Έντυπη Έκδοση

ΤΟ ΣΤΟΙΧΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΟ 2014 ΕΧΕΙ ΑΡΩΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΟ

Η μεγάλη ζημιά έχει γίνει

ΤΟ ΠΛΕΟΝ κρίσιμο έτος για την ελληνική οικονομία φαίνεται πως θα είναι το 2014. Ή θα εξέλθει από το τούνελ της ύφεσης με αφετηρία το πρωτογενές πλεόνασμα, την υπεσχημένη αναδιάρθρωση του χρέους και την αναμενόμενη διεθνή οικονομική ανάκαμψη, ή θα γνωρίσει την παρατεταμένη ύφεση και για να αποσοβήσει την ολοκλήρωση της καταστροφής θα υποχρεωθεί σε δραστική αλλαγή οικονομικής πολιτικής.

Το στοίχημα θα παιχθεί τόσο σε οικονομικό όσο και σε πολιτικό επίπεδο. Με οικονομικούς όρους αναμένεται η επιτάχυνση του ρυθμού ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας, από 2% το 2013 σε περίπου 3% το 2014, καθώς και η οριστική έξοδος της Ευρώπης από την ύφεση να προσφέρουν την απαιτούμενη ώθηση στις ελληνικές εξαγωγές, χαλαρώνοντας συγχρόνως τις πολιτικές δημοσιονομικής λιτότητας στην Ε.Ε. και διευρύνοντας τα διαπραγματευτικά περιθώρια των εταίρων μας για διευκολύνσεις προς την Ελλάδα (βλ. χρηματοδοτικό κενό και ελάφρυνση χρέους).

Επενδυτικό κλίμα

Συγχρόνως, η βελτίωση του επενδυτικού κλίματος εξαιτίας της εγχώριας δημοσιονομικής προσαρμογής (πρωτογενές πλεόνασμα, ελάφρυνση χρέους), των ταχύτερων αποκρατικοποιήσεων και άλλων μεταρρυθμίσεων (π.χ. Ασφαλιστικό) ελπίζεται να αυξήσει την προσέλκυση ξένων άμεσων επενδύσεων και σε συνδυασμό με την αξιοποίηση των κοινοτικών ενισχύσεων (ΕΣΠΑ κ.λπ.) να καλύψει το μεγάλο έλλειμμα ρευστότητας επανεκκινώντας την οικονομία.

Με πολιτικούς όρους το διακύβευμα είναι ακόμη μεγαλύτερο, αφού κι αν η Ε.Ε. στηρίξει την ελληνική κυβέρνηση με κάθε μέσο, οικονομικό ή μη (βλ. καταβολή δόσης, ελάφρυνση χρέους, χαλαρότερη εποπτεία από τρόικα, προβολή του έργου της ελληνικής προεδρίας), είναι εξαιρετικά δύσκολο να αλλάξει την τελευταία στιγμή το κλίμα δυσφορίας, απελπισίας και οργής που μαστίζει τη δεινοπαθούσα συντριπτική πλειονότητα της ελληνικής κοινωνίας, το οποίο αναπότρεπτα θα εκφραστεί στις διπλές εκλογές της προσεχούς άνοιξης, μεταβάλλοντας άρδην το συσχετισμό των πολιτικών δυνάμεων στη χώρα υπέρ της Αριστεράς.

Ακόμη κι αν αρχίσουν να γίνονται επενδύσεις, να δρομολογούνται προγράμματα απασχόλησης και άλλων κοινωνικών παροχών, προκειμένου να μετριαστούν τα μεγάλα κοινωνικά ελλείμματα και οι ανισότητες, τα όποια οφέλη θα είναι οριακά και θα έλθουν πολύ καθυστερημένα για να γίνουν αισθητά από την ελληνική κοινωνία. Η μεγάλη ζημιά έχει γίνει.

Ισως το μόνο τελευταίο χαρτί που έχει να παίξει η κυβέρνηση Σαμαρά για να επιβιώσει πολιτικά το 2014 είναι να συνεχίσει να κινείται σε αποκλίνουσα τροχιά από τις επιταγές της τρόικας, σε μία προσπάθεια να ξαναβρεί -φαινομενικά έστω- μία σχετική ανεξαρτησία κινήσεων με χαλάρωση της λιτότητας και άσκηση ενεργού κοινωνικής πολιτικής για τη δημιουργία απασχόλησης και την προστασία των φτωχών και αδυνάτων.

