Έντυπη Έκδοση

Για ανήσυχους μελετητές

Σπάνιες αναλύσεις στην υγεία

Θανάσης Δρίτσας

Η ασθένεια της υγείας

εκδόσεις Παπαζήση, σ. 151, ευρώ 8,08

Η επιστημονική, πολιτική και κοινωνική συζήτηση γύρω από την οργάνωση και λειτουργία του τομέα της υγείας είναι, διαχρονικά, επίκαιρη. Ταυτόχρονα είναι διεπιστημονική, καθώς, λόγω της πολυπλοκότητας των ζητημάτων που πραγματεύεται αλλά και του τεράστιου κοινωνικού ενδιαφέροντος «προσελκύει» διάφορα επιστημονικά πεδία, τα οποία κομίζουν ποικίλες οπτικές και προσεγγίσεις. Εύλογα, λοιπόν, ιδίως εν μέσω μιας πρωτοφανούς οικονομικής κρίσης, συναντάμε -πρωτίστως- οικονομικές αναλύσεις γύρω από την έκρηξη των δαπανών υγείας στον αναπτυγμένο κόσμο, αναλύσεις πολιτικής υγείας αναφορικά με τον προσανατολισμό των συστημάτων υγείας στο μέλλον, κοινωνιολογικές προσεγγίσεις γύρω από τις ανισότητες της υγείας και τις στάσεις των πολιτών απέναντι στις υπηρεσίες υγείας, αναφορές σχετικά με τις συνέπειες της κρίσης στην ψυχική υγεία και την ποιότητα ζωής κ.λπ.

Ποια είναι όμως η θέση ενός μάχιμου ιατρού σε αυτή τη συζήτηση; Διακινδυνεύοντας κανείς μια πρόβλεψη, θα ανέμενε τοποθετήσεις υπέρ του ρόλου του ιατρού στο σύστημα υγείας και εναντίον της «δαιμονοποίησης» -είναι αλήθεια- πολλές φορές της ιατρικής πρακτικής λόγω της χρήσης νέων διαγνωστικών και θεραπευτικών μεθόδων που με τη σειρά τους ενοχοποιούνται για τη ραγδαία -επίσης είναι αλήθεια- αύξηση του κόστους των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας.

Κάτι τέτοιο, ωστόσο, δεν συμβαίνει στο βιβλίο Η ασθένεια της υγείας του ιατρού-καρδιολόγου και συνθέτη Θανάση Δρίτσα. Αλλωστε, τόσο ο τίτλος όσο και το προλογικό σημείωμα του συγγραφέα προδιαθέτουν για το τι περιμένει τον αναγνώστη, δεδομένου ότι υπογραμμίζουν την άποψη του συγγραφέα -και όχι μόνο- ότι «η υγειονομική περίθαλψη έχει πλέον εκτραπεί από την ιδεολογική της αποστολή, που είναι η υπηρεσία του πάσχοντος ανθρώπου».

Αντιθέτως, στον τόμο αυτό, ο οποίος προέκυψε από μια επιλογή άρθρων του συγγραφέα τα οποία έχουν δημοσιευτεί τα τελευταία χρόνια στον ημερήσιο Τύπο, το σύστημα υγείας υφίσταται μια δριμεία, αλλά τεκμηριωμένη κριτική σε διάφορες πτυχές του. Οταν μάλιστα η κριτική αυτή προέρχεται από ένα ενεργό κομμάτι του ίδιου του συστήματος στο οποίο αναφέρεται, οι προσδοκίες του αναγνώστη είναι, εύλογα, υψηλές.

Και, πράγματι, στην πορεία της ανάγνωσης του συγκεκριμένου έργου οι προσδοκίες αυτές επαληθεύονται, καθώς ο συγγραφέας δεν διστάζει να αναφερθεί, μεταξύ άλλων, στους «τηλε-γιατρούς» αλλά και στα στελέχη του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, που τρομοκράτησαν την ελληνική και όχι μόνο κοινωνία κατά τη διάρκεια της πανδημίας της «γρίπης των χοίρων», στη δημιουργία τεχνητής ζήτησης για υπηρεσίες υγείας η οποία μεταβάλλει, με όχημα τον τρόμο, ακόμη και τους υγιείς σε ασθενείς, μέχρι και στην αναμενόμενη συντηρητικοποίηση της ελληνικής κοινωνίας λόγω της δημογραφικής γήρανσης. Από την ανάλυση αυτή δεν θα μπορούσε να απουσιάζει η ανάδειξη της σχέσης μεταξύ εισοδήματος και επιπέδου υγείας, με τον συγγραφέα να σημειώνει ότι «όσο γίνεται φτωχότερο ένα σύστημα εθνικής υγείας τόσο επιδεινώνεται η υγεία των φτωχότερων αρχικά, αλλά σταδιακά όλων των πολιτών», θέση απόλυτα συμβατή με την επιστημονική βιβλιογραφία περί ανισοτήτων στην υγεία.

