Έντυπη Έκδοση

Εντγκάρ Μορέν-Στεφάν Εσέλ

Η σωτηρία φυτρώνει στον κίνδυνο

Ο Εντγκάρ Μορέν, διαθέτοντας την οικουμενικότητα της εβραϊκής παράδοσης ριζωμένη μέσα του μαζί με μία εγγενή ευαισθησία για τις πάσης φύσεως διώξεις ανθρώπων, όπου και αν αυτές εκδηλώνονται πάνω στον πλανήτη, είναι παρών πάντοτε στα σημαντικά γεγονότα, στους δρόμους του αναστοχασμού, στη σύγχρονη πολυπλοκότητα των ζητημάτων.

Εντγκάρ Μορέν Εντγκάρ Μορέν Φέρνοντας στην επιφάνεια αυτή τη βαθιά χαρακιά μιας σχέσης με τη φύση από την οποία ο σύγχρονος άνθρωπος αποκόπηκε, ενός αγνώστου όσο και προϋπάρχοντος κόσμου τόσο συχνά κινούμενου σε απαντητικό κενό, επιδιώκει να αναζωογονήσει την ηθική χωρίς να τη θεμελιώσει.

Κυρίως αντιμετωπίζει την ηθική ως σχέση, συχνά επαναλαμβάνοντας ότι «η ηθική πράξη είναι μία ατομική πράξη σύνδεσης: σύνδεσης με έναν άλλο, σύνδεσης με μία κοινότητα, σύνδεσης με μία κοινωνία και, σε τελική ανάλυση, σύνδεσης με το ανθρώπινο είδος».

Προτάσσοντας τη ρήση του Κώστα Αξελού στην αρχή του πρώτου κεφαλαίου του τόμου «6. Ηθική» του μεγάλου έργου του «Η Μέθοδος» («Η ηθική [...] παραμένει προβληματική, δηλαδή θέτει πρόβλημα που απαιτεί το στοχασμό») εγγράφει ευθύς εξαρχής την έρευνα πάνω στη σπουδαιότητα του αναγεννητικού στοχασμού ικανού να λειτουργήσει ως αντίδοτο στη βαρβαρότητα, γνωρίζοντας πολύ καλά ότι η βαρβαρότητα πολλές φορές πρέπει να εκδιωχθεί και από τον ίδιο μας τον εαυτό.

Κατά τον Εντγκάρ Μορέν, η κρίση των θεμελίων της φιλοσοφικής γνώσης και της επιστήμης στο Δυτικό Κόσμο συνιστά κρίση στα θεμέλια της βεβαιότητας. Η αυτονόμηση του πνεύματος που επιτρέπει την υπέρβαση ενάντια στην κοινοτική ηθική (όρα Αντιγόνη-Κρέων) είναι δείγμα της πολυπλοκότητος με την οποία είναι συνυφασμένη ως πράξη η ηθική και σαν τέτοια οφείλει να αναλύεται.

Η επιτακτικότητά της, όπως λέει, γεννιέται από μία πηγή που υπάρχει στο εσωτερικό του ατόμου, από μία εξωτερική πηγή που έχει να κάνει με την κουλτούρα, τη θρησκευτικότητα και τους κανόνες μιας κοινότητας, καθώς και από μία πηγή που προϋπάρχει και μεταβιβάζεται γενετικά.

Φυσικά, υπάρχουν κατ' αυτόν ηθικές συνέπειες που ακροβατούν στα όρια των γνωστικών δυνατοτήτων του ανθρώπου σε επίπεδα απόδειξης (θεώρημα του Godel) αλλά και πρόβλεψης.

Η ηθική ακολουθεί δρόμους που διαχέονται μέσα στην επιστήμη, στην πολιτική, στη θεοληψία, στη μυθοληψία και στην ψευδαίσθηση, με τη δυνατότητα όμως να καταστεί αλτρουιστική μπορεί να οδηγήσει στην ωριμότητα και στη συνειδητοποίηση της κοινής μοίρας του ανθρώπου ως προς την τραγικότητα του πεπερασμένου της ύπαρξης.

