Έντυπη Έκδοση

Με όχημα την Ιστορία

***Φλώρα Γ. Καραγιάννη, ΕΜΜΑΒΠ-Αίμος

Οι Βυζαντινοί οικισμοί στη Μακεδονία μέσα από τα αρχαιολογικά δεδομένα (4ος-15ος αιώνας)

εκδόσεις University Studio Press, σ. 260, ευρώ 33

Το αρχαιολογικό ταξίδι στον χωρόχρονο ανάπτυξης του βυζαντινού πολιτισμού έχει ξεκινήσει από τη μακεδονική γη και «θα αποκτά ολοένα και περισσότερους σταθμούς όσο οι ανασκαφικές εργασίες συνεχίζονται και τα αρχαιολογικά δεδομένα αυξάνουν». Στον κατατοπιστικό αυτό και πλούσιο σε υλικό και πληροφορίες τόμο «γίνεται μια πρώτη προσπάθεια καταγραφής και ερμηνείας των αρχαιολογικών δεδομένων, στον βαθμό που αυτά αποκαλύπτουν διάφορες πτυχές της μορφής και της εξέλιξης των οικισμών που αναπτύχθηκαν από το τέλος της ύστερης αρχαιότητας μέχρι και την άλωση από τους Οθωμανούς». «Τα υλικά κατάλοιπα του παρελθόντος, πέρα από την αξία τους ως αρχιτεκτονικές ή καλλιτεχνικές δημιουργίες της εποχής τους, φέρνουν συχνά αποτυπωμένες τις ιστορικές συγκυρίες, μέσα στις οποίες έδρασαν και δημιούργησαν τον δικό τους πολιτισμό οι κάτοικοι των πόλεων και της υπαίθρου. Η μακεδονική γη μέσα στους αιώνες φιλοξένησε στα εδάφη της σημαντικές πόλεις αλλά και άγνωστους σε εμάς οικισμούς, που άλλοτε καταγράφονται στις ιστορικές πηγές και άλλοτε είναι γνωστοί μόνο από τα τυχαία ανασκαφικά ευρήματα».

***Αντώνης Β. Ρεγκάκος

Επινοώντας το παρελθόν. Γέννηση και ακμή της ιστοριογραφικής αφήγησης στην κλασική αρχαιότητα

εκδόσεις Gutenberg, σ. 239, ευρώ 19

Ο καθηγητής Αρχαίας Ελληνικής Φιλολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης διερευνά στο πόνημά του αυτό το θεμελιώδες ερώτημα της θεωρίας της Ιστορίας στον 20ό αιώνα: «Η ιστοριογραφία είναι επιστήμη ή τέχνη; Μια κύρια συμβολή στη συζήτηση για το καθεστώς της Ιστορίας υπήρξε η άποψη του Hayden White, ότι η ιστοριογραφία και η μυθοπλαστική αφήγηση βασίζονται στην πλοκή (emplotment). Απέναντι στη θέση αυτή διάφοροι ιστορικοί υπερασπίστηκαν με πάθος τον επιστημονικό χαρακτήρα της Ιστορίας. Από τη μια πλευρά η αφήγηση υπονομεύει τη θετικιστική θεωρία της Ιστορίας, από την άλλη πλευρά η ύπαρξη ενός "σημαινόμενου" διακρίνει την ιστορία από τη μυθοπλασία». Το βιβλίο του Αντώνη Ρεγκάκου δείχνει ότι αυτός ο διττός χαρακτήρας της ιστοριογραφίας υπάρχει ήδη στα πρώτα στάδιά της. Η ομηρική κληρονομιά και η τραγωδία σημάδεψαν τη μορφή και το περιεχόμενο των πρώτων ιστορικών έργων εξίσου με τις ιπποκρατικές και ρητορικές πραγματείες».

***Θωμάς Φλαμουρτζόγλου

Τίποτε πιθανότερο από το απίθανο

εκδόσεις University Studio Press, σ. 100, ευρώ 8

Αλλόκοτα πρόσωπα που εισβάλλουν απρόσκλητα στον φαντασιακό μας χώρο, ανατρέπουν τον τρόπο με τον οποίο έχουμε μάθει να αντιλαμβανόμαστε την πραγματικότητα, υποδύονται μετά μανίας ρόλους, για την αλήθεια των οποίων προσπαθούν να μας πείσουν, κι όταν τείνουν να τα καταφέρουν παρασύρονται από την αυτοκαταστροφική μανία της εικονοκλασίας κι αποκαθηλώνουν τα είδωλά τους. Ο Θωμάς Φλαμουρτζόγλου, που ζει στη Θεσσαλονίκη κι έχει δημοσιεύσει μέχρι σήμερα διηγήματα, μυθιστορήματα και ραδιοφωνικές συνεντεύξεις λογοτεχνών, έρχεται τώρα, μετά το προηγούμενο βιβλίο του, που είχε τον εύγλωττο τίτλο «Πριν αρχίσουμε να απουσιάζουμε και από το παρελθόν», να μας ξεβολέψει και να δυναμιτίσει τις όποιες «αλήθειες» πάνω στις οποίες επαναπαυόμαστε, όπως η στρουθοκάμηλος που κρύβει το κεφάλι της στην άμμο για να μη δει την επερχόμενη καταστροφή. Ή μήπως κι αυτή είναι ένας ακόμα μύθος;

