Έντυπη Έκδοση

Νίκος Καββαδίας

«Το καθυστερημένο φορτηγό»

Υπάρχουν απαντήσεις σε ρητορικά ερωτήματα; Κι αν δεν αφορούν εσένα! Αλλά κάποιον που αν ζούσε σήμερα θα ήταν 100 χρόνων, αλλά πέθανε πριν από 35 χρόνια!

-Ποιος είναι ο αθάνατος νεκρός;

Είναι ο Νίκος Καββαδίας ή «Μαραμπού», και πιο εγκάρδια σ' εμένα «Ο Κόλιας», που είχα την τιμή να με θεωρεί φίλο του γιατί έγινα ναυτικός, μαγεμένος από την ποίηση του!

-Ποιο είναι το ρητορικό ερώτημα;

«Τι θα έκανε ο Νίκος Καββαδίας αν ζούσε σήμερα σ' αυτή τη δύσκολη εποχή, όπου το πνεύμα και η αξιοπρέπεια του ανθρώπου έχουν κουρελιαστεί...»

Το ερώτημα αυτό μού έθεσε ο Δ.Ν. Μουσμούτης, πριν από λίγες ημέρες, και απαντώ:

-Θα έμπαινε σ' ένα καράβι και θα έφευγε, χωρίς να τον απασχολεί πού θα τον πάει!

Το καράβι όμως αυτό δεν θα ήθελε να είναι ποστάλι, μήτε υπερωκεάνιο, αλλά ένα φορτηγό! Το φορτηγό που καθυστέρησε, που χάθηκε μέσα στο πούσι και δεν έφτασε στην ώρα του στον Πειραιά να τον πάρει, να τον βγάλει έξω από το μπουγάζι, να χαράξει μια άλλη ρότα, εκεί που η προπέλα όλα τα αλέθει και εννοώ κάθε καημό του ναυτικού και τον ισορροπεί πάνω στον κάβο και στο συρματόσχοινο! Εκεί που βρίσκει τη γαλήνη, στο απέραντο γαλάζιο, στην αγκαλιά της μοναδικής ερωμένης, της απέραντης θάλασσας!

Κατέβηκα προχθές στον Πειραιά. Ποιον Πειραιά; Τον μεταλλαγμένο... Τίποτα δεν υπάρχει από τα παλιά. Τότε που οι ναυτικοί έβλεπαν και στα όνειρα τους ταξίδια. Χιλιάδες ναυτεργάτες περιμένουν ένα καράβι να τους πάρει.

Η πρώτη ελληνική ναυτιλία, σε αριθμούς πλοίων και τονάζ, μέχρι πριν από λίγο καιρό δεν είχε αυτόνομο υπουργείο.

Είχε port captain την κυρία Κατσέλη και «κατσελάρισε».

Η πρώτη ελληνική ναυτιλία στον κόσμο έχει τους περισσότερους άνεργους ναυτεργάτες.

Ο Νίκος Καββαδίας ήταν ασυρματιστής και η θέση του ασυρματιστή έχει καταργηθεί από τη σύνθεση του πλοίου εδώ και τριάντα χρόνια...

Θα μου πείτε: η τεχνολογία καλπάζει... Ομως, καπετάνιε, θα σου πουν μαγείρεψε κιόλας... θα φας το ίδιο φαΐ και το βράδυ σού έχουμε φούρνο μικροκυμάτων, σ' εσένα το λέγω που κάποτε κουβαλούσες στον σάκο και το μαχαιροπίρουνο...

Αν έτσι δεν καταντήσει η ζωή στο καράβι της πρώτης ναυτιλίας του κόσμου, εγώ είμαι εκτός ναυτικής πραγματικότητας, κι ας περιμένω εκείνο το καράβι ύστερα από 35 χρόνια ξέμπαρκος. Εκείνο το καράβι όπως το περιέγραψε ο Κόλιας με τον έμμετρο στίχο του: «Γράμμα στον ποιητή Καίσαρα Εμμανουήλ» ή ένα άλλο «μαύρο καράβι», όπως το περιγράφει ο ποιητής Γεράσιμος Τσάκαλος, ο εκτελωνιστής, που μέσα από τα τελωνεία το έβλεπε κι ας ήταν το μεγάλο του ταξίδι μέχρι την Κούλουρη κι άντε το μεγαλύτερο μέχρι τον Πόρο, σε μια μονότονη πορεία.

Ηταν Φλεβάρης μήνας του 1975, βγήκαμε από το θέατρο με τον Κόλια... Είχαμε δει την παράσταση Η Ισαβέλλα, τρεις καραβέλες και ένας παραμυθάς του Ντάριο Φο (ήταν το τραβέρσο του Κολόμβου στον Ατλαντικό).

