Έντυπη Έκδοση

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΠΟΥ ΓΡΑΦΤΗΚΑΝ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗΝ 11η ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ

10 χρόνια από την πτώση των Δίδυμων Πύργων

Για την ημέρα της καταστροφής

Αποτέλεσε μια ημερομηνία αλλαγής του κόσμου, όπως, μέχρι τότε, τον ξέραμε. Μοιραία και ο χώρος της λογοτεχνίας δεν θα μπορούσε να μείνει ανεπηρέαστος. Η πρόσφατη συμπλήρωση 10 χρόνων από την 11η Σεπτεμβρίου του 2001 προσφέρει μια ευκαιρία παρουσίασης βιβλίων (μυθιστορημάτων, δοκιμίων, βιογραφιών, ποιημάτων κ.ά.) που γράφτηκαν έχοντας ως αναφορά τόσο τη συγκεκριμένη ημέρα όσο και τα όσα -μικρά ή μεγάλα- έλαβαν χώρα τη δεκαετία που ακολούθησε

Δοκίμια και έρευνες

**Στάνλεϊ Χόφμαν, Χάος και βία εκδ. Παπαζήση

Ο τίτλος είναι χαρακτηριστικός τόσο της κατάστασης στην οποία είχε περιπέσει η Αμερική μετά την 11η Σεπτεμβρίου όσο και όλος ο κόσμος, με τον εξαιρετικά ομιχλώδη «πόλεμο κατά της τρομοκρατίας», που κήρυξαν ο Μπους και οι γέροι νεοσυντηρητικοί ρατσιστές νότιοι φίλοι του. Ο συγγραφέας, πρόεδρος του Κέντρου Ευρωπαϊκών Σπουδών του Χάρβαρντ επί 30ετία και επίτιμος διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αθηνών, ανήκει στη φωτισμένη Αμερική, δηλαδή σε εκείνο το κομμάτι της που η υπόλοιπη υφήλιος θαυμάζει και ακολουθεί. Το παρόν πόνημά του αποτελεί μια περιήγηση στα εδάφη της γεωστρατηγικής, στις κυρίαρχες θεωρίες και τους εκφραστές αυτών (Θουκυδίδης, Χάντινγκτον, Μοργκεντάου, Κίσινγκερ, Μακιαβέλι κ.ά.), σε πρόσωπα και ομάδες που μονοπώλησαν την ειδησεογραφία την περίοδο 2001-2010, όπως ο Μπιν Λάντεν, οι Ταλιμπάν, ο Σαντάμ, ο Μπους, σε οργανισμούς, όπως ο ΟΗΕ κ.λπ. Εκτενής και ενδιαφέρων πρόλογος από τον Χρήστο Ροζάκη, διαφωτιστικό επίμετρο από τον Σωτήρη Ντάλη. Εργο σημαντικό και φωτοβόλο, παρ' ότι γραμμένο σε μια σκοτεινή εποχή.

**Τζον Γκρέι, Η Αλ Κάιντα και η νεωτερικότητα εκδ. Μεταίχμιο

Εξαιρετική δουλειά από τον άγγλο διανοούμενο, ο οποίος ισχυρίζεται -και αποδεικνύει- ότι η Αλ Κάιντα είναι ένας απολύτως μοντέρνος οργανισμός, γνήσιο «παιδί» της παγκοσμιοποιημένης εποχής μας. «Η Αλ Κάιντα» υποστηρίζει ο συγγραφέας «δεν βασίζεται μόνο στο Ισλάμ, αλλά επίσης στον "κυρίαρχο δυτικό μύθο" της ουτοπικής ανθρώπινης τελειότητας». Ο Γκρέι τη συγκρίνει με τα υπόλοιπα μοντέρνα υποπροϊόντα του ναζισμού, του σοβιετικού κομμουνισμού και του μαοϊσμού. Και θεωρεί ότι είναι προορισμένη να αποτύχει, όπως απέτυχαν όλα τα προηγούμενα σχήματα που ήλπιζαν ότι θα αναμορφώσουν ριζικά τον κόσμο. Για να καταλήξει στο ότι η πρόοδος της γνώσης δεν προοιωνίζεται σε καμία περίπτωση την έλευση της εποχής της λογικής. Απλώς προσθέτει ακόμη μία νέα τάση στην ανθρώπινη μωρία. Ο Γκρέι ολοκληρώνει την τοποθέτησή του επικαλούμενος μια ρήση του Βιτγκενστάιν: «Οταν όλα τα πιθανά επιστημονικά ερωτήματα θα έχουν απαντηθεί, τα προβλήματα του βίου θα παραμείνουν τελείως ανέγγιχτα...».

**Ματίας Μπρόκερς, Συνωμοσίες, σενάρια και μυστικά τής 11ης Σεπτεμβρίου, εκδ. Παπαζήση

Η συνωμοσιολογία κυριάρχησε στην υπόθεση της 11ης Σεπτεμβρίου, με άπειρα σενάρια να βγαίνουν στο φως για το αν τους Πύργους τους έριξε ο Μπιν Λάντεν ή ο ίδιος ο Μπους, για το αν οι Εβραίοι υπάλληλοι των πύργων είχαν πάει εκείνη την ημέρα στα γραφεία τους ή είχαν κάνει, ειδοποιημένοι από ΚΑΠΟΙΟΥΣ(...), μαζική κοπάνα, γιατί οι πύργοι έπεσαν προς τα κάτω και όχι προς το πλάι, τι ακριβώς έγινε με το αεροπλάνο που συνετρίβη στην Πενσιλβάνια κ.ο.κ. Στο βιβλίο αυτό, μέγα μπεστ σέλερ (η ελληνική μετάφραση έγινε από την 11η, επαυξημένη με νέα στοιχεία, έκδοση), θα βρείτε τις επικρατέστερες θεωρίες συνωμοσίας για τα όσα διαδραματίστηκαν τη συγκεκριμένη μέρα. Τώρα το τι ακριβώς θα πιστέψετε εσείς, είναι μάλλον θέμα επιλογής σας...

