Έντυπη Έκδοση

Στρατευμένος στο ελληνικό τραγούδι

Ο Χρήστος Λεοντής, του χθες και του σήμερα

Τον Ιανουάριο του 1966 η κυβέρνηση των αποστατών απαγόρευσε τη μετάδοση τραγουδιών του Μίκη Θεοδωράκη από το ραδιόφωνο (δεν υπήρχε άλλωστε και τίποτ' άλλο: δυο κρατικοί ραδιοσταθμοί, το ΕΙΡ και - η του στρατού - ΥΕΝΕΔ).

Σε ένδειξη διαμαρτυρίας, ο Χρήστος Λεοντής παραιτήθηκε από τη διεύθυνση της Ελαφράς Ορχήστρας του ΕΙΡ. Ηταν η πρώτη διαμαρτυρία. Επειτα ακολούθησαν άλλες, ώσπου ήρθε η χούντα, βρήκε έτοιμη την απαγόρευση και την κράτησε, μαζί με άλλες, ώς το τέλος της.

Ο Λεοντής ήταν τότε 26 ετών, και τα χρήματα που έπαιρνε από το ΕΙΡ (4.000 δραχμές το μήνα) του εξασφάλιζαν μια ανθρώπινη διαβίωση. Και τα αρνήθηκε. Η συμπεριφορά του αυτή, για όσους τον γνωρίζουν, χαρακτηρίζει τον έως τώρα βίο του.

«Θα παραιτιόμουνα όποιος και να ήταν ο συνθέτης, που σε βάρος του θα γινόταν μια τέτοια ενέργεια - πόσο μάλιστα που ήταν ο Μίκης», είχε δηλώσει τότε. Ο Μίκης ήταν εκείνος που είχε παρουσιάσει τον Λεοντή και τον Μάνο Λοΐζο για πρώτη φορά με έργα τους τον Μάρτιο του 1963 σε συναυλία στο αθηναϊκό κοινό. «Εχω όμορφες αναμνήσεις από εκείνη τη συναυλία».

Παιδιόθεν

Δηλωμένη η εκτίμηση και οι επιρροές του από τον Θεοδωράκη, αλλά και τον Χατζιδάκι: «Τα κοινά στοιχεία βρίσκονται κυρίως στο γεγονός ότι έχουμε κοινές πηγές: τη βυζαντινή και την κρητική μουσική. Και ακόμα ότι χρησιμοποιούμε στίχους ποιότητας».

Γεννημένος στο Ηράκλειο της Κρήτης, άρχισε τη μύησή του στη μουσική παιδιόθεν - από ψάλτης στην εκκλησία της γειτονιάς του ενώ συμμετείχε και στις τοπικές γιορτές με τα παραδοσιακά. Τελειώνοντας το Γυμνάσιο έρχεται και φοιτά στο Ωδείο Αθηνών. Συνεχίζει στο Παρίσι και, επιστρέφοντας, παρουσιάζει το πρώτο του τραγούδι στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης του 1963 και βραβεύεται, για ν' ακολουθήσει ένα ακόμη βραβείο στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου, στην ίδια πόλη, το 1966, για τη μουσική του στην ταινία του Πάνου Γλυκοφρύδη «Με τη λάμψη στα μάτια». Ενα χρόνο πριν, μέσα του 1965, κυκλοφορεί τον πρώτο του μεγάλο δίσκο, την «Καταχνιά» -την πρώτη μουσική μαρτυρία για την Αντίσταση- σε στίχους Κώστα Βίρβου, με το «βαρύ πυροβολικό» του τραγουδιού, Στέλιο Καζαντζίδη και Μαρινέλλα. Αφηγητής, ο Δημήτρης Μυράτ.

