Έντυπη Έκδοση

Βιβλίο

Από τους πάγκους των βιβλιοπωλείων

  • Βιβλία από τους πάγκους των βιβλιοπωλείων

    **Κωνσταντίνα Ρίτσου

    Οι κήρες των λεόντων

    ιστορικό μυθιστόρημα

    εκδόσεις Παρουσία, σ. 554, ευρώ 25

    Η ιατρός κυτταρολόγος, ηθοποιός, μεταφράστρια και σκηνοθέτρια Κωνσταντίνα Ρήγου γράφει ένα μυθιστόρημα, του οποίου το πρώτο υποκεφάλαιο του πρώτου κεφαλαίου και το τελευταίο (δέκατο) κεφάλαιο εκτυλίσσονται στη σύγχρονη Ολλανδία το σωτήριον έτος 2008. Αυτά τα δύο κεφάλαια είναι γραμμένα με την τεχνική τής πρωτοπρόσωπης αφήγησης. Στα ενδιάμεσα, οκτώ κεφάλαια, ένας άλλος τριτοπρόσωπος «παντογνώστης» αφηγητής μάς λέει (με μάλλον προφορικό τρόπο - και χωρίς εξεζητημένη «λογοτεχνικότητα») την ιστορία μιας οικογένειας δημοκρατικών μαχητών τού 17ου αιώνα, του Χρυσού αιώνα της Ολλανδίας, των αδελφών Ντε Βιτ. Ο μικρός Κορνέλις φυγαδεύεται στον Νέο Κόσμο, στην Αμερική, μετά τον μαρτυρικό θάνατο του πατέρα του, που κατηγορήθηκε ως μάγος. Στα 26 του χρόνια ο νεαρός γυρίζει στη χώρα του και ξαναπαίρνει το σπίτι που είχε σφετεριστεί ο συκοφάντης του πατέρα του, ο οποίος βρίσκει φρικτό θάνατο, με τη μεσολάβηση της Θείας Δίκης, όπως στον «Δον Ζουάν» του Μολιέρου. Η μητέρα του, μάλιστα, φτάνει στο απόγειο της χριστιανικής αγάπης, αφού τολμά να συγχωρήσει τον παιδικό φίλο και δήμιο του άντρα της, και να περιθάλψει -μετά τον θάνατό του- τη χήρα και τα ορφανά του, ερχόμενη σε σύγκρουση με τον βίαιο και μέθυσο πατέρα του, που κατέστρεψε τον γιο του και προσπάθησε να σπιλώσει το όνομα του άντρα της... Κι όλα αυτά η καλή συγγραφέας μάς τα περιγράφει με την κινηματογραφική γοργότητα ενός σεναριογράφου του Χόλιγουντ, αφού τα διαλογικά μέρη υπερτερούν κατά πολύ των αφηγηματικών, που περιορίζονται στις ελάχιστες δυνατές πληροφορίες τις οποίες χρειάζεται ο αναγνώστης για να βυθιστεί στην οργιαστική πλοκή. Είναι δηλαδή οι σύντομες περιγραφές της κάτι σαν σκηνικές οδηγίες σε ένα πολυπρόσωπο θεατρικό έργο. Αυτό θα μπορούσε να ξενίσει τον αμύητο μυθιστοριο-φάγο που δεν είναι εξοικειωμένος με την ανάγνωση θεατρικών έργων ή σεναρίων, αφού δεν έχει τον απαιτούμενο χρόνο να «μπει μέσα στο κάδρο» και να «ταυτιστεί» με τα ηρωικά πρόσωπα. Παρά τη μικρή αυτή επιφύλαξή μου, το μυθιστόρημα διαβάζεται απνευστί. Στο τέλος, στη σελ. 542, η γυναικεία αφηγηματική φωνή (που δεν πρέπει να ταυτιστεί απαραιτήτως με τη συγγραφέα) «αποκαλύπτει» στον αναγνώστη ότι η ιστορία τού Κορνέλις ντε Βιτ που μας διηγείται, δεν είναι αποτέλεσμα μόνο μελέτης, αφού την «ξέρει από πρώτο χέρι», δεδομένου ότι αυτή ήταν μία από τις προηγούμενες ενσαρκώσεις της, την οποία θυμήθηκε, κατόπιν πνευματικής αφυπνίσεως, που επήλθε μετά την κατάποση αγιασμένου νερού από την Κρήνη της Μνημοσύνης, που αναφέρεται στα ορφικά κείμενα.

