Έντυπη Έκδοση

Η Μαρία Πρωτόπαππα μετατρέπει το δράμα σε χαρμολύπη

«Πειραγμένη» Ιφιγένεια

«Ιφιγένεια εν Αυλίδι», 5 και 6 Ιουλίου στην Πειραιώς 260

Πόσο... πειραγμένη μπορεί να παρουσιαστεί μια τραγωδία όπως η «Ιφιγένεια εν Αυλίδι»; Αν πρόκειται για την παράσταση που ετοιμάζει η Μαρία Πρωτόπαππα για το Φεστιβάλ Αθηνών, τόσο ώστε να μετατραπεί το δράμα σε χαρμολύπη και ν' αναδειχτεί η καλοπροαίρετη και χιουμοριστική πλευρά του Ευριπίδη, ο οποίος, στα δικά της τουλάχιστον μάτια, «βρίσκεται πιο κοντά στον Αριστοφάνη παρά στον Σοφοκλή».

 Στην παρθενική σκηνοθετική της απόπειρα, η γνωστή ηθοποιός θέλησε να εμφανίσει τον Αγαμέμνονα σαν έναν βασιλιά-κλόουν και τον Αχιλλέα σαν έναν καλοκάγαθο υπερήρωα, τη δε Ιφιγένεια σαν ένα αθώο, υποδειγματικό κορίτσι, γαλουχημένο με τα πρότυπα της πατριαρχίας, που καταλήγει φερέφωνο της κρατούσας ιδεολογίας και μάρτυρας όχι υπέρ της ειρήνης, αλλά υπέρ πατρίδος και ενδόξου ελληνισμού...

Το αποτέλεσμα θα φανεί στις 5 και 6 Ιουλίου στην Πειραιώς 260, όπου τους παραπάνω ρόλους θα ενσαρκώνουν οι Μανώλης Μαυροματάκης, Γιάννος Περλέγκας και Χριστίνα Μαξούρη, πλαισιωμένοι από τους Θανάση Δήμου, Αγορίτσα Οικονόμου, Ερατώ Πίσση, Κίττυ Παϊτάζογλου και Νεκτάριο Λουκιανό. Το τι προηγήθηκε, όμως, μας το αφηγήθηκε η ίδια η Πρωτόπαππα στις αρχές αυτής της καυτής βδομάδας, σ' ένα καφέ στη γειτονιά όπου γεννήθηκε και μεγάλωσε στον Κορυδαλλό. Εδώ όπου στα 14 της, στο θεατρικό τμήμα που διατηρούσε ο δήμος, πήρε από έναν άγνωστο στους πολλούς σκηνοθέτη και ηθοποιό, τον Δημήτρη Μητσούλα, «δύναμη, πίστη και ηθική αδιαλλαξία», εφόδια που τη στηρίζουν μέχρι σήμερα.

Μοιράζοντας την ενοχή

Τώρα πια ζει αλλού, «αλλά αυτές τις μέρες που κάνουμε εντατικά πρόβες, κοιμάμαι στο πατρικό μου, για να τρώω ένα πιάτο φαγητό. Μόνη μου θα ξεχνιόμουν», λέει χαμογελώντας, «και θα έπεφτα ξερή». Γεγονός είναι πως την παράσταση τη δουλεύουν από τα τέλη Μαρτίου, κι ας ήταν ακόμα θολό το μέλλον του Φεστιβάλ. «Η σύμβουλος όμως του Γιώργου Λούκου, η Δηώ Καγγελάρη, μας είχε μηνύσει πως αν τα πράγματα πήγαιναν κατ' ευχήν, η παρουσία μας θα 'ταν καλοδεχούμενη».

