Έντυπη Έκδοση

ΤΡΙΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΕΡΕΥΝΩΝ ΔΙΑΛΥΟΝΤΑΙ

Ο ανορθολογισμός μιας συγχώνευσης

Η πρόσφατη απόφαση του ΥΠΑΝ για την αναδιάταξη του ερευνητικού ιστού της χώρας προβλέπει μεταξύ άλλων τη μετατροπή του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών (ΕΙΕ) σε αμιγές κέντρο Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών. Τα τρία ινστιτούτα θετικών επιστημών του ΕΙΕ διαλύονται / μεταφέρονται / συγχωνεύονται με άλλα, φαινομενικά ομοειδή ινστιτούτα που λειτουργούν στην Αττική, χωρίς να έχει προηγηθεί οποιαδήποτε διαβούλευση των συμβουλευτικών και εποπτικών αρχών της πολιτείας με τα συντεταγμένα όργανα του φορέα στον οποίο ανήκουν.

Η σύγχρονη ερευνητική προσέγγιση στην επιστήμη των νέων υλικών περιλαμβάνει στάδια σχεδιασμού και ανάπτυξης, χημική σύνθεση, μελέτη με θεωρητικές μεθόδους και προσομοιώσεις, διεργασίες μορφοποίησης, πλήρη δομικό και λειτουργικό χαρακτηρισμό, και ολοκληρώνεται με την κατασκευή πρότυπων διατάξεων (Φωτογρ. από το Ινστιτούτο Θεωρητικής και Φυσικής Χημείας/ΕΙΕ) Η σύγχρονη ερευνητική προσέγγιση στην επιστήμη των νέων υλικών περιλαμβάνει στάδια σχεδιασμού και ανάπτυξης, χημική σύνθεση, μελέτη με θεωρητικές μεθόδους και προσομοιώσεις, διεργασίες μορφοποίησης, πλήρη δομικό και λειτουργικό χαρακτηρισμό, και ολοκληρώνεται με την κατασκευή πρότυπων διατάξεων (Φωτογρ. από το Ινστιτούτο Θεωρητικής και Φυσικής Χημείας/ΕΙΕ) Η δημόσια συζήτηση που προέκυψε ως αποτέλεσμα της υπουργικής πρωτοβουλίας είναι -νομοτελειακά- φορτισμένη και δυστυχώς δεν φωτίζει επαρκώς τις παραμέτρους του εγχειρήματος. Στον περιορισμένο αυτό χώρο θα προσπαθήσουμε να αναδείξουμε την προσφορά μιας συντεταγμένης και λειτουργικής επιστημονικής μονάδας του ΕΙΕ, του Ινστιτούτου Θεωρητικής & Φυσικής Χημείας (ΙΘΦΧ) και -συνακόλουθα- τον ανορθολογισμό της κατάργησής της.

Το ΙΘΦΧ δραστηριοποιείται στους τομείς της σύνθεσης & φυσικοχημείας υλικών, φωτονικής για νανοεφαρμογές, υπολογιστικής χημείας & θεωρητικής μοριακής φυσικής, ατομικής & μοριακής φυσικής, και θεωρίας της συμπυκνωμένης ύλης. Στα περίπου 30 χρόνια της πορείας του συνέβαλε στη διεθνή προβολή της χώρας με περισσότερες από 1.100 δημοσιεύσεις σε έγκυρα διεθνή επιστημονικά περιοδικά1. Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση της διεθνούς επιτροπής αξιολόγησης (2005), διακρίνεται για τη στελέχωσή του καθώς και για τη διεθνή απήχηση του επιστημονικού του έργου. Ο μέσος αριθμός δημοσιεύσεών του ανά ερευνητή κατατάσσει το ΙΘΦΧ στην πρώτη θέση των ελληνικών πανεπιστημιακών τμημάτων & ερευνητικών ινστιτούτων χημείας, ενώ ο μέσος δείκτης απήχησης (h-index) το κατατάσσει στη δεύτερη θέση με ελάχιστη διαφορά από το Τμήμα Χημείας του Πανεπιστημίου Κρήτης (Θ. Λαζαρίδης 20072).

Παλαιότερη αξιολόγηση του ινστιτούτου, επίσης από διεθνή επιτροπή, το ανέδειξε σε κέντρο αριστείας στον τομέα των νανοϋλικών (2002). Στην ίδια περιοχή υλοποιείται στο ΙΘΦΧ, από το 2005, έργο που αφορά ένα από τα δύο διεθνή βραβεία που έχουν απονεμηθεί σε νέους Ελληνες ερευνητές από το Ευρωπαϊκό Ιδρυμα Επιστημών (ESF).

Παράλληλα με τη δημιουργία νέας γνώσης, το ΙΘΦΧ αναπτύσσει τεχνογνωσία την οποία διαχέει σε νέους τομείς εφαρμογών. Η σύνδεσή του με την εγχώρια βιομηχανία την τελευταία οκταετία αποτυπώνεται σε περισσότερες από είκοσι συμβάσεις εφαρμοσμένης και μη επιδοτούμενης έρευνας, ύψους άνω των ενός εκατομμυρίου ευρώ. Τέλος, κατά την τελευταία πενταετία, οι συνολικές μέσες ετήσιες εισροές από τρίτες πηγές (Ε.Ε. & διεθνείς οργανισμοί, ανταγωνιστικά & διαρθρωτικά προγράμματα, εγχώρια & ξένη βιομηχανία) είναι περίπου ίσες με την επιχορήγηση της ΓΓΕΤ (που μόλις καλύπτει τις αποδοχές του τακτικού προσωπικού).

