Έντυπη Έκδοση

Η πόλις θα σ' ακολουθεί

Είναι οι μεγάλες ταραγμένες εποχές που γεννούν τα μεγάλα έργα. Ετσι γεννήθηκε και το παλίμψηστο μιας πόλης μοναδικής, της Αλεξάνδρειας, που είχαν χτίσει οι Ιταλοί, κυβερνούσαν οι Αγγλοι ενώ το εμπόριο διαφέντευαν οι Ελληνες, οι Εβραίοι και οι Αρμένιοι.

Η ιστορία της Αλεξάνδρειας αλλά και των ανθρώπων της ζωντανεύει ξανά μέσα από το κλασικό βιβλίο του Λόρενς Ντάρελ, που βγαίνει, τώρα, σε νέα μετάφραση Η ιστορία της Αλεξάνδρειας αλλά και των ανθρώπων της ζωντανεύει ξανά μέσα από το κλασικό βιβλίο του Λόρενς Ντάρελ, που βγαίνει, τώρα, σε νέα μετάφραση Ο Λόρενς Ντάρελ αποβιβάστηκε σ' αυτή την 1η Μαΐου 1941 από ένα αυστραλιανό μεταγωγικό που έκανε το επικίνδυνο ταξίδι από την Κρήτη. Είχε ήδη κατά νου το «Αλεξανδρινό Κουαρτέτο», το εμβληματικό αυτό έργο που τώρα κυκλοφορεί σε νέα θαυμάσια μετάφραση της Μαριάννας Παπουτσοπούλου από τις εκδόσεις «Μεταίχμιο».

Γεννημένος στην Ινδία, ο άγγλος συγγραφέας δεν πέρασε στη χώρα του παρά μόνο το διάστημα των σπουδών του για να χαράξει στη συνέχεια μια πορεία που είχε ως σημαντικούς σταθμούς την Κέρκυρα, την Αθήνα, τη Μέση Ανατολή, τη Ρόδο και τέλος την Κύπρο και τη Γαλλία, όπου ολοκλήρωσε το «Κουαρτέτο».

Οι πραγματικοί ήρωες

Ηταν ερωτευμένος με την Αλεξάνδρεια, την πόλη που χώρεσε στους τέσσερις τόμους την «Τζαστίν» (και όχι «Ιουστίνη», όπως ήθελε η παλιά μετάφραση του Αιμίλιου Χουρμούζιου στις εκδόσεις «Γρηγόρη»), τον «Μπαλτάζαρ», τον «Μαουντολίβ» και την «Κλέα».

Είναι παράξενο, ωστόσο, ότι τους πρώτους μήνες του 1941 έγραφε ο συγγραφέας στον Χένρι Μίλερ από την Ελλάδα: «Μοιάζει ειρωνεία, αλλά χτες το απόγευμα το σύννεφο διαλύθηκε και είδα όλο το ''Βιβλίο των νεκρών'' μπροστά στα μάτια μου σαν απαγορευμένη έξοχη πόλη. Είμαι έτοιμος να το αρχίσω τώρα».

Το «Βιβλίο των νεκρών» ήταν ο προσωρινός τίτλος γι αυτό που τελικά ονομάστηκε «Αλεξανδρινό Κουαρτέτο» και που ο Ντάρελ άρχισε να γράφει το 1953, όταν αποσπάστηκε στην Κύπρο, έχοντας μαζί του τη μικρή του κόρη Σαπφώ, κι αγόρασε ένα σπίτι στο Μπέλλα Παΐς κοντά στην Κερύνεια.

Τι είναι εν κατακλείδι το «Κουαρτέτο»; Μα το παλίμψηστο της ιστορίας της πόλης και των ανθρώπων της. Υπάρχουν σ' αυτό και ο «νεαρός πολεμιστής, που ζει την αιωνιότητα κλεισμένος στο γυάλινο φέρετρό του» (Αλέξανδρος) αλλά και ο γέροντας ποιητής (Καβάφης). Υπάρχει ο επίσης ερωτευμένος με την Αλεξάνδρεια Ε. Μ. Φόρστερ και πλήθος άλλοι χαρακτήρες «κλεμμένοι» από τους άρχοντες, τους αστούς, τους επαγγελματίες, τους περιθωριακούς της πόλης. Και βέβαια υπάρχουν αυτές οι υπέροχες γυναίκες, οι πρωταγωνίστριες του Ντάρελ.