Εκτοτε και μέχρι σήμερα διαγράφει μια διακριτική μεν, εντυπωσιακή δε, μουσική διαδρομή, που μετράει 13 δίσκους, 27 μουσικές για αρχαία έργα (σε συνεργασία με το Θέατρο Τέχνης του Κάρολου Κουν), πάνω από εκατό για παραστάσεις έργων Ελλήνων και ξένων θεατρικών συγγραφέων, περί τις 500 συναυλίες σε Ελλάδα και εξωτερικό (οι τελευταίες πέρσι). Παράλληλα, συνδικαλιστική δραστηριότητα μέσα από τις γραμμές της ΕΜΣΕ, της οποίας παραμένει επίτιμος πρόεδρος, διδασκαλίες σε ελληνικά και ξένα ιδρύματα και πανεπιστήμια. Κι από βραβεία και διακρίσεις, άλλο τίποτα. Και πολιτικά, σταθερά αριστερά.

Από τους πιο γνωστούς δίσκους του, πλην της «Καταχνιάς», το «Καπνισμένο τσουκάλι» (1973), του Γιάννη Ρίτσου, με τις φωνές του ίδιου του ποιητή και του Νίκου Ξυλούρη, και το «Αχ, έρωτα», σε ποίηση Φ. Λόρκα, απόδοση Λευτέρη Παπαδόπουλου, με Μανώλη Μητσιά και Τάνια Τσανακλίδου.

Αριστοφάνης και έρωτας

Και τώρα ιδού, πριν από λίγες ημέρες, δύο ακόμη cd: «Χελιδών ηδομένη...» και «Ερωτας Αρχάγγελος» (και τα δυο από τον «Μετρονόμο»). Το πρώτο (που συνοδεύεται και με dvd) από την ομότιτλη μουσικοχορευτική παράσταση, τον Αύγουστο του 2005 στο Ηρώδειο, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών, με μουσικές και τραγούδια από κωμωδίες του Αριστοφάνη, σε ανασύνθεση.

Λατρευτική η σχέση του Λεοντή με τον σατιρικό συγγραφέα: «Οι ανατροπές του, ο σαρκασμός και το χωρατό του, η καλοσύνη μα και η άτεγκτη διεισδυτική ματιά του, το θάρρος, η άναρχη συμπεριφορά και η γήινη προέλευση των ιδεών του, η σχεδόν παιδιάστικη επιχειρηματολογία του, η ποιητική και ονειροπαρμένη γραφή του είναι μερικά από τα στοιχεία που ταίριαξαν στη δική μου ιδιοσυγκρασία».

Ο «Ερωτας Αρχάγγελος» είναι μια νέα σειρά τραγουδιών σε στίχους Δημήτρη Λέντζου, με Δημήτρη Μητροπάνο, Νίκο Δημητράτο, Μαρία Σουλτάτου, Ιωάννα Φόρτη. «Μια προσωπική στράτευση σε όποιον έχει το ενδιαφέρον και την έγνοια γι' αυτό που λέμε ελληνικό τραγούδι, εκείνο που τον εκφράζει αληθινά και τον συντροφεύει σε όλες τις στιγμές».

Τώρα ετοιμάζει τη μουσική για τον «Πλούτο» του Αριστοφάνη, που θα παρουσιάσει το Θέατρο Τέχνης τον Αύγουστο στην Επίδαυρο σε σκηνοθεσία Διαγόρα Χρονόπουλου, κάποιες συναυλίες, ένα αφιέρωμα στον Νίκο Ξυλούρη, ενώ υπάρχει και μια εκκρεμότητα με την ποιητική σύνθεση του Γιάννη Νεγρεπόντη «Φυλάττειν Θερμοπύλες».

Και κάτι άκρως επίκαιρο: «Μας τρομοκρατούν συνεχώς, αλλά η ψυχή μας πρέπει να παραμένει όρθια». *

Ετσι & Αλλιώς

Φεστιβάλ Αθηνών από Τρίτη, συρρικνωμένο λόγω λιτότητας, διάρκειας ενάμιση μηνός κι εφέτος (να 'ταν τουλάχιστον μέσα Ιουνίου, τέλος Ιουλίου).

