Έντυπη Έκδοση

Τέχνες & Πολιτισμός

Σημείο συνάντησης

  • «Τρομοκρατία θα υπάρχει όσο η Δύση δεν κατανοεί το Ισλάμ»

    Ο νεαρός, από εύπορη οικογένεια, Νιγηριανός επιχείρησε να ανατινάξει το αεροπλάνο της γραμμής Αμστερνταμ-Ντιτρόιτ στο τέλος του 2009, ο Οσάμα ξαναβγήκε στα τηλεοπτικά παράθυρα για να μας πει τα τελευταία νέα από την on-line σύνδεσή του με τον Προφήτη, και, κάπως έτσι, η παρελθούσα δεκαετία παρ' ολίγον να κλείσει με τον ίδιο τρόπο με τον οποίο άνοιξε, αυτόν ενός μαζικού τρομοκρατικού χτυπήματος της Αλ Κάιντα στη Δύση.

    «Η Αλ Κάιντα έχει υπό την επιρροή της 30-40 γκρουπ σε όλο τον κόσμο», λέει ο Ρόαν Γκουναράτνα,«ενώ υπάρχουν και άλλα πολλά ακόμη που ασπάζονται την ιδεολογία της» «Η Αλ Κάιντα έχει υπό την επιρροή της 30-40 γκρουπ σε όλο τον κόσμο», λέει ο Ρόαν Γκουναράτνα,«ενώ υπάρχουν και άλλα πολλά ακόμη που ασπάζονται την ιδεολογία της» Καταγόμενος από τη Σρι Λάνκα, ο Ρόαν Γκουναράτνα, αναλυτής διεθνούς τρομοκρατίας και εγκατεστημένος στη Σιγκαπούρη, καθηγητής στο εκεί Διεθνές Κέντρο για την Πολιτική Βία και την Ερευνα της Τρομοκρατίας, προβαίνει μέσω της συνέντευξής του στην «Ε» σε μια συνολική αποτίμηση του ανησυχητικού φαινομένου. Ολα αυτά κι ενώ σήμερα διεξάγεται στο Λονδίνο διεθνής διάσκεψη για τον ισλαμικό εξτρεμισμό, με επικεφαλής τις ΗΠΑ - Βρετανία και με το θέμα της Υεμένης, όπου εκπαιδεύτηκε ο νεαρός Νιγηριανός, εμβόλιμο στην ατζέντα.

    Λίγο μετά την 11/9 και τον παγκόσμιο θόρυβο που αυτή προκάλεσε, όσοι μη Δυτικοί, κυρίως Ασιάτες, είχαν ήδη μια βαθύτερη γνώση για την Αλ Κάιντα, ήλθαν στο προσκήνιο μέσα από συνεντεύξεις τους στα δυτικά ΜΜΕ. Εις εξ αυτών και ο Ρόαν Γκουναράτνα, του οποίου οι έρευνες στη δράση των συμπατριωτών του Τίγρεων Ταμίλ τον κατέστησαν αυθεντία στη δράση βομβιστών. «Αλ Κάιντα - Το παγκόσμιο δίκτυο του τρόμου» (εκδ. «Σύγχρονοι Ορίζοντες») ήταν το βιβλίο του που κυκλοφόρησε τότε και γρήγορα έγινε ένα πολύκροτο παγκόσμιο μπεστ σέλερ.

    «Κατά τη δεκαετία που μας πέρασε, η τρομοκρατία αυξήθηκε σημαντικά και μεταβλήθηκε σε έναν παγκόσμιο καρκίνο, απλώθηκε παντού», σημειώνει ο Σριλανκέζος αναλυτής. «Και η Αλ Κάιντα παραμένει δημοφιλής ακόμη και σήμερα, αφού πολλοί άνθρωποι συνεχίζουν να πιστεύουν στη φιλοσοφία της. Δυστυχώς, είναι λίγες εκείνες οι χώρες οι οποίες μάχονται την τρομοκρατία - και τη μάχονται φανατικά. Η πρόκληση είναι αυτή η μάχη να αποκτήσει μια παγκόσμια διάσταση. Η Αλ Κάιντα είναι μια κατάρα».