Ομως εκείνη που πραγματικά πρωταγωνιστεί είναι η Αλεξάνδρεια «πριγκίπισσα και πόρνη. Βασιλική πολιτεία και anus mundi. Δεν θα άλλαζε ποτέ εφόσον οι φυλές εξακολουθούσαν να βράζουν όπως ο μούστος στα βαρέλια».

Τον Οκτώβριο του 1977 ο συγγραφέας επέστρεψε στην Αλεξάνδρεια, έχοντας πειστεί από το BBC να συμμετέχει σε μια εκπομπή με τίτλο «Spirit of Place». Περιπλανήθηκε στους δρόμους της ακολουθούμενος από το τηλεοπτικό συνεργείο. Του φάνηκε αδιάφορη και άψυχη. Τα περίφημα καφέ της, του «Παστρούδη» και το «Μπωντρό» δίχως φώτα. Το αγαπημένο του βιβλιοπωλείο, το «Cite du Livre» στη οδό Φουάντ 2 είχε κλείσει. Η κάμερα στράφηκε σε μεγαλοπρεπείς βίλες γεμάτες μπουκαμβίλιες, «όπου ο Νεσίμ και η Τζαστίν έδιναν τις δεξιώσεις τους», εγκαταλειμμένες ή δημευμένες ή ρημαγμένες από την αδιαφορία των απόρων ιδιοκτητών τους.

Ομως και πάλι, όπως αφηγείται ο Μάικλ Χάαγκ στην «Αλεξάνδρεια, πόλη της μνήμης» (εκδόσεις «Ωκεανίδα»), βιβλίο που μπορεί να λειτουργήσει ως υπέροχο επίμετρο στο «Κουαρτέτο», ο συγγραφέας μπόρεσε να ξαναβρεί την πόλη του. Εστω και μέσα σ' έναν οίκο απωλείας όπου στο «μισοσκόταδο στέκονταν καμιά δεκαριά κοριτσόπουλα ντυμένα με γελοία βιβλικά νυχτικά, με βαμμένα χείλη, κομπολόγια με κρόσσια και φτηνά δαχτυλίδια, ενώ η παράξενη αθωότητά τους που άστραφτε κάτω από τα φανταχτερά ρούχα ερχόταν σε αντίθεση με τη βάρβαρη ενήλικη φυσιογνωμία του γάλλου ναύτη που στεκόταν στη μέση του δωματίου».

Σε αντιδιαστολή με την παραπάνω εικόνα, η μεταφράστρια του Κουαρτέτου επιμένει: «Η αθωότητα αυτή είναι η καρδιά του βιβλίου. Η πηγή η επτασφράγιστη του ''Άσματος Ασμάτων'', που γίνεται νερό που γουργουρίζει στην άμμο του Αμπουσίρ και γεννά τη ζωή. Γίνεται πρόσωπα: ο παππούλης Παναγιώτης που φροντίζει, ο ύμνος του μουεζίνη μιαν αυγή που ανεβαίνει ψηλά στα άνω στρώματα του ουρανού, το μωρό που κοιμάται με το δάχτυλο στο στόμα. Γιατί -πώς να γίνει;- κάθε καλό βιβλίο περιέχει κοντά στο σκοτάδι του κόσμου και το φως του - είτε σαν νοσταλγία είτε σαν προσευχή».*

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία
Σχετικά θέματα: Βιβλίο
Πιεστήρια στο φουλ
Ο προβοκάτορας της Ιστορίας
Αναγνώστες εν δράσει
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Μουσική
Δισκογραφία σε αργές στροφές
Του κόσμου τα τραγούδια
Μπάρμπαρα Λούνα στο «Χαφ Νόουτ»
Χορός
Το τάνγκο που ταξιδεύει
Χορεύοντας με τους Μόμιξ
Σταχτοπούτα από τη Ρωσία
Συνέντευξη: Νικ Χόρνμπι
Ο Χόρνμπι και τα sixties
50ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης
Γκρο πλαν σε τέσσερα πρόσωπα
Συνέντευξη: Αντρέα Αρνολντ
Πρωταγωνίστρια από ένστικτο
Κινηματογράφος
Ερωτας είναι η αιτία
Για τα γεγονότα του Δεκέμβρη
Οταν η τέχνη βγήκε στον δρόμο
Θέατρο
Μετωπική με το παρελθόν
Το ρίσκο που αξίζει
Δημοπρασίες
Ωραία μου κυρία
Εικαστικά
Οι αντιθέσεις της ανθρώπινης φύσης
Η τελευταία πινελιά
Βιβλίο
Πιεστήρια στο φουλ
Ο προβοκάτορας της Ιστορίας
Αναγνώστες εν δράσει
Η πόλις θα σ' ακολουθεί