Έντυπη Έκδοση

Διεθνή

Γεύση από Βερολίνο

  • «Πέτρες» όπου σκοντάφουν οι καρδιές και οι μνήμες

    Σε πολλούς από τους επισκέπτες του Βερολίνου κάνουν εντύπωση. «Τι είναι αυτοί οι μεταλλικοί κύβοι, που είναι τοποθετημένοι στα πεζοδρόμια, γράφουν κάποια ονόματα και ημερομηνίες;» με ρωτάνε συχνά.

    Στα γερμανικά τούς κύβους αυτούς από χαλκό στα λιθόστρωτα πεζοδρόμια τούς λένε stolpersteinen, που στα ελληνικά θα το μεταφράζαμε οι πέτρες που σκοντάφτεις. «Δεν σκοντάφτουμε εμείς, οι καρδιές μας σκοντάφτουν και η μνήμη μας» λέει ο δημιουργός τους Γκίντερ Ντέμνιγκ, ένας εικαστικός που γεννήθηκε στο Βερολίνο και σκοπό της ζωής του έχει βάλει να μας θυμίζει τα εγκλήματα των ναζί και κυρίως το μεγαλύτερο όλων, το Ολοκαύτωμα. Εξω από σπίτια που έζησαν οικογένειες Εβραίων, γνωστοί και άγνωστοι, ο Ντέμνιγκ τοποθετεί τους κύβους του, που πάντα αρχίζουν με τις λέξεις «Εδώ έζησε...» και ακολουθούν τα ονόματα και οι ημερομηνίες της μεταφοράς στα στρατόπεδα του ολέθρου. Δεν πρόκειται πάντα για Εβραίους, αλλά και για Τσιγγάνους, κομμουνιστές, σοσιαλδημοκράτες, μάρτυρες τους Ιεχωβά, ομοφυλόφιλους και όλους όσοι εξοντώθηκαν από την άρρωστη ιδεολογία του ρατσισμού. Αλλωστε τον πρώτο κύβο μνήμης τον τοποθέτησε το 1992 στην Κολονία και τον αφιέρωσε στους Σίντι και Ρομά της πόλης, που οδηγήθηκαν ομαδικά στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Από τότε μέχρι σήμερα ο Ντέμνιγκ έχει τοποθετήσει 22.000 μεταλλικούς κύβους σε διαφορες χώρες της Ευρώπης. Οι πιο πολλοί βέβαια στο Βερολίνο αλλά και σε 530 δήμους και κοινότητες της Γερμανίας,όπου ανθούσε πριν από τον πόλεμο το εβραϊκό στοιχείο. Και η ναζιστική και αντισημιτική προπαγάνδα μπορεί να παρουσιάζει τον «κακό Εβραίο» ως ένα πλούσιο καπιταλιστή, αλλά η πραγματικότητα στο Βερολίνο και αλλού ήταν πολύ διαφορετική. Υπήρχε μια εβραϊκή αστική τάξη, κυρίως εμπόρων, στην πόλη, αλλά η μάζα των Εβραίων του Βερολίνου και της Ευρώπης γενικότερα ήταν προλετάριοι. Πιο φτωχοί και από τους φτωχούς.

    «Οι ναζί στα στρατόπεδα υποβίβαζαν τους ανθρώπους αυτούς σε απρόσωπους αριθμούς. Εγώ τους δίνω πάλι πίσω το όνομά τους, την αξιοπρέπειά τους. Θυμίζω πού έμεναν αυτοί οι άνθρωποι, ποιοι ήταν εδώ πριν από εμάς. Θυμίζω το μεγάλο έγκλημα καθημερινά, σε κάθε μας βήμα» λέει ο Ντέμνιγκ. Πολλές φορές στο Βερολίνο θα δείτε ανθρώπους να γυαλίζουν αυτούς τους κυβικούς λίθους. Πολλοί πολίτες αισθάνονται καθήκον τους να κάνουν κάτι τέτοιο· άλλες φορές πρόκειται για τάξεις σχολείων, άλλοτε για οργανώσεις κάθε είδους, συχνά για τους ενοίκους των σπιτιών που κάποτε ζούσαν οι εβραϊκές οικογένειες και τώρα το μόνο που τους θυμίζει είναι οι κύβοι του Ντέμνιγκ μπροστά στις πόρτες των σπιτιών. «Εδώ έζησε ο......, δολοφονήθηκε στο Αουσβιτς το 1944». Και δεν είναι μόνο η Γερμανία. Οι κύβοι του Ντέμνιγκ εξαπλώνονται και σε άλλες χώρες της Ευρώπης. Ηδη στην πρωτοβουλία αυτή συμμετέχουν δήμοι και κοινότητες στην Αυστρία, την Ουγγαρία, την Ολλανδία, την Πολωνία, την Ουκρανία, τη Νορβηγία, το Βέλγιο και τα σχέδια συνεχίζονται. Υπάρχουν πόλεις και στην Ελλάδα όπου έζησαν επί αιώνες μεγάλες εβραϊκές κοινότητες, όπως η Θεσσαλονίκη όπου η εξόντωσή τους ήταν σχεδόν ολοκληρωτική. Και εκεί, για παράδειγμα, οι κύβοι του Ντέμνιγκ θα μπορούσαν να θυμίζουν στους νεώτερους ότι η πόλη τους είχε και μιαν άλλη ιστορία, διαφορετική από αυτή που συνήθως τους μαθαίνουν. Να τιμούσαν και να θυμούνταν τους παλιούς τους γείτονες, αλλά και τα εγκλήματα του ρατσισμού. Ενας μικρός κύβος τοποθετημένος στο πεζοδρόμιο, έξω από τα σπίτια και τα μαγαζιά που τους πήραν, να σκόνταφτε η καρδιά και η μνήμη στις λέξεις, τα ονόματα και τις ημερομηνίες. «Εδώ έζησε η οικογένεια...».

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Διεθνή
Άλλα θέματα στην κατηγορία Διεθνή της έντυπης έκδοσης
Συμβούλιο της Ευρώπης
Η εν πολλαίς αμαρτίαις... Θέμις
Μηνύσεις για συκοφαντική δυσφήμηση ποδηγετούν τον Τύπο!
Τουρκία
Τουρκία: νέο κατηγορητήριο για το «Σχέδιο Κλωβός» κατά μειονοτήτων
Νταβός
Παράξενη αυτοκτονία του επικεφαλής ασφάλειας
Για την ασυδοσία των τραπεζών
«Καθρέφτης» της κρίσης ηθικών αξιών, η οικονομική κρίση
Λούλα: Οι πολιτικές της ελεύθερης αγοράς έφεραν την καθίζηση...
ΗΠΑ
Ομπάμα x 4: έλλειμμα, υγεία, παιδεία και ανεργία, οι στόχοι
Αφγανιστάν
Ρωσική επιστροφή στο Αφγανιστάν
Βετεράνοι του Κόκκινου Στρατού: Είναι αδύνατη η νίκη στο Αφγανιστάν
Επιστήμη
Νευρώνες από δέρμα ποντικού
Ανθρώπινα δικαιώματα
ΟΗΕ: «Αγγίζει» το έγκλημα κατά της ανθρωπότητας η μυστική κράτηση υπόπτων τρομοκρατίας