    Η πρόσφατη παρ' ολίγον ανατίναξη του αεροπλάνου από τον Νιγηριανό τρομοκράτη προσφέρει στον Ρόαν Γκουναράτνα την ευκαιρία για μερικές επισημάνσεις: «Ο Ουμάρ Φαρούκ Αμπντούλ Μουτάλαμπ προερχόταν από πολύ πλούσια και ισχυρή οικογένεια», σημειώνει. «Και αυτό είναι κάτι που πρέπει να γίνει κατανοητό, δηλαδή ότι οι τρομοκράτες δεν προέρχονται μόνο από τα φτωχά στρώματα της κοινωνίας, αλλά από όλες τις κοινωνικές τάξεις. Καθώς οι περισσότεροι από αυτούς "παράγονται" στα θρησκευτικά σχολεία, τους μεντρεσέδες, είναι σημαντικό αυτά να εκσυγχρονιστούν από τις κυβερνήσεις και να αποτελέσουν μεγαλύτερης ευρύτητας ινστιτούτα».

    Τι άραγε προβλέπει ότι θα αποφασιστεί για την Υεμένη, τη χώρα όπου φέρεται να εκπαιδεύτηκε ο νεαρός Νιγηριανός, στη σημερινή διάσκεψη στο Λονδίνο;

    «Η Υεμένη έχει λειτουργήσει σαν προωθημένη επιχειρησιακή βάση για την Αλ Κάιντα, αφού αποτελεί στρατηγικό σημείο. Τα επόμενα χρόνια, τόσο η Αμερική όσο και η Ευρώπη θα συνεχίσουν να επενδύουν χρόνο και χρήμα για να σταθεροποιήσουν την Υεμένη. Ωστόσο αυτό δεν μπορεί να αποτελέσει έναν βραχυπρόθεσμο στόχο, αφού μόνο ένα 35% των εδαφών της Υεμένης βρίσκονται υπό τον έλεγχο της κεντρικής εξουσίας. Απαιτεί μακρύ και δύσκολο δρόμο για να επιτευχθεί ο έλεγχός της από τη διεθνή κοινότητα».

    Υπάρχουν πολλά μέλη της Αλ Κάιντα στην Υεμένη;

    «Η Υεμένη έχει τη δική της ομάδα της Αλ Κάιντα, η οποία δέχεται εντολές από τα κεντρικά της Αλ Κάιντα στη μεθόριο Αφγανιστάν-Πακιστάν, απ' όπου και εκπορεύονται οι περισσότερες επιθέσεις. Φυσικά και το Ιράκ και η Υεμένη και η Σομαλία και άλλες χώρες αποτελούν το θέατρο των τρομοκρατικών ενεργειών. Αλλωστε υπάρχουν γύρω στα 30-40 διαφορετικές τρομοκρατικές ομάδες που βρίσκονται υπό την επιρροή της Αλ Κάιντα, καθώς και πολλές άλλες ομάδες ανά τον κόσμο που μοιράζονται την ιδεολογία της».

    Ποιος είναι σήμερα ο ηγέτης της Αλ Κάιντα; Παραμένει ο Μπιν Λάντεν επικεφαλής της ή δεν μπορεί πια;

    «Ο Μπιν Λάντεν έχει περισσότερο συμβολικό ρόλο στην οργάνωση. Ο δρ Αλ Ζαουάχρι είναι εκείνος που ηγείται της Αλ Κάιντα και θα διαδεχθεί τον Μπιν Λάντεν. Για τα παγκόσμια στρατιωτικά κινήματα, ο Αλ Ζαουάχρι είναι ένας μάστερ της στρατηγικής. Και είναι αυτός που έχει πάνω τους τη μεγαλύτερη επιρροή».

