Έντυπη Έκδοση

Υπάρχει και δίκαιη βία

Η Βέρα Φίγκνερ καταγράφει την ιστορία των Ρώσων επαναστατών της «Ναροντάγια Βόλια», της «λαϊκής θέλησης». Ο πρώτος τόμος των απομνημονευμάτων της «ελευθερία ή θάνατος: νύχτα πάνω από την Ρωσία» μόλις κυκλοφόρησε. Το μεσημέρι της 1ης Μαρτίου του 1881 δύο εκρήξεις «σαν κανονιοβολισμοί» τάραξαν την Αγία Πετρούπολη. Ηταν οι δύο βόμβες που έριξαν στην άμαξα του τσάρου Αλέξανδρου Β' δύο από τα μέλη της «Ναρόντναγια Βόλια», της «Λαϊκής Θέλησης».

Η μία βόμβα κομμάτιασε την άμαξα και η δεύτερη έπληξε τον ίδιο τον τσάρο. Η εκτέλεση ήταν το αποκορύφωμα της δράσης μιας ομάδας Ρώσων επαναστατών που είχαν αποφασίσει να εκτελέσουν τον ανώτατο άρχοντα της Ρωσίας για να εκδικηθούν «τις εκτελέσεις, τις φυλακίσεις και τις θηριωδίες εναντίον χιλιάδων ομοϊδεατών τους».

Στην κυρίαρχη πολιτική κουλτούρα, οι Ρώσοι μηδενιστές υπήρξαν ένα παράτολμο κίνημα μιας χούφτας ανθρώπων που προσπάθησαν με τη βία να ανατρέψουν το τσαρικό καθεστώς. Ιδιαίτερα μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ενωσης, ο τσάρος Αλέξανδρος Β', το θύμα τους που είχε ξεφύγει από άλλες τρεις απόπειρες, αναγνωρίστηκε ως ένας πεφωτισμένος ηγέτης που απελευθέρωσε τους δουλοπάροικους και έκανε προσπάθειες για εκδημοκρατισμό της πολιτικής ζωής. Από την άλλη πλευρά, η οργάνωση «Ναρόντναγια Βόλια» σημαδεύτηκε ως μια μηδενιστική φράξια ατόμων ξεκομμένη από το λαό, που ακολουθούσε τις προτροπές του Σεργκέι Νετσάγεφ, συγγραφέα, σύμφωνα με την παράδοση, της «Κατήχησης του επαναστάτη».

Ετσι, σε αντίθεση με τα διάφορα ευρωπαϊκά κινήματα του τέλους του 19ου αιώνα, οι επαναστάτες της «Λαϊκής Θέλησης» έγιναν περισσότερο γνωστοί επειδή ενέπνευσαν τους «Δαιμονισμένους», όπου ο κολοσσός της ρωσικής λογοτεχνίας, Ντοστογέφσκι, με αφορμή τη δολοφονία ενός φοιτητή, του Ιβάνοφ, από τον Νετσάγεφ, επιτίθεται με μένος στις σοσιαλιστικές ιδέες της εποχής, παρά για τη μακρόχρονη δράση τους. Αυτό ακριβώς υπερασπίζεται με το τρίτομο έργο της «Αναμνήσεις μιας επαναστάτριας» η Βέρα Φίγκνερ, μέλος της οργάνωσης, της οποίας ο πρώτος τόμος των απομνημονευμάτων της «Ελευθερία ή Θάνατος: Νύχτα πάνω από τη Ρωσία» μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Υπερσιβηρικός» σε μετάφραση Γιάννη Κέλογλου.

Η Βέρα Φίγκνερ πιάνει το νήμα της ιστορίας από την αρχή. Μέσα από τις σελίδες των αναμνήσεών της προβάλλει η προεπαναστατική Ρωσία, μια αχανής χώρα όπου η πλειονότητα ήταν αγράμματοι χωρικοί που φυτοζωούσαν ως κολίγοι στις μεγάλες ιδιοκτησίες. Ενώ οι πόλεις, πέρα από το κέντρο το στολισμένο με τα παλάτια του τσάρου και των αυλικών του, ήταν λασπερές φτωχογειτονιές, όπου συνωστίζονταν οι εργάτες. Μέσα σε αυτό το ζοφερό περιβάλλον δούλευαν τα μέλη της «Λαϊκής Θέλησης», που προσδοκούσαν να πυροδοτήσουν μια λαϊκή εξέγερση που θα ανέτρεπε τον τσάρο και θα δημιουργούσε μια κοινωνία όπου θα υπήρχε γη και ελευθερία για όλους.