Επιπλέον, ο συγγραφέας υπεισέρχεται, χωρίς στρογγυλοποιήσεις των θέσεων και των εννοιών, στο φαινόμενο της πολυφαρμακίας, υπαινισσόμενος μια σειρά από αναπάντητα ερωτήματα γύρω από τις κλινικές μελέτες και τα ιατρικά συνέδρια, καθώς και στα ακόμη πιο ακανθώδη ζητήματα της ιατρικής εκπαίδευσης, της αξιολόγησης των ιατρών και της επικοινωνίας τους με τους ασθενείς.

Εχοντας δε ολοκληρώσει την «περιήγηση» σε όλα τα παραπάνω ζητήματα, ο συγγραφέας καταλήγει σε μια θέση περί «απαξίωσης του ιατρικού λειτουργήματος», ως συνέπεια του ιατρικού πληθωρισμού, αλλά, κυρίως, μιας σειράς παθογενειών που έχουν ως αφετηρία τόσο το εκπαιδευτικό σύστημα όσο και τις επιλογές και τα στερεότυπα της ελληνικής κοινωνίας.

Ωστόσο, η πολύπλευρη δράση του συγγραφέα αντανακλάται με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο στα κείμενα τα οποία δεν αφορούν άμεσα τον τομέα της υγείας, αλλά διατυπώνουν προβληματισμούς για την υποστροφή της πνευματικότητας, τον νεοπλουτισμό μέρους (ευτυχώς) της ελληνικής κοινωνίας, την περιθωριοποίηση της φιλοσοφίας, την εξάρτηση από την εξουσία.

Κλείνοντας, ο συγγραφέας μάς θυμίζει σε ένα από τα τελευταία και ίσως ένα από τα πιο «συμπαγή» άρθρα του τη (χαμένη;) «μαγεία του ελάχιστου», όπου με αφορμή ένα ηλιοβασίλεμα στην Οία της Σαντορίνης θίγει σύγχρονα προβλήματα της κοινωνίας της παγκοσμιοποίησης, η οποία «απειλεί σήμερα κάθε βαθμό ελευθερίας». Το κείμενο αυτό είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό των απόψεων του Θανάση Δρίτσα γύρω από τη ζωή, την επιστήμη, την τέχνη. Σύμφωνα με την κοσμοθεωρία του, το ανθρώπινο είδος έχει ανάγκη πολύ λίγα πράγματα, η χρεοκοπία είναι αδύναμη μπροστά στην ομορφιά ενός ηλιοβασιλέματος, για την κατανόηση όμως του οποίου απαιτείται κάποιος βαθμός ανεμελιάς, ενώ η οικονομική κρίση οφείλεται κυρίως σε κρίση των ανθρωπιστικών αξιών... Κι αν έχει δίκιο;

Σε κάθε περίπτωση, το βιβλίο αυτό είναι ξεχωριστό και συστήνεται ανεπιφύλακτα σε κάθε «ανήσυχο» μελετητή του χώρου της υγείας, και όχι μόνο. Γραμμένο με άμεσο και πολλές φορές καυστικό λόγο, καθιστά απολαυστική την επαφή του αναγνώστη με το -συχνά- αιρετικό περιεχόμενό του. Οσο για την αρμονία της ροής και του περιεχομένου των κειμένων, αυτή μάλλον οφείλεται στη μουσική παιδεία του συγγραφέα...

* Λέκτορας Πολιτικής Υγείας Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, πρόεδρος Οργανισμού Περίθαλψης Ασφαλισμένων του Δημοσίου (ΟΠΑΔ).

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Ο αγέλαστος Καρμπονάρος
Το μυθιστόρημα που δεν πολιτικολογεί
Η νέα γυναίκα πάντα
Τι είναι η άμεση δημοκρατία;
Δυο αδέρφια με την ίδια πένα...
Η δεξιοτεχνία της υπέρβασης
Επιστροφές και ψίθυροι
Κοσμοδρόμια μες στα σύννεφα
Χρωματικές ελεγείες
Κριτικές επισημάνσεις του δεινού φιλολόγου
Ευθανασία ενός έρωτα
Στον αστερισμό της Αβάνας
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Ο αγέλαστος Καρμπονάρος
Το μυθιστόρημα που δεν πολιτικολογεί
Η νέα γυναίκα πάντα
Σπάνιες αναλύσεις στην υγεία
Τι είναι η άμεση δημοκρατία;
Δυο αδέρφια με την ίδια πένα...
Η δεξιοτεχνία της υπέρβασης
Επιστροφές και ψίθυροι
Κοσμοδρόμια μες στα σύννεφα
Χρωματικές ελεγείες
Κριτικές επισημάνσεις του δεινού φιλολόγου
Ευθανασία ενός έρωτα
Στον αστερισμό της Αβάνας
Αφιέρωμα
10 χρόνια από την πτώση των Δίδυμων Πύργων
Κινηματογράφος
Η λογοτεχνία στα 35 m.m.
Συνέντευξη: Μάρω Βαμβουνάκη
«Κάνω κάτι που με εκφράζει»
Άλλες ειδήσεις
Πετεινοί λαλίστατοι