    Οι ηγέτες της Αλ Κάιντα είχαν δηλώσει πριν από λίγα χρόνια ότι θα έβαζαν τον φόβο στις καρδιές και τα μυαλά των Δυτικών. Το έχουν πετύχει;

    Ο Γκουναράτνα μοιάζει απόλυτος: «Εάν υπάρχει ένας άνθρωπος που άλλαξε τον 210 αιώνα, αυτός είναι ο Οσάμα Μπιν Λάντεν. Εξαιτίας του, τα συστήματα της παγκόσμιας ασφαλείας αναπτύσσονται συνεχώς, με χρήματα που θα μπορούσαν να είχαν δοθεί στις φτωχές χώρες του κόσμου για τη σταθεροποίησή τους. Η τρομοκρατία ήρθε για να μείνει και ό,τι έχει συμβεί μέχρι σήμερα είναι ένα μόνο μέρος του συνολικού κομματιού».

    Εκείνο που ελέχθη από τους πιο έγκυρους αναλυτές είναι ότι, πέραν του στρατιωτικού κομματιού, η Δύση πρέπει να καταλάβει κάποια πράγματα σε σχέση με τα αίτια που γεννούν τους φανατικούς μουσουλμάνους. Εχει συμβεί αυτό;

    «Οχι», απαντά ο Σριλανκέζος συνομιλητής μας. «Η Δύση δεν έχει καταλάβει. Εάν η Δύση είχε καταλάβει, δεν θα είχαμε ούτε τα σκίτσα του Προφήτη στη Δανία ούτε την απαγόρευση της μαντίλας στη Γαλλία».

    Τι άλλο χρειάζεται για να καταπολεμηθεί η τρομοκρατία;

    «Κυρίως πολιτική βούληση. Εάν μια κυβέρνηση έχει την πολιτική βούληση να πολεμήσει την τρομοκρατία μπορεί να την νικήσει». Κάτι που, κατά την άποψή του, δείχνει και το παράδειγμα της πρόσφατης διάλυσης των Τίγρεων Ταμίλ, στην πατρίδα του τη Σρι Λάνκα.

    Για το μέλλον, ο Ρόαν Γκουναράτνα δεν είναι ιδιαίτερα αισιόδοξος: «Η βασική προτεραιότητα της Αλ Κάιντα και των σχετιζομένων με αυτήν ομάδων είναι να χτυπήσουν τις ΗΠΑ και την Ευρώπη. Αυτό και θα επιχειρήσουν στο μέλλον. Φυσικά, τίποτε δεν αποκλείεται. Το Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου το καλοκαίρι στην Αφρική αποτελεί για την Αλ Κάιντα μια ενδιαφέρουσα πρόκληση. Ενα τρομοκρατικό χτύπημα που σίγουρα είναι δύσκολο, αλλά όχι αδύνατο...» *

  • ΟΙ ΣΤΕΝΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΠΙΝ ΛΑΝΤΕΝ ΜΕ ΤΗΝ ΥΕΜΕΝΗ

    Λίγα εκρηκτικά, λίγη θάλασσα και λίγη ...ποίηση

    Η Υεμένη, στην οποία φέρεται ότι εκπαιδεύτηκε ο νεαρός Νιγηριανός τρομοκράτης Ουμάρ Φαρούκ Αμπντούλ Μουτάλαμπ, δεν είναι μια τυχαία χώρα. Κατ' αρχάς, οι δεσμοί του ηγέτη της Αλ Κάιντα Οσάμα Μπιν Λάντεν με την Υεμένη είναι βαθείς και δεδομένοι.