    **Ελένη Σαραντίτη

    η θυσία

    εκδόσεις Πατάκη, σ. 384, ευρώ 19

    Η Ελένη Σαραντίτη δικαίως βραβεύτηκε -πολλάκις και πλειστάκις- για τα παιδικά λογοτεχνικά βιβλία της. Είναι μαστόρισσα της γλώσσας, έχει κατακτήσει ένα απολύτως διακριτό λογοτεχνικό ύφος (σημαντική επίτευξη στη φρενιτική, «βιαστική» εποχή που ζούμε), η ιδιόλεκτός της διακρίνεται από υψηλή επιστημονικότητα και μια ανεπιτήδευτη λογοτεχνικότητα (επιτέλους, μια πεζογράφος που ενσωματώνει με «φυσικό» τρόπο στον γραπτό της λόγο σπάνιες ελληνικές λέξεις χωρίς να προκαλεί το γλωσσικό αισθητήριο του αναγνώστη). Αξίζει λοιπόν την τιμή να βλέπει κείμενά της στο «Ανθολόγιο Λογοτεχνικών Κειμένων» της Ε' και ΣΤ' Δημοτικού, στα «Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας» της Α' Γυμνασίου και στα «Νέα Ελληνικά» των Τεχνικών Επαγγελματικών Εκπαιδευτηρίων.

    Στο ιστορικό μυθιστόρημα με τον λακωνικό τίτλο «η θυσία» μιλάει σε πρώτο πρόσωπο ο μυθικός βασιλιάς των Λακεδαιμονίων, ο Λεωνίδας, και αναθυμάται -επικαλούμενος τη Μνημοσύνη- τη ζωή του. Ρομαντικός μονόλογος χωρίς ακραίες δραματοποιήσεις και μεγάλες μελοδραματικές διακυμάνσεις. Ο λόγος κυλάει αβίαστα σαν το νερό του Ευρώτα, μια μέρα ανοιξιάτικη που παρασέρνει λεμονανθούς και ευωδιαστά ροδοπέταλα. Κι έτσι όπως περνάει η ζωή σαν κινηματογραφική ταινία μπροστά στα μάτια του μελλοθάνατου σπαρτιάτη ηγεμόνα, ξεναγούμαστε κι εμείς σ' εκείνην τη μακρινή (και ωραιοποιημένη από την «αισιοδοξία της ανάμνησης») εποχή. Η λέξη «αγάπη», με το ειδικό βάρος που έχει αποκτήσει στον ελληνοχριστιανικό κόσμο, επανέρχεται συχνά, ως leit-motiv και λέξη-κλειδί, σ' αυτό το πολυποίκιλο μονοφωνικό αφήγημα, φανερώνοντας τις ιδεαλιστικές προθέσεις τής πεζογράφου, και τις εξιδανικευτικές τάσεις της. Αλλά, Απόλλων, τι λέω ο αφελέστατος; Ελευθερώθηκε ποτέ κανείς απ' την αγάπη; Η αγάπη κυκλοφορεί στον χρόνο αενάως· ακόμα και αν εμείς έχουμε τελειώσει με τα γήινα, εκείνη υπάρχει. Σαν το στοιχειό περιφέρεται στους ανίδωτους ορίζοντες. Εσύ γνωρίζεις. Πολύ καλά μάλιστα... Και με όλο μου τον σεβασμό, την αξιώθηκα την αγάπη και εγώ ο ταπεινός. Επαίρομαι ίσως Κάρνειε, γεγονός διόλου συγγνωστό και εντελώς ξένο στην ιδιότητα του βασιλέα και δη του Λακεδαιμονίου βασιλέα (σ. 13).

    Οι σημειώσεις αποτελούν ένα δεύτερο κείμενο, χάρη στο οποίο εμπλουτίζεται η αρχαιογνωσία του αναγνώστη όσον αφορά τα ήθη, τα έθιμα και την ιστορία τής Αρχαίας Σπάρτης (στη σειρά «Ιστορία του αρχαίου κόσμου» των εκδόσεων Πατάκη, που διευθύνει ο Νίκος Μπιργάλιας, κυκλοφορούν σημαντικά σχετικά μελετήματα). Ως ερευνήτρια που σέβεται τον εαυτό της, η Σαραντίτη θεωρεί σκόπιμο να παραθέσει -στο τέλος του βιβλίου- τις πηγές της.

    Κ.Β.Μ.

    * **********

    **J. Sydney Jones

    Ο κενός καθρέφτης

    μτφρ.: Αγορίτσα Μπακοδήμου

    εκδ. Μοντέρνοι Καιροί, σ. 351, ευρώ 16,90

    Ιστορικό θρίλερ στημένο στη Βιέννη το καλοκαίρι του 1898: Τους τελευταίους μήνες έχουν σημειωθεί τέσσερις διαδοχικοί φόνοι με πρωτοφανή αγριότητα. Σε όλους παρατηρείται το ίδιο τελετουργικό. Ο λαιμός των θυμάτων είναι σπασμένος, η μύτη κομμένη με μια μαχαιριά και τα πτώματα εγκαταλειμμένα στο πάρκο αναψυχής Πράτερ. Ο πέμπτος φόνος στρέφει τις υποψίες στον ζωγράφο Κλιμτ επειδή η κοπέλα που βρίσκεται δολοφονημένη είχε ποζάρει για τον ζωγράφο την ημέρα του θανάτου της. Ο συγγραφέας, καλός γνώστης της Βιέννης και των προσώπων της, πλέκει γρήγορα την ιστορία των φόνων με τον μυστηριώδη θάνατο του πρίγκιπα Ροδόλφου και της ερωμένης του. Στη σειρά τού «Φόνος στη Βιέννη» και του «Ρέκβιεμ στη Βιέννη», η εγκατάσταση της αυστριακής πρωτεύουσας στα αγαπημένα σκηνικά ιστορικού μυστηρίου.