***Η.D.F. Kitto

Η αρχαία ελληνική τραγωδία

μετάφραση-σημειώσεις: Λεωνίδας Ζενάκος,

εκδόσεις Παπαδήμα, σ. 557, ευρώ 27,77

Η τεράστια συμβολή του καθηγητή Ελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας στα Πανεπιστήμια Γλασκόβης και Μπρίστολ τόσο στη μετάφραση όσο και στην αισθητική μελέτη τα αρχαίας ελληνικής τραγωδίας έρχεται να επιβεβαιωθεί για πολλοστή φορά σε αυτόν τον τόμο, όπου αναλύονται, σχολιάζονται κι ερμηνεύονται όλες οι σωζόμενες αρχαίες τραγωδίες, ενώ περιέχονται και ειδικά κεφάλαια για την τεχνική και τη φιλοσοφία των τριών μεγάλων τραγικών μας ποιητών. Στους δύσκολους καιρούς που ζούμε (και πότε δεν ήταν δύσκολοι σε αυτή τη στενή λουρίδα γης μεταξύ ουρανού και θάλασσας;), ένα βιβλίο για κάθε βιβλιοθήκη.

***Philippe Renoncay

Η μηχανική της ρήξης

μτφρ.: Μάριος Ηλιάννης, σειρά ξένης λογοτεχνίας Ιστιοφόρο, εκδόσεις Λαγουδέρα, σ. 184, ευρώ 11

«...διαβάζω σημαίνει ονειρεύομαι» είναι το motto των εκδόσεων Λαγουδέρα, και φαίνεται ότι η καταφυγή στο όνειρο είναι περισσότερο επιτακτική σε εποχές κρίσιμων παγκόσμιων ανακατατάξεων. Μόνο που αυτό το μυθιστόρημα δεν μας μεταφέρει σε παραδείσιες καταστάσεις, αλλά έχει για θέμα του τη ρήξη με το σύστημα σε μια φανταστική χώρα της Λατινικής Αμερικής. Ενας τρομοκράτης έχει τοποθετήσει δώδεκα βόμβες, όμως χάνει τη ζωή του στην έκρηξη της δέκατης από αυτές. Η ενδέκατη εκρήγνυται με καταστροφικές συνέπειες κι εκατόμβη θυμάτων. Μόνη ελπίδα του αστυνομικού επιθεωρητή για να αποτρέψει την έκρηξη της δωδεκάτης, που θα μοιάζει ίσως με «συντέλεια του κόσμου», είναι η συνεργασία του με την πρώην σύντροφο του νεκρού βομβιστή, την οποία είχε χωρίσει από αυτόν δέκα χρόνια πριν... Θα τα καταφέρει; Για όσους αναζητούν το χτυποκάρδι της αγωνίας και την εκ του ασφαλούς αύξηση της αδρεναλίνης.

***William Dietrich

Το κλειδί της Ροζέτας

μτφρ.: Ρένα Α. Χάτχουτ, εκδόσεις Μοντέρνοι Καιροί, σ. 424, ευρώ 19,90

Κάπου μεταξύ Ιντιάνα Τζόουνς και «Κώδικα ντα Βίντσι», η δοκιμασμένη συνταγή της αναζήτησης ενός μαγικού εργαλείου, βιβλίου ή κώδικα που μπορεί να ξεκλειδώσει τα μυστήρια της ζωής και του θανάτου, και να χαρίσει στον κάτοχό του το κλειδί της υπέρτατης εξουσίας πάνω σε όλα τα έμβια όντα, δίνει την αφορμή για μια ακόμα μυθιστορηματική σύγκρουση των πρωταρχικών δυνάμεων του Καλού και του Κακού. Στα χρόνια του Ναπολέοντα Βοναπάρτη τοποθετείται η δράση, και βεβαίως ο θρυλικός στρατηλάτης ενδιαφέρεται για τη ροζέτα που θα του εξασφαλίσει διαρκή νίκη κι ανέσπερη εξουσία. Ο Νείλος και οι Αγιοι Τόποι είναι το χωρικό πλαίσιο αυτού του αφηγήματος «φυγής» από τα πιεστικά προβλήματα της καθημερινότητας. Το ένστικτο της επιβίωσης του αναγνώστη δοκιμάζεται στους φανταστικούς κινδύνους που αντιμετωπίζει ο γοητευτικός τυχοδιώκτης «ήρωας» Ιθαν Γκέιτζ, ενώ μετά την κάθαρση που επιτυγχάνεται στο τέλος, ο αναγνώστης κερδίζει γαλήνη και ηρεμία, απαραίτητη προϋπόθεση για την εξεύρεση ρεαλιστικών λύσεων στο υλικό πεδίο. Από τα καλύτερα αφηγήματα του είδους. Εξαιρετική η μετάφραση που εκπόνησε η Ρένα Α. Χάτχουτ. Συνεχίζεται, αν κρίνουμε από τον τελευταίο διάλογο του πρωταγωνιστή με την παραλίγο γυναίκα της ζωής του.