    Αφού πρόκειται για τη χώρα καταγωγής του πατέρα του, Μοχάμεντ Μπιν Λάντεν, ο οποίος γεννήθηκε στο Χαντρμάουτ της Υεμένης και μετακόμισε στη Σαουδική Αραβία τη δεκαετία του '30. Ο μπαμπάς του Οσάμα ήταν ο άνθρωπος που ίδρυσε την αυτοκρατορία Saudi Bin Laden Group στη Σαουδική Αραβία, όταν βρέθηκε εκεί ως οικονομικός μετανάστης, για να γίνει με τον καιρό κάτι σαν τον εθνικό εργολάβο της Σαουδικής Αραβίας και της βασιλικής οικογένειας των Σαούντ, που έχει υπό τον έλεγχό της τη χώρα.

    Ετσι, όταν στο τέλος της δεκαετίας του '80 ο Οσάμα ιδρύει την Αλ Κάιντα, οι προερχόμενοι από την Υεμένη αποτελούν την τρίτη μεγαλύτερη εθνική ομάδα, μετά τους Αιγυπτίους και τους Αλγερινούς, που συμμετέχουν σ' αυτήν.

    Ο Οσάμα συνεργάζεται στενά με τον ισλαμικό στρατό του Αντεν, γνωστό και ως Αλ Αμπίαν, και δημιουργεί ένα στρατόπεδο εκπαίδευσης της Αλ Κάιντα στο χωριό Μουντίγια.

    Το δίκτυο της Αλ Κάιντα στην Υεμένη απέκτησε μεγαλύτερη αξία στη διάρκεια της δεκαετίας του 1990, ιδιαίτερα στους τομείς της τροφοδοσίας και της υποστήριξης. Πολλές από τις επιχειρήσεις της οργάνωσης στις υποσαχάριες περιοχές και στη Βόρεια Αφρική, ακόμη κι εκείνες στην Αίγυπτο, εξαπολύθηκαν από εκεί.

    Στον Οσάμα πάντοτε ασκούσε έλξη η Υεμένη και συχνά σκεφτόταν τη μετακίνηση σ' αυτήν, θεωρώντας την μια εναλλακτική βάση για το Σουδάν ή το Αφγανιστάν, στα οποία κυρίως φιλοξενούνταν. Οι λόγοι προφανείς: η γενική αναρχία που επικρατούσε και επικρατεί στη χώρα, γεγονός που θα την καθιστούσε ιδανική βάση για την Αλ Κάιντα. Κατά την άποψη της οργάνωσης, οι ΗΠΑ διεύρυναν τη σφαίρα επιρροής τους από την Αραβική χερσόνησο στο Κέρας της Αφρικής, εγκαθιστώντας δυνάμεις στη Σομαλία και σφυρηλατώντας αργότερα στενές σχέσεις με την Αιθιοπία. Γι' αυτό τον λόγο η Υεμένη κατείχε και κατέχει μια εξαιρετικά στρατηγική θέση.

    Τον Δεκέμβριο του 1992, η Αλ Κάιντα εξαπολύει μια επίθεση εναντίον Αμερικανών στρατιωτών που διέμεναν σε ξενοδοχεία στο Αντεν. Η Αλ Κάιντα πραγματοποίησε βομβιστικές επιθέσεις σε δύο ξενοδοχεία του Αντεν. Οι Αμερικανοί στρατιώτες βγήκαν αλώβητοι, αλλά σκοτώθηκαν ένας Αυστριακός τουρίστας κι ένας υπάλληλος του ξενοδοχείου. Επίσης η Αλ Κάιντα είχε καταστρώσει σχέδια για να καταστρέψει το 2001 την αμερικανική πρεσβεία στην Υεμένη, αλλά η επιχείρηση ματαιώθηκε. Για την επίθεση στο Αντεν η CIA δήλωσε: «Μπορούμε να διαβεβαιώσουμε, με βάση τις πηγές μας, ότι ο Μπιν Λάντεν ήταν πράγματι αναμεμειγμένος στην επιχείρηση αυτή». Πολύ μετά το χτύπημα ο Οσάμα ανέλαβε δημόσια την ευθύνη γι' αυτό, αλλά και για την επίθεση στη Σομαλία, το 1993.