Στο σημερινό κόσμο, με την ανάπτυξη της τεχνοεπιστήμης, όπου όλες οι γνώσεις εξειδικεύονται και στεγανοποιούνται καθιστάμενες αρμοδιότητα μόνο των ειδικών, ο πολίτης, κατά τον Εντγκάρ Μορέν, χάνει το δικαίωμα της συμμετοχής του στη γνώση οδηγούμενος σε οπισθοδρόμηση από πλευράς δημοκρατίας.

Η μεταρρύθμιση της νόησης και η εξάλειψη ενός εξορθολογισμού που έχει οδηγήσει στην αλλοτρίωση της ζωής, με ορατό πλέον το μεγάλο κίνδυνο της καταστροφής του ίδιου του πλανήτη, ίσως αποτελέσει την απάντηση σε αυτήν την τόσο προκλητική πολυπλοκότητα των ημερών.

Πρώτη φορά ο άνθρωπος πρέπει να συναντηθεί με το «συνολικό πεπρωμένο» και μέσα από μία «κοινωνία-κόσμο» η παγκοσμιοποίηση να υπερβεί, εκτός από την τεχνοκρατική της πλευρά, την πολυδαίδαλη σχέση με το χάος.

Η ζωή, κατά τον Εντγκάρ Μορέν, «είναι μία ανάδυση της Ιστορίας της Γης και ο άνθρωπος μία ανάδυση της Ιστορίας της ζωής».

Η βάση όλων των μεταρρυθμίσεων στην εκπαίδευση, στην επιστήμη, στην οικολογία είναι η Πνευματική Μεταρρύθμιση. «Η γιγαντιαία κρίση που βιώνει ο πλανήτης φέρει μέσα της όλους τους κινδύνους του αφανισμού, αλλά και τις δυνατότητες μεταμόρφωσης».

Ο Χέντερλιν έλεγε: «Οπου κίνδυνος είναι, εκεί και η σωτηρία φυτρώνει». Αυτό που, κατά τη γνώμη μου, θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε ίσως ως τη μεγαλύτερη πρόθεση της οικουμένης.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Βιβλίο
Σχετικά θέματα: Βιβλίο
Αμηχανία μπροστά στο θάνατο
Αθρησκος και πολιτικός
Γνώση vs στρες
Οντα με αυτονομία, νοημοσύνη και συναίσθημα
Bodybuilding, επίπονο και απαιτητικό
Ο άνδρας με τα πολλά προσωπεία
... πριν ανεβούν στα ράφια
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Κινηματογράφος
«Και σήμερα υπάρχει νεολαία που αγωνίζεται ν' αλλάξει τον κόσμο»
Θέατρο
«Πειραγμένη» Ιφιγένεια
Αρχαιολογία
Η απολογία ενός αρχαιολόγου
Ταινίες Μικρού Μήκους
Βραβείο σε μια υπερβατική εμπειρία
Μουσική
Με όπλο το χιπ χοπ
Συγγραφείς
Εκατό χρόνια από τη γέννησή του
Βιβλίο
Αμηχανία μπροστά στο θάνατο
Αθρησκος και πολιτικός
Γνώση vs στρες
Η σωτηρία φυτρώνει στον κίνδυνο
Οντα με αυτονομία, νοημοσύνη και συναίσθημα
Bodybuilding, επίπονο και απαιτητικό
Ο άνδρας με τα πολλά προσωπεία
... πριν ανεβούν στα ράφια
Υγεία
Μελάνωμα, ο επικίνδυνος επισκέπτης του καλοκαιριού
Εκρηξεις θυμού στα αυτιστικά παιδιά
Πώς θα αποκτήσουμε το χαμόγελο των σταρ!
Αισιοδοξείτε! Κάνει καλό στην υγεία
Τέλος στα σπυράκια;
Διατροφή
Ρίξτε πίεση και σάκχαρο με όσπρια!
Ιατρικές έρευνες
Cushing: η νόσος-«παγίδα»
Αναπαραγωγή
Και τα ωάρια στην... κατάψυξη
Αρχιτεκτονική,
«Μπάγκειο» και «Μέγας Αλέξανδρος», κυψέλες νεανικής επιχειρηματικότητας
Γυναικολογία
Γυναίκες και ναρκωτικά
Παιδί,
Οταν οι αδελφικοί ανταγωνισμοί οδηγούν σε ψυχικά τραύματα