Έντυπη Έκδοση

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ

Παράδοξη ουτοπία

Από την παράσταση του Μπρόντγουέι Ο κήπος των επίγειων απολαύσεων
Στην ηλικία των 33 ετών σταυρώθηκε ο Ιησούς Χριστός. Στην ίδια ηλικία φέρονται ως θανόντες ο Μέγας Αλέξανδρος, ο Ιουλιανός ο Παραβάτης και πλείστοι άλλοι μεγάλοι της Ιστορίας. Σε αυτή την κομβική ηλικία ο Φώτης Θαλασσινός εκδίδει το πρώτο μυθιστόρημά του, Μάρτιο 2010, ακριβώς έξι χρόνια μετά την πρώτη εμφάνισή του, με τη συλλογή διηγημάτων «Μαύρα μαργαριτάρια», που είχε κι εκείνη εκδοθεί μήνα Μάρτιο.

Πλήρες θέμα...

  • Αφιέρωμα: Ιστορικό μυθιστόρημα

    • Ιστορικό μυθιστόρημα
      Υπάρχουν δύο είδη ιστορικού μυθιστορήματος, το παραδοσιακό, το οποίο πρέπει να πληροί συγκεκριμένες προδιαγραφές, και αυτό που χαρακτηρίζεται «ιστοριογραφική μεταμυθοπλασία».
    • Η λογοτεχνία και οι άνεμοι της Ιστορίας
      Οπως φαίνεται, όσο ωριμάζουμε (διαδικασία που δεν συμβαδίζει απαραιτήτως με την πάροδο της ηλικίας), η λογοτεχνία ως μυθοπλασία τείνει να μας πείθει μόνο με το ποιοτικό της επίπεδο. Ισως γιατί, όσο πιο υποψιασμένοι γινόμαστε, καθώς προχωρούμε σε μια μεγαλύτερη επίγνωση του εαυτού μας και των πραγμάτων, τόσο το «παραμύθιασμα» αποδεικνύεται ανεπαρκέστερο.
    • Ιστορικό μυθιστόρημα: μια μόνιμη επικαιρότητα
      Το ιστορικό μυθιστόρημα αποτελεί μια σταθερή αξία για τη λογοτεχνία. Εμπνευσμένο από την Ιστορία, από πρόσωπα και προσωπικότητές της, από συγκεκριμένα γεγονότα της, από ειδικές περιόδους της: την Αρχαιότητα και το Βυζάντιο, τους πολέμους της Επανάστασης, την Τουρκοκρατία, τον 19ο αιώνα, τους μακεδονομάχους, τους Βαλκανικούς Πολέμους και τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, τη Μικρασιατική Καταστροφή, τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, από την Αντίσταση, τον Εμφύλιο.
    • Μύθος σε πλαίσιο ιστορικό
      Ο όρος «ιστορικό μυθιστόρημα» περιέχει μια αντίφαση. Η αναφορά στην Ιστορία, εν μέρει, αναιρεί το μυθικό στοιχείο· την εξάρτηση δηλαδή του πλαισίου και της πλοκής του ιστορήματος από τη φαντασία τού συγγραφέα. Από κει και πέρα ο όρος καλύπτει μια πλειάδα μορφών. Δεν εννοώ, φυσικά, μορφές χαρίσματος του εκάστοτε δημιουργού, αλλά μορφές εμπλοκής της ιστορίας στον ιστορούμενο μύθο.
    • Προβληματισμοί σχετικά με τον όρο «ιστορικό μυθιστόρημα»
      ΣΥΜΦΩΝΑ με τις ιστορίες λογοτεχνίας, πρώτο ιστορικό μυθιστόρημα θεωρείται το Waverley (1814) του Walter Scott.
    • Το ιστορικό πρόσωπο ως μυθιστορηματικός χαρακτήρας
      Στον Πρόλογο του βιβλίου της Δοκίμια για το ιστορικό μυθιστόρημα η Τζίνα Πολίτη συνέδεε την άνθηση του είδους της «ιστορικής βιογραφίας» με την εκ νέου επικράτηση του «ατομοκεντρισμού» και των προτύπων της κοινωνικής επιτυχίας που προβάλλονται μέσω του περίφημου star system.
    • Η διαχείριση του κενού