    Τον Μάιο του 1996, μετά την επανεγκατάσταση της Αλ Κάιντα από το Σουδάν στο Αφγανιστάν, τα γραφεία της στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική μετακινήθηκαν στην Τουρκία και την Υεμένη. Ηδη από τις αρχές του 1995 ο Οσάμα εισηγήθηκε στον Αμπντ Αλ Μαγίντ αλ Ζαντανί της Υεμένης την ανάγκη δημιουργίας ενός Τάγματος του Κόλπου. Η πρόταση δεν εφαρμόστηκε ποτέ, για άγνωστους λόγους. Ωστόσο η Αλ Κάιντα ανέπτυξε στενές σχέσεις με τον Αχμέντ Μοχάμεντ Αλία Αλ Χάντα, έναν βετεράνο του Αφγανιστάν και στενό φίλο του Οσάμα από την Υεμένη. Από τα 1.100 τηλεφωνήματα που έγιναν από το κινητό τηλέφωνο του Οσάμα από το Αφγανιστάν, στο διάστημα από τον Μάιο του 1996 ώς το 1998, τα 121 ήταν σ' ένα τηλέφωνο καταχωρισμένο στο όνομα του Αλ Χάντα. Ωστόσο οι αμερικανικές επιχειρήσεις πληροφοριών δεν κατάφεραν να δράσουν αποτελεσματικά κι έτσι η Αλ Κάιντα μπόρεσε να οργανώσει τις επιθέσεις εναντίον των αμερικανικών πολεμικών «The Sullivans» και «Cole» που πραγματοποιήθηκαν το 2000.

    Την ίδια χρονιά, το 2000, ο Οσάμα ενίσχυσε ακόμη περισσότερο τους δεσμούς του με τη χώρα αφού, ενώ βρισκόταν στην Κανταχάρ, παντρεύτηκε την τέταρτη γυναίκα του, που κατάγεται από την Υεμένη. Είχε ήδη στενές σχέσεις με τον ισλαμικό στρατό του Αντεν Αμπιάν, μια ισλαμιστική ομάδα της Νότιας Υεμένης. Νυμφευόμενος μια γυναίκα από τις βόρειες φυλές, ο Οσάμα δημιούργησε στενές σχέσεις και με το Κόμμα Αλ Ισλάχ. Ο ηγέτης του, Αμπντουλάχ Αλ Αχμάρ ήταν επίσης και ηγέτης της συμμαχίας των φυλών του Βορρά.

    Στην επιχείρηση της 11ης Σεπτεμβρίου του 2001, συνεργάστηκαν και Υεμενίτες μαζί με Σαουδάραβες, Αιγύπτιους, Λιβανέζους, Μαροκινούς και Αραβες από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, σε μια επίδειξη ομαδικού πολυπολιτισμικού πνεύματος. Αλλά αν η Υεμένη καταλαμβάνει ξεχωριστή θέση στον κατάλογο των επιτυχημένων τρομοκρατικών χτυπημάτων του Οσάμα, το οφείλει σε δύο θαλάσσιες επιχειρήσεις αυτοκτονίας που η Αλ Κάιντα είχε ήδη εξαπολύσει από αυτήν το 2000, από τις οποίες η μία υπήρξε επιτυχημένη. Χωρίς να γίνει γνωστό στα διεθνή μέσα ενημέρωσης, ένα φορτωμένο με εκρηκτικά πλοιάριο επιχείρησε να βυθίσει το αμερικανικό καταδρομικό «The Sullivans» στο Αντεν, στις 3 Ιανουαρίου 2000, έτσι ώστε το γεγονός να συμπέσει με τις εορταστικές εκδηλώσεις για το millennium. Η επιχείρηση απέτυχε, επειδή το πλοιάριο ήταν τόσο υπερφορτωμένο με εκρηκτικά ώστε βυθίστηκε πριν ακόμη φτάσει στον στόχο.