Ηθελα να συνοδέψω τον Κόλια μέχρι το σπίτι του, στην οδό Δεινοκράτους 5. Ο Κόλιας δεν την μπορούσε τη στεριά, ζαλιζόταν. «Το μεγαλύτερο ταξίδι μου στη στεριά ήταν από την Ομόνοια μέχρι την πλατεία Συντάγματος. Δεν την αντέχω τη στεριά, ζαλίζομαι...», είχε γράψει στη Βάρδια, και αυτό δεν ήταν σχήμα λόγου για να κάνει λογοτεχνία. Το ένιωθε!

Ανηφορίσαμε την Πανεπιστημίου περπατώντας, συζητώντας περί ανέμων και υδάτων. Κάναμε μια στάση στην πλατεία Κολωνακίου να πιούμε τα διπλά μας Napoleon.

Τον βασάνιζε η καθυστέρηση αυτού του φορτηγού, που από τα Χριστούγεννα δεν έλεγε να φανεί... Καθυστερημένος ερχόταν και ο Μάρτης.

Τι σημαίνει Μάρτης για κάποιους ναυτικούς; Είναι ο μήνας που ξαναγεννιούνται και κόβεται ο ομφάλιος λώρος τους από τη στεριά, τη στεριά που κουβαλάει τη μούχλα του χειμώνα και τους την πασαλείβει στα μούτρα για τέσσερις μήνες. Αυτοί οι ναυτικοί είναι οι ξέμπαρκοι της κρουαζιέρας, αυτοί που δεν κατάφεραν να πάνε στην Καραϊβική.

-Κόλια μου, το φορτηγό δεν θα περάσει έξω από την πόρτα του σπιτιού σου, όπως το λεωφορείο, να σε πάρει... πάμε στον Παναγιώτη Καλή. Αυτόν που βάφτισε το φορτηγό με τ' όνομα σου, να μας δώσει κάποιες εξηγήσεις... Θα έρθει ή δεν θα έρθει αυτό το καράβι και σε ποιους παραλλήλους βρίσκεται τέλος πάντων και πόσο πηχτό ήταν αυτό το πούσι που το ρούφηξε...

Το ραντεβού μας καθορίστηκε στις έντεκα της επόμενης μέρας, στα γραφεία της EL-MES. Θα πίναμε τα ουζάκια μας στου Τζελέπη και από εκεί θα πηγαίναμε στα γραφεία του εφοπλιστή Δελακούρα, όπου εκεί εργαζόταν ο Παναγιώτης Καλής.

Τον περίμενα, κοιτάζοντας για μισή ώρα το ρολόι μου και δεν φάνηκε. Τηλεφώνησα στο σπίτι του και άκουσα την κλαμένη φωνή της Τζένιας, της αδελφής του.

-Ο φίλος σου έφυγε χθες το βράδυ για το τελευταίο του ταξίδι, μου αποκρίθηκε με λυγμούς.

-Λες να ήρθε το καράβι και τον πήρε; σκέφτηκα! Μα, θα με ενημέρωνε, είπα.

-Πέθανε, Χρήστο, χθες το βράδυ. Τον χτύπησε το αστροπελέκι του εγκεφαλικού...

Παρασκευή βράδυ, την ώρα που σκαντζάριζε η Παρασκευή με το Σάββατο... Μόνο το Σάββατο παραβιάστηκε... Ηταν ένα Σάββατο σαν εκείνα τα Σάββατα που απελευθερώνονται οι ψυχές... Παίρνοντας την ψυχή του Κόλια να την ταξιδέψει στο άπειρο, γιατί δεν χωρούσε στον πλανήτη Γη.

Εκείνο το φορτηγό -που μπορεί να φεύγαμε και μαζί- δεν ξέρω αν ποτέ φάνηκε στον Πειραιά. Εγώ δεν το είδα ποτέ. Εκείνο το Σάββατο είχε στερέψει η θάλασσα, είχε στραγγίξει από τα μάτια μου... Οσο κι αν προσπάθησα να προσαρμοστώ σε κάποια καράβια, μετά τον θάνατο του Κόλια δεν τα κατάφερα. Αλλαξα επάγγελμα.

Τριάντα πέντε χρόνια είμαι ξέμπαρκος, άσπρισα και περιμένω κάποιο φορτηγό, που σίγουρα θα το περιμένουν οι περισσότεροι Ελληνες, που έχασαν τον μπούσουλα.

Ενα καράβι σαν εκείνο το καράβι του Κόλια που καλούσε τον Καίσαρα Εμμανουήλ με το έμμετρο γράμμα του να τον σώσει:

.........................................................

«Γνωρίζω κάτι που μπορούσε, βέβαια, να σας σώσει.

