Έντυπη Έκδοση

ΡΟΜΠΕΡΤ ΦΙΣΚ (Πολυβραβευμένος βρετανός ανταποκριτής)

«Η Συρία κινδυνεύει να ακολουθήσει τον δρόμο της Λιβύης»

Ο Ρόμπερτ Φισκ είναι ο πιο πολυβραβευμένος ξένος ανταποκριτής της εποχής μας, ένας μαχητικός δημοσιογράφος της βρετανικής εφημερίδας «The Independent» ο οποίος έχει καλύψει τις μεγαλύτερες πολιτικές εξελίξεις των τελευταίων 40 ετών στα πιο καυτά σημεία του πλανήτη: την τρομοκρατική δράση του ΙΡΑ στη Βόρειο Ιρλανδία τη δεκαετία του '70, την επανάσταση στην Πορτογαλία το 1974, τον εμφύλιο στον Λίβανο (1975-1990), την επανάσταση στο Ιράν το 1979, τη σοβιετική εισβολή στο Αφγανιστάν, τον πόλεμο Ιράκ-Ιράν, τον πόλεμο στον Κόλπο, το Κόσοβο και την εισβολή στο Ιράκ το 2003. Εχει βραβευθεί εφτά φορές ως ο Διεθνής Δημοσιογράφος της Χρονιάς.

Η Συρία είναι μια δικτατορία, αλλά όχι μια διεφθαρμένη κυβέρνηση όπως του Καντάφι... Η οργάνωση  και τα μέσα καταστολής της Συρίας είναι απείρως μεγαλύτερα από αυτά της Λιβύης Η Συρία είναι μια δικτατορία, αλλά όχι μια διεφθαρμένη κυβέρνηση όπως του Καντάφι... Η οργάνωση και τα μέσα καταστολής της Συρίας είναι απείρως μεγαλύτερα από αυτά της Λιβύης Τα τελευταία 35 χρόνια ο Φισκ έχει την έδρα του στη Βηρυττό και αυτή τη στιγμή καλύπτει εκτενώς τις εξελίξεις στον αραβικό κόσμο, δηλώνοντας παρών σε όσες χώρες έχουν εκδηλωθεί εξεγέρσεις εναντίον των δικτατορικών καθεστώτων. Πριν από μερικές μέρες, και με την αιματηρή καταστολή των διαδηλώσεων στη Συρία να αναζωπυρώνουν την ένταση στη Μέση Ανατολή, μιλήσαμε μαζί του για το πώς βλέπει τις εξελίξεις στον αραβικό κόσμο. Η δική του ματιά στις πολιτικές εξελίξεις διαφέρει πάντα από τις θέσεις των περισσοτέρων ανταποκριτών των δυτικών μέσων ενημέρωσης, κι αυτό έχει τη δική του σημασία σε μια εποχή που η δημοσιογραφία είναι περισσότερο ευάλωτη από ποτέ άλλοτε σε φαινόμενα χειραγώγησης και παραπληροφόρησης.

Ε Πώς θα χαρακτηρίζατε τις έως τώρα πολιτικές και κοινωνικές εξελίξεις στον αραβικό κόσμο -επαναστάσεις ή εξεγέρσεις;

Α Προτιμώ να χρησιμοποιώ τη λέξη «αφύπνηση» για το τι έχει λάβει μέρος σε χώρες όπως η Αίγυπτος και η Τυνησία, αλλά και για τις εξελίξεις στη Λιβύη, το Μπαχρέιν, τη Συρία και αλλού. Αυτό που συμβαίνει στον αραβικό κόσμο είναι ένα ιστορικό γεγονός αποκλειστικά αραβικής κατασκευής -αν και όλοι ανεξαρτήτως οι δικτάτορες έτρεξαν να χαρακτηρίσουν τις διαδηλώσεων των πολιτών τους ως «ξένο σχέδιο»-, το μεγαλύτερο συμβάν από την πτώση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Οι λαοί στην περιοχή ξύπνησαν για να δηλώσουν ότι δεν τους αξίζει η κατάσταση στην οποία τους είχαν υποβάλει οι δικτάτορες των χωρών τους και πως δεν θα υποταχθούν στη μοίρα που τους είχαν σχεδιάσει.

Ε Σε ποιο βαθμό έχουν βάση για σας οι συγκρίσεις αυτών των εξελίξεων με τα γεγονότα του 1989 στην Ανατολική Ευρώπη;