Διάβασα και άκουσα γκρίνιες για το πρόγραμμα (μεταξύ άλλων για τη συμμετοχή του Ντέμη Ρούσσου, μολονότι αφιλοκερδώς, υπέρ πατρίδος, εμφανίζεται ο άνθρωπος και, επί πλέον, με μια συνταγή αδυνατίσματος -να 'χει κάτι να του συγχωρεθεί που δεν είχε πάρει χαμπάρι ότι στην Ελλάδα είχαμε χούντα). Υπάρχουν ωστόσο αρκετά αξιόβλεπτα, συμπεριλαμβανομένου κι ενός 12ωρου Πέτερ Στάιν, που καταφέρνει να είναι συν ακόμα και όταν είναι πλην.

***

Παρά το οικονομικό χάλι, η δημόσια τηλεόραση επιμένει, ακόμη και τώρα που πέρασε στο υπουργείο Πολιτισμού, να συντηρεί τη χαβαλεδιάρικη και... ευρωβόρα Γιουροβίζιον εκπροσωπώντας την Ελλάδα του «Ωπα!» (ενώ εξασφαλίζει ανέξοδα το ψωμί σε ιδιωτικά πρωινάδικα και απογευματινάδικα). Ευκαιρία για μια ηρωική πράξη του Παύλου Γερουλάνου.

«Πνευματική Αρκαδία», τόμος δεύτερος, ογκώδης, κοντά 1.000 σελίδων. Ο πρώτος περιελάμβανε τεθνεώτες πνευματικούς ανθρώπους, ο δεύτερος εν ζωή. Συντάκτες του οι Θανάσης Κυριαζόπουλος και Κώστας Πανόπουλος και εκδότης ο (και της εφημερίδας «Οδός Αρκαδίας») Νίκος Γαργαλιώνης - Αρκάδες εννοείται. Ενα προφανώς πολύμοχθο έργο, καθώς δεν αρκείται σε απλές βιογραφίες αλλά συμπεριλαμβάνει και κριτικές και δείγματα γραφής των ανθρώπων που φιλοξενεί, συμπεριλαμβανομένων και αρκετών πολιτικών συν-γραφιάδων. Και θ' ακολουθήσει, αναφέρεται, και τρίτος τόμος. Παραγωγικότατη (και) πνευματικά η Αρκαδία.

Κάτι ακόμα εκτός κέντρου: από το 1984 μετράει η δραστηριότητα του Περιφερειακού Θεάτρου Καρδίτσας, που δημιούργησε ο εκπαιδευτικός Δημήτρης Ρήτας. Δική του και η κωμωδία με τον εύγλωττο τίτλο «Κύριε Υπουργέ, τι θα γίνει με το θέμα μ';», διαχρονική πλέον, αφού σε δέκα τόσα χρόνια έχει παρουσιαστεί σε πάνω από 300 ανά την Ελλάδα χωριά, κι έχει αποσπάσει εγκώμια ακόμα και από τον πρώην Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κωστή Στεφανόπουλο. Προϊόν του Π.Θ.Κ. και το cd με τραγούδια σε στίχους Ρήτα, μουσική Χρήστου Νικολόπουλου, με Αηδονίδη, Γαϊτάνο, Γλυκερία, Θαλασσινό, Κατιμέ, Κυρίτση, Λαλέζα.

ΣΗΜ. Η (και) δυστυχία να είσαι επώνυμος.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Στη στήλη
Διαχρονικά
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Αρχαιολογία
Δίδυμοι σε αναζήτηση ταυτότητας
Βιβλίο
Αλλο ανεκτικότητα, άλλο υπεράσπιση της ισλαμικής Δεξιάς
Κριτική θεάτρου
Πίσω στην παιδική χαρά του θεάτρου
Ανιαρός και βερμπαλιστής Καζαντζάκης
Μουσική
Αρωμα γυναίκας στις καλοκαιρινές συναυλίες
Στα φεγγαροβήματα του Τζάκσον
Συνέντευξη: Θόδωρος Τερζόπουλος
Ο Προμηθέας των ρήξεων ταιριάζει σε εργατούπολη
Συνέντευξη: Ολιβιέ Ασαγιάς
Ο Λάντεν είναι ιδεολόγος, ο Κάρλος πληρωμένο πιστόλι
Χορός
Ο χορός πέφτει σε «μαύρη τρύπα»