      Οταν τελειώνει την αφήγησή του για την καταστροφή του περσικού στόλου στη Σαλαμίνα, ο αγγελιαφόρος των Περσών (στ. 429-432) -η τραγωδία αυτή είναι η μόνη που διαχειρίζεται ιστορικό υλικό- λέει στην εμβρόντητη Ατοσσα, «Βασίλισσα, ακόμη κι αν είχα δέκα μέρες για να σου εκθέτω τα γεγονότα (στοιχηγοροίην), πάλι η ιστορία μου θα έμενε λειψή.
    • Φαντάσου και αρκεί Ο συγγραφέας της Ελληνικής Νομαρχίας ως μυθιστορηματικό πρόσωπο
      ΣΤΗ ΜΑΚΡΑ λίστα των ονομάτων που έχουν προταθεί κατά καιρούς ως πιθανοί συντάκτες της Ελληνικής Νομαρχίας ήτοι λόγος περί ελευθερίας, δημοσιευμένης το 1806 στην Ιταλία, έχουν πρόσφατα προστεθεί άλλα δύο· δεν εμφανίζονται όμως σε μελέτες ιστορικών ή φιλολόγων για το σημαντικό αυτό κείμενο πολιτικής θεωρίας του νεοελληνικού Διαφωτισμού, αλλά σε δύο μυθιστορήματα της τελευταίας δεκαετίας, στο Ρολόι της σκιάς του Θωμά Σκάσση (2004) και στην Αηδονόπιτα του Ισίδωρου Ζουργού (2008).
    • Πολιτική σε βάθος χρόνου είναι η Ιστορία
      Θεωρείται από κάποιους ότι με το έργο μου Ο βίος του Ισμαήλ Φερίκ πασά ανανέωσα το 1989 το ιστορικό μυθιστόρημα. Ενα είδος, δηλαδή, που ήκμασε για συγκεκριμένους λόγους κυρίως κατά τον 19ο αιώνα, τον λεγόμενο και «Αιώνα της Ιστορίας», για να εκπέσει για διαφορετικούς λόγους σε τυποποιημένο ρομάντζο κατά τη διάρκεια του 20ού.
    • Απόψεις για το ιστορικό μυθιστόρημα
      Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια αναβίωση του ενδιαφέροντος για την Ιστορία και το ιστορικό μυθιστόρημα στο εξωτερικό και κάπως καθυστερημένα και στην Ελλάδα.
    • Οι αρχές του νεότερου ιστορικού μυθιστορήματος
      Το ιστορικό μυθιστόρημα της νεότερης εποχής είναι αναμφισβήτητα γέννημα του βρετανικού ρομαντισμού (1790-1830). Σπάνια γνωρίζουμε τη χρονιά που γεννιέται ένα λογοτεχνικό είδος και ακόμη πιο σπάνια η πατρότητά του αποδίδεται σε έναν και μόνο δημιουργό. Κάτι τέτοιο ισχύει, όμως, για το νεότερο ιστορικό μυθιστόρημα.
    • Αρχαία αναδρομή
      Η μανία των εκδοτών να προσθέτουν τη μαγική λεξούλα «μυθιστόρημα» σε βιβλία που δεν μπορούν να υπαχθούν σε αυτό το λογοτεχνικό είδος «ούτε με σφαίρες» (που λένε), έχει σαφώς εμπορικές στοχεύσεις, παραπλανά όμως συχνά τον επίδοξο αναγνώστη.
    • Ιστορικό ή όχι, πάντως μυθιστόρημα
      Πριν ακόμη γίνει «ιστορικό», το μυθιστόρημα είναι μυθιστόρημα. Οφείλει, εν πάση περιπτώσει, να είναι.
    • ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ: «Με τα μαθηματικά είμαστε σε κάποιο βαθμό εξοικειωμένοι»
      Τα μαθηματικά έχουν εισβάλει στον χώρο της λογοτεχνίας και δίνουν νέα τροφή στο μυθιστόρημα. Ο Γιάννης Γρηγοράκης τα χρησιμοποίησε για να γράψει το βιβλίο Ο διαβήτης του Πλάτωνα (εκδόσεις Κέδρος, σ. 387, ευρώ 16,50).
    • Ιστορικό μυθιστόρημα για παιδιά
      Σαν να μην αρκούσαν οι τόσες εθνικές μας συμφορές και ταλαιπωρίες, σαν να μη δίνονταν μάχες για την καταπολέμηση της αμάθειας, είχαμε και τις αντιλήψεις αυτές που αν κυριαρχούσαν, η ελληνική παιδική λογοτεχνία θα εξοντωνόταν και όχι απλώς -όπως για δεκαετίες συνέβη- θα παραμεριζόταν.
  • Κριτική βιβλίου