    Η αποτυχία αυτή δεν αποθάρρυνε τον Οσάμα, ο οποίος είχε πει ότι η ομάδα της Αλ Κάιντα είχε παραλείψει να κάνει τις απαραίτητες δοκιμές πριν από το εγχείρημα. Επειτα από σκληρή προετοιμασία, η οργάνωση προχώρησε στην επόμενη επιχείρησή της στην Υεμένη.

    Λίγους μήνες αργότερα, η Αλ Κάιντα ενημερώθηκε για την άφιξη του αμερικανικού αντιτορπιλικού «Cole» στο Αντεν. Ο Οσάμα ήθελε να το δει να βυθίζεται ή να υφίσταται σοβαρές ζημιές, επειδή ήταν ένα από τα σκάφη που είχαν εξαπολύσει το 1998 πυραύλους εναντίον της κατοικίας και των στρατοπέδων του στο Αφγανιστάν. Διέθεσε, μάλιστα, και χρήματα για να βιντεοσκοπηθεί η επίθεση, αν και ο οπερατέρ που είχε αναλάβει τη δουλειά δεν ανταποκρίθηκε στις υποχρεώσεις του: την κρίσιμη στιγμή της βιντεοσκόπησης τον πήρε ο ύπνος! Στις 12 Οκτωβρίου του 2000, δύο άντρες πάνω σ' ένα μικρό σκάφος, φορτωμένο με εκρηκτικά, αγκυροβόλησαν δίπλα στο πολεμικό πλοίο, έκαναν μια προκλητική χειρονομία και κατόπιν αυτοανατινάχθηκαν. Δεκαεπτά Αμερικανοί ναύτες σκοτώθηκαν και άλλοι τριάντα εννέα τραυματίστηκαν σοβαρά.

    Η επιτυχία της επίθεσης ενθουσίασε τον Οσάμα, ο οποίος την πανηγύρισε μαζί με μέλη της Αλ Κάιντα και της οικογένειάς του. Μάλιστα σ' ένα βίντεο που γυρίστηκε στον γάμο του μεγαλύτερου γιου του, τον Ιανουάριο του 2001, ο Οσάμα απάγγειλε το ακόλουθο ποίημα:

    «Ενα αντιτορπιλικό, ακόμη κι ο γενναίος θα το φοβόταν,

    Στο λιμάνι και στ' ανοιχτά προκαλεί τον τρόμο,

    Σκίζει τα κύματα με έπαρση, αλαζονεία και ψεύτικη ισχύ,

    Στην καταστροφή του προχωρεί αργά, τυλιγμένο σε μια πελώρια ψευδαίσθηση,

    Μια βάρκα είναι που το περιμένει, με τα κύματα να τη χαϊδεύουν».

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
ΕΜΣΤ
Βαρύ πυροβολικό για να σωθεί το «Φιξ»
Μπαλόνια στον ουρανό της τέχνης
Κινηματογράφος
Ο βασιλιάς του ροκ και τα σύγχρονα άγχη
Μουσική
Σπουδαίοι συνθέτες σε ταινίες αναφοράς
Ερωτεύτηκα το θέρεμιν, μια ντίβα με παραξενιές
Ορχήστρα νέων, που έγινε Συμφωνική
Μνημεία
Καθολικό μοναστηριού πιο κοντά στον ουρανό
Αρχιτεκτονική
Φοιτητικό ντους με θέα
Κριτική κινηματογράφου
Μαύρη καρδιά, λευκή έμπνευση
Τηλεόραση
Ηλεκτρονικός εθισμός σε παιδιά
Τζαζ κάτω από την Ακρόπολη
Το ΙΟΜ στο «τιμόνι» του Ευρω-Παρατηρητηρίου
Η Αϊτή, ο ξάδελφος Ζακά κι ένα βραβείο