    **Hans-Magnus Enzensberger

    Χάμερσταϊν, ή, Περί ιδιορρυθμίας

    Μια γερμανική ιστορία

    μτφρ.: Κώστας Κοσμάς

    εκδ. Καστανιώτη, σ. 317, ευρώ 18,90

    Ο Κουρτ φον Χάμερσταϊν ήταν αρχηγός του γερμανικού στρατού την εποχή που ο Χίτλερ καταλάμβανε την εξουσία. Από νωρίς έδειξε την αντιπάθεια που έτρεφε για το ναζιστικό καθεστώς και, σαν αυτή του η αντίδραση να κύλησε και στην υπόλοιπη οικογένεια, είδε τις κόρες του να συνεργάζονται με τη σοβιετική κατασκοπία και τους γιους του να συμμετέχουν ενεργά στην απόπειρα δολοφονίας του Χίτλερ το 1944. Στο βιβλίο αυτό χαράσσεται μια «υποδειγματική γερμανική ιστορία κατά τα τελευταία σημεία της γερμανοεβραϊκής συμβίωσης». Οι διαδρομές που ακολούθησαν τα μέλη της «υποδειγματικής» οικογένειας φον Χάμερσταϊν και οι κοινωνικο-πολιτικές θέσεις που διάλεξαν χρησιμεύουν ως πυρήνες παρουσίασης και ανάλυσης της ναζιστικής ανόδου. Με αμείωτο το ενδιαφέρον παρακολουθούμε το ντοκουμέντο, κείμενο που ο συγγραφέας χαρακτηρίζει φωτογραφικό λεύκωμα.

    **Αγγελική Δ. Σμυρλή

    Αναφορά στον Νικόλαο Θησέα

    εκδόσεις Κέδρος, σ. 529, ευρώ 22

    Ο Νικόλαος Θησέας, αγωνιστής στην ελληνική Επανάσταση, ήταν και οργανωτής ενός κινήματος εξέγερσης στην Κύπρο το 1833 κατά των Τούρκων. Οι τελευταίοι καταπνίγουν σχετικά εύκολα την προσπάθειά του και εκείνος με τη βοήθεια του Λαμαρτίνου καταφεύγει στην Ελλάδα και αργότερα διορίζεται πρόξενος του ελληνικού κράτους στη Βηρυτό. Σ' αυτόν απευθύνεται ο Αχιλλέας Κυριακίδης, κεντρικό πρόσωπο του βιβλίου της Αγγελικής Σμυρλή, επίσης αγωνιστής, αυτή τη φορά της απελευθερωτικής κίνησης της Κύπρου το 1955 κατά των Αγγλων. Μέσα από τα βιώματά του παρακολουθούμε την κυπριακή εποποιία του '55-'59 αλλά και όσα ακολούθησαν μέχρι να φτάσουμε στα σημερινά γνωστά αδιέξοδα. Η αναφορά τελειώνει τον Απρίλιο του 2004 με την απόρριψη του σχεδίου Ανάν.

    **Θαδαίος Ζελίνσκι

    Το βασίλειο των νεκρών

    μτφρ.: Ολεγ Τσυμπένκο

    εκδόσεις Εκάτη, σ. 60, ευρώ 6,27

    Οι πύλες του Βασιλείου των Νεκρών φανερωμένες από τους Ομηρο, Βιργίλιο και Δάντη. Ο Θαδαίος Ζελίνσκι, διάσημος ρωσοπολωνός επιστήμονας, επιχειρεί τη φιλολογική σύνδεση των τριών στιγμών του άξονα, που ονομάζει «Εξέλιξη της ιδέας του Βασιλείου των νεκρών». Ο Οδυσσέας, με τις συμβουλές της Κίρκης, επισκέπτεται το βασίλειο των σκιών για να ρωτήσει τον δρόμο του στον Τειρεσία. Ο Αινείας συνοδευόμενος από τη Σίβυλλα επισκέπτεται τον Αδη με στόχο να βρει τον πατέρα του, Αγχίση. Ο Δάντης, τέλος, ζητά από τον Βιργίλιο-δάσκαλο να τον συστήσει στους νεκρούς της «Κόλασής» του.