**Μαχμούντ Μαμντάνι, Καλός μουσουλμάνος, κακός μουσουλμάνος, εκδ. Μελάνι

Μία από τις πιο διαυγείς προσεγγίσεις στον πόλεμο Δύσης και Ισλάμ. Για τον καθηγητή του Κολούμπια Μαμντάνι, ο -και καλά- «πόλεμος των πολιτισμών» του Χάντιγκτον δεν αποτελεί παρά το πρόσχημα για μια σύγκρουση με καθαρά πολιτικά αίτια. Ο Μαμντάνι είναι ο σύζυγος της διάσημης ινδής σκηνοθέτριας Μίρα Ναΐρ, έχει γεννηθεί στην Ουγκάντα και στο βιβλίο του επισημαίνει: «Εάν κάποιος κατανοήσει ότι αυτές οι αντιπαλότητες αποτέλεσαν γέννημα των "πολέμων δι' αντιπροσώπου", με τους οποίους οι εκάστοτε κυβερνήσεις των ΗΠΑ διεξήγαγαν τον Ψυχρό Πόλεμο μετά την ήττα στο Βιετνάμ, τότε θα καταλάβει ότι η 11η Σεπτεμβρίου δεν ήταν απλώς το ξεκίνημα μιας καινούριας εποχής, αλλά επίσης κομμάτι αξεκαθάριστων λογαριασμών του Ψυχρού Πολέμου».

**Μπομπ Γούντγουορντ, Σχέδιο επίθεσης εκδ. Παπαζήση

Ο συγγραφέας είναι ο γνωστός δημοσιογράφος που μαζί με τον Καρλ Μπέρνστιν αποκάλυψαν το σκάνδαλο του Γουότεργκειτ, το οποίο οδήγησε τον Νίξον σε παραίτηση από την προεδρία. Ο Γούντγουορντ, αναγνωρισμένος πια, με ισχυρό επαγγελματικό στάτους και αντίστοιχες προσβάσεις, βάσισε το βιβλίο του σε συνεντεύξεις με περισσότερους από εκατό ανθρώπους και τέσσερις ώρες αποκλειστικών συνεντεύξεων με τον Μπους τζούνιορ, καθιστώντας εξαιρετικά σαφή τον τρόπο που έβλεπε τη σύγκρουση ο Μπους τζούνιορ και τη θρησκευτική διάσταση που είχε προσδώσει σε αυτήν. «Συμπλήρωμά» του μπορεί να θεωρηθεί ακόμη μια -εξίσου ενδιαφέρουσα- δουλειά του Γούντγουορντ εκείνης της περιόδου, με τίτλο «Ο Μπους πάει στον πόλεμο», από τις ίδιες εκδόσεις.

**Ζαν Μαρί Κολομπανί, Είμαστε όλοι Αμερικανοί; εκδ. Πόλις

Ο πρώην διευθυντής της «Le Monde», ο οποίος, με τον συγκεκριμένο τίτλο (χωρίς το ερωτηματικό) που έβαλε στην εφημερίδα του την επομένη της επίθεσης στους Πύργους (Nous sommes tous Americaines), δημιούργησε θόρυβο παγκοσμίως. «Αυτή την τραγική στιγμή, που οι λέξεις μοιάζουν τόσο φτωχές για να εκφράσουν πόσο συγκλονισμένοι νιώθουμε, το πρώτο πράγμα που έρχεται στο μυαλό είναι αυτό: είμαστε όλοι Αμερικανοί!». Σύντομο και πυκνό δοκίμιο όπου, μεταξύ άλλων, αναλύει τις συνέπειες του ωστικού κύματος που δέχτηκε ο πλανήτης, προτάσσει τη λύση του παλαιστινιακού ζητήματος και καλεί τους Ευρωπαίους να οικοδομήσουν, επιτέλους, μία ενιαία -πολιτικά, στρατιωτικά και οικονομικά- Ευρώπη. Πολύ ενδιαφέρουσα και η εισαγωγή του βιβλίου από τον Σ. Πολυμίλη.

**Γιάννης Λούλης, Νο happy end, εκδ. Λιβάνη

Ο γνωστός πολιτικός αναλυτής και επικοινωνιολόγος καταδεικνύει μέσω της ιστορικής έρευνάς του ότι ουσιαστικά οι ΗΠΑ «έβγαλαν μόνες τους τα μάτια τους», αφού οι επιλογές τους στη Μέση Ανατολή, εδώ και μισό αιώνα, είναι καταστροφικές. Παράλληλα, στην εισαγωγή του βιβλίου, ο εξ Αλεξανδρείας καταγόμενος συγγραφέας καταγράφει κάποιες σκληρές αλήθειες, και αποδεικνύεται -με βάση τις πρόσφατες εξελίξεις στην παγκόσμια σκακιέρα- προφητικός: «Καθεστώτα όπως της Σαουδικής Αραβίας, της Αιγύπτου, της Ιορδανίας, του Μαρόκου, που είναι όλα φιλοαμερικανικά και που αποτελούν δικτατορίες περισσότερο ή λιγότερο στυγνές, δεν πιέζονται από την υπερδύναμη να εκδημοκρατιστούν. Γι' αυτό και οι Αμερικανοί, ενώ μιλούν περί δημοκρατίας στη Μέση Ανατολή, στην ουσία δεν την αποζητούν. Η μόνη πίεση για δημοκρατικοποίηση, που ασκούν, είναι σε μη φιλικά για αυτούς καθεστώτα (Ιράν, Συρία)».