Η πρώτη συνάντηση της Μαρίας Πρωτόπαππα με την «Ιφιγένεια εν Αυλίδι» έγινε στα τέλη της δεκαετίας του '80, όταν, πρωτοετής στο Θέατρο Τέχνης και υπό τις οδηγίες του Γιώργου Λαζάνη, συμμετείχε με τους υπόλοιπους συμμαθητές της ως μέλος του Χορού. «Ημουν πολύ ντροπαλή και σφιγμένη, απλώς στεκόμουν», θυμάται, «αλλά κάναμε τόσες περιοδείες, που το εμπέδωσα το έργο για τα καλά». Αργότερα, στα 30 της, έμελλε να υποδυθεί την Ιφιγένεια σε παράσταση του ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας, σε σκηνοθεσία Θέμη Μουμουλίδη, αλλά κι αυτή η εμπειρία την άφησε ανικανοποίητη - «δεν πέτυχα όσα ήθελα». Ισως έτσι εξηγείται η εμμονή της μ' αυτό το έργο του Ευριπίδη και η παρουσία των συγκεκριμένων ηθοποιών στη διανομή. «Σκέφτηκα πως ό,τι δεν είχα καταφέρει θα μπορούσαν να το πετύχουν άλλοι», παραδέχεται, και ο θαυμασμός της ειδικά για τη Χριστίνα Μαξούρη δεν κρύβεται: «Την είχα εντοπίσει μικρούλα, πολύ πριν συμμετάσχει στην "Γκόλφω", και ακούγοντάς την να τραγουδάει ρεμπέτικα με τόση γενναιοδωρία, ήταν σαν ζωντάνευε μπροστά μου η Μαρίκα Νίνου, συνδέοντάς με μια ολόκληρη εποχή...».

Σε τούτη την «Ιφιγένεια», ωστόσο, δεν τραγουδάει κανείς. Ούτε καν ο Χορός. Στην παράσταση γίνεται χρήση τής «πιο παλιάς μετάφρασης σε στίχους που βρήκα, του Απόστολου Μελαχρινού, ενώ στα χορικά, που δεν ήθελα με τίποτε να θυμίζουν μουσικά διαλείμματα, υπάρχουν και κομμάτια μεταφρασμένα από μένα, σε πιο κατανοητή γλώσσα, με τα οποία προσπαθώ να μεταδώσω με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη αμεσότητα μια σειρά από συνειρμούς». Δηλαδή; «Μετά τη σκηνή, για παράδειγμα, όπου ο Αγαμέμνονας αποφασίζει να θυσιάσει τελικά την κόρη του, ακολουθεί ένας ύμνος για τον Ερωτα και την Αφροδίτη που εκ πρώτης όψεως μοιάζει άσχετος. Κι όμως, ο άνθρωπος, αντιμέτωπος με το θάνατο, πόσω μάλλον σε καιρούς πολέμου, όταν ξέρει ότι θα χυθεί αίμα, σχεδόν αταβιστικά στρέφεται προς το σεξ, κάτι που ήθελα να φανεί ξεκάθαρα. Για να το πω λιανά, ο Χορός καυλώνει στο σημείο αυτό!».

Ο Ευριπίδης έγραψε την παραπάνω τραγωδία «γεμάτος πίκρα, αυτοεξόριστος στη Θεσσαλονίκη, μετά τον καταστροφικό για την Αθήνα Πελοποννησιακό Πόλεμο», λέει η Πρωτόπαππα. «Αν κρίνουμε όμως από το ότι δίνει δύο εκδοχές για φινάλε, μία πολύ αρνητική και μία πολύ θετική, φαίνεται πως δεν είχε πρόθεση μόνο να μαστιγώσει τους συμπολίτες του, αλλά να τους προσφέρει και μια διέξοδο. Αφού λοιπόν στάθηκε στο χειρότερο πρόσωπό τους, στη συνέχεια μοίρασε μ' έναν τρόπο την ενοχή. Γι' αυτό κι εγώ προσεγγίζω τον Αγαμέμνονα με συμπάθεια και την Ιφιγένεια μ' επιφύλαξη, για να τονίσω πως σ' ένα έγκλημα συμβάλλουν πολλοί, της κοινής γνώμης συμπεριλαμβανομένης. Μπροστά στον κίνδυνο να τη βιάσουν λυσσασμένοι άντρες, η Ιφιγένεια βρίσκει παρηγοριά στη θυματοποίησή της και, ιδεολογικοποιώντας τη θυσία της, φτάνει να υπηρετήσει το ψεύτικο άλλοθι των δικών της περί σωτηρίας της πατρίδας, ενώ στην πραγματικότητα οι τελευταίοι επιδίδονται σ' έναν πόλεμο ιμπεριαλιστικό».