    **Αντρέ Μαλρώ

    Σημειωματάριο από την ΕΣΣΔ 1934

    μτφρ.: Εφη Πυρπάσου

    εκδόσεις Πατάκη, σ. 144, ευρώ 14

    Σ' ένα νέο τόπο καταλαβαίνεις πολύ περισσότερα, πολύ γρηγορότερα. Ο Μαλρώ είναι το 1934 προσκεκλημένος στο Συνέδριο Σοβιετικών Συγγραφέων. Ακολουθώντας τη φήμη που του έφεραν το βραβείο Γκονκούρ το '33 και η δράση του στο πλευρό των αριστερών δυνάμεων υπέρ του Δημητρόφ. Μετά το συνέδριο παρατείνει τη διαμονή του και ταξιδεύει στη Ρωσία. Στο «Σημειωματάριο» θα βρούμε αποτυπώματα της ρωσικής στιγμής του, φωτογραφίες σκέψης και εμπειρίας, όπως στενογραφικά καταγράφονται από τον συγγραφέα για τον συγγραφέα. Εφόσον το υλικό αφορά το στάδιο της προετοιμασίας, δεν είναι χρήσιμο για κανέναν εκτός από τον περίεργο. Η γραφή υπακούει στον κώδικα εμπειριών του ίδιου του Μαλρώ - μυστηριακό και αινιγματικό, όπως καθετί άλλο προσωπικό. Αν ακούσουμε τον Jean-Yves Tadie που προλογίζει την πρωτότυπη, γαλλική έκδοση, το υλικό που περιέχει το βιβλίο κατέληξε στα «Χρόνια Καταφρόνιας».**Ιωάννης Σ. Κολιόπουλος

    Ιστορία της Ευρώπης : Οι νέοι χρόνοι (14ος - 18ος αι.)

    εκδόσεις University Studio Press,

    σ. 96, ευρώ 15

    Ο συγγραφέας: «Το παρόν έργο γεννήθηκε από μια εκτενή εισαγωγή στο μάθημα της Ιστορίας των Νεοτέρων Χρόνων, για τους πρωτοετείς φοιτητές της Φιλοσοφικής Σχολής του ΑΠΘ, στους οποίους έπρεπε να εξηγώ πότε αρχίζει η Νέα Εποχή στην Ευρώπη». Η Ιστορία της Ευρώπης από τον 14ο έως τον 18ο αιώνα αποτελεί τον πρώτο τόμο της σειράς «Ιστορία των Νέων Χρόνων», που οργανώνεται επιστημονικά από τη Φιλοσοφική Σχολή του ΑΠΘ. Με τη φιλοδοξία να δοθούν στο αναγνωστικό κοινό πρωτότυπα επιστημονικά έργα.

    **Carlo Panella

    Η ιστορία των ισλαμικών καθεστώτων 1914-2006

    Καταπίεση, φονταμενταλισμός, τρομοκρατία

    μτφρ.: Κωνσταντίνος Διαμαντής

    εκδόσεις Ωκεανίδα, σ. 716, ευρώ 45

    Ξεκινάμε με την πτώση του χαλιφάτου μετά τη νίκη της Αντάντ και φτάνουμε μέχρι τις μέρες μας, τον σουδανικό εμφύλιο, την πτώση του Σαντάμ και τον ατομικό εξοπλισμό του Ιράν. Οπου δόγμα και αίμα. Η ιστορία είναι ίδια. Ετσι και το παιχνίδι της. Είμαι δυνατότερος και μπλέκομαι. Σε κάνω λίγο ή πολύ σαν εμένα. Κι επειδή ο καθρέφτης της δύναμής μου γράφει και τη δικαιοσύνη μου, απειλώ, σκοτώνω και εξαθλιώνω κάθε εναντίωση. Σωστά γράφει ο Carlo Panella ότι «η ισλαμική τρομοκρατία δεν είναι αποκλειστικά πράξη αντίστασης στην ιμπεριαλιστική πολιτική της Δύσης;».

    **Κ. Ε. Fleming

    Ιστορία των Ελλήνων Εβραίων

    μτφρ.: Νίκος Γάσπαρης

    εκδόσεις Οδυσσέας, σ. 367, ευρώ 21

    Στις 26 Οκτωβρίου 1914 συστήνεται στο Λόουερ Ιστ Σάιντ της Νέας Υόρκης η «Εβραϊκή Κοινότητα Ιωαννίνων». Ιδρυτές της, κάποιοι από τους 550.000 Ελληνες που εγκατέλειψαν την Οθωμανική Αυτοκρατορία και την Ελλάδα για τις ΗΠΑ. Απ' ό,τι μας λέει η Κ.Ε. Fleming, ανάμεσα στα 1895 και 1906 γύρω στο 30% του συνολικού πληθυσμού της Ηπείρου μετανάστευσε. Το βιβλίο «παρουσιάζει την ιστορία μιας ομάδας λαών αλλά, ακόμα περισσότερο, προσπαθεί να παρουσιάσει μια "εβραϊκή ιστορία" ενός τόπου και ενός ιδεώδους: της Ελλάδας». Πολλοί θα έχουν την ένστασή τους αλλά «η ιστορία των παρυφών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας δεν είναι παρά η ιστορία ανάμεικτων κατηγοριών, εθνικών δεσμών και λαών». Από τους Ρωμανιώτες και τους Σεφαραδίτες μέχρι τα στρατόπεδα συγκέντρωσης και τους Εβραίους της μεταπολεμικής Ελλάδας.