Α Δεν υπάρχουν συγκρίσεις με τις επαναστάσεις στην Ανατολική Ευρώπη το 1989. Στην περίπτωση των ανατολικών ευρωπαϊκών χωρών είχαμε χώρες που ήταν κάτω από την κατοχή, ή τον έλεγχο ή την επιρροή της πρώην Σοβιετικής Ενωσης. Με τις χώρες του αραβικού κόσμου έχουμε καταστάσεις όπου η κυρίαρχη δύναμη είναι οι ΗΠΑ και η Ουάσιγκτον είναι αυτή που συντηρεί όλα αυτά τα χρόνια στην εξουσία τις διεφθαρμένες κυβερνήσεις στην περιοχή και τους δικτάτορες. Οι ΗΠΑ δεν είναι διατεθειμένες να δουν τις εξελίξεις στον αραβικό κόσμο να πάρουν μια ανεξέλεγκτη πορεία, όπως έγινε με την περίπτωση της Σοβιετικής Ενωσης στην Ανατολική Ευρώπη. Οι ΗΠΑ δεν είναι διόλου διατεθειμένες να δουν τον βασιλιά του Μπαχρέιν να απομακρύνεται από την εξουσία μέσω μιας λαικής εξέγερσης διότι εκεί διακυβεύονται μεγάλα στρατηγικά συμφέροντα. Στο Κιργιστάν, στο Τατζικιστάν, στο Ουζμπεκιστάν, οι ΗΠΑ ανατρέφουν ακόμα δικτάτορες. Αυτή την πολιτική ξέρουν να ακολουθούν για να προστατέψουν τα συμφέροντά τους. Και όταν φύγουν από το Αφγανιστάν, πάλι έναν δικτάτορα θα αφήσουν πίσω τους.

Ε Εχετε παρακολουθήσει από κοντά όλα τα στάδια της πρόσφατης «αφύπνησης» στον αραβικό κόσμο. Κατά την άποψή σας, τι ήταν τελικά αυτό που οδήγησε τον κόσμο στους δρόμους -οι άθλιες οικονομικές συνθήκες, οι καταπιεστικές κοινωνικές δομές, η έλλειψη ελευθερίας, ή κάτι περισσότερο σύνθετο και ίσως πιο άυλο;

Α Αυτή είναι μια ενδιαφέρουσα ερώτηση και είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι, πολύ πρόσφατα, σύριοι αξιωματούχοι θεωρούσαν πως τα γεγονότα στην Αίγυπτο και την Τυνησία οφείλονταν στις «εξαθλιωμένες οικονομικές καταστάσεις» των λαών σε αυτές τις χώρες και πως δεν επικρατούσαν τέτοιες συνθήκες στη δική τους χώρα -οπότε δεν υπήρχε κίνδυνος για τη σταθερότητα του καθεστώτος στη Συρία. Αυτή τη στιγμή η Συρία κινδυνεύει να ακολουθήσει το δρόμο της Λιβύης!

Οι οικονομικές συνθήκες στη Συρία μπορεί να συνιστούν και να μην συνιστούν εξαθλίωση για την πλειονότητα του λαού. Αυτό που θεωρώ πως κινητοποιεί πλέον όλο τον αραβικό πληθυσμό είναι η αίσθηση της ανάγκης για αξιοπρέπεια. Ο κόσμος κουράστηκε να ζει κάτω από διεφθαρμένες κυβερνήσεις, με ηγέτες δικτάτορες που του επιβάλλουν πώς θα συμπεριφερθεί και που φυλακίζουν όσους πολίτες διαφωνούν με τα ψέματα, τη βία και την υποκρισία πάνω στα οποία είναι χτισμένα αυτά τα καθεστώτα. Στις διαδηλώσεις στην Αίγυπτο συμμετείχαν οι πάντες: οι νέοι και οι νέες με τα τζιν και τα κινητά τους, οι ηλικιωμένοι, οι χριστιανοί κληρικοί, η Μουσουλμανική Αδελφότητα.

Ε Αν η περίπτωση του Μπαχρέιν έχει ιδιαίτερη στρατηγική σπουδαιότητα, αυτή της Συρίας μπορεί να είναι ακόμα σημαντικότερη για τις γεωπολιτικές επιπτώσεις στην περιοχή. Συμφωνείτε;

Α Η Συρία είναι σύμμαχος του Ιράν. Εάν η Συρία περάσει στα χέρια αντικαθεστωτικών, το Ιράν θα χάσει ένα μεγάλο σύμμαχο. Μια τέτοια εξέλιξη θα είχε επίσης σημαντικές συνέπειες για τον Λίβανο. Θα πέσει το καθεστώς; Ποιος ξέρει; Η Συρία είναι μια δικτατορία, αλλά δεν είναι μια διεφθαρμένη αλλά Καντάφι κυβέρνηση. Ούτε είναι μια κυβέρνηση στα πρότυπα του Μουμπάρακ. Είναι ένα σιϊτικό καθεστώς που έχει διεφθαρθεί από την ίδια την οικογένειά του. Δεν ξέρω αν ο Ασαντ μπορεί να σώσει το καθεστώς του. Αλλά στο ενδιάμεσο ας μην ξεχνάμε ότι η οργάνωση και τα μέσα βίας και καταστολής που διαθέτει η Συρία είναι απείρως μεγαλύτερα από αυτά του καθεστώτος Καντάφι στη Λιβύη.

