Έντυπη Έκδοση

Αγγελοι φευγαλέοι σε αλάνες, δίχως χάρτη

Τάσος Γαλάτης

Κάθοδος

εκδόσεις Τυπωθήτω, σ. 107, ευρώ 11,72

Η ποιητική συλλογή του Τάσου Γαλάτη περιέχει τέσσερις ενότητες ποιημάτων: Δυοβουνιώτου και Τζαβέλα, Βοσπόρου και Ακριτών, Οι ουτοπίες, Τα σκοτάδια. Στις δύο πρώτες ενότητες η δεκαετία του '40. Γερμανική κατοχή και Εμφύλιος, οι αλάνες της Καλογρέζας, οδοφράγματα, τα παιδιά με τα τενεκεδένια γκαζοζέν, το θέατρο σκιών του Μίμαρου, οι σφαίρες πάνω από αθώα κεφάλια. «Τους κύκνους μου γυρεύω/ τους πελαργούς μου, τους ερωτιδείς/(...) για να ξαναβρώ τ' αγόρι εκείνο/ να παίζει με τους χωματένιους βώλους του/ αδιάφορο για τα χωνιά και τα συνθήματα/ κουφό, θεόκουφο στις ομοβροντίες και τους επιτάφιους λόγους» (σελ. 41). Μέσα από τα ονόματα στους οδοδείκτες και το μακρύ χέρι του Καραγκιόζη εισέρχεται η Ιστορία, ιδιαίτερα το '21 : Ανδρούτσος, Δυοβουνιώτης, Μπότσαρης, Τζαβέλας. Οι ήρωες. «Οι ξεθωριασμένοι οδοδείκτες επιμένουν/ κι εγώ δεν έχω άλλους ήρωες» (σελ. 15). Στις Ουτοπίες, ο Σωκράτης κατεβαίνει με τον Αριστογείτονα σ' ένα σεργιάνι από το άστυ προς το Φάληρο. Στα δε Σκοτάδια έρχονται στο προσκήνιο οι μετανάστες στο κέντρο της σημερινής Αθήνας και τα σκοτάδια, δικά τους και δικά μας. «Σε όλες τις οθόνες προβάλλεται καθημερινά / ο θάνατος της ουτοπίας» (σελ. 81).

Οι στίχοι υφαίνονται και φτιάχνουν μιαν αφήγηση. Από ποίημα σε ποίημα, εμφανίζονται σαν ρεφρέν συγκεκριμένα πρόσωπα, τοπωνύμια ή και λέξεις, ορισμένες φορές με καινούργιες αποχρώσεις. Ο Νότης και οι αδελφές του, η Στέλλα του Γαβρίλη, τα σκοτάδια, η ουτοπία. Παρ' όλ' αυτά, τα ποιήματα δεν χάνουν σε αυτοτέλεια, το καθένα με την είσοδο και το δικό του κλείσιμο, με μία coda άλλοτε λεπτά ειρωνική ή παιγνιώδη, άλλοτε στοχαστική, άλλοτε με απορία ή και νοσταλγία. «Αγκαλιαστήκαμε άφωνοι και περιμέναμε,/ ο τρόμος είχε διαλύσει τις διαφορές μας» (σελ. 19). Κάπως έτσι, ο Γαλάτης «κεντά» μεταξύ τους τα ποιήματα και φτιάχνει μια πληθωρική νωπογραφία, ζωγραφισμένη με ένταση πάνω στις μάντρες της Δυοβουνιώτου. Πλαστικότητα στην περιγραφή και η αλάνα υπέροχα «χωνεμένη» στους στίχους.