    **Λύντια Τρίχα

    Χαρίλαος Τρικούπης

    Μια βιογραφική περιήγηση

    εκδόσεις Καπόν, σ. 300, ευρώ 73,50

    «Αυτός πρόβαλε με φοβερό παράστημα των ιστορικών ηρώων», έλεγε ο Παλαμάς για τον Χαρίλαο Τρικούπη. Σκοπός του λευκώματος είναι να φέρει τον Τρικούπη πιο κοντά στις μέρες μας, μέσω του εικονογραφικού υλικού. Από τη γέννησή του μέχρι τον θάνατό του, τον παρακολουθούμε χρονολογικά, μέσα στο οικογενειακό και κατόπιν, στο πολιτικό περιβάλλον. «Δυστυχώς, επτωχεύσαμεν» (δις),

    **Μανόλης Μακράκης

    Ελούντα

    Ιδιωτική έκδοση, σ. 562

    Μια έκδοση βαριά, υπερπλήρης φωτογραφιών και πληροφοριών για την ιστορία της Ελούντας. Ενας τόπος που επίμονα και ηχηρά απουσίαζε από τη βιβλιογραφία. Στο πρώτο μέρος, ειρήνη, επανάσταση, κατάκτηση, αυτονομία και πόλεμοι: Η ιστορία της Ελούντας μέσα από την ιστορία της Μεγαλονήσου. Στο δεύτερο, ο μόχθος, η δημιουργία και ο πολιτισμός: το τοπικό -φυσικό και ανθρώπινο- δυναμικό. Από τον δάσκαλο της Κρήτης.

    Δ. Α. Δ.

    **Arturo Barea

    Ο αντάρτης

    Η αρχή

    μτφρ.: Δέσποινα Μάρκου

    εκδόσεις Γκοβόστη, σ. 440, ευρώ 20

    Ο Artuto Barea είναι ένας από τους πολλούς που πήραν μέρος στον Εμφύλιο της Ισπανίας. Οσοι έζησαν την ταραγμένη περίοδο θα μπορούσαν να πουν και να γράψουν πολλά. Για να αποκτήσει το πιθανό έργο αξία, πρέπει να βρεθεί η χρυσή τομή και να ισορροπήσει η Ιστορία με το προσωπικό βίωμα. Ο συγγραφέας χρειάζεται να μείνει σ' αυτό το μεταίχμιο και να δώσει προσοχή και στα δύο μέρη. Τα πράγματα γίνονται δυσκολότερα όταν πρέπει να ενταχθεί η μυθοπλασία στο σύνολο. Ο ισπανός δημιουργός, χωρίς να έχει στο μυαλό του τα παραπάνω, βρίσκει τις κατάλληλες δόσεις και παραδίδει ένα πολύ δυνατό βιβλίο. «Ο αντάρτης» είναι τριλογία και «Η αρχή» είναι το πρώτο μέρος της ιστορικής αυτοβιογραφίας. Εκδόθηκε τον Ιούνιο του 1941. Οπως φανερώνει και ο τίτλος, όσα διαβάζουμε στις σελίδες είναι το ξεκίνημα στη δύσκολη πορεία του Barea. Περιγράφει τα παιδικά και νεανικά του χρόνια στη Μαδρίτη στις αρχές του 20ού αιώνα. Ο αναγνώστης μπορεί να κουραστεί με τις λεπτομέρειες και την πληθώρα των στοιχείων. Η μνήμη του συγγραφέα είναι πεντακάθαρη και ακολουθεί την εικόνα που λαμβάνουμε. Σίγουρα, το πρώτο βιβλίο δε θα μπορούσε να σταθεί από μόνο του. Ενταγμένο όμως σε μια σειρά, δικαιολογεί τον τετριμμένο χαρακτηρισμό.

    Ο συγγραφέας ήταν παιδί μιας οικογένειας που γνώρισε πολλές στερήσεις. Μετά τον ξαφνικό θάνατο του πατέρα του, η οικογένειά του εγκαταστάθηκε σε μια μικρή σοφίτα κάποιας φτωχικής συνοικίας της Μαδρίτης, όπου η μητέρα του έπλενε στο ποτάμι και έκανε διάφορα θελήματα. Ο ίδιος, πάντως, σε αντίθεση με τα αδέλφια του, μεγάλωσε στο σπίτι των θείων του, σε μικροαστικό περιβάλλον. Πήγε σε θρησκευτικό σχολείο Ιησουιτών, με στόχο να γίνει αργότερα μηχανικός. Εντούτοις, σε ηλικία 13 ετών, μετά τον θάνατο του θείου του, αναγκάστηκε να δουλέψει ως υπάλληλος σε μαγαζί και στη συνέχεια υπάλληλος σε τράπεζα. Εκείνη την εποχή έγινε μέλος του συνδικάτου και άρχισε να έχεις τις πρώτες πολιτικές ανησυχίες, χωρίς να σταματήσει μέσα του η σύγκρουση αστός και προλετάριος.

