Έντυπη Έκδοση

Η Αφρική είναι θύμα εκμετάλλευσης και απληστίας

«Κοιτάξτε καλά, δεν μπορείτε να αδιαφορείτε. Το πρόβλημα είναι πάνω στο τραπέζι σας...». Ο Τζορτζ Οσόντι ούτε γράφει επιστολές στους πολιτικούς της χώρας του ούτε βγάζει καταγγελτικούς λόγους. Κάνει κάτι καλύτερο και πιο αποτελεσματικό. Τραβάει φωτογραφίες.

Και εκθέτει τόσο τις συνθήκες της καθημερινής ζωής στο Δέλτα του Νίγηρα όσο και τις πολιτικοοικονομικές δομές που τις δημιουργούν.

Διάσημος και βραβευμένος πια, κάθε φορά που εκθέτει στο Λάγος καλεί και την κυβέρνηση της Νιγηρίας. «Και έρχονται. Στην αρχή παρασύρονται από τα ωραία χρώματα και την αισθητική των εικόνων. Γρήγορα, όμως, συνειδητοποιούν τι βλέπουν. "Είναι το Δέλτα;", με ρωτούν. "Αυτό είναι εδώ, δίπλα μας...", μου λένε. Και σιωπούν. Καταλαβαίνεις αμέσως ότι δεν έχουν πάει ποτέ. Δεν έχουν καν εικόνα της κατάστασης», λέει ο 36χρονος Νιγηριανός φωτογράφος.

Αυτός ήταν ο στόχος του. Να δημοσιοποιήσει το πρόβλημα και να προκαλέσει τη συνειδητοποίηση του κόσμου. Τα κατάφερε εντός και εκτός της Νιγηρίας. Οι φωτογραφίες του, μέσω των μεγαλύτερων ειδησεογραφικών πρακτορείων και οργανισμών, ταξίδεψαν σε όλο τον κόσμο. Εστρεψαν το ενδιαφέρον των ΜΜΕ στην περιοχή, «ντρόπιασαν», όπως λέει, την κυβέρνηση.

Η σειρά των εκατοντάδων φωτογραφιών υπό τον τίτλο «Το πλούσιο σε πετρέλαιο Δέλτα του Νίγηρα» (Oil Rich Niger Delta) παρουσιάζονται σε βιντεοπροβολή στην έκθεση «Τέχνης πολιτική», που επιμελήθηκε η Αννα Καφέτση στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Χαμογελαστά παιδιά με πολύχρωμα ρούχα παίζουν ποδόσφαιρο δίπλα στις υψικάμινους, που «καίνε» το μαύρο χρυσό. Γυναίκες ψαρεύουν στα μολυσμένα νερά για να ταΐσουν τις οικογένειες των εξαθλιωμένων από τη φτώχεια χωριών των εκατομμυρίων ανθρώπων.

Πετρέλαιο και φτώχεια

«Η Νιγηρία είναι η έκτη μεγαλύτερη προμηθεύτρια πετρελαίου στον κόσμο», τονίζει ο Τζορτζ Οσόντι, που βρέθηκε πριν από λίγες μέρες για πρώτη φορά στην Αθήνα. «Η διανομή, όμως, των καρπών της οικονομικής ανάπτυξης είναι άνιση. Πάνω από το 70% του πληθυσμού ζει με λιγότερο από ένα δολάριο τη μέρα».

Κατάγεται και ο ίδιος από την περιοχή του Δέλτα και δεν άντεχε άλλο να βλέπει την αδικία δίπλα του. Δούλευε σε μια τράπεζα στο Λάγος, έπειτα από σπουδές Διοίκησης Επιχειρήσεων στο κολέγιο Yaba. Ξύπνησε μια μέρα, παραιτήθηκε, πούλησε τα υπάρχοντά του και αγόρασε την πρώτη επαγγελματική του κάμερα Canon EOS 5. Μέχρι τότε δεν είχε ξαναπιάσει μηχανή στα χέρια του.

«Ζούσα μια καλή ζωή. Είχα δύο αυτοκίνητα, ένα μεγάλο διαμέρισμα. Ο περίγυρός μου σοκαρίστηκε. Το αφεντικό μου στην τράπεζα μου είπε: "Τζορτζ, μη γίνεσαι γελοίος. Εχουμε σχέδια για σένα". Η φιλενάδα μου με παράτησε. Επί δύο χρόνια ζούσα από τις οικονομίες μου, τραβώντας συνεχώς φωτογραφίες. Ημουν ευτυχής. Με τους φίλους μου συχνάζαμε στα Ιντερνετ καφέ τα βράδια. Εκείνοι έπαιζαν κι εγώ διάβαζα για τη φωτογραφία και τις τεχνικές της. Τύπωνα ό,τι με ενδιέφερε και συνέχιζα και σπίτι μου. Εδωσα τη ζωή μου στη φωτογραφία».

Ξεκίνησε να φωτογραφίζει στο Δέλτα το 2002. «Στην αρχή προσπάθησα να τις δημοσιεύσω στα τοπικά ΜΜΕ. Οι ιδιοκτήτες τους δεν ήθελαν να δυσαρεστήσουν την εξουσία. Οπότε έψαξα εναλλακτικές. Χτύπησα την πόρτα των γκαλερί. Μία είχε το θάρρος να δεχθεί. Ηρθε πολύς κόσμος, που δεν ήξερε τι συμβαίνει στην αυλή μας. Είχαν ακούσει όλοι τις ιστορίες, αλλά δεν είχαν δει ποτέ καμία εικόνα».