Εγώ που δεν σας γνώρισα ποτέ... σκεφτείτε εγώ.

Ενα καράβι... Να σας πάρει, Καίσαρ... Να μας πάρει...

Ενα καράβι, που πολύ μακριά θα τ' οδηγώ»

ΝΙΚΟΣ ΚΑΒΒΑΔΙΑΣ

Κι επειδή τέτοια καράβια σαν του Ν.Κ. δεν υπάρχουν πια, μας αρκεί και το καράβι του ποιητή Γεράσιμου Τσάκαλου... να φορτώσουμε «την εθνική μας μελαγχολία».

ΕΝΑ ΚΑΡΑΒΙ ΜΑΥΡΟ

Μήτε μισώ, μήτε αγαπώ!

Ο δρόμος μου γκρεμίστηκε κάτω απ' τα πόδια μου.

Ο ουρανός μου ξεσκεπάστηκε δείχνοντάς μου το χάος.

Τα όνειρά μου η νύχτα κι ο θάνατος.

Κι όμως έχω μια επιθυμία:

Θέλω ένα μαύρο καράβι

με δίχως άρμπουρα και πανιά

με δίχως ναύτες και καπετάνιο

έρημο σαν την ψυχή μου

να μπω μέσα και να σαλπάρω

για τα μακρυπέλαγα

και ν' αφεθώ στη μοίρα των κυμάτων...

-Υπάρχουν, αλήθεια, τέτοια καράβια;

Την απάντηση θέλω να μου τη δώσει η πρώτη ελληνική ναυτιλία, η ναυτιλία της κλοτσοπατινάδας και των θολών καναλιών... Αυτή που κάθισε τους μισούς Ελληνες στις κερκίδες και τους άλλους μισούς στον καναπέ...

(Στα ρητορικά ερωτήματα δεν είναι υποχρεωτική η απάντηση!)

**Ο Χρήστος Παντελίδης είναι ναυτεργάτης, 35 χρόνια ξέμπαρκος.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία
Σχετικά θέματα: Αφιέρωμα: Νίκος Καββαδίας
Ο Νίκος Καββαδίας στον 21ο αιώνα
Ο ποιητής μέσα από τα μάτια του εκδότη του
Αμφισβητήσεις και παρανοήσεις
Ανθρωποκεντρικές πορείες
Ο Νίκος Καββαδίας, ένας ουμανιστής ποιητής, αν ζούσε σήμερα
Το ήθος του Καββαδία που γνώρισα
Θεατρικά στοιχεία στο Μαραμπού του Νίκου Καββαδία
Λαθραίο φορτίο, κρυμμένο στις λέξεις
Βιβλιογραφική οδοιπορία με τον Καββαδία
Επισημαίνοντας
«Ο κόσμος έγινε σαν αδειανή φυλλάδα»
Πέντε φωνές για τον «Μαραμπού»
Προδημοσίευση
Δράκος της θάλασσας και της στεριάς
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Τερπνό και ωφέλιμο
Μια αίσθηση ζωώδους ερωτισμού
Το σπάνιο Γαλάζιο Τετράδιο
Η κλασική γοητεία της Ρεβέκκας
Ο Φουκώ και το πρόβλημα των προϋποθέσεων της σκέψης
Προτού συνδεθεί με τους Καρμπονάρους
Τα βουνά της τρέλας
Με σαματά τα αδέσποτα και ο Μένιος
Θαυμαστός παλαιός κόσμος
Αφιέρωμα: Νίκος Καββαδίας
Ο Νίκος Καββαδίας στον 21ο αιώνα
Ο ποιητής μέσα από τα μάτια του εκδότη του
Αμφισβητήσεις και παρανοήσεις
Ανθρωποκεντρικές πορείες
Ο Νίκος Καββαδίας, ένας ουμανιστής ποιητής, αν ζούσε σήμερα
Το ήθος του Καββαδία που γνώρισα
Θεατρικά στοιχεία στο Μαραμπού του Νίκου Καββαδία
Λαθραίο φορτίο, κρυμμένο στις λέξεις
«Το καθυστερημένο φορτηγό»
Βιβλιογραφική οδοιπορία με τον Καββαδία
Επισημαίνοντας
«Ο κόσμος έγινε σαν αδειανή φυλλάδα»
Πέντε φωνές για τον «Μαραμπού»
Προδημοσίευση
Δράκος της θάλασσας και της στεριάς
Οψεις της ανάγνωσης
Η συνεπής διαφορετικότητα
Από τις 4:00 στις 6:00
Η τέχνη της υποκρισίας στη μουσική
Ο εγκέφαλος των Velvet Underground
Άλλες ειδήσεις
Συνταγές επιβίωσης