    • Ονειρικές γυναίκες με ταγέρ
      Φαινομενικά πρόκειται για ιστορίες που στηρίζονται στην Ιστορία και σε πραγματικά πρόσωπα. Διότι είναι πασιφανές και προφανές ότι ο συγγραφέας έκανε μεγάλη έρευνα πριν αρχίσει τη συγγραφή του. Φαινομενικά.
    • Ο Μάρτιν Χάιντεγκερ και η διαμάχη για τον ανθρωπισμό και τον ορθό λόγο
      Η «Επιστολή για τον ανθρωπισμό» του Μάρτιν Χάιντεγκερ (Martin Heidegger) είναι ένα έργο ιδιαίτερα ενδιαφέρον. Το κείμενο αυτό, που απευθύνθηκε αρχικά στον Γάλλο Ζαν Μποφρέ, συνιστά την απαρχή της φιλοσοφικής φιλίας ανάμεσα στον Μάρτιν Χάιντεγκερ και στον Ζαν Μποφρέ, μιας φιλίας που διήρκεσε τρεις δεκαετίες και αποτελεί καρπό συγγραφικής δουλειάς της όψιμης περιόδου του γερμανού στοχαστή -μια δουλειά διαφωτιστικότατη όσον αφορά τους ύστερους φιλοσοφικούς προβληματισμούς του φιλοσόφου.
    • Φως πάνω από την αγχόνη
      «Να σκαρφαλώσω με τη βοήθεια μιας ανεμόσκαλας από ψευδαισθήσεις για να συναντήσω τον θάνατο ανάμεσα σε πόθους ευσεβείς δεν το θέλω!» Ο αιδεσιμότατος Φάουστ θα πρέπει να φτάσει σε οριακό σημείο τη στοχαστική του διεισδυτικότητα για να ενθαρρύνει τον Πέτρο να εμπιστευτεί αυτή την επισφαλή ανεμόσκαλα της πίστης.
    • Η ζωή και το έργο του Αγγελου Σικελιανού
      Η συγγραφή χρονογραφιών της ζωής και του έργου διαφόρων λογοτεχνών μας είναι μια μορφή φιλολογικής έρευνας που από τη δεκαετία του '60 αρχίζει να εμφανίζεται ολοένα και πιο συχνά.
  • Από τις 4:00 στις 6:00

    • Λουλούδια και τραγούδια
      Οι παλαιοβοτανολόγοι έχουν ανακαλύψει απολιθώματα από μικροσκοπικά λουλούδια των οποίων η ύπαρξη χρονολογήθηκε ότι ξεκίνησε πριν από 140 εκατ. χρόνια.
    • Joe Cocker
      50 χρόνια στο τραγούδι Σχετικά πρόσφατα ο John Robert Cocker συμπλήρωσε 50 χρόνια συνεχούς παρουσίας στο τραγούδι. Χρονικό διάστημα που σίγουρα θα ζήλευαν αρκετοί από τους συναδέλφους του.
  • Άλλες ειδήσεις

    • Οι ψυχές των ποιητών
      Το ίδιο αθόρυβα και διακριτικά, όπως είχε μάθει να ζει, έφυγε από τη ζωή στις 22 Μαρτίου του 2010 ο ποιητής και θεωρητικός του κινηματογράφου Αντρέας Παγουλάτος.