Η έκθεση έγινε το 2003. Λίγους μήνες μετά το «Ασοσιέιτεντ Πρες» τού πρόσφερε δουλειά. Οι φωτογραφίες του δημοσιεύτηκαν παντού («New York Times», «Guardian», «Telegraph», «Times Magazine», «International Herald Tribune», «USA Today» κ.ά.). Το 2007 τον προσκάλεσαν να συμμετάσχει στην έκθεση «Ντοκουμέντα 12». «Από κει και μετά ο κόσμος της τέχνης κυριολεκτικά με "απήγαγε" και δεν είχα καθόλου χρόνο για τη δημοσιογραφία».

Παραιτήθηκε από το «Ασ. Πρες» και τις εφημερίδες και αφοσιώθηκε στην τέχνη. «Αυτό δεν σημαίνει ότι αποποιούμαι τη φωτογραφία ντοκουμέντο ή τη φωτο-ειδησεογραφία. Για μένα δεν υπάρχουν όρια ανάμεσα στο ντοκουμέντο και ό,τι αποκαλούμε "τέχνη" στη φωτογραφία. Συχνά με ρωτούν "είσαι φωτορεπόρτερ;", "τι είσαι;". Οπως θέλετε χαρακτηρίστε με. Το μόνο που ξέρω είναι ότι βγάζω φωτογραφίες και αγαπώ αυτό που κάνω. Δεν μ' αρέσουν οι κατηγοριοποιήσεις».

«Το Δέλτα μού έμαθε πολλά. Πρώτα απ' όλα να πιστεύω περισσότερο στους ανθρώπους. Οι άνθρωποι εκεί δεν γνωρίζουν τίποτα από πολιτική. Ακόμη και κάτω απ' αυτές τις συνθήκες, τη μόλυνση, την αδικία, τις συμπλοκές, διατηρούν το χαμόγελό τους. Θέλουν να προχωρήσουν σε πείσμα όλων των οιωνών. Ηθελα να δώσω ένα ανθρώπινο πρόσωπο σ' αυτόν τον χαμένο παράδεισο...», τονίζει.

- Αλλαξε κάτι μετά τις φωτογραφίες σας;

«Λίγο, γιατί κι εγώ είμαι μικρός! Παλαιότερα ήταν ταμπού να φωτογραφίσεις το Δέλτα. Είναι προστατευμένη περιοχή από την ίδια την κυβέρνηση, καταλαβαίνετε γιατί. Δεν επέτρεπαν επισκέπτες, πόσο μάλλον με κάμερες. Σήμερα πολλοί γνωρίζουν και, αναπόφευκτα, θα αναγκαστούν σιγά σιγά οι πολιτικοί να πάρουν αποφάσεις για το καλό της περιοχής. Επισκέφτηκα τη Νορβηγία όπου κι εκεί παράγουν πετρέλαιο. Η ίδια εταιρεία το εκμεταλλεύεται στη Νιγηρία και στη Νορβηγία. Μόνο που στη Νορβηγία σέβεται τους νόμους και δεν κάνει ό,τι θέλει. Πέρυσι στον κόλπο του Μεξικού έγινε τόσο μεγάλη φασαρία για τη διαρροή πετρελαίου. Στη Νιγηρία συμβαίνουν συνέχεια ατυχήματα και κανείς δεν νοιάζεται να καθαρίσει. Θέλω να σταματήσει η Αφρική να είναι θύμα εκμετάλλευσης και απληστίας. Πρέπει κάποτε να σεβαστούν αυτή την ήπειρο. Πρέπει επιτέλους να επιδείξουν την αξιοπρέπεια, τον σεβασμό αλλά και την εντιμότητα που επιδεικνύουν όταν εκμεταλλεύονται τον πλούτο άλλων χωρών. Αρπάζουν ό,τι θέλουν και δεν δίνουν λογαριασμό σε κανέναν. Γιατί; Γιατί διευκολύνονται από το διεφθαρμένο πολιτικό σύστημα». *

info: «Τέχνης πολιτική», διάρκεια έως 30 Ιανουαρίου. Κτίριο Ωδείου Αθηνών, Βασ. Γεωργίου Β' 17-19 & Ρηγίλλης (είσοδος επί της οδού Ρηγίλλης).

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Φωτογραφία
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
51ο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης
Σεμνά, ταπεινά και καλλιτεχνικά
«Μόνο οι Ελληνες κατάλαβαν τι εστί Σαρκοζί»
Αθηνά Ανδρεάδη
Η ελληνική γλώσσα με οδηγεί σε άλλες μουσικές
Κομικςοδρόμιο
Ο Blacksad στην Κόλαση!
Κριτική θεάτρου
Η γυμνή αλήθεια της ξενοφοβίας
Λογοτεχνία
Ενας αρνητής του Σύμπαντος
Μουσική
Μεγαλείο της, η προσωπικότητά της
Συνέντευξη: Ιωάννα Καρυστιάνη
Οι μάνες είναι ο εύκολος «στόχος»
Συνέντευξη: Σόνι Ρόλινς
Στα 80 σκέφτομαι την τζαζ όπως στα 8 μου
Συνέντευξη: Τζορτζ Οσόντι
Η Αφρική είναι θύμα εκμετάλλευσης και απληστίας