Ποιήματα οδοδείκτες : Μίμαρος, Ο Νότης και ο αδερφές του, Η νεκροπομπή, Τα οδοφράγματα, Χαράματα η ώρα τρεις

Γιώργος Γώτης

Δίχως χάρτη

εκδόσεις Στιγμή

Η περιήγηση αποκτά ρόλο πρωταγωνιστικό στην τελευταία ποιητική συλλογή του Γιώργου Γώτη, η οποία αποτελείται από τις ενότητες Δίχως Χάρτη και Διαδρομές. Τοπία της φύσης συνυφαίνονται με ψυχικές διακυμάνσεις και διαπιστώσεις για την ανθρώπινη περιπέτεια. Καστανιές, ο πλωτός θεός ο ποταμός, Ολυμπία, Δελφοί, κατοικίες. Χρησμοί και αινίγματα, επιθυμίες, αναμνήσεις, πρόσωπα οικεία, η αγάπη, μια σκηνή αρχαίου θεάτρου με τη χαρώνεια κλίμακά της· τον υπόγειο διάδρομο μέχρι τα αποδυτήρια, που επέτρεπε στους νεκρούς και τις χθόνιες θεότητες να εμφανίζονται επί σκηνής. «Χαρώνειες κλίμακες μας ανεβάζουν/ από τα έγκατα επιθυμίας και ονείρου/(...) στη σκηνή ζωή να υποδυθούμε./ Δίχως να αναγνωρίζουν οι θεατές/ ποια η υπόκρισις και ποια η αλήθεια» (σελ. 11). Τη διαδρομή ετούτη χαράζει μια ένταση : άλλοτε επικρατεί η βούληση για έναν χάρτη, ένα σχέδιο και άλλοτε, η παράδοση στην υφή της εμπειρίας ή «στης ύπαρξης το μυστήριο». «Περνά ο καιρός και της μικρής ζωής η ιστορία/ χώρα γίνεται. Δικό της χάρτη αποκτά/(...) Χρόνων προσχώσεις μάς αλλάζουν./ Και περιμένουμε να φτάσει ο γεωγράφος/ κρατώντας το αποτύπωμα απ' τον δικό μας χάρτη.» (σελ. 36)

Ο λόγος των ποιημάτων ηδυσμένος, ανάγλυφα μεταφορικός. Υφος λυρικά χαμηλόφωνο, οι ψυχικές διαθέσεις μπλέκονται με τη φύση, ενίοτε εκστατικά. Το κλείσιμο των ποιημάτων έχει διάθεση φιλοσοφική, εν είδει απολογισμού. «Στο ίδιο κέντρο θ' αγγιχτούμε μυστικά/ πριν φύγουμε για το κενό ψηλαφητά» (σελ. 54). Στίχοι λεπτοδουλεμένοι, συχνά μπορούν να σταθούν ποιητικά από μόνοι τους, χωρίς νήματα με όσα έπονται ή προηγούνται μέσα στο ίδιο το ποίημα. Μέλισσες λέξεις σαν να έχουν τρυγήσει τα βιώματα και πλέον τ' αποθέτουν σε στίχους. «Δέντρο η αγάπη ζωγραφισμένο/ με συμπαθητική μελάνη/ προσμένει/ του πόθου μας τη φλόγα να φανερωθεί» (σελ. 15).

Ποιήματα οδοδείκτες : Χαρώνειες κλίμακες, Συμπαθητική Μελάνη, Εδώ, Μήδεια, Ο Διαβήτης.

Αντεια Φραντζή

Φευγαλέα, Ποιήματα 1975-2010

εκδόσεις Υψιλον, σ. 191, ευρώ 14

Στη συγκεντρωτική έκδοση Φευγαλέα των ποιημάτων της Αντειας Φραντζή ο αναγνώστης έχει την ευκαιρία να παρακολουθήσει την ποιητική της διαδρομή· τις αλλαγές ρότας, τις διακυμάνσεις και τους σταθερούς φάρους που σηματοδοτούν την πλεύση της. Από τα πρώτα ποιήματα Μετά τη σιωπή, την αισθαντική Περιπέτεια μιας περιγραφής, τη χαμηλόφωνη Μεταποίηση υλικών, μέχρι τα σονέτα στο Στεφάνι. Στίχοι για το ταξίδι, την αγάπη, τη φιλία, τον ποιητή, τις απώλειες. Για τη σιωπή, τη φυγή, την αγνωμοσύνη. Στίχοι με λεπτή αίσθηση του κόσμου, προτρέπουν στην ακρόαση ανεπαίσθητων ημιτονίων.