Τώρα το πόσο μία απόπειρα τόνωσης του αισθήματος «εθνικής ανεξαρτησίας» και... όψιμης «κοινωνικής ευαισθησίας» μιας κυβέρνησης ώς σήμερα ουσιαστικά εναρμονισμένης με τις απαιτήσεις της τρόικας μπορεί να πείσει τους Ελληνες πολίτες να παρατείνουν τη ζωή της προσβλέποντας σε μία αποδοτικότερη πολιτική, είναι όχι απλώς ζητούμενο αλλά κι εξαιρετικά αμφίβολο ως δυνατότητα. Οι Αγγλοσάξονες χαρακτηρίζουν συνήθως τέτοιες μεταστροφές πολιτικής σαν «too little too late».

Αλλά όλα αυτά είναι οι πιθανές εξελίξεις στην καλύτερη των περιπτώσεων, όπου όλα βαίνουν καλώς στη διεθνή οικονομία και η Ευρώπη στέκεται γενναιόδωρα απέναντι στην Ελλάδα. Δεν είναι καθόλου βέβαιο πως το 2014 δεν θα έχουμε μία παγκόσμια ύφεση ή ένα νέο χρηματοπιστωτικό ατύχημα, αφού ακόμη και οι διεθνείς οργανισμοί διαβλέπουν πιθανούς κινδύνους.

Και το μεν δημοσιονομικό φρένο ήδη ξεκίνησε στην Ε.Ε. και ενδέχεται να επεκταθεί στις ΗΠΑ. Ομως, το 2014 αναμένεται να μετριαστεί σταδιακά και η νομισματική επέκταση, αφού η Fed έχει ανακοινώσει πως θα περιορίσει κατά 10 δισ. δολ. τα 80 δισ. του προγράμματός της μηνιαίων αγορών ομολόγων.

Να σημειωθεί πως με την εξαίρεση των ΗΠΑ, όπου η ανάπτυξη επιταχύνθηκε το 2013 στο γ' τρίμηνο σε 4% αλλά εκτιμάται να υποχωρήσει το δ' τρίμηνο σε 2%, στην Ιαπωνία, όπου συνεχίζεται η νομισματική (βλ. 75 δισ. δολ. αγορές περιουσιακών στοιχείων μηνιαίως από την κεντρική τράπεζα) και η δημοσιονομική επέκταση (3,5% αύξηση κρατικών δαπανών) αλλά με βραδύτερο ρυθμό, η οικονομία επιβράδυνε από 4,5% το α' τρίμηνο σε 3,6% το β' τρίμηνο και 1,1% το γ' τρίμηνο.

Στην Ευρωζώνη, όπου υποτίθεται είχε ξεκινήσει η ανάκαμψη στα μέσα του 2013, ο κίνδυνος του αποπληθωρισμού που εμφανίστηκε στη Νότια Ευρώπη απειλεί να απλωθεί, με συνέπεια να χαλαρώσουν κάπως οι δημοσιονομικές πολιτικές λιτότητας.

Ομως, με το ευρώ να ανατιμάται έναντι του δολαρίου (1,39 σχεδόν η ισοτιμία) και του συνδεδεμένου με το δολάριο γιουάν, η μέχρι πρότινος εξαγωγική επέκταση θα συναντήσει σοβαρές αντιστάσεις και αν η ΕΚΤ δεν υιοθετήσει πολιτικές νομισματικής επέκτασης είναι αμφίβολη η βιωσιμότητα της ανάκαμψης, ιδίως σε μία χρονιά που οι ευρωπαϊκές τράπεζες θα αναδιπλωθούν λόγω των αναγκών ανακεφαλαιοποίησής τους (βλ. στρες τεστ) προκειμένου να αντιμετωπίσουν τα ταχέως αυξανόμενα μη εξυπηρετούμενα δάνεια.