Ε Θα λέγατε πως η «αφύπνηση» έχει ολοκληρώσει τον κύκλο της σε χώρες όπως η Αίγυπτος και η Τυνησία;

Α Πουθενά στον αραβικό κόσμο δεν έχουν ολοκληρωθεί οι εξελίξεις που ξεκίνησαν στην Τυνησία τον Δεκέμβρη του 2010. Στη Αίγυπτο και την Τυνησία, οι άνθρωποι που βρίσκονται σε θέσεις-κλειδιά είναι οι ίδιοι άνθρωποι που αποτελούσαν πριν από τις εξεγέρσεις μέρος των καθεστώτων Μουμπάρακ και Μπεν Αλι αντίστοιχα. Μερικές δομές έχουν αλλάξει. Στην Αίγυπτο καταργήθηκε τελείως η θέση του υπουργού Πληροφοριών. Τώρα, επικρατεί ελευθερία λόγου. Τίποτα όμως δεν αποκλείει το ενδεχόμενο για νέες εξελίξεις στο εγγύς μέλλον. Υπάρχει μια αβεβαιότητα σε όλο τον αραβικό κόσμο και αυτό αναμένεται να διαρκέσει για πολύ καιρό ακόμα.

Ε Εχουν γραφτεί πολλά για το τι γνώριζαν και τι δεν γνώριζαν οι μυστικές υπηρεσίες των ΗΠΑ και άλλων δυτικών δυνάμεων για τις εξελίξεις στον αραβικό κόσμο. Για παράδειγμα, ακούγεται ότι παραμένει μυστήριο η ταυτότητα των ανταρτών στην ανατολική Λιβύη. Τι λέει η δική σας εμπειρία γύρω από το ρόλο των μυστικών υπηρεσιών;

Α Οι μυστικές υπηρεσίες... δεν έχουν ιδέα για το τι συμβαίνει μέσα στον αραβικό κόσμο. Οι περισσότεροι που εμπλέκονται με τις μυστικές υπηρεσίες που δρουν στον αραβικό κόσμο δεν μιλούν καν αραβικά. Για την Αίγυπτο, οι μυστικές υπηρεσίες ανέφεραν εδώ και χρόνια ότι η Μουσουλμανική Αδελφότητα αποτελούσε πηγή πολιτικής αποσταθεροποίησης, όταν κάτι τέτοιο όχι απλώς δεν ίσχυε αλλά το γνώριζε μάλιστα ο οιοσδήποτε διέθετε κάποια γνώση για τις κοινωνικές δυνάμεις στην Αίγυπτο. Στη Λιβύη, ο Καντάφι έχει εξαλείψει κάθε ίχνος Ισλαμισμού. Στη Βεγγάζη δεν υπάρχει ελάχιστη παρουσία ριζοσπαστικού ισλαμικού στοιχείου. Αγνοήστε τι λένε οι μυστικές υπηρεσίες. Δεν ξέρουν τι τους γίνεται.

Ε Μια τελευταία ερώτηση. Ποια ήταν η θέση σας για τη Λιβύη -υπέρ ή κατά της επέμβασης;

Α Κατανοώ την ανησυχία για το τι μπορούσε να πράξει ο Καντάφι απέναντι στους αντικαθεστωτικούς. Αλλά είναι καλύτερα να μένουμε μακριά από τέτοιες επιχειρήσεις. Οι ανησυχίες είναι κάθε φορά θεμιτές, αλλά οι επεμβάσεις έχουν πάντα την ίδια κατάληξη: από στοχευμένες κινήσεις για την προστασία κάποιων πολιτών ή εξεγερθέντων εναντίον ενός βίαιου καθεστώτος καταλήγουν σε ομαδικούς βομβαρδισμούς, στη συνέχεια σε χρήση μη επανδρωμένων πολεμικών αεροσκαφών, σε πολεμικούς συμβούλους στο έδαφος. Οπως ακριβώς, δηλαδή, γίνεται τώρα στη Λιβύη.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Διεθνή
Με λέξεις-κλειδιά
Συρία
Μέση Ανατολή και αραβικός κόσμος
Για το ίδιο θέμα
Νέο αιματοκύλισμα στη Συρία
Ευρωπαϊκές κυρώσεις στον Άσαντ
Νέο αιματοκύλισμα στη Συρία
Άλλα θέματα στην κατηγορία Διεθνή της έντυπης έκδοσης
Συρία
Η πιο δύσκολη εξέγερση
Συνέντευξη: Ρόμπερτ Φισκ
«Η Συρία κινδυνεύει να ακολουθήσει τον δρόμο της Λιβύης»
Λιβύη
Η Δύση κόλλησε στη λιβυκή έρημο
Υεμένη
Μία αιματηρή συναλλαγή
ΗΠΑ
Μια Πρωτομαγιά από το παρελθόν
Νόμος είναι το δίκαιο... της ΒΡ
Αρρωστοι φυλακισμένοι σε μια άρρωστη φυλακή
Εργατικές κινητοποιήσεις
Ρεκόρ εργατικών κινητοποιήσεων σε όλο τον κόσμο το 2010
Γαλλία
Η εργατική τάξη θέλει την Λεπέν
Le Monde diplomatique
Ράγισε το οικοδόμημα της Ιαπωνίας
Σιγή ιχθύος για το Μπαχρέιν