    Αν κάτι χαρακτηρίζει τον «Αντάρτη» είναι η αυθεντικότητα. Από τις πρώτες σελίδες αναβιώνει η καθημερινότητα, οι άνθρωποι, οι συνήθειες, τα ήθη, μιας άλλης εποχής για την Ισπανία, την οποία ο Barea λούζει με φως. Βέβαια, ο αφηγητής βρίσκεται πάντα στο πλάνο. Δεν έχει σημασία αν είναι στο προσκήνιο ή στο φόντο. Τον ακολουθούμε και σιγά σιγά κατανοούμε το υπόβαθρο του. Μόνον έτσι μπορεί να γίνει η μετάβαση στα επόμενα βιβλία. Το δεύτερο μέρος διηγείται τις πρώτες συγγραφικές του προσπάθειες και τις εμπειρίες από τον πόλεμο του Ριφ στο Μαρόκο. Εκδόθηκε τον Ιούλιο του 1943. Το τρίτο και τελευταίο μέρος εκδόθηκε τον Φεβρουάριο του 1946 και αποτέλεσε μεγάλη εκδοτική επιτυχία. Σ' αυτό γράφει για τα σκληρά χρόνια προτού ξεσπάσει ο ισπανικός Εμφύλιος, καθώς και για τα δύο πρώτα χρόνια του Εμφυλίου, από τον Ιούλιο του 1936 μέχρι τον Φεβρουάριο του 1938, που ο ίδιος εγκατέλειψε την Ισπανία. Το δημιούργημα του Barea έγινε ιδιαίτερα αγαπητό στην Ισπανία, τόσο κατά τη διάρκεια της δικτατορίας (κυκλοφορούσε παράνομα) όσο και μετά τη Μεταπολίτευση.**Edward Whittemore

    Το Κουαρτέτο της Ιερουσαλήμ

    Ο κώδικας του Σινά

    μτφρ.: Γιάννης Καστανάρας

    εκδόσεις Γκοβόστη, σ. 456, ευρώ 20

    «Ο Κώδικας του Σινά» είναι το πρώτο από τα τέσσερα αυτοτελή μυθιστορήματα του «Κουαρτέτου της Ιερουσαλήμ», που μας δίνουν την ευκαιρία να κατανοήσουμε με μοναδικό τρόπο τη μακρόχρονη και σύνθετη ιστορία της Μέσης Ανατολής. Ο συγγραφέας πλάθει μια εναλλακτική εκδοχή για την Ιστορία, η οποία αρχίζει όταν, στις αρχές του 19ου αιώνα, ο Σκάντερμπεργκ Βαλενστάιν, ένας φανατικός Τραπιστής μοναχός από την Αλβανία, ανακαλύπτει αυτό που είναι «πέραν πάσης αμφιβολίας η παλαιότερη Βίβλος στον κόσμο» και διαπιστώνει ότι «διέψευδε κάθε θρησκευτική αλήθεια που έχει γίνει αποδεκτή».

    **Γρηγόρης Χαλιακόπουλος

    Αγαπώ τη δυσλεξία σου

    εκδόσεις Αιγέας, σ. 154, ευρώ 10,05

    Το μυθιστόρημα του Γρηγόρη Χαλιακόπουλου μοιάζει με τυπική ιστορία αγάπης. Ενα ερωτευμένο ζευγάρι χωρίζει ξαφνικά. Ο Αγγελος προσπαθεί να καταλάβει το γιατί. Χρόνια βασανίζει τον εαυτό του. Ψάχνει την απάντηση στα όνειρα του, στις μνήμες που έφτιαξε με την Ελβίρα. Η Χριστίνα, εθελόντρια ψυχολόγος στον ξενώνα απόρων του Δήμου Αθηναίων, του δίνει τη δύναμη να φτάσει στο τέλος της προσωπικής του τραγωδίας. Ολα συνηθισμένα και αναμενόμενα μέχρι εδώ. Η αφήγηση, όμως, απογειώνεται με την είσοδο του Αδαμάντιου Κοραή, του Γεώργιου Σουρή, του Ομήρου. Η παρουσία τους αφήνει το αόρατο τοπίο και εμφανίζεται στους πρωταγωνιστές. Οι συνομιλίες μαζί τους καθορίζουν την έκβαση της ιστορίας. Οι παράλληλες γραμμές στα μαθηματικά δεν συναντώνται ποτέ. Στη λογοτεχνία, ωστόσο, τα καταφέρνουν. Ο μικρός Λευτέρης έλκει τα απομακρυσμένα μέρη. Είναι δυσλεκτικός και δεν ξέρει να τονίζει τις λέξεις. Το «σ' αγαπώ» όμως γνωρίζει ότι παίρνει τόνο στο «πω». Το σχήμα της καρδιάς. Αγάπες, έρωτες, που ξοδεύτηκαν στου χρόνου το παζάρι.

