Έντυπη Έκδοση

Οταν δύει ο ήλιος

Με ένα οικολογικό μυθιστόρημα επέστρεψε ο βραβευμένος με Μπούκερ βρετανός συγγραφέας Ιαν Μακ Γιούαν.

Η ζωή ενός νομπελίστα φυσικού, αθεράπευτα φιλόδοξου και γυναικά, μπλέκεται με δύσκολες επιστημονικές θεωρίες, τολμηρές ιδέες και τον σκεπτικισμό γύρω από την υπερθέρμανση του πλανήτη, δημιουργώντας ένα ιδιόμορφο κοκτέιλ. Αλλους τους «μεθάει» και άλλους -ιδιαίτερα όσους αναπολούν την «Εξιλέωση», που έγινε και κινηματογραφική επιτυχία με την Κίρα Νάιτλι- τους απογοητεύει.

Στην άλλη όχθη του Ατλαντικού είναι ιδιαίτερα επιφυλακτικοί. Οι «New York Times» χαρακτήρισαν το «Solar», που κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Πατάκη, σε μετάφραση Κατερίνας Σχινά, ως ένα από τα «αδύναμα εγχειρήματά του», ενώ η «Washington Post» συμβούλευε τους αναγνώστες της «να αφήσουν το "Solar" να περάσει και να περιμένουν το επόμενο βιβλίο του να το επισκιάσει». Ο 62χρονος συγγραφέας δήλωσε σοκαρισμένος από τις αρνητικές αντιδράσεις, ενώ μετά την αμερικανική του περιοδεία διαπίστωσε: «Βρήκα την Αμερική σε διάθεση προφανούς πλήξης για την κλιματική αλλαγή. Απλώς δεν θέλουν να ακούνε γι' αυτό άλλο πια».

Ηρωας του «Solar» είναι ο Μάικλ Μπίαρντ, πενηντάρης φυσικός, που έχει χάσει από καιρό τη νεανική του φλόγα, εξαργυρώνει όμως τη φήμη του δίνοντας διαλέξεις έναντι μεγάλων αμοιβών, δανείζοντας το όνομά του σε ινστιτούτα, κ.λπ. Διευθύνει ένα κυβερνητικά επιχορηγούμενο ερευνητικό κέντρο που ασχολείται με την υπερθέρμανση του πλανήτη και το πρόγραμμά του για την Ανεμογεννήτρια για Αστική Οικογενειακή Χρήση ροκανίζει όλο το δυναμικό και τους πόρους του κέντρου. Η θεωρία του για το φωτοηλεκτρικό φαινόμενο, βασισμένη στον Αϊνστάιν, που του χάρισε από νωρίς το βραβείο Νόμπελ, ο Συγκερασμός Μπίαρντ-Αϊνστάιν, όπως ονομάζεται, θεωρείται ξεπερασμένη και προκαλεί τα υπεροπτικά σχόλια των νεαρών φυσικών στους διαδρόμους.

Λάτρης του γυναικείου φύλου ο Μπίαρντ, που βρίσκεται ήδη στον πέμπτο γάμο του, βλέπει τη νεαρή πανέμορφη σύζυγό του -ίδια η Μέριλιν Μονρόε- να τον απατά. Το τραγελαφικό είναι πως αντίζηλοί του είναι ο εργάτης που επισκεύασε το σπίτι τους, αλλά και ο νεαρός συνεργάτης του Τομ Αλντους. Ο τελευταίος επιμένει πως η σωτηρία του πλανήτη βρίσκεται στην εκμετάλλευση της ηλιακής ενέργειας, και ο στερημένος από ιδέες Μπίαρντ προσπαθεί να εκμεταλλευτεί τη θεωρία του, ανακαλύπτοντας νέο πεδίο δόξης λαμπρόν.

Οι επιστημονικές έρευνες γύρω από την κλιματική αλλαγή, η πολιτική σκοπιμότητα, τα συμφέροντα των εταιρειών, η ηθική ευθύνη των επιστημόνων θίγονται στο μυθιστόρημα, που διακρίνεται από το ιδιαίτερο ύφος του Μακ Γιούαν: περίτεχνη αφήγηση, ανατροπές, χιούμορ εκεί που δεν το περιμένεις. Ετσι, σε ένα ταξίδι του Μπίαρντ στον Βόρειο Πόλο για να «δει την υπερθέρμανση του πλανήτη με τα ίδια του τα μάτια» περιγράφεται μια κωμική σκηνή: ακούγοντας το κάλεσμα της φύσης ο επιστήμονας θέλει επειγόντως να ουρήσει, όμως το πέος του γίνεται «παγάκι» λόγω του ψύχους και τραυματίζεται στο... φερμουάρ του παντελονιού.