**Κερτ Βόνεγκατ, Ενας άνθρωπος χωρίς πατρίδα, εκδ. Πατάκη

Μια σειρά σκέψεων του μακαρίτη -γλυκύτατου ανθρώπου και εξαιρετικού συγγραφέα- Βόνεγκατ πάνω στη νέα πραγματικότητα που είχε διαμορφωθεί στην Αμερική και τον κόσμο, μετά τις επιθέσεις τής 11ης/9, όπως: «Το εθνικό θησαυροφυλάκιό μας αδειάζει, αλλά με τον πόλεμο στη Βαγδάτη κάποιοι εδώ γίνονται ολοένα και πιο πλούσιοι, πουλώντας πολεμικό υλικό στην κυβέρνηση. Και αυτό αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό του φασισμού». Ομως, γιατί οι άνθρωποι κάνουν πολέμους; «Γιατί ακούγεται πολύ εντυπωσιακό όταν το αναγγέλλεις, π.χ. ο Τζορτζ Μπους δήλωσε υπερήφανα ότι είμαι "ο πρόεδρος του πολέμου". Αυτό βέβαια είναι σαν να λες "είμαι ο πρόεδρος της σύφιλης", αφού ο πόλεμος είναι η χειρότερη μεταδοτική ασθένεια στον πλανήτη»...

**Συλλογικό, Από τον Μπους στον Ομπάμα εκδ. Παπαζήση

Είναι αναμφίβολα εντυπωσιακό -και απολύτως «αμερικανικό»...- το ότι μια δεκαετία που ξεκίνησε με έναν ολιγόμυαλο, νότιο ρατσιστή, «γιο του μπαμπά του», να κερδίζει την αμερικανική προεδρία, «κλέβοντας», ολοκληρώθηκε με έναν ευφυή, μαύρο, αυτοδημιούργητο, ο οποίος έγινε πρόεδρος των ΗΠΑ από το πουθενά, θριαμβεύοντας. Από τον Μπους στον Ομπάμα και από την αυγή του μιλένιουμ στο κλείσιμο της πρώτης δεκαετίας του. Εισαγωγή από τον αείμνηστο πρέσβη Βύρωνα Θεοδωρόπουλο και κατάθεση απόψεων από έλληνες και ξένους αναλυτές, όπως ο Τζόζεφ Νάι, ο Χρήστος Ροζάκης, ο Τζον Ιατρίδης, ο Θόδωρος Κουλουμπής, ο Σωτήρης Ντάλης κ.ά. Μια στιβαρή έκδοση, που εξετάζει την κατάσταση του κόσμου σήμερα με αιχμή την κάπως απροσδόκητη αυτή μετάβαση (Μπους-Ομπάμα). Περιλαμβάνεται παράρτημα με δημόσιες ομιλίες τού Ομπάμα. Τόμος βιβλιοθήκης.

**Ρόαν Γκουναράτνα, Αλ Κάιντα: το δίκτυο του τρόμου, εκδ. Σύγχρονοι Ορίζοντες

Οι έρευνές του για την ομάδα Tamil Tigers τον κατέστησαν αυθεντία στη δράση βομβιστών. Διευθυντής του Ινστιτούτου Αμύνης και Στρατηγικών Μελετών της Σιγκαπούρης, ο καταγόμενος από τη Σρι-Λάνκα δόκτωρ προβλέπει ότι ο πόλεμος κατά της τρομοκρατίας θα κρατήσει περισσότερο από μια γενιά. Πολύκροτο παγκόσμιο μπεστ σέλερ το βιβλίο του, με πλήθος άγνωστα ευρύτερα στοιχεία για την οργάνωση του Οσάμα Μπιν Λάντεν, όπως εκείνα για τις επιθέσεις εναντίον των αμερικανικών πολεμικών «The Sullivans» και «Cole», που πραγματοποιήθηκαν το 2000, στο Αντεν. Περιλαμβάνει ακόμη και ποίημα (!) που απάγγειλε ο Οσάμα στον γάμο του μεγαλύτερου γιου του, τον Ιανουάριο του 2001, λίγο καιρό μετά την επίθεση στο «Cole»:

«Ενα αντιτορπιλικό, ακόμη κι ο γενναίος θα το φοβόταν,

Στο λιμάνι και στ' ανοιχτά προκαλεί τον τρόμο,

Σκίζει τα κύματα με έπαρση, αλαζονεία και ψεύτικη ισχύ,

Στην καταστροφή του προχωρεί αργά, τυλιγμένο σε μια πελώρια ψευδαίσθηση,

Μια βάρκα είναι που το περιμένει, με τα κύματα να τη χαϊδεύουν».