    **Τζίλλιαν Μπράντσοου

    Η νύμφη του ήλιου

    μτφρ.: Αναστασία Δεληγιάννη

    εκδόσεις Μίνωας, σ. 368, ευρώ 17

    Ανοιξη του 246 π.χ. Οταν το πολεμικό σκάφος «Αταλάντη» συγκρούεται με ένα πειρατικό πλοίο έξω από τις ακτές της Λυκίας, το πλήρωμά του βρίσκεται μπλεγμένο σε πολιτικά γεγονότα πολύ πιο επικίνδυνα από τις ναυμαχίες στις οποίες είναι συνηθισμένο. Ανάμεσα στους αιχμαλώτους των πειρατών βρίσκεται και μια πανέμορφη γυναίκα. Είναι η ερωμένη ενός βασιλιά, η οποία πηγαίνει στον εχθρό του εραστή της για να του φέρει νέα που θα προκαλέσουν έναν πόλεμο ικανό να συγκλονίσει ολόκληρη την Ανατολή.

    Ο Ισοκράτης, ο κυβερνήτης της «Αταλάντης», είναι ένας σεμνός άνθρωπος που έχει αφιερώσει τη ζωή του στη θάλασσα και στην καταπολέμηση της πειρατείας. Ομως η μοίρα τον βάζει να διασχίζει τη Μεσόγειο απ' άκρη σ' άκρη, καθώς η πόλη του προσπαθεί να προστατευτεί από τους πανίσχυρους γείτονές της και ο ίδιος αγωνίζεται να προστατεύσει τη γυναίκα που αγαπά.

    **Γιώργος Μπουλακάκης

    Φίλιππος

    Ο τελευταίος των Μακεδόνων

    Εμπειρία Εκδοτική, σ. 368, ευρώ 18,50

    Ο Γιώργος Μπουλακάκης παραδίδει ένα ιστορικό μυθιστόρημα με ήρωα τον Φίλιππο, τον τελευταίο των Μακεδόνων. Οπως αναφέρει ο Βασίλης Βασιλικός: «Αν και Μακεδόνας, πρέπει να ομολογήσω πως αγνοούσα την ύπαρξη του Φιλίππου, του νόθου γιου του βασιλιά Περσέα της Μακεδονίας του 2ου π.Χ. αιώνα, που με μεγάλη μαεστρία ο Γιώργος Μπουλακάκης έκανε ήρωα ενός τόσο σπουδαίου βιβλίου. Φαίνεται πως η γνώση, εκτός από εγγενή φιλομάθεια, απαιτεί και αστυνομικό δαιμόνιο, κάτι που διαθέτει ο συγγραφέας του ιστορικού αυτού μυθιστορήματος. Σας παρουσιάζω λοιπόν ένα αποκαλυπτικό για τη μακραίωνη συνέχεια της Μακεδονίας βιβλίο και έναν συγγραφέα που, με σεβασμό στην ιστορικότητα των γεγονότων, ξέρει να σε ταξιδεύει πίσω στον χρόνο και να σε συγκινεί».

    **Τσαρλς Μπρόκαου

    Κώδικας Ατλαντίδα

    μτφρ.: Ολγα Γκαρτζονίκα

    επιμέλεια: Νεφέλη Χαραλαμπάκου

    εκδόσεις Ενάλιος, σ. 550, ευρώ 20,10

    Το ιστορικό μυθιστόρημα, πατώντας στη φόρμα του θρίλερ, έχει μπει στην κορυφή της λίστας των ευπώλητων βιβλίων τα τελευταία χρόνια. Δημιουργείται με ελκυστικά υλικά για το αναγνωστικό και όχι μόνο κοινό. Γίνεται μαζικό και περνάει στον χώρο του θεάματος. Στον κινηματογράφο και μετέπειτα στην τηλεόραση. Ο Ουμπέρτο Εκο με «Το όνομα του ρόδου», χρησιμοποιώντας τους κώδικες της αστυνομικής λογοτεχνίας, άνοιξε τον δρόμο. Ανώτερο αφηγηματικά απ' όσα ακολούθησαν, είναι από τα πρότυπα του είδους. Η εκτόξευση και καθιέρωση του έγινε με τον «Κώδικα Ντα Βίντσι» του Νταν Μπράουν. Εκτοτε, η συνταγή δεν φαίνεται να αλλάζει και οι συγγραφείς βαδίζουν ασφαλείς. Ο Τσαρλς Μπρόκαου δεν ξεπερνά τα όρια και μένει πιστός στους υπάρχοντες κανόνες. Εξάλλου, είναι ριψοκίνδυνο να τους παραβιάσεις και πολύ δύσκολο. Η περιχαράκωση αποτελεί τροχοπέδη για κάτι μοναδικό και καινούριο.

