Έντυπη Έκδοση

Μια αλληγορία για το Ολοκαύτωμα, με συγγραφείς και ταριχευτές

Γιαν Μαρτέλ 

Βεατρίκη και Βιργίλιος

μτφρ.: Μπελίκα Κουμπαρέλη

εκδόσεις Ψυχογιός, σ. 231, ευρώ 14,40

Ο Γιαν Μαρτέλ έλαβε το βραβείο Booker το 2002 με το μυθιστόρημά του Η ζωή του Π μια σύγχρονη αλληγορία, στην οποία πρωταγωνιστούν ζώα και όπου τα κρίσιμα θέματα της αποξένωσης, της ταυτότητας και της αποδοχής της ετερότητας παρουσιάζονται μέσα από τη συνύπαρξη ζώων και ανθρώπου. Το αμέσως επόμενο μυθιστόρημά του κινείται σε παρόμοια θεματική καθώς τόσο η Βεατρίκη όσο και ο Βιργίλιος του τίτλου, παρά τα πομπώδη ονόματά του, αντιστοιχούν σε μια μαϊμού και ένα γαϊδούρι.

Κεντρικός ήρωας είναι ο Χένρι, ο οποίος ύστερα από ένα πρώτο μυθιστόρημα που διαβάστηκε και του απέφερε φήμη και επιτυχία, γράφει το δεύτερο, το οποίο καταπιάνεται με το Ολοκαύτωμα - ένα θέμα που για τον ίδιο παραμένει επίκαιρο και με ιδιαίτερη σημασία. Το πόνημά του αποτελείται από δύο διαφορετικά σκέλη, το ένα είναι θεωρητικό και το άλλο μυθοπλασία, σε ανάστροφη μορφή. Το «ανάστροφο» αυτό βιβλίο αφορά τον φόνο εκατομμυρίων Εβραίων -αντρών, γυναικών, και παιδιών- από τους ναζί και τους διάφορους πρόθυμους συνεργάτες τους στην Ευρώπη του περασμένου αιώνα καθώς και το φρικτό και εκτεταμένο ξέσπασμα του αντισημιτισμού, ευρύτερα γνωστού ως Ολοκαύτωμα. Δυστυχώς, οι πειραματισμοί του με τη φόρμα, αλλά και το θέμα δεν φαίνονται ελκυστικά στους εκδότες και το βιβλίο απορρίπτεται.

Μετά την απόρριψη αυτή, ο Χένρι μετακομίζει σε μια μεγάλη πόλη με τη γυναίκα του Σάρα, αποκτούν έναν γιο, έναν σκύλο και μια γάτα, παίρνει μαθήματα κλαρινέτου, συμμετέχει σε μια ερασιτεχνική θεατρική ομάδα και έπειτα από επίμονο συγγραφικό μπλοκάρισμα, πιάνει δουλειά σε μια σοκολατερία. Ο Χένρι αρχίζει να σχετίζεται ενεργά με τους γύρω του, επιχειρώντας να απαλλαγεί από τον ρόλο του αποστασιοποιημένου παρατηρητή που απαιτούσε η συγγραφική ενασχόληση.

Παρά την παρατεταμένη αποχή του, κάποιοι αναγνώστες συνεχίζουν να του στέλνουν επιστολές και σχόλια. Μια μέρα ένας άγνωστος στέλνει στον Χένρι ένα αφήγημα του Φλομπέρ με τίτλο: Ο Μύθος του Αγίου Ιουλιανού του Φιλόξενου, την ύπαρξη του οποίου ο ίδιος αγνοούσε, ενώ βλέπει πως ο αποστολέας έχει τονίσει αρκετές αράδες με μαρκαδόρο. Ταυτόχρονα, εσωκλείει και ένα δικό του χειρόγραφο, ένα θεατρικό σε μπεκετικό ύφος, στο οποίο απεικονίζονται δύο χαρακτήρες - η Βεατρίκη και ο Βιργίλιος από τη Θεία Κωμωδία του Δάντη. Και σ' αυτό, το κεντρικό θέμα αφορά την κακοποίηση των ζώων. Μια αλληγορία η οποία απεικονίζει περισσότερο απ' όσο είναι σε θέση ο ίδιος να καταλάβει και τη δική του περιπέτεια, την υπαρξιακή του αγωνία και τα καλλιτεχνικά και λογοτεχνικά του αδιέξοδα.