Ο αναγνώστης μπορεί να ψηλαφήσει τις αναζητήσεις της Φραντζή στους τρόπους των λέξεων, αισθητές μέχρι και την τελευταία της συλλογή Φευγαλέα, που εδώ πρωτοδημοσιεύεται. «Φευγαλέα/ Ξύπνησε το ποίημα μέσα μου/ κι ήταν γαλάζιο και φαιό/ θα μπορούσα να το ζωγραφίσω/ αν δεν άλλαζε συνεχώς σχήμα» (σ. 175). Για παράδειγμα, στο ποίημα Ο Πέτρος κι η Βαρβάρα είναι ελκυστικό το μπλέξιμο των φωνών. Οι φωνές του Πέτρου και της Βαρβάρας αποδίδονται με στίχους αντικριστά γραμμένους, δημιουργώντας συγχορδίες με δεξιοτεχνικά περάσματα, ενώ παρεμβάλλεται ο παρενθετικός λόγος εν είδει τριτοπρόσωπης αφήγησης. Ο Ευγένιος Μύθος ξεδιπλώνεται σαν παραμύθι με τρεις ήρωες: ο ποιητής, το πουλί και το σκουλήκι. Παρουσιάζονται τρεις εκδοχές, ανάλογα με το πώς εξελίσσεται η σχέση μεταξύ των τριών ηρώων και ποια η στάση του καθενός: ποιος τρώει ποιον, με τι τρόπο και ποια η στάση του καθενός. Τα υπόλοιπα ποιήματα της συλλογής έχουν μια διακριτικότητα, ενώ η τονικότητα εκπέμπει μια ηρεμία, κυμαινόμενη από piano σε pianissimo.

Ποιήματα οδοδείκτες (από τα Φευγαλέα) : Μιλώ, για την Αγάπη, Μιλώ για το Ταξίδι, Παράπλευρες Απώλειες, Ο Πέτρος και η Βαρβάρα, Ευγένιος Μύθος. *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Με τον Γιώργο Πίττα στα πανηγύρια
Στον παλμό των αδύναμων
Κωνσταντινούπολη, παλίμψηστο «σώμα»
Αστερόσκονη σε μια τρύπα του μυαλού
Ο ανορθολογισμός στην πολιτική και η περιεχομενική σύλληψη της δημοκρατίας
Παραμύθια για μεγάλα παιδιά που ελπίζουν
Ελεγείες σαν ήχοι από ρεύματα αέρος πάνω σε σώματα
Το κουβάρι της μεταπολεμικής Ιστορίας μας
Μπορείς να αγαπάς χωρίς μνήμη;
Ενα ιστορικό θρίλερ πρώτης ποιότητας
Τρομοκρατία στη Θεσσαλονίκη
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Με τον Γιώργο Πίττα στα πανηγύρια
Στον παλμό των αδύναμων
Κωνσταντινούπολη, παλίμψηστο «σώμα»
Αστερόσκονη σε μια τρύπα του μυαλού
Αγγελοι φευγαλέοι σε αλάνες, δίχως χάρτη
Ο ανορθολογισμός στην πολιτική και η περιεχομενική σύλληψη της δημοκρατίας
Παραμύθια για μεγάλα παιδιά που ελπίζουν
Ελεγείες σαν ήχοι από ρεύματα αέρος πάνω σε σώματα
Το κουβάρι της μεταπολεμικής Ιστορίας μας
Μπορείς να αγαπάς χωρίς μνήμη;
Ενα ιστορικό θρίλερ πρώτης ποιότητας
Τρομοκρατία στη Θεσσαλονίκη
Συνέντευξη: Βασίλης Βασιλικός
Αναμνήσεις βουτηγμένες στο μελάνι
Άλλες ειδήσεις
Η απόδειξη του προπατορικού αμαρτήματος
Σημειώματα εν εξελίξει 2.
The long goodby