    Ο Κώδικας Ατλαντίδα δεν απογοητεύει. Ο συγγραφέας σώζεται από την πρόκληση, διότι με αυτήν εξάπτει την περιέργεια του αναγνώστη. Εδώ στοχεύει (όπως και ο Νταν Μπράουν) στο θρησκευτικό συναίσθημα, στη θρησκευτική διαπαιδαγώγηση όλων μας. Αθεων και μη. Ο Θεός δεν είχε έναν υιό, αλλά δύο. Η Εύα δεν γεύτηκε τον καρπό του δέντρου της γνώσης, αλλά οι πρωτόπλαστοι εκμεταλλεύτηκαν το Βιβλίο της Γνώσης. Σίγουρα, πρόκειται για μυθιστόρημα, όμως τέτοιες επιλογές πάντα έλκουν. Εκλύουν έντονα συναισθήματα και εντείνουν το ενδιαφέρον. Ο καλύτερος τρόπος για να διαφημιστεί ένα έργο. Η αρνητική διαφήμιση είναι καλή διαφήμιση. Δεν θα έχριζε, όμως, αναφοράς αν έμενε μόνον εκεί.

    Είναι, ωστόσο, το κάτι παραπάνω που χρειάζεται ένα τέτοιο βιβλίο. Αν δεν γνωρίζεις πώς να το διαχειριστείς, θα εκτραπείς σε αδιέξοδο. Είναι πολύ πιθανό να εκνευρίσεις και να φέρεις το αντίθετο αποτέλεσμα. Να πουλήσεις μεν, αλλά για τους λάθος λόγους δε. Να σπεύδει ο υποψήφιος αγοραστής για να επικεντρώσει σε αυτό που τον ενοχλεί, τον ξενίζει. Κανείς δημιουργός, που σέβεται τον εαυτό του, δεν επιθυμεί κάτι τέτοιο. Η δομή του συγκεκριμένου μυθιστορήματος δίνει τα θετικά σχόλια στον Μπρόκαου. Η αφήγηση είναι το δυνατό σημείο. Μόνον έτσι θα μπορούσε να αναδειχθεί η κινηματογραφική ιστορία. Ο παγκοσμίου φήμης γλωσσολόγος Τόμας Λορντς συμμετέχει στα γυρίσματα μιας ταινίας με θέμα τη συναρπαστική ζωή του. Στο μεταξύ η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία κάνει ανασκαφές στο Κάντιθ της Ισπανίας και βρίσκει τη χαμένη ήπειρο, την Ατλαντίδα. Εκεί κρύβονται μυστικά που θα συνταράξουν τον κόσμο αν βγουν στην επιφάνεια. Το Βατικανό τα θέλει δικά του. Το «κλειδί» είναι πέντε μουσικά όργανα.

    Τα κομμάτια, λοιπόν, υπάρχουν και είναι εντυπωσιακά. Η σύνθεση είναι εύκολη. Η τοποθέτηση τους στην κατάλληλη σειρά στο χαρτί, το δύσκολο μέρος. Η σκέψη του Μπρόκαου μας παραπέμπει στο «αρχή, μέση και τέλος». Ορθολογικά παρουσιάζει τα χαρτιά του. Η πλήξη αποφεύγεται με την οδό της σταδιακής κορύφωσης. Σαν στοπ καρέ από ταινία και γρήγορα προχωράει την υπόθεση. Η μία τοποθεσία διαδέχεται την άλλη. Από την Αλεξάνδρεια, στη Λιψία, στη Μόσχα, στο Ντακάρ της Σενεγάλης. Η αγωνία «χτίζεται» σίγα σιγά και την κατάλληλη στιγμή φτάνει στην αιχμή της. Με κινητήριο μοχλό την αφήγηση, ο Κώδικας Ατλαντίδα ψυχαγωγεί ευχάριστα.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Αφιέρωμα: Ιστορικό μυθιστόρημα
Ιστορικό μυθιστόρημα
Η λογοτεχνία και οι άνεμοι της Ιστορίας
Ιστορικό μυθιστόρημα: μια μόνιμη επικαιρότητα
Μύθος σε πλαίσιο ιστορικό
Προβληματισμοί σχετικά με τον όρο «ιστορικό μυθιστόρημα»
Το ιστορικό πρόσωπο ως μυθιστορηματικός χαρακτήρας
Η διαχείριση του κενού
Ο συγγραφέας της Ελληνικής Νομαρχίας ως μυθιστορηματικό πρόσωπο
Πολιτική σε βάθος χρόνου είναι η Ιστορία
Απόψεις για το ιστορικό μυθιστόρημα
Οι αρχές του νεότερου ιστορικού μυθιστορήματος
Αρχαία αναδρομή
Ιστορικό ή όχι, πάντως μυθιστόρημα
«Με τα μαθηματικά είμαστε σε κάποιο βαθμό εξοικειωμένοι»
Ιστορικό μυθιστόρημα για παιδιά
Κριτική βιβλίου
Παράδοξη ουτοπία
Ονειρικές γυναίκες με ταγέρ
Ο Μάρτιν Χάιντεγκερ και η διαμάχη για τον ανθρωπισμό και τον ορθό λόγο
Φως πάνω από την αγχόνη
Η ζωή και το έργο του Αγγελου Σικελιανού
Από τις 4:00 στις 6:00
Λουλούδια και τραγούδια
Joe Cocker
Άλλες ειδήσεις
Οι ψυχές των ποιητών