Μυθιστορήματα και βιογραφίες

**Ντον Ντελίλο, Ανθρωπος σε πτώση, εκδ. Εστία

«Η Αμερική, η αυτοκρατορία του καλού, είναι μια μυθοπλασία που κατασκευάστηκε από την πολιτική εξουσία την εποχή του πολέμου στο Ιράκ, ξεκινώντας από ένα ψέμα που διαδόθηκε από τα υψηλά προς τα χαμηλά στρώματα της κοινωνίας και υιοθετήθηκε από τον Κόλιν Πάουελ και από πολλούς Αμερικανούς, γιατί όλος ο κόσμος ήθελε να πιστέψει αυτό το ψέμα, το οποίο μπορούσε να επανορθώσει την εικόνα της πληγωμένης δύναμης, μετά τις 11 Σεπτεμβρίου», έλεγε ο Ντελίλο σε μια συνέντευξή του στο περιοδικό «Νουβέλ Ομπσερβατέρ», την εποχή της κυκλοφορίας του βιβλίου του. Εμπνευση για τον Ντελίλο αποτέλεσε η αναμφίβολα σοκαριστική εικόνα των ανθρώπων που έπεφταν από τους Δίδυμους Πύργους, μην αντέχοντας τους καπνούς και τη θερμότητα, ξέροντας βέβαια πως δεν θα σωθούν. Για εκείνον, η «πτώση» αποκτά συμβολική σημασία. Είναι η πτώση μιας υπερδύναμης, η οποία προσκρούει στο έδαφος και, παρ'όλα αυτά, νομίζει ότι πετά.

**Τζέι Μακ Ινερνι, Η καλή ζωή, εκδ. Πόλις

Οι ήρωες ενός παλαιότερου βιβλίου του συγγραφέα, του «Μανχάταν», ξαναβρίσκονται, πιο ώριμοι και σε συνθήκες δοκιμασίας, αφού βιώνουν στη γειτονιά τους την 11η Σεπτεμβρίου, εμπειρία που δρα διαφορετικά στον καθένα, ανάλογα με τον χαρακτήρα, τις καταβολές, τις φιλοδοξίες του. Για κάποιους αποτελεί μια αφετηρία για την επιλογή ενός πιο αληθινού τρόπου ζωής, ενώ άλλοι προσπερνούν περισσότερο επιδερμικά τη μέρα που άλλαξε τον κόσμο. Η περιγραφή της κατάστασης στο σημείο της επίθεσης τις μέρες που ακολούθησαν είναι ιδιαίτερα έντονη και λεπτομερής, σχεδόν ένα αναλυτικό ρεπορτάζ για το πώς κινήθηκαν οι δυνάμεις απεγκλωβισμού των παγιδευμένων στα ερείπια θυμάτων αλλά και των πολιτών που τις συνέδραμαν. Από τα πιο χαρακτηριστικά αμερικανικά μυθιστορήματα, που πραγματεύεται το θέμα της 11ης Σεπτεμβρίου.

**Καλέντ Χοσεϊνί, Χαρταετοί πάνω από την πόλη εκδ. Ψυχογιός

Ενα από τα μεγαλύτερα μπεστ σέλερ της περασμένης δεκαετίας, γραμμένο από Αφγανοαμερικανό. Δύο μικρά παιδά στην Καμπούλ, ο γιος ενός κυρίου και ο γιος ενός υπηρέτη, ενώνονται με μια πολύ δυνατή φιλία, η οποία επισφραγίζεται με τη συνεργασία τους στο πέταγμα χαρταετών, παιχνίδι εξαιρετικά δημοφιλές στην Καμπούλ. Αλλά, κάποια στιγμή, ο πλούσιος πιτσιρικάς προδίδει τον φτωχό και οι μοίρες τους χωρίζουν. Η οικογένεια του πλούσιου πιτσιρικά πηγαίνει στην Καλιφόρνια, όπου υπάρχει μια αναπτυγμένη αφγανική παροικία, κι εκεί μεγαλώνει. Υστερα από αρκετά χρόνια, κι ενώ την εξουσία στο Αφγανιστάν την έχουν πάρει οι Ταλιμπάν, ο νέος από την Καλιφόρνια αποφασίζει να επιτρέψει στα πατρικά χώματα και να δει τι απέγινε ο φίλος του. Κάπου εκεί αρχίζει το μπλέξιμο... Γυρίστηκε και ταινία, αλλά -παρά την εξαιρετική πρώτη ύλη- το αποτέλεσμα δεν ήταν σπουδαίο.

**Ρατζίβ Τσαντρατσεκαράν, Ουδέτερη ζώνη - Η σμαραγδένια πόλη, εκδ. Γκοβόστη

Με την ιδιότητα του διευθυντή του πρακτορείου της «Washington Post» στη Βαγδάτη, ο συγγραφέας παρουσιάζει τη θητεία του Πολ Μπρέμερ, πρώτου αμερικανού πολιτικού διοικητή στο Ιράκ, ως την απόλυτη καταστροφή. Επίσης στο βιβλίο γίνεται σαφής η άρνηση πολλών Αμερικανών στην Πράσινη Ζώνη, την αμερικανοκρατούμενη περιοχή στην κεντρική Βαγδάτη, να δουν την πραγματικότητα· ένας από τους στρατηγούς είχε δηλώσει πως τα παιδιά δεν θα έπρεπε να φοβούνται από τον θόρυβο των ελικοπτέρων τα βράδια, αλλά αντιθέτως θα έπρεπε να αναγνωρίζουν σε αυτόν τον «ήχο της ελευθερίας»... Ενα απολαυστικό ανάγνωσμα, που περιλαμβάνει από σεξουαλικές συνευρέσεις σε άδεια γραφεία μέχρι «υιοθεσίες» αδέσποτων γάτων από αμερικανούς πολιτικούς υπαλλήλους... Γυρίστηκε και ταινία από τον Πολ Γκρίνγκρας, με τον Ματ Ντέιμον στον πρωταγωνιστικό ρόλο.