***Καίτη Αρώνη-Τσίχλη

Αγροτικές εξεγέρσεις στην παλιά Ελλάδα 1833-1881

εκδόσεις Παπαζήση, σ. 516, ευρώ 26,25.

Η καθηγήτρια Νεότερης Ιστορίας και Ιστοριογραφίας του Πάντειου Πανεπιστημίου διερευνά τις αγροτοποιμενικές εξεγέρσεις που έλαβαν χώρα μετά την ίδρυση του νέου ελληνικού κράτους. Τις θεωρεί ξεσπάσματα ή «εκπνοές» (όπως γλαφυρότατα παρατηρεί) «μιας μορφής εξεγέρσεων παλαιού τύπου και λιγότερο προοίμιο μιας νέας εποχής», που «δεν έχουν καμιά σχέση με κινήματα κοινωνικού μετασχηματισμού, όπως αυτά που εκδηλώθηκαν στην Ευρώπη κατά τον 19ο αιώνα και κυρίως κατά το 1848», αλλά «είναι επαναστατικές κινητοποιήσεις των αγροτοποιμενικών πληθυσμών, που εντάσσονται σε ένα καθαρά προβιομηχανικό στάδιο» και «σχετίζονται με την αντίδραση του κόσμου της υπαίθρου στην ενσωμάτωσή του σε μια κεντρική εξουσία ενός σύγχρονου εθνικού κράτους και με την εμμονή του στη διατήρηση των τοπικών ιδιαιτεροτήτων και των τοπικών προνομίων, που χαρακτηρίζουν μια προνεωτερική πολιτική, κοινωνική και οικονομική οργάνωση».

***Ν. Α. Κουν

Μορφές και θρύλοι της Ελληνικής Μυθολογίας

εκδόσεις Μακρή, σ. 518, ευρώ 21.

Ενας από τους πιο διάσημους ρώσους ιστορικούς του ελληνικού πολιτισμού παρουσιάζει σε αυτόν τον τόμο με συστηματικό αλλά και γλαφυρό τρόπο τους ελληνικούς μύθους, τους θρύλους και τις δοξασίες των αρχαίων ημών προγόνων, που προσωποποιούσαν τις φυσικές δυνάμεις και αφηγούνταν ιστορίες για τα κατορθώματα υπεράνθρωπων ηρώων, όντας συνήθως ημίθεοι. Αυτούς ακριβώς τους θρύλους «δανείστηκαν» και κληρονόμησαν οι Ρωμαίοι για να δημιουργήσουν το δικό τους μυθικό σύμπαν.

***Σοφία Σφυρόερα

Κωνσταντινούπολη-Πόλη της Ιστορίας

εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα, σ. 396, ευρώ 43,90

Η φιλόλογος συγγραφέας και σκηνοθέτρια συγκέντρωσε σε αυτό το κομψό περιηγητικό βιβλίο απαραίτητες πληροφορίες και γνώσεις για τη μακραίωνη ιστορία της Βασιλεύουσας μέχρι τις μέρες μας. Ολα όσα πρέπει να ξέρει ο σύγχρονος Ελληνας όταν φτάνει στη μυθική πόλη των ονείρων του. Η «Παρθένος η Βρεφοκρατούσα» στην Αγία Σοφία εναλλάσσεται με τον πίνακα του Jean-Leon Gerome «Τουρκικό μπάνιο» και με μια πανοραμική φωτογραφία του βυζαντινού ιππόδρομου. Οι ιδιαίτερα προσεγμένες λεζάντες πλουτίζουν τη ματιά του αναγνώστη ακόμα και στη φυλλομέτρηση του εξαίρετου αυτού τόμου.