Στις συνθήκες αυτές πιστωτικής δυστοκίας και μειωμένης ρευστότητας (-2% η πιστωτική επέκταση σε Ε.Ε.-17), τα μακροχρόνια επιτόκια άρχισαν να αυξάνουν παρασέρνοντας ανοδικά και τις αποδόσεις των 10ετών ομολόγων (για πρώτη φορά από τον Ιούλιο 2011 το αμερικανικό 10ετές υπερέβη σε απόδοση το 3%). Ανοδος επιτοκίων σημειώθηκε τελευταία και στην αγορά της Κίνας (με 5,34% το 10ετές σημείωσε νέο ρεκόρ από το 2006), ενώ αν συνεχιστεί η τάση αυτή στις αναπτυγμένες οικονομίες τότε υπάρχει ο κίνδυνος εκροής κεφαλαίων από τις αναπτυσσόμενες κι επαναπατρισμού τους στις αναπτυγμένες, ζημιώνοντας την ανάπτυξη στις πρώτες.

Νέα ύφεση εν όψει

Οπως σημείωνε πρόσφατα ο Jim Reid της Deutsche Bank, η επέκταση της αμερικανικής οικονομίας βρίσκεται στον 5ο χρόνο της και είναι η έβδομη μακρύτερη στην ιστορία της.

Η ύφεση, λοιπόν, είναι κοντά αν και δεν γνωρίζουμε αν θα σκάσει το 2014 ή το 2015. Το ζήτημα είναι πως, αντίθετα με ό,τι έγινε από πλευράς κρατικού παρεμβατισμού στην κρίση του 2008-2009, σε μία νέα ύφεση δεν θα υπάρχουν πλέον νομισματικά ή δημοσιονομικά περιθώρια παρέμβασης, αφού έχουν όλα εξαντληθεί.

Συνεπώς, αν η υπερχρέωση και η φούσκα των αγορών που δημιούργησε οδηγήσουν σε νέα ύφεση, αυτή τη φορά η παγκόσμια οικονομία θα πέσει χωρίς αλεξίπτωτο και η προσγείωση θα είναι ανώμαλη. Λόγω της υπερχρέωσης πιθανότατα θα έχουμε πιστωτικό κραχ ή τουλάχιστον μία ύφεση μεγαλύτερη από κάθε προηγούμενη.

Αυτό το δυσμενές σενάριο είναι που πρέπει να αποφύγει με κάθε θυσία η ελληνική οικονομία, απαιτώντας άμεσα το κούρεμα του χρέους της. Γιατί σε μία μεγάλη διεθνή ύφεση ακόμη και με νέα κυβέρνηση και οικονομική πολιτική η ανάκαμψη της οικονομίας θα είναι πρακτικά αδύνατη για μεγάλο διάστημα.

Τα σχόλια έχουν κλείσει για αυτό το άρθρο

Κανένα σχόλιο

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας 0

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Οικονομία
Με λέξεις-κλειδιά
Οικονομική και δημοσιονομική πολιτική
Οικονομικές έρευνες και μελέτες
Σχετικά θέματα: Οικονομικές έρευνες και μελέτες
Βαθαίνει διεθνώς το χάσμα ανισοτήτων
Άλλα θέματα στην κατηγορία Οικονομία της έντυπης έκδοσης
Οικονομικές έρευνες και μελέτες
Βαθαίνει διεθνώς το χάσμα ανισοτήτων
Η μεγάλη ζημιά έχει γίνει
Πετρέλαιο
Ανάχωμα το ευρώ στο ακριβό πετρέλαιο
Σπέκουλα με φουλ αποθέματα στις ΗΠΑ
Δάνεια
Μέχρι τις 14 Ιανουαρίου για τους ενήμερους
Τηλεπικοινωνίες
Κουίζ για δυνατούς λύτες στις τηλεπικοινωνίες
ΣΕΤΕ
Ο τουρισμός θα μας σώσει
Επιχειρηματικότητα
Η ελληνική σόγια κερδίζει το στοίχημα
Με συνταγή καλτσούνια
Πλειστηριασμοί,
Πλειστηριασμοί: πώς δεν γλιτώνουν ούτε οι μικροοφειλέτες
Ακόμη και αν είσαι άνεργος, δεν το σώζεις