**Ρόμπερτ Μπάερ, Η πτώση της CIA, εκδ. Μέδουσα

Η σύνοψη των περιπετειών του Μπάερ, επιχειρησιακού πράκτορα της CIA στη Μέση Ανατολή επί μία εικοσαετία, είναι μια ταυτόχρονη αποκάλυψη της διαφθοράς σε ανώτατα κλιμάκια της Ουάσιγκτον, αλλά κι ένα οδοιπορικό από τη φλεγόμενη Βηρυτό ώς το Χαρτούμ και από το βόρειο Ιράκ ώς το Τατζικιστάν. Ο Μπάερ ασκεί σκληρή κριτική στην ηγεσία της CIA: «Ο Τζορτζ Τένετ "ξεπούλησε το μαγαζί". "Εχασε" την 11η Σεπτεμβρίου, απέτυχε παταγωδώς και εν συνεχεία παρείχε κακές πληροφορίες, συνηγορώντας υπέρ του πολέμου στο Ιράκ, ενός πολέμου που είναι τραγωδία, καταστροφή. Κι αυτό είναι ένα τεράστιο λάθος, που η CIA θα πληρώνει για πολύ καιρό». Το βιβλίο του Μπάερ χρησιμοποιήθηκε ως βάση σεναρίου για την ταινία του Κλούνι «Σιριάνα», μια ενδιαφέρουσα, παρ' ότι υπερβολικά «φορτωμένη» ταινία, που «χάρισε» το Οσκαρ β' ανδρικού ρόλου στον «ωραίο Τζορτζ» για την -όντως πολύ καλή- ερμηνεία του.

**Τζόζεφ Κόνραντ, Μυστικός πράκτορας εκδ. Ερατώ

Ο Κόνραντ στο βιβλίο του σκιαγραφεί μια ζωντανή εικόνα του επαναστατικού μηδενισμού. Παρουσιάζει τον πρώτο γραμματέα της ρωσικής πρεσβείας στο Λονδίνο να παρατηρεί ότι, προκειμένου η τρομοκρατία να είναι αποτελεσματική, θα πρέπει να συνιστά μια επίθεση στις πιο δημοφιλείς πεποιθήσεις. «Το ιερότερο φετίχ είναι σήμερα η επιστήμη», λέει. Συνακόλουθα ο ρώσος διπλωμάτης καθοδηγεί τον προβοκάτορα πράκτορά του να ανατινάξει το Βασιλικό Παρατηρητήριο στο Γκρίνουιτς. Η επίθεση σε ένα κτήριο που είναι αφιερωμένο στην επιστήμη της Αστρονομίας θα είναι «μια πράξη καταστροφικής θηριωδίας, τόσο παράλογη, που θα είναι ακατανόητη, ανεξήγητη, σχεδόν αδιανόητη». Ακριβώς γι' αυτόν τον λόγο θα είναι επίσης ιδιαίτερα αποτελεσματική: «Μόνον η τρέλα είναι πραγματικά τρομοκρατική, στον βαθμό που δεν μπορείς να την κατευνάσεις με απειλές, πειθώ ή δωροδοκίες». Τον καιρό του Κόνραντ το ιερό και απαραβίαστο της επιστήμης ήταν η Φυσική. Σήμερα, είναι τα Οικονομικά. Γι' αυτό και η Αλ Κάιντα κατέστρεψε το κτήριο που ήταν αφιερωμένο στο εμπόριο, υπακούοντας όμως στην ίδια βασική λογική, την αναδιαμόρφωση του κόσμου με θεαματικές πράξεις τρόμου. Το βιβλίο του Κόνραντ απέκτησε με τα χρόνια καλτ χαρακτήρα και σήμερα θεωρείται το κλασικό λογοτεχνικό ανάγνωσμα για τη μετά την 11η Σεπτεμβρίου εποχή, με τη φιγούρα του μοχθηρού, φανατικού καθηγητή να αποτελεί το αρχετυπικό, προφητικό πορτρέτο των σημερινών τρομοκρατών.

**Μάικλ Μουρ, Μαρτυρίες από την εμπόλεμη ζώνη, εκδ. Αιώρα

Ενα βιβλίο του γνωστού αντι-μπουσικού Μουρ, με e-mail μηνύματα που του απέστειλαν αμερικανοί στρατιώτες που βρίσκονταν στο Ιράκ. Μέσα από αυτά οι -ως επί το πλείστον- νεαροί και από φτωχές οικογένειες στρατιώτες διηγούνται τη, διαφορετική ο καθένας, ιστορία του, όπως ο Τζόζεφ Τσερβίνσκι: «Εκείνη τη μέρα είχαμε μόλις παραλάβει μια παρτίδα καταλυμάτων για τη βάση και οι Ιρακινοί τελείωσαν τη δουλειά τους με τη δύση του ηλίου. Το πρόβλημα ήταν ότι οι οδηγοί των φορτηγών έπρεπε να επιστρέψουν στην Ιορδανία, αλλά τα φορτηγά τους δεν είχαν αρκετά καύσιμα. Ο ίδιος ο επιλοχίας αρνήθηκε να τους δώσει από τα δικά μας καύσιμα και τους είπε ότι έπρεπε να χρησιμοποιήσουν το βενζινάδικο που θα συναντούσαν στον δρόμο. Αυτό, βέβαια, δεν πολυάρεσε στους οδηγούς, γιατί οι αντάρτες δεν έκαναν επιθέσεις μόνο στους στρατιώτες, αλλά και σε όποιον δούλευε για μας. Ρώτησαν λοιπόν αν μπορούσαν να μείνουν στη βάση μέχρι το πρωί και ο επιλοχίας τούς είπε όχι. Ετσι λοιπόν, καθώς καθόμασταν και παρακολουθούσαμε τους οδηγούς να φεύγουν από τη βάση άοπλοι, ασυνόδευτοι και με τον φόβο ζωγραφισμένο στα πρόσωπά τους, το μόνο που μπορούσα να σκεφτώ ήταν ότι αν έτσι φέρεται η Αμερική στους συνεργάτες της, δεν είναι περίεργο που μας βάζουν βόμβες».