Αν κάποιος Δυτικός στοχαστής πλησίασε περισσότερο στην αληθινή φύση αυτών των ορκισμένων εχθρών της τσαρικής εξουσίας, αυτός ήταν ο Αλμέρ Καμί. Πέρα από το κεφάλαιο που αφιερώνει στους Ρώσους μηδενιστές στο βιβλίο του «Ο επαναστατημένος άνθρωπος», όπου υποκλίνεται στους ανθρώπους που χωρίς δισταγμό ανέβαιναν στο ικρίωμα ως θυσία στο λαό, έγραψε και το θεατρικό έργο «Οι Δίκαιοι», όπου χωρίς μανιχαϊστικές παρωπίδες θέτει το ερώτημα αν η βία ενάντια στους τυράννους είναι δίκαιη.

Ομως το βιβλίο της Φίγκνερ δεν είναι λογοτεχνικό έργο. Είναι η προσωπική μαρτυρία μιας γυναίκας που έχει ζήσει τις πρώτες απόπειρες να οργανωθεί ένα παράνομο επαναστατικό κόμμα στη Ρωσία, έχει βιώσει διασπάσεις ομάδων και εκπόνηση πολιτικών προγραμμάτων. Και μπορεί από τη μια να περιγράφει τους εκτελεστές του τσάρου να τρώνε ψωμί και να πίνουν κρασί, λίγες ώρες πριν βαδίσουν προς το θάνατο. Ενώ από την άλλη δεν παύει να αναρωτιέται για τη χρήση βίας ως μέσου του πολιτικού αγώνα που θα οδηγούσε στην απελευθέρωση των καταπιεσμένων.

Αλλωστε και η ίδια πλήρωσε για τις επιλογές της. Συνελήφθη το 1883, όταν η οργάνωση προδόθηκε από έναν πράκτορα της Οχράνα, της μυστικής αστυνομίας του τσάρου, που είχε διεισδύσει στην οργάνωση, και ένα χρόνο αργότερα καταδικάστηκε σε θάνατο στη «Δίκη των Δεκατεσσάρων». Η ποινή της μετατράπηκε σε ισόβια κάθειρξη και αποφυλακίστηκε το 1904. Από το 1906 ζούσε στην Ευρώπη, όπου οργάνωνε καμπάνιες για τους πολιτικούς κρατουμένους στη Ρωσία. Επέστρεψε στη Ρωσία το 1915, όπου έγραψε τις αναμνήσεις της και πέθανε το 1942, πάντα κάτω από τη διαρκή παρακολούθηση της Τσέκα, της αστυνομίας της ΕΣΣΔ.

«Αυτό που για μένα είχε τη μεγαλύτερη σημασία ήταν η εξάλειψη του απολυταρχικού καθεστώτος» είχε πει στην απολογία της στο στρατοδικείο. Και πρόσθεσε προφητικά για τη χώρα της πως «ακόμα και αν επιδιώκεις μια δημοκρατία στη ζωή θα επικρατήσει μόνο εκείνη η μορφή κρατικού σχηματισμού την οποία η κοινωνία είναι έτοιμη να αποδεχθεί». 

Τα σχόλια έχουν κλείσει για αυτό το άρθρο

Κανένα σχόλιο

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας 0

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Παρουσίαση βιβλίου
Βιβλίο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Θέατρο
Είμαστε όλοι Αμλετ...
«Ζοφερό το μέλλον των ΔΗΠΕΘΕ, όπως της πατρίδας μας»
Αφιέρωμα
Ημερολόγια μουσικής
Σινεμά
Σινεμά
Πήγα Cinema
Βιβλίο
Υπάρχει και δίκαιη βία
Μουσική
Μουσική
Παραμύθια
Το παραμυθί του Οδυσσέα