Ενα ανάλογο ταξίδι στην Αρκτική έδωσε οικολογική τροφή στον συγγραφέα: «Είχα αρχίσει να σκέφτομαι ένα τέτοιο θέμα για μυθιστόρημα ήδη από το τέλος της δεκαετίας του '90», περιγράφει. «Αρχικά αποθαρρύνθηκα απ' όλα τα εμφανή προβλήματα: γραφήματα, στατιστικές, φυσική και δύσκολη βιολογία και οτιδήποτε άλλο... Ο όγκος του υλικού έμοιαζε απωθητικός. Από την άλλη ωστόσο ήταν μια πρόκληση, καθώς αποκαλύπτει τη σκέψη μας για τον τρόπο που ζούμε -τη σχέση μας με την πολιτεία, τη σχέση ανάμεσα στους ανθρώπους, τη σχέση ανάμεσα στις πλούσιες και τις φτωχές χώρες. Είναι ένα θέμα που διαπερνά τις ζωές μας».

Στην Αρκτική πήγε τελικά με μια ομάδα καλλιτεχνών και επιστημόνων με οικολογικές ανησυχίες και έζησε για μια εβδομάδα σε ένα πλοίο, σε ένα παγωμένο φιόρδ. «Σε αυτές τις παγωμένες συνθήκες έκανα μεγάλες διαδρομές με την ομάδα και έναν οδηγό με όπλο, σε περίπτωση που συναντούσαμε πολικές αρκούδες. Συνολικά 25 άτομα ζούσαμε σε έναν πολύ μικρό χώρο, στο πλοίο, με αυστηρούς κανόνες. Επρεπε δηλαδή να αφήνουμε τις στολές και όλο τον εξοπλισμό μας σε μια μικρή αποθήκη προτού μπούμε στο πλοίο, ώστε να μην φέρνουμε μέσα πάγο και χιόνι. Και τα βράδια καθόμασταν γύρω γύρω και πίναμε κρασί, τρώγαμε και συζητούσαμε πώς θα σώσουμε τον κόσμο, τι πρέπει να κάνουμε για την κλιματική αλλαγή και βογγούσαμε για τον Τζορτζ Μπους και την αποτυχία του Ρίο και την αποτυχία των πάντων... γενικά το είδος του πεσιμισμού των διανοουμένων όταν μιλάνε για τον κόσμο».

Εν τω μεταξύ η κατάσταση στην αποθήκη με τον εξοπλισμό γινόταν όλο και περισσότερο χαοτική. «Δεν μπορούσαμε να βρούμε τα πράγματά μας και "τσιμπούσαμε" ό,τι βρίσκαμε και τελικά το χάος επεκτάθηκε σε κάθε γωνιά της αποθήκης», συνεχίζει ο Μακ Γιούαν. «Στο τέλος της εβδομάδας η κατάσταση ήταν τρομερή. Μου έκανε εντύπωση ότι παρ' όλες τις φιλοδοξίες μας για τη σωτηρία του πλανήτη δεν μπορούσαμε να οργανώσουμε ένα δωμάτιο. Και οι πιθανότητες να οργανώσουμε χώρες και ιδιώτες και οργανισμούς και κυβερνήσεις ήταν ξεκάθαρα κάτι πάνω από τις δυνάμεις μας. Σκέφτηκα, υπάρχει μια ανθρώπινη κωμωδία σ' αυτό... Δεν ήξερα τι θα έγραφα, αλλά τουλάχιστον είχα την ατμόσφαιρα του βιβλίου και πείσθηκα ότι μια δόση λυτρωτικού χιούμορ δεν έπρεπε να λείπει».

Το «Solar» είναι αποτέλεσμα εμπειρίας αλλά και επιστημονικής έρευνας για τον συγγραφέα του «Αμστερνταμ» και του «Σαββάτου», ο οποίος έχει βρει τον μαγικό συνδυασμό ποιότητας και εμπορικότητας. Συνολικά έχει πουλήσει πάνω από 15 εκατομμύρια αντίτυπα σε όλο τον κόσμο και ο ίδιος ταξιδεύει συχνά για να δώσει διαλέξεις. Θεωρεί τη συγγραφή προσωπική, βασανιστική δουλειά, ενώ πιστεύει ότι ακόμα δεν έχει γράψει το καλύτερο μυθιστόρημά του. 7

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία
Σχετικά θέματα: Βιβλίο
Λεβέντης ή καιροσκόπος;
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Αρχιτεκτονική
Ταξίδι μέσα από τα αρχιτεκτονικά σχέδια
Αφιέρωμα
Τα μνημεία δεν είναι παρελθόν
Η γοητεία του μπετόν στο Μπενάκη
Η ελπίδα έρχεται πεζή
Η «φούσκα» του Ψυρρή
Αθήνα: νέες ιδέες για παλιά προβλήματα
Αφ' υψηλού
Βιβλίο
Λεβέντης ή καιροσκόπος;
Οταν δύει ο ήλιος
Θέατρο
Θέατρο και εξουσία: Επικίνδυνες σχέσεις
Η Κάλλας των άλλων
Αναπαράσταση ενός εγκλήματος
Κινηματογράφος
Ο σκηνοθέτης των γυναικών
Μουσική
Σκυτάλη στη σόουλ
Συντήρηση έργων τέχνης
Η έμπνευση στο μικροσκόπιο
Χορός
Η χαμένη άνοιξη του ελληνικού χορού