***Θεοδόσιος Γ. Μητρόπουλος

Ο πανίερος ναός της Αναστάσεως των Ιεροσολύμων. Το έργο του Κάλφα Κομνηνού (1808-1810)

έκδοση του Ευρωπαϊκού Κέντρου Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων, σ. 304, ευρώ 37

Το αρχιτεκτονικό και διακοσμητικό έργο του Ελληνα αρχιτέκτονα Κομνηνού για την αποκατάσταση του Πανίερου Ναού της Αναστάσεως των Ιεροσολύμων μετά την καταστροφική πυρκαγιά του 1808 παρουσιάζει διεξοδικά ο Θεοδόσιος Γ. Μητρόπουλος σε αυτόν τον άψογο και καλαίσθητο τόμο - φόρο τιμής σε όλους εκείνους που μόχθησαν και πάλεψαν με νύχια και με δόντια για τη διατήρηση της ελληνορθόδοξης πολιτιστικής κληρονομιάς και τη συντήρηση των όπου γης μνημείων της.

***Γεώργιος Δ. Καψάλης

Οσα μου είπαν τα Σαρακατσάνικα Τραγούδια

συνοδεύεται από cd που περιέχει σαρακατσάνικα τραγούδια με τη συνοδεία φλογέρας, εκδόσεις «τυπωθήτω - Γιώργος Δαρδανός», σ. 157, ευρώ 16,08

Κι επειδή «Ελλάδα δεν είναι μόνο η Αθήνα», ας μελετήσουμε με ενδιαφέρον το εξαιρετικό πόνημα του καθηγητή Ελληνικής Φιλολογίας στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δ.Ε. του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, που έσκυψε με πολλή γνώση, αγάπη και μεράκι πάνω στη μουσική παράδοση των Σαρακατσαναίων. Κι αν το καλαματιανό γλωσσικό ιδίωμα επικράτησε ως επίσημη γλώσσα του νέου ελληνικού κράτους (βλ. το περιοδικό «ΕΨΙΛΟΝ» της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας 23.05.10), είναι ιδιαίτερα υψηλή η ποιητική κι αξιοσημείωτη η αυθεντικότητα των στίχων αυτών των τραγουδιών. Ακούστε τα με συνοδεία φλογέρας από το cd που συνοδεύει το βιβλίο.

***Σούλα Μπόζη

Πολίτικη κουζίνα. Παράδοση αιώνων

εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα, σ. 341, ευρώ 29.64

Κι επειδή καλή η κουλτούρα (ή «καλλιέργεια του πνεύματος», αν προτιμάτε), αλλά «δεν είμαστε άνθρωποι μόνο για να πονούμε» (όπως θα έλεγε ο νομπελίστας μας Γιώργος Σεφέρης), θα κλείσουμε αυτή τη βαρυφορτωμένη σελίδα με τι άλλο; Με τις καταπληκτικές, εύγευστες, πικάντικες, ακαταμάχητες πολίτικες συνταγές, που και καλόγερο σε εποχή νηστείας κολάζουν! Και για όσους κάνουν δίαιτα απισχνάνσεως, υπάρχει και η ηδονή του οφθαλμού, ή αλλιώς «φάτε μάτια ψάρια και κοιλιά περίδρομο». Αγαπητοί βιβλιοφάγοι, καλή σας όρεξη.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Αρχαιολογία
Ιστορία/Ιστορικά Γεγονότα
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Επικίνδυνα μιάσματα
Η γέννηση των «μύθων»
Διδακτική ύλη σε σφαίρες
Η ποίηση ως γλωσσικό συμβάν
Οταν το εγώ καταβροχθίζει τις σάρκες της Ιστορίας
Οταν δεν πιάνουν αράχνες τα μουσεία!
Ενα άνθος της Χιλής
Η ανέκφραστη ψυχή του ανθρώπου
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Επικίνδυνα μιάσματα
Η γέννηση των «μύθων»
Με όχημα την Ιστορία
Διδακτική ύλη σε σφαίρες
Η ποίηση ως γλωσσικό συμβάν
Οταν το εγώ καταβροχθίζει τις σάρκες της Ιστορίας
Οταν δεν πιάνουν αράχνες τα μουσεία!
Ενα άνθος της Χιλής
Η ανέκφραστη ψυχή του ανθρώπου
Συνέντευξη: Φερεϊντούν Φαριάντ
Ισορροπώ πάνω σ' ένα τεντωμένο σχοινί
Συνέντευξη: Galia Oz
«Η τέχνη στα καλύτερά της ανακουφίζει»
Διήγημα του Σαλβατόρε ντι Τζάκομο
Κοκόττα
Από τις 4:00 στις 6:00
Απόψε ακούμε μουσική...
Η καλύτερη εν ζωή λευκή τραγουδίστρια της σόουλ
Άλλες ειδήσεις
Η βροχή
Μια ιδιόμορφη κάθαρση