Οι συντελεστές της παράστασης: Θ. Δήμου, Μ. Μαυροματάκης, Γ. Περλέγκας, Ν. Λουκιανός, Ε. Πίσση, Α. Οικονόμου, Χ. Μαξούρη, Κ. Παϊτάζογλου Οι συντελεστές της παράστασης: Θ. Δήμου, Μ. Μαυροματάκης, Γ. Περλέγκας, Ν. Λουκιανός, Ε. Πίσση, Α. Οικονόμου, Χ. Μαξούρη, Κ. Παϊτάζογλου «Είμαι ετερόφωτη»

Η Μαρία Πρωτόπαππα μπορεί ν' απογοήτευσε τον μακαρίτη πια πατέρα της διαλέγοντας την υποκριτική για επάγγελμά της -«γιατρό με ήθελε, πίστευε πως είχα τις δυνατότητες να είμαι πιο χρήσιμη στην κοινωνία»-, αλλά τη συμβουλή του να μη χρωστάει φρόντισε -ακόμη και στα χρόνια της «φούσκας»- να την τηρήσει με ευλάβεια. «Οι δυσκολίες με ενισχύουν, αλλιώς γίνομαι μαλθακή», λέει, και δεν αναφέρεται μόνο στις οικονομικές.

Η «κατραπακιά» που δέχτηκε από τη συνεργασία της με τον Λευτέρη Βογιατζή στο «Σ' εσάς που με ακούτε» της Αναγνωστάκη την έφερε αντιμέτωπη με τις αδυναμίες της, αλλά «μου άνοιξε τεράστιους ορίζοντες, κι ας το συνειδητοποίησα με καθυστέρηση», ομολογεί. Και όταν ανακαλεί την περιπετειώδη εμπειρία της από τις «Ιστορίες του Δημήτρη Χατζή» πλάι στην Αννα Κοκκίνου, στις ώρες που τη βοηθούσε στη δακτυλογράφηση του κειμένου, στέκεται κυρίως στις στιγμές που ρουφούσε από το στόμα της τα μυστικά του ρυθμού και το πώς ν' αυθυποβάλλεται με τον ήχο των λέξεων. «Θαυμάζω κι αυτό που δεν μου πάει», λέει, «και προσπαθώ να μη μένω στάσιμη, να μεταλλάσσομαι και ως άνθρωπος και ως ηθοποιός. Ο κίνδυνος να ξεφτιλιστώ δεν με τρομάζει. Παραμένω όμως ετερόφωτη. Και τώρα που σκηνοθετώ δεν το κάνω για ν' αυτοφωτιστώ, αλλά για να φωτίσω άλλους, στις δυνατότητες των οποίων πιστεύω ειλικρινά».

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Φεστιβάλ Αθηνών
Θέατρο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Κινηματογράφος
«Και σήμερα υπάρχει νεολαία που αγωνίζεται ν' αλλάξει τον κόσμο»
Θέατρο
«Πειραγμένη» Ιφιγένεια
Αρχαιολογία
Η απολογία ενός αρχαιολόγου
Ταινίες Μικρού Μήκους
Βραβείο σε μια υπερβατική εμπειρία
Μουσική
Με όπλο το χιπ χοπ
Συγγραφείς
Εκατό χρόνια από τη γέννησή του
Βιβλίο
Αμηχανία μπροστά στο θάνατο
Αθρησκος και πολιτικός
Γνώση vs στρες
Η σωτηρία φυτρώνει στον κίνδυνο
Οντα με αυτονομία, νοημοσύνη και συναίσθημα
Bodybuilding, επίπονο και απαιτητικό
Ο άνδρας με τα πολλά προσωπεία
... πριν ανεβούν στα ράφια
Υγεία
Μελάνωμα, ο επικίνδυνος επισκέπτης του καλοκαιριού
Εκρηξεις θυμού στα αυτιστικά παιδιά
Πώς θα αποκτήσουμε το χαμόγελο των σταρ!
Αισιοδοξείτε! Κάνει καλό στην υγεία
Τέλος στα σπυράκια;
Διατροφή
Ρίξτε πίεση και σάκχαρο με όσπρια!
Ιατρικές έρευνες
Cushing: η νόσος-«παγίδα»
Αναπαραγωγή
Και τα ωάρια στην... κατάψυξη
Αρχιτεκτονική,
«Μπάγκειο» και «Μέγας Αλέξανδρος», κυψέλες νεανικής επιχειρηματικότητας
Γυναικολογία
Γυναίκες και ναρκωτικά
Παιδί,
Οταν οι αδελφικοί ανταγωνισμοί οδηγούν σε ψυχικά τραύματα