Ο Χένρι επισκέπτεται τον αποστολέα, έναν ανατριχιαστικό ταριχευτή (που ονομάζεται κι αυτός Χένρι), το έργο του οποίου κινητοποιεί το πάθος του για τη γραφή και επανεξετάζει τα κεντρικά διλήμματά του, που αφορούν τη δημιουργία, την ιδεολογική του θέση απέναντι στον κάθε «ανίσχυρο» που καλείται να περιγράψει, αλλά και τις συνέπειες της βίας πάνω σε κάθε ανθρώπινο υποκείμενο: «Από τη στιγμή που βιώνεις τη βία, αποκτάς παράξενους φόβους που δεν ήξερες. Την Καχυποψία, τον Φόβο, το Αγχος, την Απόγνωση. Δεν μπορείς να χαρείς τίποτα».

Για να γίνει η επανεκκίνηση του συγγραφέα, για να παραχθεί επιτέλους ένα ζωντανό κείμενο, πρέπει να διακινδυνεύσει ο ίδιος, να αψηφήσει διλήμματα, να ψηλαφήσει πληγές, ξένες και δικές του, και κυρίως να συντάξει -παρά την προσωπική του οδύνη- καινούριες ερωτήσεις για τα όρια, τη φύση της ζωής και του θανάτου, προκειμένου να υπερβεί την ταρίχευση, δηλαδή την απονεύρωση των δικών του στόχων και ιδεών. *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Επισώρευση τραυματικών εμπειριών
Αδικίες ή ασυμφωνίες;
Βίνκελμαν, ο πατέρας της Αρχαιολογίας
Επειδή το να μάθουμε για τους σεισμούς είναι πάντα επίκαιρο...
Τρία ιδιαίτερα βιβλία του γυμνού λόγου
Ο δεκάλογος του βιβλιοκριτικού
Οταν ο Αδάμ και η Εύα εξέπεσαν
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Επισώρευση τραυματικών εμπειριών
Αδικίες ή ασυμφωνίες;
Βίνκελμαν, ο πατέρας της Αρχαιολογίας
Επειδή το να μάθουμε για τους σεισμούς είναι πάντα επίκαιρο...
Τρία ιδιαίτερα βιβλία του γυμνού λόγου
Ο δεκάλογος του βιβλιοκριτικού
Μια αλληγορία για το Ολοκαύτωμα, με συγγραφείς και ταριχευτές
Οταν ο Αδάμ και η Εύα εξέπεσαν
Προδημοσίευση
Ονειρα με αυθεντικές χαλκογραφίες
Συνέντευξη: Νώντας Παπαγεωργίου
Τα βιβλία και οι αναγνώστες των εκδόσεων Μεταίχμιο
Λεύκωμα
Υπήρξαν, φαίνεται, κι άλλοι άνθρωποι πριν από εμάς...
Λογοτεχνία
Τα βιβλία παγώνουν. Εμείς τι κάνουμε;
Βιβλία σε στόματα λεόντων
Συνέντευξη: Μαριλένα Λασκαρίδου
Το Ιδρυμα και η Βιβλιοθήκη Λασκαρίδου
Η τρίτη ανάγνωση
Η φόνισσα
Από τις 4:00 στις 6:00
Απελπισία, πάντα ξεπερνιέται
Εγινε 70 χρόνων
Άλλες ειδήσεις
Ο σωσίας
Σκέψεις πάνω στην Ορέστεια και στον πολιτισμό