**Τόνι Μπλερ, Ενα ταξίδι, εκδ. Ψυχογιός

Η ρητορική του πρώην βρετανού πρωθυπουργού στο θέμα της 11ης Σεπτεμβρίου δεν έχει αλλάξει από τον καιρό τής πρωθυπουργίας του: «Η 11η Σεπτεμβρίου ήταν η χειρότερη τρομοκρατική επίθεση στην ιστορία του κόσμου», γράφει στην ογκώδη αυτοβιογραφία του. «Δεν στόχευε μόνο την Αμερική, αλλά όλους όσοι μοιραζόμασταν τις ίδιες αξίες. Επρεπε να σταθούμε αλληλέγγυοι» σημειώνει, ριγώντας στη θέα της αστερόεσσας. Ενώ μεταβαίνει σε υψηλές σφαίρες πολιτικής ανάλυσης, θέτοντας στη διεθνή πολιτική σκηνή θέμα... καλοσύνης: «Οσοι πραγματοποιούσαν τέτοιες ενέργειες εναντίον μας ήταν κακόψυχοι» (!!!). Ο Μπλερ επιμένει και στην περίπτωση του Ιράκ, και μάλιστα κατά τρόπο σχεδόν κωμικό, υποστηρίζοντας, μέσες-άκρες, ότι κρεμώντας τον Σαντάμ, τον προφύλαξε από τον εαυτό του, από εκείνα που ο ιρακινός ηγέτης..ενδεχομένως να επιχειρούσε στο μέλλον να κάνει...

**Κάρμεν Μπιν Λάντεν, Στα άδυτα του βασιλείου εκδ. Μίνωας

Η συγγραφέας, γεννημένη στη Λωζάννη από Ελβετό πατέρα και Ιρανή μητέρα, θυμάται τον έρωτά της με τον αδελφό του Οσάμα Μπιν Λάντεν, Γεσλάμ, τον γάμο τους, την οικογενειακή τους ζωή στη Σαουδική Αραβία, παρόντος -για κάποιο διάστημα- του Οσάμα, και τον ασφυκτικό κλοιό του ισλαμικού πολιτισμού, υπό τον οποίο προσπάθησε επί χρόνια να ζήσει, χωρίς τελικά να τα καταφέρει. Και φυσικά, την 11η Σεπτεμβρίου αλλά και όσα ακολούθησαν: «Η 11η Σεπτεμβρίου του 2001 είχε αρχίσει σαν μια όμορφη φθινοπωρινή ημέρα. Οδηγούσα χαλαρά, πηγαίνοντας από τη Λωζάννη στη Γενεύη, όταν χτύπησε το κινητό μου. Ηταν ένας φίλος από τη Νέα Υόρκη που μου μετέφερε τα νέα της πρόσκρουσης των αεροπλάνων στους Δίδυμους Πύργους και αργότερα στο Πεντάγωνο. Καθώς οι ώρες περνούσαν, οι χειρότεροι φόβοι μου επιβεβαιώνονταν. Το πρόσωπο και το όνομα ενός άντρα βρίσκονταν σε κάθε δελτίο ειδήσεων: Οσάμα Μπιν Λάντεν. Ο θείος των κοριτσιών μου...».

**Ντέιβιντ Ιγκνέισιους, Η πλεκτάνη, εκδ. Λιβάνη

Ενας πράκτορας της CIA με αραβικές ρίζες (κάτι το οποίο ο ίδιος αγνοεί) γίνεται ο κεντρικός πρωταγωνιστής της προσπάθειας των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών να εξαρθρώσουν την Αλ Κάιντα. Ενα ευφυές τέχνασμα χρησιμοποιείται ως κεντρικός μοχλός πίεσης προς τον αρχηγό της οργάνωσης, Σουλεϊμάν, και το παιχνίδι αρχίζει. Ερωτες, ίντριγκες κι ένα σκοτεινό σύμπαν, όπου, με χαρακτηριστική ευκολία, ο ένας «αδειάζει» τον άλλον, στο όνομα κάποιου νεφελώδους σκοπού. Ο συγγραφέας είναι κορυφαίος δημοσιογράφος της «Washington Post». Σε αυτήν την περίπτωση, η ταινία που γυρίστηκε με βάση το βιβλίο ήταν εξαιρετική, όπως και οι πρωταγωνιστές: ο ( πολύ καλός ) Ντι Κάπριο στον ρόλο του πράκτορα Φέρις, ο Ράσελ Κρόου στον ρόλο του αδίστακτου προϊσταμένου του στη CIA και ο -εκπληκτικός- Μαρκ Στρονγκ, επικεφαλής της ιορδανικής μυστικής αστυνομίας, συνεργαζόμενης με τους Αμερικανούς για την εξόντωση της Αλ Κάιντα.