Οι επιδόσεις αυτές θεωρούνται διεθνώς ανταγωνιστικές και είναι βέβαιο ότι θα ήταν ακόμη καλύτερες αν, αντί για τη μέχρι τώρα τακτική της «καλοήθους εγκατάλειψης» (benign neglect), η εποπτεύουσα αρχή είχε υιοθετήσει ορισμένα θετικά πλαισιωτικά μέτρα για τα ερευνητικά κέντρα (π.χ. χρηματοδότηση μεταπτυχιακών υποτρόφων πέραν των μεμονωμένων ΠΕΝΕΔ, υποστήριξη εθνικών θεματικών δικτύων, διεθνώς ανταγωνιστικές αποδοχές ερευνητικού προσωπικού). Και ενδεχομένως να ήταν κορυφαίες εάν, επιπρόσθετα, λειτουργούσαν οι απαραίτητοι μηχανισμοί για την αξιοποίηση των συμπερασμάτων της διαδικασίας αξιολόγησης - όπου π.χ. για μία από τις ερευνητικές ομάδες του ΙΘΦΧ αναφέρονται επί λέξει τα εξής: «This group produces work of outstanding quality across a number of different themes. It needs and strongly deserves support at the highest possible level» («Αυτή η ομάδα παράγει εξαιρετικής ποιότητας έργο σε πολλά διαφορετικά πεδία. Χρειάζεται -και αξίζει πραγματικά- υποστήριξη στον μέγιστο δυνατό βαθμό»).

Δεδομένου ότι από το ΥΠΑΝ ανακοινώνεται ο τριπλασιασμός των κονδυλίων για έρευνα, τεχνολογική ανάπτυξη και καινοτομία μέσω του ΕΣΠΑ, θα ανέμενε κανείς την ενεργοποίηση τέτοιων μηχανισμών, με στόχο τη στήριξη επιτυχημένων ομάδων και την ενθάρρυνση της δημιουργίας περαιτέρω συνεργειών. Στο πλαίσιο αυτής της στήριξης θα μπορούσαν κάλλιστα, για συγκεκριμένους ερευνητικούς στόχους, να συζητηθούν και να θεσπιστούν κίνητρα και νομικό πλαίσιο που θα καθιστούσαν μετακινήσεις ατόμων, ομάδων ή/και εξοπλισμού ελκυστικές και εθελοντικές. Αντίθετα, η διατεταγμένη συγχώνευση ολόκληρων ινστιτούτων με διαφορετικά ερευνητικά υπόβαθρα θα παράξει τερατώδεις σχηματισμούς με πληθώρα προβλημάτων και ελάχιστες νέες συνέργειες.

Σε κάθε περίπτωση πάντως θα πρέπει να γίνει κατανοητό ότι οι επιδόσεις του ΙΘΦΧ είναι αποτέλεσμα καθημερινού μόχθου, στελέχωσης με κριτήρια διαφάνειας, αξιοκρατίας και εξωστρέφειας, συνεργειών μεταξύ των μελών του, διεθνών συνεργασιών και στρατηγικών ερευνητικών επιλογών. Κανένα από τα παραπάνω στοιχεία δεν προέκυψε, πουθενά στον κόσμο, σε υπουργικά γραφεία, αλλά μόνο μέσα από την ενεργό και επιτυχή άσκηση της επιστήμης.

Ν. Θεοδωρακόπουλος, Ε.Ι. Καμίτσος, Γ. Χρυσικός, ερευνητές ΙΘΦΧ/ΕΙΕ

1. http://www.eie.gr/nhrf/ institutes/tpci/papers-en.html

2. http://www.sci.ccny.cuny.

edu/~themis/greekuniversityreform/Chemistry.pdf

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Ελλάδα
Με λέξεις-κλειδιά
Ερευνα και Ανάπτυξη
Υπουργείο Οικονομίας Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας
Νέα Δημοκρατία
Άλλα θέματα στην κατηγορία Ελλάδα της έντυπης έκδοσης
Εθνική οδός Αθηνών - Λαμίας
Χαλκίδα - Αθήνα σε... τέσσερις ώρες!
Ρύπανση
Χρώμιο και... κουφή Πολιτεία
Αιωρούμενα σωματίδια: υπέρβαση σε 5 σταθμούς
Μικροπωλητές
Πανηγύρια νοσταλγίας και μεροκάματου
Μέτρα Σουφλιά
Επικρίσεις από τον δήμο για τον δακτύλιο στην... τσέπη μας
Γρίπη Α
«Μη απαραίτητος ο εμβολιασμός ολόκληρου του πληθυσμού»
Στρατιωτικές Σχολές
«Καψώνι» σε υποψήφιες ένστολες
Διαχείριση απορριμμάτων
Ανάσα από τον σταθμό μεταφόρτωσης
Πυρκαγιές
Ζάκυνθος: Εμπρησμός και στη μέση το Θαλάσσιο Πάρκο
Συγχωνεύσεις ερευνητικών κέντρων
Ο ανορθολογισμός μιας συγχώνευσης
Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης
Γιορτή... κυνηγών για τους ιδιωτικούς θηροφύλακες
Άλλες ειδήσεις
«Καίνε» πλέον τα εισιτήρια του ΟΣΕ
Σαφάρι του Λιμενικού για τους πλωτούς «γκαζιάρηδες»
Η ΔΕΗ για διακοπή ηλεκτροδότησης
Προφυλακτικά «μαϊμού»
ΣτΕ: Παράνομος ο τρόπος προσλήψεων νοσοκομειακών φαρμακοποιών
Υπέκυψε 3,5 μήνες μετά τον ξυλοδαρμό
Μετανάστες δεμένοι στ' αμπάρια
«Παραδικαστικό»: ηχογραφήσεις και προτροπές
Ταλαιπωρία 15 ωρών για 271 επιβάτες