα λατρέψει ένα και μοναδικό πράγμα: τον θάνατο.

Το θεϊκό μήνυμα του Σαν Χουάν δεν είναι ούτε η ιερή ελπίδα μεταβολής και σωτηρίας του πολιτικού Ισλάμ ούτε η καυτή απάντηση των περιφερειακών και των παραμερισμένων τής υδρογείου στην αλαζονεία και την αυτάρκεια της Δύσης. Είναι η ηδονή του χαλασμού και η αποθέωση της θανατολαγνείας, είναι όχι μόνον η εξέγερση για την εξέγερση, αλλά και η ανάδειξη του τίποτε σε έσχατη ουσία (ακόμη και η μυθική, προγονική Αλάμπρα θα σβήσει και θα χαθεί στο τέλος από την οθόνη), σ' ένα σύμπαν όπου τα πουλιά τα οποία ζητούν την αιωνιότητα, όπως μακάβρια το θέλει στο αγαπημένο του παραμύθι ο Σαν Χουάν, θα αντικρίσουν στο τέλος μόνο τη γερασμένη όψη τους στον καθρέφτη, οδεύοντας μετωπικά προς την καταστροφή και τον αφανισμό.

Περνώντας από τις βεβαιότητες του Κορανιού στις πάγιες αμφιβολίες και τους υπαρξιακούς δισταγμούς του Σαίξπηρ, ο Μπασί φιλοτεχνεί τον Σαν Χουάν με τα χαρακτηριστικά μιας σαφώς τραγικής φιγούρας. Ενας απελπισμένος που θα αντιτείνει στη φρίκη του Αουσβιτς και της Χιροσίμα (το μυαλό του Σαν Χουάν γυρίζει συνέχεια στα μείζονα ιστορικά τραύματα του 20ού αιώνα) τη δική του, εξίσου ανατριχιαστική, παράλογη, αδιέξοδη και απάνθρωπη φρίκη. Ενα βιβλίο που αξίζει τον κόπο να διαβαστεί ξανά και ξανά κι ένας συγγραφέας που καταφέρνει, όπως και ο καθιερωμένος συμπατριώτης του Γιασμίνα Χάντρα, να μιλήσει με διαυγή νου και πεντακάθαρη μέθοδο ενόσω ξεσκεπάζει ένα αδιανόητα ζοφερό τοπίο.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Ο «θάνατος του Θεού» και το θεϊκό της αυθυπέρβασης
Λαπαθιώτης αυτοβιογραφούμενος
Αρχιτεκτονικές φαντασμαγορίες και ιδεολογικά κάτοπτρα
Ρητορική δωματίου
Ο πανικός της λευκής σελίδας
Το εργοστάσιο των συναισθημάτων
Το ενιαίο της ανθρώπινης φύσης και η ατέρμονη ποικιλομορφία του πολιτισμού
Η καταστροφή της νηοπομπής «PQ-17»
Πιο κοντά στο αίμα παρά στο μελάνι
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Ο «θάνατος του Θεού» και το θεϊκό της αυθυπέρβασης
Λαπαθιώτης αυτοβιογραφούμενος
Αρχιτεκτονικές φαντασμαγορίες και ιδεολογικά κάτοπτρα
Ρητορική δωματίου
Ο πανικός της λευκής σελίδας
Το εργοστάσιο των συναισθημάτων
Χωρίς θεό πάνω από τη Νέα Υόρκη
Το ενιαίο της ανθρώπινης φύσης και η ατέρμονη ποικιλομορφία του πολιτισμού
Η καταστροφή της νηοπομπής «PQ-17»
Πιο κοντά στο αίμα παρά στο μελάνι
Από τις 4:00 στις 6:00
Κάθε μέρα έχει τα τραγούδια της...
Δικαίωση μετά τη διάλυση των Beatles
Προδημοσίευση
Graffitto
Άλλες ειδήσεις
Συνταγές μαγειρικής για γυναίκες συγγραφείς
The Word Express Project