ΕΝΑ ΞΕΧΩΡΙΣΤΟ ΛΕΥΚΩΜΑ

Α. Λαμπροβασίλης και Α. Πεκλάρης

Hopes, dreams and hard times

εκδόσεις Εστία (απ' όπου τα αποσπάσματα και οι φωτογραφίες).

Αυτόπτες μάρτυρες της 11ης Σεπτεμβρίου θυμούνται την ημέρα που άλλαξε τον κόσμο. Προλογίζει ο ελληνοαμερικανός εικαστικός καλλιτέχνης Φίλιππος Τσιάρας.

Ανθούλα Κατσιματίδη, ηθοποιός:

Πώς θα αντιδρούσαν οι Ελληνες σε μια 11η Σεπτεμβρίου;

«Ο αδελφός μου δούλευε στον 1.04ο όροφο του βόρειου Πύργου, που δέχτηκε το πρώτο χτύπημα. Το αεροπλάνο έπεσε στον 1.03ο. Ολοι όσοι βρίσκονταν από κει και πάνω, σκοτώθηκαν. Δεν γλίτωσε κανένας. Αμέσως μετά, όλοι εμείς, οι συγγενείς τους, γίναμε διάσημοι. Μας έκαναν μέλη σε ένα "κλαμπ" στο οποίο δεν θέλαμε να μπούμε. Μας πέταξαν ένα μικρόφωνο στα μούτρα. "Πώς νιώθετε;". Κάθε δάκρυ κι ένα φλας».

Οταν η Ανθή βρέθηκε στην Ελλάδα, μετά τον θάνατο του αδελφού της, ήλθε αντιμέτωπη με μια δυσάρεστη έκπληξη. «Ελεγαν "καλά να πάθουν!". Δεν μπορούσα να το πιστέψω. Οι περίπου σαράντα Ελληνες που χάθηκαν τι έφταιγαν; Ή το παιδάκι δύο ετών που επέβαινε στο αεροπλάνο; Κι αυτό "καλά να πάθει"»;

«Δεν θέλω να με μισήσουν οι Ελληνες γι' αυτό που θα πω», λέει χαμογελώντας «αλλά θέλω να φανταστούμε πώς θα είχαν αντιδράσει οι Ελληνες αν ορισμένοι τρομοκράτες, προερχόμενοι από μια κοινότητα μεταναστών, ανατίναζαν δέκα οικοδομικά τετράγωνα στο κέντρο της Αθήνας και σκότωναν χιλιάδες ανθρώπους. Αν κρίνω από αυτά που γίνονται στην Αθήνα τα τελευταία χρόνια, μάλλον θα σημειώνονταν επιθέσεις εναντίον των ομόδοξων και των ομοφύλων τους, θα είχαμε καψίματα, σπασίματα, ξύλο και σφαίρες. Στη Νέα Υόρκη, ωστόσο, δεν έγινε κάτι τέτοιο. Υπήρξαν κάποιοι που ισχυρίστηκαν ότι φταίνε οι μουσουλμάνοι, αλλά οι περισσότεροι δεν το δέχτηκαν. Και σωστά δεν το δέχτηκαν...».

Ενα ποίημα για την 11η Σεπτεμβρίου του 2001, από το συλλογικό τεύχος του «New Yorker», που κυκλοφόρησε λίγο μετά το χτύπημα στους Πύργους

Προσπάθησε να δοξάσεις τον ακρωτηριασμένο κόσμο

Προσπάθησε να δοξάσεις τον ακρωτηριασμένο

κόσμο.

Θυμήσου τις μακρές ημέρες του Ιουνίου

και τις άγριες φράουλες, τις σταγόνες του

κρασιού, την πάχνη.

Τις τσουκνίδες που μεθοδικά επικαλύπτουν

τα εγκαταλειμμένα υποστατικά των

εξορισμένων.

Πρέπει να δοξάσεις τον ακρωτηριασμένο κόσμο.

Είδες τις καλαίσθητες θαλαμηγούς και τα πλοία

ένα από αυτά είχε ένα μακρύ ταξίδι μπροστά του

ενώ η αμνησία της άλμης περίμενε τα άλλα.

Είδες τους πρόσφυγες να κατευθύνονται

στο πουθενά

άκουσες τους εκτελεστές να τραγουδούν

χαρούμενα.

Θυμήσου τις στιγμές που ήμασταν μαζί

σε ένα λευκό δωμάτιο, με την κουρτίνα

να τρεμοπαίζει

Γύρισε με τη σκέψη σου στο κοντσέρτο όπου

η μουσική έλαμπε.

Μάζευες βελανίδια στο πάρκο το φθινόπωρο

και φύλλα που στροβιλίζονταν πάνω από

τις ουλές της Γης.

Δόξασε τον ακρωτηριασμένο κόσμο

και το γκρι φτερό που έχασε μια κίχλη

και το απαλό φως που απομακρύνεται και

χάνεται

και επιστρέφει.

Ανταμ Ζαγκαγιέβσκι

«Αυτό το ποίημα επελέγη από το περιοδικό "New Yorker" για μια ειδική έκδοσή του που καλούνταν "Black New Yorker" και ήταν αφιερωμένη στην 11η Σεπτεμβρίου» λέει ο ποιητής. «Το επέλεξαν επειδή "προτείνει" έναν τρόπο να συνεχίσεις να ζεις έπειτα από μια τραγωδία. Ο κόσμος ακρωτηριάστηκε, αλλά εμείς όχι. Υπάρχει κάτι μέσα μας, ίσως αθάνατο, που μπορεί να υμνεί τον κόσμο, παρ' όλο που η κατάσταση του κόσμου έχει πλέον οριστικά αλλάξει...».

Τζαουΐντ Νάσεν, dj και πλανόδιος πωλητής:

Ενας Αφγανός στη Νέα Υόρκη

Ο Τζαουίντ είναι από το Αφγανιστάν και αυτό του έχει χαρίσει αξέχαστες εμπειρίες ζώντας στη Νέα Υόρκη της 11ης Σεπτεμβρίου. Θυμάται να τον ξεβρακώνουν για να τον ψάξουν, στα καλά καθούμενα. Να τον κοιτάζουν στραβά στο αεροδρόμιο, στο σουπερμάρκετ, στη γειτονιά. Μας διηγείται την ιστορία ομοεθνών του που δέχτηκαν επίθεση και ξυλοδαρμό από λευκούς Αμερικανούς, λίγες μέρες μετά την επίθεση στους Δίδυμους Πύργους. «Νόμιζαν ότι κάθε Αφγανός είναι υποστηρικτής του Μπιν Λάντεν», θυμάται, «και τέτοιες επιθέσεις δεχόμασταν συνέχεια εκείνη την εποχή. Ειδικά όσοι Αφγανοί ήταν ντυμένοι παραδοσιακά». Θυμάται, ωστόσο, την κατάληξη αυτής της υπόθεσης: «Υστερα από τέσσερις μήνες, οι άνθρωποι που επιτέθηκαν στους φίλους μου, τους έστειλαν λουλούδια, μαζί με μια ανώνυμη επιστολή στην οποία έγραφαν: "Σας ζητάμε συγγνώμη, εσείς δεν φταίτε σε τίποτε, ήταν λάθος μας που σας χτυπήσαμε". Κάτι ήταν κι αυτό. Να ξέρεις ότι ακόμη και οι πιο θερμοκέφαλοι μπορούν να δουν την πραγματικότητα κάποια στιγμή». Σήμερα λέει ότι τα πράγματα είναι ήσυχα, και θεωρεί ότι ο Ομπάμα θα βελτιώσει το κλίμα στις σχέσεις της Αμερικής με τον μουσουλμανικό κόσμο. Και, μαζί μ' αυτό, τη ζωή των μουσουλμάνων που ζουν στις ΗΠΑ.

Τζούλια Σκοτ, αξιωματικός της αστυνομίας της Νέας Υόρκης:

Ψάχνοντας στα συντρίμμια.

«Κάθε φορά που έβγαινε ένα σώμα κάπως ακέραιο, όλα σταματούσαν, στεκόμασταν προσοχή και αποδίδαμε τιμή. Τα περισσότερα πτώματα φορούσαν στολές πυροσβέστη ή αστυνομικού. Καλύπταμε τη σορό με την αμερικανική σημαία. Ηταν σαν πολλές μικρές κηδείες. Δεν θα το ξεχάσω ποτέ αυτό το συναίσθημα», περιγράφει η Τζούλια. Θυμάται πως από τα συντρίμμια ανασύρθηκαν κομμάτια από πυροσβεστικά οχήματα, από αυτοκίνητα που ήταν στο γκαράζ. «Είδα κι ένα μεντεσέ από αεροπλάνο. Αυτό ήταν και το μόνο κομμάτι αεροπλάνου που είδα», λέει.

Ετσι έζησε τρεις μήνες, κάθε μέρα, εκεί. Θυμάται μικρές, ανατριχιαστικές λεπτομέρειες. Ενα κολιέ από πέρλες. Μια σπασμένη κούπα του καφέ με κραγιόν στο χείλος της. Ενα καπελάκι του μπέιζμπολ. Γυαλιά ηλίου, κινητά, μπρελόκ με κλειδιά. Καθημερινά αντικείμενα ανθρώπων. Και μισό δάχτυλο που «ήταν μαύρο και έμοιαζε σαν ψεύτικο, σαν αυτά που χρησιμοποιούν οι ταχυδακτυλουργοί». Θυμάται τα ποντίκια που μπαινόβγαιναν στα χαλάσματα, κυκλοφορούσαν στα πόδια τους. «Ηταν μια Νεκρόπολη. Μαύρη και καταθλιπτική. Η αίσθηση του θανάτου και της φρίκης ήταν παντού, γύρω μας, πάνω μας, μέσα μας». Κοντά στον Δεκέμβριο σταμάτησαν να ανασύρουν πτώματα. Οταν και τα τελευταία συντρίμμια μεταφέρθηκαν στο Στάτεν Αϊλαντ, η Τζούλια επέστρεψε στη μονάδα της.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Ο αγέλαστος Καρμπονάρος
Το μυθιστόρημα που δεν πολιτικολογεί
Η νέα γυναίκα πάντα
Σπάνιες αναλύσεις στην υγεία
Τι είναι η άμεση δημοκρατία;
Δυο αδέρφια με την ίδια πένα...
Η δεξιοτεχνία της υπέρβασης
Επιστροφές και ψίθυροι
Κοσμοδρόμια μες στα σύννεφα
Χρωματικές ελεγείες
Κριτικές επισημάνσεις του δεινού φιλολόγου
Ευθανασία ενός έρωτα
Στον αστερισμό της Αβάνας
Αφιέρωμα
10 χρόνια από την πτώση των Δίδυμων Πύργων
Κινηματογράφος
Η λογοτεχνία στα 35 m.m.
Συνέντευξη: Μάρω Βαμβουνάκη
«Κάνω κάτι που με εκφράζει»
Άλλες ειδήσεις
Πετεινοί λαλίστατοι